Điều tra một trẻ em 15 tuổi tại nhà của người mất trộm, sau đó đưa em về trụ sở công an để hỏi cung tiếp mà không báo cho người giám hộ, thế nhưng Công an xă Đam B’ri (TP Bảo Lộc, Lâm Đồng) vẫn cho là đă làm đúng quy tŕnh?!
Báo Tuổi Trẻ ngày 23-8 có bài “Bị nghi lấy 5 triệu, một học sinh tự tử” viết về chuyện em Lê Hoàng Triệu Khang đă treo cổ tự tử sau khi bị Công an xă Đam B’ri đưa về trụ sở lấy lời khai v́ nghi em lấy trộm 5 triệu đồng.
Tại nhà em Khang chiều 23-8 ở thôn 12, xă Đam B’ri, không khí tang thương vẫn bao trùm. Ông Lê Văn Lâm (ba em Khang) mắt đỏ hoe bức xúc nói: “Con tôi một mực nói không lấy trộm số tiền 5 triệu nhưng v́ bị chửi bới, bạt tai dữ quá nên sợ mà nhận tội. Nó c̣n quá nhỏ, tại sao đưa con chúng tôi về trụ sở công an mà không có người giám hộ đi theo?”.Hỏi cung tại nhà
Ông Đầu Văn Nhậu, người kêu bị mất 5 triệu đồng vào ngày 16-8, cho biết em L.Đ.T. (bạn cùng xóm của Khang) tới báo với ông rằng Khang có kể lấy 15.000 đồng tại nhà ông vào ngày 16-8. Sáng 18-8, T. vờ rủ Khang đi chơi nhưng chở thẳng Khang về nhà ông.
Tại đây, ngoài gia đ́nh ông Nhậu c̣n có ông Đinh Quang Vinh (công an viên xă) và ông Nguyễn Phúc Khanh (công an thôn 12) đến để điều tra vụ việc. Theo ông Nhậu, sau khi tra hỏi, Khang chỉ nhận có lấy của ông 21.000 đồng chứ không thừa nhận lấy 5 triệu đồng.
Chúng tôi cũng đă gặp ông Đinh Quang Vinh - người trực tiếp lấy lời khai của em Khang. Ông Vinh cho biết sau khi lập biên bản tại nhà ông Nhậu, ông Vinh đă đưa thẳng Khang về trụ sở Công an xă Đam B’ri để lấy lời khai lúc 15g ngày 18-8.
Măi tới 15g50, bà Hoàng Thị Hồng - mẹ nạn nhân - mới biết con ḿnh bị công an bắt giữ nên vội vàng chạy tới UBND xă.
Theo bà Hồng, khi bà đến nơi th́ Khang đă viết xong bản tường tŕnh, đang ngồi cúm rúm ở góc pḥng, nét mặt tỏ rơ sự sợ hăi. Do nghĩ con ḿnh lấy tiền thật nên bà Hồng cũng kư vào biên bản và cùng công an xă về nhà ḿnh t́m tiền giao nộp lại.
Thế nhưng trên đường chở Khang về nhà, Khang khóc nói: “Mẹ chạy chậm lại, con mới nói chuyện được!”. Bà Hồng chạy chậm và Khang kể: “Con không có lấy 5 triệu đồng th́ tiền đâu mà trả bác Nhậu?”.
Trên đường về, bà Hồng cho biết đă ghé nhà ông Nhậu, bắt Khang xin lỗi và bà hứa nếu Khang có lấy tiền, gia đ́nh sẽ trả đủ tiền lại cho ông Nhậu.
Ông Đinh Quang Vinh một mực cho rằng các quy tŕnh lấy lời khai là đúng tŕnh tự.
Ông Vinh phân trần: “Khi đến nhà ông Nhậu, do lo ngại người nhà ông Nhậu có hành vi không hay khi em Khang có thừa nhận lấy trộm 5 triệu và do không biết em mới 15 tuổi nên tôi mới đưa em về trụ sở ủy ban ngay”.
Mặc dù làm sai quy tŕnh khi chưa gửi giấy báo mời em Khang lên trụ sở công an xă để làm rơ vụ việc, không thông báo cho người giám hộ đi cùng nhưng ông Vinh luôn miệng cho rằng ḿnh làm vậy là đúng với quy định. “Tôi không làm ǵ sai ở đây cả th́ không có ǵ phải áy náy với ai”.
Có hay không chuyện ép cung?
Trong khi đó, bà Hoàng Thị Hồng cho biết ngày 18-8 khi chở con về, Khang kể với bà là em bị một dân quân xă liên tục tát và dọa nạt bắt em khai nhận hành vi lấy trộm.Ngày hôm sau (19-8) khi cùng con đến công an xă, bà Hồng trực tiếp chứng kiến ngoài ông Vinh c̣n có một người mặc đồ dân quân ngồi chơi game trên máy vi tính phía trong, chút sau lại đi ra dọa nạt Khang.
Khi Khang run th́ bảo không được run và dọa Khang: “Mày mở khóa két sắt như thế nào ghi đúng vô thế đó. Nếu mày ghi không đúng sẽ đưa ra công an thành phố tạm giam và thông báo về nhà trường”.
