Tối thứ Bảy 24/1/2026, Megan Stalter – nữ danh hài nổi tiếng với những tiểu phẩm nhân vật “lố bịch có chủ ý” trên Instagram và TikTok – bỗng đăng một video không còn là trò diễn. Cái chết của Alex Pretti, y tá bị bắn ở Minneapolis trong ngày bởi một (hoặc nhiều) nhân viên di trú liên bang, đẩy cô rời khỏi sân khấu hài để bước sang một lời kêu gọi thẳng như mũi kim.
Cô hướng về cộng đồng Cơ Đốc của mình: hãy lên tiếng phản đối các cuộc đột kích của ICE ở Minneapolis. Và cô nói một câu gây bão: “Chúng ta phải xóa bỏ ICE. Tôi thật sự tin đó chính là điều Chúa Jesus sẽ làm.”
Video lên Instagram, được chia sẻ lại hơn 12.000 lần. Nhưng kỳ lạ là: nó không bao giờ “chạm đất” TikTok.
“Tôi thử đăng nhiều lần không được” – rồi xóa luôn tài khoản
Trong một bài đăng tiếp theo, Stalter nói cô đã cố tải video lên TikTok vài lần, đều thất bại. Cuối cùng, cô bỏ cuộc và xóa hẳn tài khoản TikTok, vì tin rằng nội dung của mình bị “chặn” chỉ vì nhắc đến ICE.
Không chỉ riêng cô. Nhiều người dùng khác cũng kể cùng một chuỗi sự kiện: cố đăng video liên quan đến ICE, gặp lỗi tải lên, nội dung bị kẹt, rồi cảm giác bị bóp họng bằng một bàn tay vô hình. Sự nghi ngờ nhanh chóng lan từ “tôi bị lỗi” thành “hệ thống đang chọn ai được nói.”
Thượng nghị sĩ Chris Murphy nhập cuộc: “đe dọa dân chủ”
Cơn sóng tranh cãi còn vươn tới chính trường. Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy (Connecticut) nói rằng trong số “những mối đe dọa với dân chủ,” việc TikTok bị cáo buộc kiểm duyệt – nếu đúng – “đứng hàng đầu danh sách.” Chỉ một câu như vậy đủ làm không khí đặc lại: bởi khi nghi vấn kiểm duyệt gặp một thời điểm nhạy cảm, mọi sự cố kỹ thuật đều có thể bị đọc như một thông điệp chính trị.
TikTok nói do… mất điện data center ở Mỹ, không liên quan tin tức tuần qua
TikTok phản hồi: các lỗi là do mất điện tại một trung tâm dữ liệu ở Mỹ, khiến quá trình tải video và phân phối đề xuất bị chậm. TikTok nói vấn đề kỹ thuật vẫn đang tiếp diễn, nhưng “không liên quan” tới những tin tức nóng tuần trước.
Trên giấy tờ, đây là lời giải thích kiểu kỹ thuật: điện mất thì hệ thống trục trặc. Nhưng ngoài đời, người dùng không sống bằng “trên giấy tờ.” Họ sống bằng cảm giác bị nhìn, bị đo, bị sàng lọc bởi một thuật toán không ai thấy mặt.
Cuộc “đổi chủ” TikTok ở Mỹ và cái bóng của chính trị
Điểm khiến nghi ngờ bùng nhanh là thời điểm: tuần trước, một liên doanh đa số sở hữu bởi người Mỹ đã tiếp quản tài sản TikTok tại Mỹ, theo một thỏa thuận được thúc đẩy dưới chính quyền Trump, dựa trên luật năm 2024 buộc ứng dụng phải rời khỏi cấu trúc sở hữu Trung Quốc cũ hoặc đối mặt nguy cơ bị cấm.
Trong nhóm nhà đầu tư mới có Oracle. Chủ tịch điều hành của Oracle, Larry Ellison, được nhắc như một nhân vật có quan hệ gần gũi với Tổng thống Donald Trump. TikTok nói dữ liệu người dùng Mỹ sẽ được lưu trong một “môi trường đám mây an toàn tại Mỹ,” và liên doanh mới sẽ có quyền quyết định về chính sách “trust & safety” và kiểm duyệt nội dung.
Và thế là, dù TikTok nhấn mạnh “chỉ là lỗi kỹ thuật,” nhiều người vẫn thấy một sợi dây vô hình nối từ Minneapolis sang Silicon Valley, rồi vòng lên tận Washington.
“Không thể chứng minh kiểm duyệt” – nhưng niềm tin là thứ dễ vỡ nhất
Một giáo sư đạo đức công nghệ và luật Internet, Casey Fiesler (ĐH Colorado Boulder), nói điều dễ hiểu là người dùng Mỹ sẽ hoài nghi hơn trong giai đoạn này. Bà nhắc một thực tế: niềm tin vào lãnh đạo các nền tảng mạng xã hội vốn đã thấp; nay lại thêm sự liên hệ của cơ chế sở hữu mới với chính quyền đang “quấn chặt” vào các diễn biến ICE ở Minnesota, thì việc người dùng mất niềm tin là điều… gần như tất yếu.
