Nguyễn Hoàng Đức
Tuy nhiên vẫn c̣n rơi rớt vài nước không muốn thực hiện nền cộng ḥa, hay giả đ̣ thực hiện nền cộng ḥa “giả cầy”, bởi v́ họ không muốn v́ quyền lợi của tất cả dân chúng mà chỉ muốn v́ quyền lợi của cá nhân, gia tộc hay “nhóm lợi ích” của ḿnh
Bầy khỉ sống trong rừng cả triệu năm, bầy kăng-gu-ru sống ở châu Úc tuổi cũng chẳng kém, nhưng chúng không thể có Lịch sử. Tại sao? V́ chúng không có nhà nước. Các ḍng họ lớn, cho dù gia phả có ghi rơ tên của từng ông cha hay con cháu cũng không thể có lịch sử, v́ gia tộc không bao giờ là nhà nước cả. Trong các triều đ́nh từ xa xưa, bên cạnh vua thường có hai quan chép sử, một người ghi những lời vua nói, một người ghi những việc vua làm…
Và theo truyền thống mặc định, th́ chỉ có nhà nước mới có tầm vóc của lịch sử. Thử nh́n một nhà nước khổng lồ như dân tộc Trung Hoa có dân số đông nhất thế giới, nhưng như mẫu hậu Từ Hi Thái Hậu thường nói câu cửa miệng “thiên hạ là của nhà Thanh”. Đó là một bà già lọ mọ, lẩm cẩm, xử tử cả hai đứa hầu gái v́ dám chải tóc giống ḿnh. Bà ta làm chủ nước Trung Hoa có khác ǵ bằng tầm nh́n của cái bếp trong cung mở rộng ra. Đó là thiên hạ của một vương gia cha truyền con nối, vua là thiên tử, nhân dân là “con dân” hay “thảo dân” hoặc “dân đen”, con chim trên trời, con cá dưới nước, rồi đến tất cả mọi thứ cứ nằm trên đất nước đều là của vua, và nghịch lư chua cay thay, trong khi vua chúa dùng tiền thuế của dân để ăn chơi sa đọa, th́ họ vẫn coi là ḿnh đang nuôi dân.
Ngay cả bây giờ vẫn tồn tại một nhà nước như Triều Tiên thực hiện tuyệt đối cha truyền con nối, quốc gia chỉ là thứ gia đ́nh cơi nới của họ.
Mục đích chính của họ đâu có phải là làm cho dân giầu nước mạnh, mà chính là làm sao bằng mọi cách để duy tŕ sự cầm quyền của gia đ́nh. Điều này cũng chính thức được cố Chủ tịch Kim Jung Il di chúc lại cho con Kim Jung Un hiện đang là đương kim Chủ tịch nước. Quốc gia hay dân tộc hoặc nhà nước chỉ là một gia tộc mở rộng, cơi nới hay kéo dài đó chính là sự lạc hậu thâm căn cố đế của người châu Á, cũng chính bởi thế người châu Á không hề có tiến bộ về lịch sử, cũng như nhà nước pháp quyền, càng rơ rệt hơn họ chưa từng có được ư thức thời đại nhắm đích tiến bộ của lịch sử. Chính lănh tụ lập thuyết Tôn Trung Sơn có nói: Người Trung Quốc chưa hề có quốc tộc, chỉ có tông tộc và gia tộc, cả dân tộc Trung Hoa chỉ là một băi cát rời rạc
Một nhà nước lập hiến hay pháp quyền, nghĩa là quyền thiên tử của vua chúa đă bị phế truất, nhân dân được trút bỏ mác “thảo dân” để được làm công dân. Công dân của nhà nước pháp quyền tức là có quyền được bầu ra những người lănh đạo nhà nước. Một nhà nước không phải đè đầu cưỡi cổ họ như vua chúa độc tài, mà nhà nước giúp họ sống tốt hơn trong công lư và pháp luật. Vậy, hôm nay chúng ta thử bàn về một nhà nước hiện đại đích thực (chứ không phải cái gọi là nhà nước do gia tộc cơi nới), và một công dân đă đứng thẳng có quyền tham gia vào quyền cai quản nhà nước (chứ không phải thứ thảo dân qú mọp hèn và ngu như lợn).
