USA Thẩm phán chặn lệnh điều Vệ binh tới Portland; Nhà Trắng cho phép triển khai 300 quân tới Chicago

[Gibbs]

Cuộc giằng co mới giữa Nhà Trắng và các thành phố do Dân chủ lãnh đạo
Cuối tuần qua, căng thẳng giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và các thành phố do phe Dân chủ lãnh đạo tăng nhiệt. Một thẩm phán liên bang tại Oregon đã ban hành lệnh hạn chế tạm thời (TRO), tạm dừng kế hoạch điều Vệ binh Quốc gia tới Portland. Song song, Nhà Trắng thông báo cho phép triển khai 300 quân Vệ binh Illinois để “bảo vệ sĩ quan và tài sản liên bang” tại Chicago. Bối cảnh là các cuộc biểu tình phản đối chiến dịch thực thi di trú của liên bang vẫn tiếp diễn ở cả hai nơi.

Phán quyết ở Portland: “Không có nguy cơ nổi loạn”
Thẩm phán Karin Immergut chấp thuận TRO, nhận định quan chức bang và thành phố có khả năng thắng kiện với lập luận Tổng thống vượt quá thẩm quyền hiến định và vi phạm Tu chính án thứ Mười khi ra lệnh điều Vệ binh. Bà nói các diễn biến tại Portland “không tạo ra nguy cơ nổi loạn” và bằng chứng bang nộp cho thấy biểu tình bên ngoài cơ sở ICE không quá bạo lực trước khi lệnh điều quân được ban hành.
Chính quyền Trump lập tức thông báo sẽ kháng cáo lên Tòa Phúc thẩm Khu vực 9. Thẩm phán đồng thời cảnh báo một số lập luận của phía liên bang có nguy cơ làm mờ ranh giới giữa quyền lực dân sự và quân sự—điều có hại cho quốc gia.

Vệ binh tạm trở lại quyền chỉ huy của Thống đốc Oregon
Người phát ngôn Bộ Chỉ huy Miền Bắc Mỹ cho biết khoảng 200 quân Vệ binh đã được huấn luyện sẵn sàng cho khả năng triển khai đến Portland trước đó. Với TRO, Vệ binh trở lại dưới quyền Thống đốc Tina Kotek, theo Tổng Chưởng lý bang Dan Rayfield. Lệnh tạm thời có hiệu lực 14 ngày, và bang dự định sẽ xin gia hạn.

Đêm cuối tuần ở Portland: liên bang dùng hơi cay, “mìn nổ chớp”, bóng tiêu cay
Đám đông tiếp tục tụ tập quanh cơ sở ICE ở South Portland. Theo truyền thông địa phương, lực lượng liên bang đã sử dụng nhiều loạt bóng tiêu cay, flash-bang và hơi cay để giải toả khu vực. Sở cảnh sát Portland cho biết không ghi nhận tội phạm hay thiệt hại tài sản, không bắt giữ và không sử dụng đạn/công cụ trấn áp; mọi câu hỏi về việc sử dụng vũ khí hỗ trợ được chuyển cho cơ quan liên bang.

Chicago: được phép triển khai 300 Vệ binh—Thống đốc nói bị “tối hậu thư”
Nhà Trắng tuyên bố Tổng thống đã cho phép 300 quân Vệ binh Illinois để bảo vệ lực lượng và tài sản liên bang tại Chicago, cho rằng “bạo loạn và vô pháp” đang tiếp diễn còn lãnh đạo địa phương không can thiệp đủ mạnh. Trước đó vài giờ, Thống đốc JB Pritzker nói ông nhận “tối hậu thư”: “Gọi quân của ông lên, nếu không chúng tôi sẽ làm.” Ông gọi yêu cầu này là “quá đáng và trái với tinh thần Mỹ”.

Leo thang quanh sự cố nổ súng: nữ tài xế bị bắn “phòng vệ”
Cục Hải quan & Biên phòng (CBP) cho biết đặc vụ đã nổ “phát súng phòng vệ” khi một phụ nữ lao xe tông vào phương tiện chấp pháp và khóa chặt xe của họ cùng với nhiều phương tiện khác. Nữ tài xế Marimar Martinez—được nói là có vũ khí bán tự động—đã tự lái tới bệnh viện, sau đó bị FBI tạm giữ khi xuất viện; chưa rõ cáo buộc cụ thể. Một người khác, Anthony Ian Santos Ruiz, cũng bị bắt giữ vì “liên quan đến hành vi tông xe”. Sau sự cố, lực lượng chấp pháp triển khai hơi cay để giải tán đám đông; người biểu tình hô lớn: “Đây là Brighton Park, không phải chiến trường.”

Khung tường thuật đối nghịch: “khủng bố nội địa” hay “biểu tình phần lớn ôn hòa”?
Chính quyền Trump mô tả các cuộc tuần hành là “bạo loạn bạo lực” của “khủng bố nội địa”, nhấn mạnh cần điều lực lượng để bảo vệ nhân viên và cơ sở liên bang. Ngược lại, lãnh đạo bang/thành phố khẳng định đa số hoạt động ôn hòa, mọi đốm nóng đều xử lý được bởi cảnh sát địa phương; việc liên bang can thiệp bị cho là không cần thiết và xâm phạm thẩm quyền được Hiến pháp trao cho tiểu bang.

Điểm nóng kế tiếp: kháng cáo, gia hạn TRO, và quyết định triển khai
Trong 1–2 tuần tới, các bên sẽ đấu pháp lý quanh kháng cáo lên Khu vực 9 và khả năng gia hạn TRO ở Portland. Tại Chicago, câu hỏi là khi nào và triển khai ra sao 300 Vệ binh đã được cho phép, cũng như truy tố (nếu có) liên quan đến vụ nổ súng. Song song, hai thành phố tiếp tục cân bằng giữa quyền tự quản địa phương, an ninh liên bang, và quyền tự do biểu đạt trên đường phố.

Phán quyết ở Portland tạo tiền lệ quan trọng về giới hạn quyền liên bang khi can thiệp vào hoạt động trật tự công cộng của địa phương. Nhưng tại Chicago, đèn xanh pháp lý cho triển khai Vệ binh—dù gây tranh cãi—cho thấy Nhà Trắng không lùi bước. Câu chuyện vì vậy không chỉ là kiểm soát đám đông, mà là bài trắc nghiệm hiến định về ranh giới giữa an ninh quốc gia và thẩm quyền tiểu bang/thành phố trong một nước Mỹ bị phân cực sâu sắc.

Chắc loại "thẩm phán" cần phải tống cổ nó ra khỏi tòa thôi; vì nó "chả biết mẹ gì"... Mẹ kiếp.