Nghe tin ông Kim con chết, bố tôi bảo : Không biết lại có giống cách đây 20 năm không ? Chẳng biết nhân viên sứ quán Severny Karêy có đói khổ quá mà đến rủ các chú sứ nhà ḿnh cùng đi buôn lậu đồng hồ Áo bằng thẻ đỏ không?
Năm 1991, báo Nga đăng tin đồn thổi ông Kim bố ốm sắp chết. T́nh h́nh trong nước đói quá, bạn Tàu giận mấy tháng nên mấy nhà ngọai giao Triều tiên không có lương phải đi câu cá đúng chỗ cấm câu. Rồi mấy ông thẻ đỏ đó bán rượu ’risovaya vodka ‘ có củ sâm lậu. Lúc khác lại có tin các cậu mang hàng lậu bị tóm. Lúc đó, tuy hai nước Việt Triều c̣n ghét nhau v́ ông bạn vàng Triều tiên c̣n cho Polpot duy tŕ Trụ sở Chính phủ lưu vong, nhưng nhân viên mấy nước XHCN như Cuba, Lào, Việt, Triều vẫn gặp nhau,vẫn giao lưu bóng chuyền, bóng bàn với nhau. Đánh bóng xong, anh Triều dám rủ anh cộng (người VN ở Nga gọi nhau là cộng) đánh đồng hồ từ Viena về.
Rồi khi nghe báo chí dậy lên vụ 14 phi công Triều hy sinh , về VN tôi đă gặp ông B, cựu thợ máy, chuyên trách về hệ thống điện-điện tử trên máy bay thời đó.
Ông B nói, vào khoảng nưả sau thập kỷ 60 , có khoảng gần 30 người Triều tiên sang Việt nam để truyền thụ kinh nghiệm có được trong chiến tranh Triều tiên. Họ đến hai sân bay chính là Nội bài và Kép. Họ ở riêng một khu, thường gọi nôm na là khu ‘Trung đội Triều tiên’. Họ tặng thợ máy mỗi người một cái ca sắt sơn màu xanh hoà b́nh (vẽ h́nh tượng con ngựa Thiên Lư) một cái khăn mặt trắng và huy hiệu Kim Nhật Thành h́nh bầu dục.
Các thủ trưởng từ ông Đào Đ́nh Luyện trở xuống được tặng sâm tốt.
Họ ăn mặc rất đẹp, tác phong rất chính quy chứ không lè phè như bộ đội ḿnh. Đầu tiên họ sang để dạy ḿnh. Và họ trực tiếp tham gia chiến đấu. Nhưng thực tế chiến trường khác xa những năm 50-53, khi mà không quân Liên xô trực tiếp tham chiến. Không quân Triều tiên và Trung quốc có máy bay Nga đánh cùng nên cách đánh khác hẳn. Đằng này, máy bay Việt nam quá ít ỏi. Không quân Mỹ lại làm chủ bầu trời. Cách đánh cũ-đánh bài bản, đường hoàng đối mặt anh hùng, làm máy bay của họ bị bắn rơi..Họ bị choáng nặng, mất tinh thần. Khi máy bay dính đạn, họ sợ quá nên thao tác nhảy dù bị hoảng loạn. Thay v́ phải co chân như tư thế trẻ con trong bụng mẹ th́ họ lại để chân b́nh thường nên bị nắp buồng lái cắt đứt chân. Có hai trường hợp như vậy. Lượt máy bay đầu đă rút kinh nghiệm chán chê. Lưọt sau lại phi công Triều tiên mất chân. Sau này, chính Triều tiên lại thấy phục người Việt nam. Họ bảo chúng tôi học tập các bạn. Phi công Triều tiên bây giờ từ chỗ sang làm thầy, bây giờ chỉ làm tṛ, được cử sang thực tập chiến đấu. Sau này, qua mấy trận đánh tinh thần họ đă tốt hơn rất nhiều. Việc các chiến sỹ Triều tiên hy sinh tại Việt nam đáng để chúng ta ngả mũ kính trọng.
Tinh thần hợp tác giữa quân đội hai nước là nồng ấm. Họ cử người vào chiến trường không phải để giúp ta chiến đấu (mà ta cũng chưa cần). Họ cử người là để khai thác vũ khí hay người Hàn bị bắt – bọn Bạch Hổ hay Thanh Long ở vùng miền Trung.
Sau này, chính Triều tiên chuyển bạn thành thù. Ông già tôi kể, năm 1975, học sinh Việt nam nhảy lên v́ sung sướng khi nghe tin giải phóng đất nước. Thế mà bạn Triều cùng học về thăm nhà bảo bên ấy không biết ǵ hết. Tin đó không bao giờ được đăng tải. Họ ghen quá!