Người này c̣n hỏi Khang tại sao hôm qua khai có lấy tiền mà hôm nay khai ngược lại? Và bắt Khang phải khai số tiền đă lấy từng tờ mệnh giá ra sao. Khi bà Hồng chở con về, Khang nói “chú chơi điện tử lúc năy là người hôm qua đánh con”.
Trả lời Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Thành Vân - dân quân xă, người bị bà Hồng đề cập ở trên - nói: “Lúc đó trụ sở công an không có ai, tôi thậm chí c̣n chưa vào pḥng lấy lời khai. Tôi đi ngang qua thấy em Khang ngồi nói chuyện với anh Vinh và chỉ biết có thế. Tôi phủ nhận hoàn toàn thông tin có đánh đập, quát tháo em Khang”.
Trong khi ông Trần Thiện Thuật - trưởng công an xă - đă thừa nhận với Tuổi Trẻ ngày 22-8 là “anh Vân chỉ có dúi đầu cháu Khang xuống”.
Công an xă đă sai hoàn toàn!
Người chưa thành niên do c̣n hạn chế về thể chất, tinh thần và nhận thức nên luôn là đối tượng đặc biệt. Trong Bộ luật tố tụng h́nh sự có những quy định riêng biệt về nguyên tắc và thủ tục tố tụng áp dụng cho trẻ em.
Theo đó, trong mọi trường hợp, khi tiến hành điều tra, lấy lời khai của người chưa thành niên, công an bắt buộc phải xác định rơ tuổi, tŕnh độ phát triển về thể chất, tinh thần. Tại điều 306 Bộ luật tố tụng h́nh sự quy định việc lấy lời khai của người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bắt buộc phải có sự tham gia của đại diện gia đ́nh, người giám hộ.
Trường hợp của em Khang, thậm chí ngay khi có đơn tố cáo đích danh em là người lấy trộm 5 triệu đồng, th́ công an xă cũng phải hướng dẫn người bị mất trộm gửi đơn tới công an huyện. V́ công an xă không phải là cơ quan có thẩm quyền tiến hành điều tra vụ án h́nh sự (trộm cắp tài sản là hành vi phạm tội h́nh sự). Nói chung, công an xă chỉ có chức năng xác minh, làm việc ban đầu trong những trường hợp phạm tội quả tang bị bắt hoặc những vụ việc có tính chất hành chính, ít nghiêm trọng.
Thế mà chỉ đơn giản từ sự nghi ngờ vô căn cứ, em Khang đă bị công an xă “dẫn giải” về trụ sở như một kẻ phạm tội hoặc đă có lệnh tạm giữ. Sau đó, công an c̣n lấy lời khai mà không thông báo, không có mặt người giám hộ. Rồi hợp thức hóa bằng việc mời mẹ em kư vào biên bản sau khi đă hỏi cung xong. Rồi có người quát tháo, dọa bỏ tù, báo về trường - khi em Khang thay đổi lời khai (trong khi đây là quyền hợp pháp của em) - cho thấy công an xă đă sai phạm và yếu kém toàn diện cả về nghiệp vụ lẫn tư cách. Thiếu cái t́nh và sự công tâm tối thiểu của người lớn lẽ ra phải có đối với trẻ em.
Rơ ràng, chính sai phạm của công an xă là nguyên nhân chính đẩy em Khang vào cái chết tức tưởi và oan khiên.
Đă từng xảy ra nhiều trường hợp công an tự ư làm sai luật như đối với em Khang. Đó là một thực tế đáng báo động.
Nếu tŕnh độ nghiệp vụ và phẩm chất, tư cách của một số cán bộ công an c̣n yếu không sớm được cải thiện và nâng cao sẽ c̣n nhiều vụ việc, hậu quả đau ḷng xảy ra.
Trong sự việc đau ḷng này, ngoài việc công an phải xin lỗi và bồi thường về vật chất và tinh thần cho gia đ́nh th́ cái chết của em Khang rơ ràng là tổn thất không thể bù đắp. Dư luận đ̣i hỏi cần phải xử lư thật nghiêm những người sai phạm. Cần cương quyết loại ngũ những công an xă non kém nghiệp vụ, thiếu tư cách và sử dụng công cụ pháp luật để dọa nạt, chèn ép người dân.
Luật sư Trần Hồng Phong
Có thể khởi tố tội vô ư làm chết người
Theo tôi, chưa đủ cơ sở pháp lư để xác định em Lê Hoàng Triệu Khang trộm cắp tài sản v́ không có chứng cứ, không thu hồi được số tiền và bản tường tŕnh ban đầu của em Khang không có sự chứng kiến của người giám hộ.
Hành vi dẫn giải em Khang về công an xă, quát tháo và đe dọa sẽ đưa ra tạm giam tại công an thành phố là chưa đúng quy định pháp luật, đă dẫn đến hậu quả em Khang viết thư tuyệt mệnh minh chứng cho sự trong sạch và treo cổ tự tử. V́ vậy tùy theo tính chất, mức độ sự việc, cơ quan chức năng có thể khởi tố vụ án và khởi tố những người có liên quan theo điều 99 BLHS về tội vô ư làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính. Ngoài ra về mặt dân sự, những người nói trên c̣n phải chịu trách nhiệm bồi thường các khoản thiệt hại cho gia đ́nh em Khang.
Luật sư Nguyễn Thanh Lương
vnn
Học sinh tự tử, công an nói làm đúng quy tŕnh
