Nga vừa mừng vừa lo khi Bắc Phi bất ổn

Việc Trung Đông, Bắc Phi bất ổn khiến giá dầu tăng. Đây là tin tốt đối với nhà xuất khẩu dầu khổng lồ như Nga.

Gần mực thì đen

Từ lâu, các công ty năng lượng của Nga gieo mầm và bám rễ ở châu Phi, nhất là những nước có nguồn dầu mỏ lớn ở Bắc Phi. Công ty Lukoil thì "cắm dùi" ở Ai Cập, Tatneft thì "bám" Libya còn Gazprom thì chọn Algeria và cả Libya...

Do đó, việc các nước Bắc Phi rối loạn khiến công việc khai thác, sản xuất dầu của Nga tại đây bị đình trệ, ảnh hưởng tiêu cực tới doanh thu, mất hàng triệu USD mỗi ngày.

Nhiều công ty năng lượng Nga hoạt động ở Bắc Phi phải dừng sản xuất. Ảnh minh họa.

Về an ninh, triển vọng cũng không sáng sủa là mấy. Phát biểu tại một phiên họp của Ủy ban chống khủng bố quốc gia ở Vladikavkaz, Tổng thống Dmitry Medvedev khẳng định rằng những cuộc cách mạng ở thế giới Arab có thể có một "tác động trực tiếp" vào Nga, đặc biệt là vùng Bắc Caucasus, nơi tập trung nhiều kẻ Hồi giáo cực đoan.

Cụ thể, Nga lo ngại những phần tử Hồi giáo cứng rắn, có tư tưởng xuất khẩu cách mạng, thậm chí là cực đoan…sẽ lên nắm quyền điều hành ở các quốc gia Bắc Phi như Ai Cập, Libya... Khi đó, chắc chắn là những tân chính quyền này sẽ ủng hộ không nhiều thì ít cho “anh em” Hồi giáo ở Bắc Caucasus chống Moscow.

Khủng bố ở Caucasus liên tục kêu gọi giúp đỡ.

Một nguy cơ khác khiến Nga phiền lòng chính là các nước láng giềng của mình, điển hình là Gruzia, Ukraine, Kyrgyzstan, Uzbekistan và Tajikistan...

Đây là những quốc gia có nhiều điểm tương đồng với các nước Bắc Phi nên cũng có nhiều nguy cơ rơi vào hỗn loạn như Ai Cập, Libya…Nếu lo ngại của Nga thành hiện thực, nhiều vùng biên của họ chắc chắn sẽ rơi vào bất ổn, điều mà Moscow chẳng hề mong đợi.

Do đó, đích thân ông Medvedev cũng vừa phải lên tiếng cảnh báo rằng, tình trạng bất ổn trong thế giới Arab có thể làm các nước lớn, đông dân cư tan vỡ thành từng mảnh, mở đường cho những kẻ cuồng tín nắm quyền lực. Và điều này sẽ dẫn đến sự lây lan của chủ nghĩa cực đoan ra khắp thế giới chứ không chỉ riêng ở Nga.



Vùng Caucasus và nhiều nước quanh Nga có nguy cơ bất ổn.

Sau cơn mưa, trời lại sáng

Bắc Phi rối loạn tạo ra nhiều nguy cơ cho Nga nhưng cũng tạo ra không ít cơ hội. Dễ thấy nhất là khi những cơn giông bão tràn qua Bắc Phi, các công ty Nga sẽ lại tiếp tục hút dầu của Bắc Phi và kiếm lời như trước.

Còn trong lúc rối loạn như hiện tại, các công ty năng lượng của Nga cũng chẳng bỏ phí thời gian, cơ hội để kiếm lời. Thậm chí, một số còn mong Bắc Phi bất ổn hơn bởi rối loạn ở châu Phi đồng nghĩa với việc nguồn cung dầu mỏ cho toàn thế giới bị ảnh hưởng, giá dầu nói riêng và năng lượng nói chung sẽ tăng giá. Khi đó, các công ty năng lượng Nga sẽ kiếm thêm được hàng triệu, thậm chí là tỷ USD lợi nhuận.

Chỉ sau vài tuần biến động ở Bắc Phi, giá dầu thô tăng vọt, vượt ngưỡng 100 USD/thùng trên thị trường quốc tế. Và theo dự đoán của nhiều chuyên gia, nếu tình hình tiếp tục bất ổn ở Bắc Phi và lan rộng sang Iran, Arab Saudi… thì giá dầu có thể vượt qua cả 150 USD/ thùng, lập mức kỷ lục thế giới mới.

Khi đó, dầu mỏ của Nga sẽ quý hơn cả vàng và giúp cho ngân sách Nga có thêm hàng tỷ USD mỗi năm; bởi ngành dầu mỏ của họ hiện sản xuất được 9,5 triệu thùng dầu mỗi ngày (Nga là nhà sản xuất dầu số 1 thế giới) và xuất khẩu 5,4 triệu thùng một ngày.

Xuất khẩu dầu là một trong những nguồn thu chủ lực của Nga.

Ngoài lợi ích về kinh tế, Nga còn có lợi về mặt chính trị. Trong bối cảnh dầu mỏ vẫn là nguồn năng lượng chính của cỗ máy kinh tế thế giới thì thiếu dầu đồng nghĩa với "cái chết". Nói cách khác, trong bối cảnh thế giới thiếu dầu do bất ổn ở Trung Đông và Bắc Phi, vai trò của nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới là Nga ngày càng tăng.

Điều này càng đúng khi nền kinh tế lớn phát triển nhanh nhất thế giới là Trung Quốc khát dầu hơn bao giờ hết và vẫn có thể tăng trưởng 9% trong năm nay. Kinh tế của siêu cường Mỹ cũng đang dần hồi phục, đồng nghĩa với nhu cầu về dầu tăng lên.

Đặc biệt, tại châu Âu (khu vực được Nga coi là ưu tiên số 1), dầu thiếu đồng nghĩa với việc tiếng nói của Nga cũng có thêm trọng lượng. Trong năm 2009, 25% năng lượng mà châu Âu sử dụng có xuất xứ từ Nga. Còn riêng trong lĩnh vực khí đốt, Nga cấp tới 42% tổng lượng gas mà châu Âu tiêu thụ.

Với việc nguồn cung năng lượng từ Trung Đông, Bắc Phi suy giảm, vai trò của Nga ở châu Âu nói riêng và toàn thế giới nói chung sẽ gia tăng trọng lượng đáng kể. Đó là chưa tính tới việc nước này đang lên kế hoạch tăng cường kiểm soát các thị trường xung quanh bằng cách xây thêm hai đường ống dẫn dầu South Stream và Nord Stream sang châu Âu, mở thêm hàng loạt đường ống mới sang châu Á...nhất là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Nord Stream giúp Nga tăng cường ảnh hưởng ở Tây Âu

Bất ổn ở Bắc Phi đặt ra nhiều thách thức nhưng cũng tạo không ít thuận lợi cho Nga trong thời gian ngắn trước mắt. Vấn đề là Moscow có biết hạn chế tác động tiêu cực và tận dụng thời cơ vàng như giai đoạn 2000 - 2008 mà thôi.

Trần Lâm
Theo ĐấtViệt