Các sao nườm nượp đi từ thiện, có rất nhiều h́nh ảnh đẹp được đưa ra trước mắt khán giả, nhưng đâu phải lúc nào cũng thấy được cái "tâm" trong đó.
Từ thiện cũng phải chờ thời điểm thích hợp
Chỉ vài năm trở lại đây, ca sĩ nước ta bỗng siêng từ thiện hơn hẳn, h́nh ảnh mộc mạc với áo thun, quần jean tay xách nách mang các phần quà, tươi cười bên trẻ mồ côi, người nghèo dần trở nên đại trà trên báo. Đó ắt hẳn phải là một tín hiệu đáng mừng, v́ dù nhiều hay ít th́ nó cũng góp phần làm giảm đi gánh nặng cho những mảnh đời bất hạnh. Với nghĩa cử đẹp là thế, hẳn nhiên truyền thông không có cớ ǵ mà lại khước từ chuyện đưa tin, v́ theo lư thuyết th́ chúng sẽ tác động đến độc giả, khuyến khích mọi người cùng chung tay làm việc thiện...
Mỹ Tâm luôn dốc tâm với các chương tŕnh từ thiện của ḿnh
(ảnh có tính chất minh họa)
Bên cạnh đó, nh́n nhận theo chiều hướng tích cực th́ nó cũng giúp công chúng dành nhiều sự ủng hộ cho ca sĩ hơn. Từ trước đến nay, thiên hạ cứ đồn đại về những khoản catse ngh́n đô, cùng hàng núi bất động sản, xe sang, đồ hiệu... Giờ đây thấy ngôi sao chịu rút hầu bao ra san sẻ, chí ít người ta cũng có được cái thiện cảm: hóa ra họ cũng chẳng phải loại chỉ biết vơ hết vào ḿnh. Từ đó mà những album, vé ca nhạc cũng có thể tiêu thụ trơn tru hơn trong sự vừa ḷng của các Thượng đế.
(Ảnh chỉ mang tính minh hoạ)
"Đánh hơi" được những thuận lợi hiển hiện trước mắt, dần dần các buổi từ thiện, trao quà trở thành mốt mới của ca sĩ. Đă làm nghệ thuật th́ ai mà lại chẳng muốn giành lấy phần thiện cảm, thế là họ bắt đầu biến chất, xem việc từ thiện như một khoản đầu tư cho tên tuổi của ḿnh. Công chúng bắt đầu nhận ra hàng loạt chiến dịch "vi hành nhường cơm xẻ áo" đều diễn ra vào thời điểm ca sĩ chuẩn bị phát hành album, DVD, làm liveshow... C̣n trước và sau những sự kiện này th́ tuyệt nhiên chỉ toàn thấy họ diện đồ đi chơi event là chính.
(Ảnh chỉ mang tính minh hoạ)
Trước đây, độc giả đă từng cảm thấy chướng mắt khi một công ty quản lư cố t́nh tô vẽ cho một buổi từ thiện mà 2 gà nhà ḿnh là nhân vật chính. Ở thời điểm đó ai cũng biết rơ chuyện họ đang lùm xùm với scandal ra sao, cần đánh bóng tên tuổi thế nào. H́nh ảnh các cô cậu ca sĩ mặc đồng phục tươm tất bên những túi quà được gói gém kỹ lưỡng khiến người ta cảm thấy ngỡ ngàng xa lạ, v́ trước đó nào có bao giờ như thế, và cho đến tận bây giờ cũng không hề thấy lại, v́ đă qua đợt PR rồi chăng?
Thế mới biết, chỉ khi nào ngôi sao cần bán đĩa, muốn làm màu trước truyền thông th́ những mănh đời bất hạnh mới hưởng được chút phước phần. Có lẽ đây chính là mặt chua chát ở câu chuyện "thiện từ cái tâm".