Triều tiên c̣n ghen ghét Việt nam nhiều chuyện nưă. Đoàn cán bộ đi dự Hội nghị về nói chuyện với học sinh Việt nam cuối 1978 về việc Triều tiên tức Việt nam ở Hội nghị các nước không Liên kết tại Colombo. Họ cho 200 cái đồng hồ vàng làm tại Thụy sỹ có h́nh Kim Nhật Thành ở giữa cho tất cả các phái đoàn. Riêng đoàn Việt nam, sau khi cho đến 2 cái, họ đến khẩn khoản đề nghị ta rút lui chức Phó chủ tịch Phong trào để họ thay thế. Ta đưa ra ư kiến này trong cuộc họp trù bị của đoàn chủ tịch th́ Ấn độ và nhiều nước khác không tán thành. Họ nói, Bắc Triều tiên vay nợ của họ, những nước nghèo, rồi quỵt tiền. Các hợp đồng th́ không ra sao cả. Triều tiên cử người gây khủng bố quốc tế …Tóm lại, nếu Việt nam rút lui th́ họ bầu nước khác chứ không bầu Triều tiên. Ta bèn đến giải thích, th́ Triều tiên giận. Họ nói ta đă làm Phó chủ tịch nhiều lần rồi. Triều tiên cũng phải làm một lần để nâng cao uy tín quốc tế. Thế mà Việt nam không thật bụng.
Đỉnh điểm của lối ăn ở tồi tệ ở chỗ, Bắc Triều tiên cho Polpot thành lập Phái đoàn đại diện chính phủ lưu vong. Tuyên truyền chửi mắng Việt nam không kém ǵ Bắc kinh. Trung quốc hơi tránh tiếng là quan thầy của bọn Polpot, nên có ít lời hơn. C̣n Triều tiên th́ ra rả lên án. Âu cũng là miếng cơm, manh áo v́ họ thực tế không ghét bạn. Đến khi Polpot bị lên án quá nhiều v́ vụ diệt chủng, Triều tiên quay ra ủng hộ ông Sihanuk và con trai cùng mấy Đảng khác chống Khmer Đỏ và chống Việt nam. Ông này dùng diễn đàn B́nh nhưỡng là chính. Ngày xưa ta dùng câu :” Cậu A, cậu B là Ông bạn Triều tiên cuả cậu C, có nghiă là bạn thân, bạn quư lắm”. Ngày nay câu “Ông bạn Triều tiên” lại có nghiă là bạn đểu,bạn giả.
Chuyện Việt nam làm ăn với Hàn quốc, Bắc Triều tiên rất tức. Nhưng v́ trước đó Liên xô đă có qua hệ Đại sứ với họ, nên Bắc TT cũng chẳng phản đối ǵ công khai được.
Quay lại chuyện những phi công Bắc Triều tiên đă hy sinh. Cách đây mấy năm, ông Chủ tịch Quốc hội Triều tiên Kim Il Nam có đến xin Việt nam viện trợ cho họ ba, bốn trăm ngàn tấn gạo. Việt nam hứa viện trợ, song không được nhiều, v́ mới bị lũ lụt tại rất nhiều nơi, mất mùa và chính dân ở đó cũng đói.
Ông Chủ tịch đó đến Bắc giang thăm lại nơi chôn các liệt sỹ Triều tiên. Ông ta nói, Triều tiên đă viện trợ cho Việt nam cái vô giá nhất là con người, họ nằm đây. C̣n Việt nam tại sao lại tiếc cái có giá nhất định là gạo.
Cách đây không lâu, họ có bán tàu ngầm bỏ túi cho Việt nam. Loại tàu ngầm này thuộc lọai tồi, nhưng khá rẻ. Chắc chắn họ có xin ư kiến cuả anh Tàu và được đồng ư. Nhưng Triều tiên bán tên lưả đối đất Scout cho bao nhiêu nước mà nhất định không bán cho ta. Ấy cũng tại anh Hai.
Hôm nay nh́n h́nh ảnh, thấy dân chúng la khóc kinh quá. Ông già cũng quỳ xuống than thở. Nghe th́ có vẻ thương lăo già uống Cognac thượng hạng, đi toàn tàu bọc thép sang Nga (mà phải đi những hai đoàn tàu hệt nhau v́ sợ ám sát), nhưng thực ra, ai không khóc, không tỏ ra thương lănh tụ th́ chết. Những người Triều tiên ở Nga rất nhiều, họ rơ hết.
Ông đau tim ra đi, cậu Em Chă lên ngôi, biết bao giờ người Triều tiên mới thôi phải ăn cỏ để sống……
Nguyễn Hưng Đạt
Theo: Quê Choa
Tác giả gửi cho Quê choa.
Vài hồi tưởng về Triều Tiên thời trẻ cuả bố tôi tại Liên Xô.