1- Tính thiết yếu của nhà nước Cộng Ḥa
Thời cổ đại, triết gia Socrate đă bàn rất kỹ về mô thức tất yếu của nhà nước Cộng ḥa. Điều này đă được học tṛ của ông là Platon ghi lại trong cuốn “Cộng Ḥa” (La Republique). Một cuốn sách được mệnh danh là : nếu tất cả các thư viện trên thế giới cháy sạch, th́ chỉ cần c̣n lại cuốn “Cộng Ḥa” là được. Theo tôi cuốn “Cộng Ḥa” có thể được ví như “cuốn phúc âm về chính trị”. Cuốn sách này mang ánh sáng dẫn đường đến mức: trong suốt hai ngàn năm, nó là mục đích cho cả thế giới tiến đến việc mô h́nh hóa nền cộng ḥa từ sách vở thành hiện thực nhà nước pháp quyền. Và theo đó hàng loạt các nước cộng ḥa đă ra đời. Nền cộng ḥa là bước đi không thể nào khác được, không thể tránh được, cũng không thể không thực hiện của nhân loại, nếu nhân loại đó muốn anh b́nh, hạnh phúc và tiến bộ. Socrate đưa ra hai lư do chính thiết yếu để thực hiện nền cộng ḥa:
-Một: Mục đích của xă hội cũng như mọi người là phải được sống, được tồn tại và phát triển. (Đây là điều bất khả căi, v́ ai đó hay dân tộc nào muốn diệt vong th́ chỉ là số ít không đáng bàn). Xă hội muốn tồn tại, th́ phải giảm bớt cạnh tranh sinh tồn, nếu cả xă hội là sư tử, lấy đâu cừu cho sư tử ăn, nếu cả xă hội là cừu, không có cỏ cừu sống bằng ǵ? Xă hội con người giống cá tôm ở trong ao kia. Có loài cá ăn nổi trên mặt nước như cá mè cá chép, có loài lại ăn lưng chừng như cá rô cá riếc, có loài ăn sát đáy như tôm cua… Nếu con nào cũng đ̣i ăn trên mặt nước để hít thở ô-xy, hay con nào cũng đ̣i ăn sát đáy để lấy nhiều thức ăn th́ cuộc cạnh tranh sinh tồn của mọi loài sẽ rất gay gắt, chúng sẽ tiêu diệt lẫn nhau. Nhưng thiên nhiên thật vĩ đại và sáng suốt đă tạo ra nền cộng ḥa và dân chủ đầu tiên. Các loài đều có tầng sống và đất sống của ḿnh.
Ở chợ, người bán thịt, bán cá, bán rau, hay hàng xén đều có thể bán hàng, kiếm lời và sinh sống, rồi người thợ gốm, thợ mộc, hay thợ rèn đều có thể làm việc và bán sản phẩm của ḿnh, đó chính là h́nh ảnh của những con cá ăn ở những tầng khác nhau, và đó chính là h́nh ảnh về một nền cộng ḥa, đảm bảo cho tất cả mọi người, mọi ngành nghề đều có thể làm việc và kiếm sống. Quyền mọi người được tự do sống theo tay nghề và ư thích của ḿnh, đó chính là quyền dân chủ của mỗi người.
- Hai: Lịch sử của loài người là đấu tranh sinh tồn. Khi nào th́ người ta đấu tranh? Khi bị dồn ép bất công. Liên miên trong lịch sử dễ thấy nhất là cuộc đấu tranh giữa giới chủ và giới thợ. Người chủ cậy ḿnh có nhà xưởng và phương tiện đă ép công nhân phải làm tăng ca, trong khi lại giảm trừ lương của họ. Công nhân liền phản ứng mới đầu là lăn công, trốn việc, sau đó là ăn cắp sản phẩm của chủ. Chủ điên liên liền gọi cảnh sát, quân đội đến đàn áp. Một lần rồi hai lần, công nhân bèn tụ tập lại, vùng lên đánh lại chủ… cứ thế và cứ thế, lúc chủ ra đ̣n, lúc công nhân phản đ̣n, cuộc chiến tiêu diệt nhau không bao giờ dừng lại. Nó chỉ dừng lại khi hai bên sẽ “cộng ḥa” tức là cùng tồn tại có lợi lẫn nhau. Ông chủ sẽ để công nhân thành lập công đoàn, khiếu nại tất cả những ǵ ông chủ không làm đúng, ngược lại ông chủ sẽ gọi công đoàn lên phản ánh những ǵ công nhân vi phạm hợp đồng… Nhưng nền cộng ḥa không chỉ đơn giản có ông chủ và giới làm công. Mở rộng ra như cái chợ. Nếu người bán thịt muốn ngồi chỗ tốt bán giá cao, người bán cá th́ sao, c̣n người bán rau nữa… Hiệp hội những người bán hàng muốn bán giá đắt, hiệp hội mua hàng lại muốn mua giá rẻ, kết quả là phá chợ. Nay muốn thuận mua vừa bán th́ mọi người phải ngồi lại bàn bạc với nhau những thỏa ước cộng ḥa. Và chính phủ cộng ḥa được dựng lên với tất cả các đại diện của mọi ngành nghề dân chúng, để đảm bảo rằng không một tầng lớp nào bị xử ép hay chịu thiệt tḥi cả. Và chỉ có nền cộng ḥa khi mọi người dược đối xử công bằng cho nhau và lẫn nhau th́ cuộc đấu tranh sinh tồn mới hết lư do để nuôi dưỡng ngọn lửa bất b́nh.