Diễu binh đi làm từ thiện
(Ảnh chỉ mang tính minh hoạ)
Một vài ca sĩ mỗi lần đi làm từ thiện th́ cứ "tiền hô, hậu ủng" rầm rộ như thể Trạng Nguyên về làng, từ đó chi phí di chuyển, ăn ở cho cả "đại đội" đều gia tăng, mặc dù vai tṛ của họ không phải lúc nào cũng cần thiết, chưa kể đến các hoạt động phô trương sự hoành tráng như quay phim chụp h́nh, băng rôn biểu ngữ, họp báo ŕnh rang. Để rồi sau đó nh́n vào cái kết quả đạt được, người ta lại phải tặc lưỡi: giá như có thể tiết kiệm những khoản chi phí phô trương kia th́ cũng đă gom thêm được một khoản không nhỏ cho người nghèo.
Thực tế, có những chuyến từ thiện mà số tiền bỏ ra để "quảng bá" c̣n ngang ngửa hoặc vượt quá số tiền, quà trao tặng. Cũng có người trước khi đi th́ hô hào sẽ bán chút của nải, gom đủ số tiền 800 triệu thẳng tiến vào vùng bà con đang gặp nhiều khó khăn. Sau nhiều ṿng ŕnh rang chạy tới chạy lui, báo chí ồn ào, khán giả tinh ư ngồi nhẩm tính cũng đủ thấy số lượng mà ca sĩ này "xuất kho" hoàn toàn cách xa so với cái chỉ tiêu đă trót khoe khoang trước đây.
Với những chuyện này, ở showbiz nước ta xem ra rất dễ được cho "ch́m xuồng", hăy xem thử trường hợp của diễn viên Chương Tử Di. Sau động đất tại Tứ Xuyên, cô lên tiếng trước báo giới là sẽ kêu gọi các nhà hảo tâm đóng góp 1 triệu USD để giúp đỡ những nạn nhân bất hạnh, nhưng kết quả cô chỉ thu được 15.000 USD nhưng v́ đă trót loan báo gần xa nên đích thân cô phải có trách nhiệm bù vào phần c̣n thiếu, nếu không muốn đứng trước làn sóng chỉ trích "lợi dụng PR" của dư luận. Họ làm việc rạch ṛi, đầy đủ giấy tờ tŕnh ra trước công chúng, chứ không thể hô hào khơi khơi "trăm này, tỷ kia" rồi thản nhiên chở 1 xe quà gói gém kín bưng đi phân phát, cùng vài ḍng nhật kư kể lể là xong.
Kêu gọi thành công hay gây ra phản cảm?
Nhiều người vẫn bảo họ không mang từ thiện ra để làm công cụ PR, sở dĩ phải chụp h́nh, quay phim, đăng báo là để kêu gọi thêm những tấm ḷng chung tay góp sức. Tuy nhiên thực tế nào có được dễ dàng như vậy? Đáng lư ra thông qua những chuyến đi thiện nguyện, ca sĩ phải là người truyền tải những thông tin một cách cụ thể, thiết thực nhất về hoàn cảnh của những mảnh đời bất hạnh, từ đó mới có giá trị lay động độc giả. Đằng này đa số chỉ miêu tả dăm ba ḍng chung chung về chuyện "nghèo này, khổ nọ", rồi trưng ra cả tá h́nh chụp tươi cười hớn hở trao quà, thử hỏi công chúng sẽ cảm nhận được ǵ mà tham gia ủng hộ?
Thậm chí nó c̣n gây ra cái cảm giác: Ừ th́ trẻ em mồ côi bây giờ cũng được ở nhà tường khang trang, có người lo ăn lo mặc, ca sĩ, người mẫu, diễn viên, hoa hậu cứ đuhểa nhau đến tặng quà kẹo, bánh trái, vậy cần ǵ ḿnh phải bận ḷng, v́ cũng chẳng thấy ai nói ǵ về hoàn cảnh cụ thể các em cần giúp đỡ ra sao...
Quá nhiều ca sĩ măi mê tươi cười chụp ảnh trong khi những
câu chuyện thực tế mà độc giả cần được biết th́ lại bị bỏ quên.