Fiesler cũng cho biết ngay sau khi thay đổi quyền giám sát hoạt động TikTok tại Mỹ, tin đồn và thông tin sai lệch bắt đầu lan về điều khoản sử dụng mới (liên quan chia sẻ vị trí, thu thập dữ liệu). Bà từng đăng video đính chính và tải lên bình thường. Nhưng từ chiều Chủ nhật, bà thử tải hai video mới – có nhắc ICE như bối cảnh để nói về “media literacy” – thì một video bị kẹt “under review” và không hiển thị công khai; video kia đăng được nhưng phần phụ đề và bộ đếm lượt xem lỗi nhiều giờ.
Bà nói một câu sắc: ngay cả nếu không phải kiểm duyệt có chủ đích, về mặt cảm nhận và niềm tin, có khi “có khác gì không?”
Jen Hamilton: 4,5 triệu follower và một video “không bao giờ lên”
Nghi ngờ càng tăng khi những người có sức ảnh hưởng lớn cũng gặp tình trạng tương tự. Jen Hamilton – y tá, tác giả, hơn 4,5 triệu follower trên TikTok – nói cô bắt đầu thấy bất thường vào ngày 22/1/2026, đúng ngày có thông báo thay đổi quyền kiểm soát ở Mỹ: một video cô làm về bé trai 5 tuổi Liam Conejo Ramos bị đặc vụ liên bang đưa đi… không thể tải lên, và đến giờ vẫn không hiện với người theo dõi.
Sau đó, khi cô đăng một hình tĩnh về Alex Pretti, bốn video tiếp theo của cô cũng không tải lên được. Cô thừa nhận không có bằng chứng mình bị “nhắm” cá nhân, nhưng thấy “trớ trêu” khi điều đó xảy ra đúng vào ngày “tiếp quản.”
Hamilton nói cô đang tính đường khác như Substack, Patreon, nhưng chưa muốn bỏ hẳn TikTok. Cô tin mục tiêu của những trục trặc kiểu này – nếu có chủ đích – là khiến người ta nản, tự giảm giọng, tự nói vòng, tự kiểm duyệt. Và cô đã bắt đầu “nói mã”: tự xưng “fashion influencer,” nói chuyện như đang review thời trang, nhưng lồng vào đó những điều TikTok khiến cô không thể nói thẳng.
Thuật toán mù sương: có thể đúng luật, nhưng không chắc đúng lòng người
Một giáo sư nghiên cứu luật và đạo đức truyền thông, Jeffrey Blevins (ĐH Cincinnati), nhận định: rất khó chứng minh TikTok kiểm duyệt nội dung về ICE vì hệ thống đề xuất quá “mờ” – người dùng thấy kết quả, không thấy cách máy móc quyết định.
Và còn một điểm khiến câu chuyện gai góc: ngay cả nếu TikTok thực sự muốn hạn chế một chủ đề, họ vẫn có quyền làm vậy, vì đây là nền tảng tư nhân. Mạng xã hội thường được cảm nhận như “quảng trường công cộng,” nhưng về mặt pháp lý, nó không phải “công” theo cách nhiều người tưởng.
Nói cách khác: có thể hợp hiến, nhưng chưa chắc hợp lòng.
Làn sóng rời đi: lượt gỡ app tăng vọt
Trong bối cảnh đó, một số người chọn cách bỏ đi. Có người xóa tài khoản như Megan Stalter. Có người thậm chí phản ánh họ gặp khó khi xóa. Dữ liệu theo một hãng nghiên cứu thị trường cho thấy số lượt gỡ TikTok trung bình mỗi ngày tăng gần 150% trong 5 ngày gần nhất so với mức trung bình 3 tháng trước đó.
Điều đáng nói: người ta không rời đi chỉ vì một ngày “đăng không được.” Người ta rời đi vì cảm giác tương lai của nền tảng đã đổi: dữ liệu của mình thuộc về ai, thuật toán sẽ ưu ái ai, và câu chuyện nào được phép tồn tại.
Sự cố kỹ thuật có thể sửa – nhưng sự hoài nghi thì khó khôi phục
Một nền tảng có thể nói “mất điện.” Người dùng có thể nói “bịt miệng.” Và giữa hai câu ấy là một khoảng trống mà chỉ niềm tin mới lấp được.
Nhưng niềm tin là thứ mỏng hơn băng trên dây điện, và dễ vỡ hơn một video bị kẹt “under review.” Khi Minneapolis còn nóng vì ICE, khi cái chết của Alex Pretti còn chưa nguội trong ký ức, thì chỉ cần một nút “upload” không hoạt động đúng lúc… cũng đủ để cả nước Mỹ tự hỏi: rốt cuộc ai đang cầm tay lái câu chuyện?
English
Deutsch
Français
Español
Italiano
Português
Norsk
Nederlands
Dansk
Suomi
Polski
Čeština
Русский
日本語
한국어
中文(简体)
中文(繁體)
Magyar
Türkçe
العربية
ไทย
Latina
हिन्दी
Bahasa Indonesia
Bahasa Melayu