Tuy nhiên vẫn c̣n rơi rớt vài nước không muốn thực hiện nền cộng ḥa, hay giả đ̣ thực hiện nền cộng ḥa “giả cầy”, bởi v́ họ không muốn v́ quyền lợi của tất cả dân chúng mà chỉ muốn v́ quyền lợi của cá nhân, gia tộc hay “nhóm lợi ích” của ḿnh. Khi Từ Hi Thái Hậu, do sức ép đ̣i tiến bộ của dân Trung Quốc, đă cử hai đoàn nghiên cứu qua Nhật và qua Mỹ để học hỏi về nhà nước Cộng Ḥa. Khi hai đoàn này đă hoàn thành nhiệm vụ, quay về tưởng Thái Hậu sẽ đem ra thực thi liền, nào ngờ bà ta bảo: đợi mười năm nữa mới thực hiện. Thực chất việc này là ǵ? Bà ta không muốn thực hiện, v́ nếu có thể chế cộng ḥa, th́ thiên hạ đang của nhà Thanh sẽ thành thiên hạ của nhân dân. Than ôi nếu mất thiên hạ như thế th́ c̣n đâu được ăn trên ngồi chốc, muốn yêu ai th́ yêu, ghét đứa nào quát lôi ra chém là chém. Bà ta già rồi, thực hiện sự tiến bộ cho dân, cho nước, cho mọi người để làm ǵ khi mà người khác được sung sướng hơn th́ bà ta phải giảm sự hưởng thụ sa đọa của ḿnh đi. V́ thế trong tâm bà ta đă quyết, chỉ thực hiện cộng ḥa sau khi bà ta chết, đă hạ cánh mấy lần an toàn, “sau lưng ta là nạn hồng thủy”, ta chết rồi các người muốn làm ǵ tiến bộ cũng được. Miễn là ta được sống cho thân ta, sướng đến tận lúc chết th́ thôi.
Sau khi Từ Hi Thái Hậu chết, Viên Thế Khải lên ngôi tưởng sẽ thực hiện Quốc dân đại nghị của nền cộng ḥa, nào ngờ đó chỉ là màn diễn kịch che mắt dân chúng, y và vợ hàng đêm vẫn ao ước ḿnh được làm vua và hoàng hậu, đóng cửa đem long bào ra mặc. Dù Viên Thế Khải đă làm tổng thống, nhưng v́ ḷng tham của cá nhân y thấy như vậy vẫn chưa được toàn quyền như vua, chưa đủ oai như vua, và chính v́ sự tham lam vô bờ đó, y đă bị lực lược cộng ḥa đích thực của Tôn Trung Sơn phế truất. Và phải chết trong xấu hổ v́ tội ác giết vợ và đứa con mới sinh của ḿnh. Y đă cắt gân tự sát. Nhưng bi kịch độc tài ngai vàng của dân Trung Quốc do những thảo dân chưa kịp đào tạo ư thức công dân vẫn c̣n đó. Sau nền độc tài của vua chúa nhà Thanh, Viên Thế Khải, người dân Trung Quốc lại rơi vào độc tài tập thể của Đảng cộng sản Trung Quốc, ngay đến tận ngày nay, ở một nhà nước không có pháp quyền đến độ, dân chúng không được pháp luật bảo vệ, xét xử hay soi xét bằng công lư, chỉ c̣n biết tự thiêu, hay đánh bom ngay giữa văn pḥng cơ quan quyền lực.
Trung Quốc là h́nh ảnh của một Việt Nam to, c̣n Việt Nam chỉ là bản sao không đầy đủ của một Trung Quốc bé. Thiết nghĩ h́nh ảnh của các bài học Độc tài, Toàn tài, cộng ḥa giả cầy, cộng ḥa che mắt, cộng ḥa chỉ là giải pháp t́nh thế để quay về chế độ vua chúa độc tài, và độc tài tập thể của Trung Quốc hoàn toàn là bài học sát sườn để người Việt chúng ta tham chiếu, thấy hay mà học, thấy dở mà tránh. Bài đă dài, lần sau tôi xin bàn về “Nhà nước tiến bộ, công dân đích thực”. Xin cám ơn!
N H Đ 08/09/2012