Thực tế có nhiều ca sĩ tuy nói là đi làm từ thiện nhưng những ḍng mà họ chia sẻ trên báo thường chỉ ngầm tự đề cao bản thân, theo kiểu: "Bà con rất biết ơn khi ḿnh về, chú A, cô B khen bên ngoài xinh, tốt bụng và hứa sẽ luôn ủng hộ các bài hát của ḿnh". Thậm chí có lần một ngôi sao V-Pop c̣n mang ḿ tôm, dầu gội ra "đồng cảm" với công nhân kèm theo thông điệp "Hăy nhắn tin b́nh chọn cho ḿnh với cú pháp XYZ gửi 87XX nhé".
Ca sĩ Tố Như từng chia sẽ trên một tờ báo, trong chương tŕnh từ thiện do ḿnh đứng ra tổ chức, khi thông báo sẽ không có nhà báo chụp ảnh, đưa tin th́ ngay lập tức số lượng ca sĩ tham gia rơi rụng gần phân nửa. Đó là minh chứng cho vấn đề mà khán giả luôn đặt ra: Liệu ca sĩ từ thiện v́ cái "tâm" hay v́ mấy tấm h́nh?
(Ảnh chỉ mang tính minh hoạ)
Ca sĩ Nguyên Vũ th́ chia sẽ: "Vũ có một kỷ niệm từ bé, lúc khoảng 5,6 tuổi, đang ngồi quán ăn với mẹ th́ có 1 chú bị tật ở chân dẫn theo một cô bé trạc tuổi Vũ vào mời mua vé số, mẹ bảo Vũ cầm một ít tiền đến gửi cho cô bé kia nhưng đừng lấy vé số v́ nhà Vũ không chơi. Nhưng chú ấy đă từ chối ngay lập tức, rồi tươi cười cảm ơn và bảo bản thân c̣n sức làm được, chú không đi xin, vậy là ḿnh chẳng c̣n cách nào khác là phải mua vé số thôi. Kỷ niệm đó giúp Vũ hiểu rằng không phải cứ thấy người ta nghèo khổ th́ ḿnh muốn làm từ thiện kiểu ǵ cũng được, họ có ḷng tự trọng, sẵn sàng mang ơn ḿnh nhưng cũng đừng biến người ta thành kiểu như đi nhận bố thí.
Về chuyện từ thiện bởi cái tâm hay PR th́ Vũ nghĩ rất khó khẳng định, cũng có thể ca sĩ thật ḷng nhưng chưa khéo mà đă bị lên án th́ cũng tội. Theo Vũ, dẫu có dùng nó làm chiêu đánh bóng, PR này nọ th́ trước mắt cứ làm đi, chắc chắn từ những câu chuyện, hoàn cảnh thực tế, mà ca sĩ sẽ dần thay đổi cảm nhận, rồi cũng sẽ đến lúc họ hành động bằng chính tấm ḷng của ḿnh."
Ca sĩ thường được biết đến như những người tài hoa có khả năng mang âm nhạc làm đẹp thêm tâm hồn cho mọi người, và trong đời sống hiện đại họ càng có nhiều điều kiện để mở rộng thêm các hoạt động v́ cộng đồng và xă hội. Bằng sức ảnh hưởng đại chúng của một ngôi sao, rơ ràng khả năng thuyết phục của họ là rất đáng kể cho những công tác tương trợ "lá lành đùm lá rách". Mặt khác, nếu gây ra sự phản cảm, có tác động xấu đến nhận thức khán giả th́ "tầm sát thương" mà ca sĩ tạo ra cũng không nhỏ. Cả "canh" và "sâu" V-Pop đều đang có, công chúng chỉ đang chờ người trong cuộc gia giảm thế nào mà thôi.
***
Một cái Tết nữa lại sắp đến, đây chắc chắn là cơ hội để các Sao thể hiện tinh thần thiện nguyện của ḿnh. Hy vọng sẽ không c̣n những "con sâu" trong "nồi canh" từ thiện sao Việt.
Trung Kiên
theo 2sao
Từ thiện kiểu sao Việt: Con sâu và nồi canh
