Ai hay đọc Lev Tolstoi cũng nhớ câu mở đầu Anna Karenina, một tiểu thuyết nổi tiếng của ông: “Các gia đ́nh hạnh phúc đều giống nhau, mỗi gia đ́nh bất hạnh th́ đau khổ một cách riêng.” Một bài trước trong mục này viết: Các chế độ cộng sản chiếm được chính quyền theo phương cách giống nhau, nhưng khi suy tàn th́ mỗi đảng cộng sản tan ră theo một cách khác nhau.
Tuy mỗi đảng cộng sản tan ră theo cách riêng nhưng người ta thường thấy một hiện tượng chung là các khi đảng cộng sản tan ră, lực lượng rường cột của họ là giới công an, mật vụ tan ră trước; trừ trường hợp Rumani.
Tại sao hệ thống công an cộng sản lại tan ră dễ dàng trước sức ép của những người dân trong tay không có khí giới? Bởi v́ công an cũng là con người. Họ cũng có gia đ́nh, họ hàng, bè bạn. Họ cũng có trí óc suy xét, đă nh́n thấy cảnh tham nhũng, bất công. Họ chứng kiến cảnh các ông lớn hoàn toàn bất lực làm kinh tế tụt hậu so với các nước chung quanh. Trên hết, người công an cũng có lương tâm, họ cũng biết phân biệt thiện với ác.
Các đảng Cộng sản tại Ba Lan, Hungary, Tiệp đă tự thay đổi trước các cuộc “cách mạng nhung” cho nên công an không được dùng để đàn áp dân biểu t́nh chống chế độ. Cuộc biểu t́nh lớn đầu tiên tại thủ đô Tiệp Khắc có nổ súng và có người chết, nhưng chính quyền chối không nhận là do công an gây ra. Tuy nhiên, dân Praha nổi giận tập họp hàng trăm ngàn biểu t́nh phản đối, đưa tới việc thay đổi chế độ. Tại Ba Lan, cuộc chuyển giao quyền hành diễn ra sau khi chính quyền không thể ngăn cản phong trào Công đoàn Đoàn kết; mà cũng không dám dùng lực lượng công an đàn áp, thủ tiêu. Sau khi có chính phủ mới, ngày 17 tháng 11 năm 1989 dân chúng đă biểu t́nh phá sập pho tượng của Felix Dzerzhinsky, người sáng lập công an mật vụ, không ai ngăn cản.
Tại Đông Đức, sau khi dân thành phố Leipzig biểu t́nh liên tiếp năm tuần lễ vào mỗi tối Thứ Hai, số người tham dự lên tới 10,000; Tổng bí thư đảng Erich Honecker ra lệnh lực lượng công an bắn giết, quân đội cũng được điều động dẹp biểu t́nh. Nhưng dân chúng vẫn tiếp tục biểu t́nh, số tham dự tăng lên tới 120,000 rồi 300,000 người. Công an cũng chùn tay không nổ súng giết những người dân biểu t́nh bất bạo động. Bản thân những người công an cũng không thiết tha bảo vệ đảng Cộng sản các quyền lợi đặc biệt mà chế độ vẫn dành cho họ. Cuối cùng chính quyền phải thay đổi luật, cho phép biểu t́nh tự do, nửa triệu người đă tập họp tại Quảng trường Alexander, Berlin ngày 4 tháng 11. Năm ngày sau, tường Berlin sụp đổ. Chế độ tự thay đổi, ba tuần lễ sau đă xóa bỏ độc quyền lănh đạo của đảng Cộng sản trong Hiến Pháp.
Tại Bulgaria, dân chúng bắt đầu biểu t́nh từ tháng 10, lúc đầu chỉ nhắm mục tiêu đ̣i bảo vệ môi trường, nhưng sau có những đ̣i hỏi thay đổi chính trị. Một ngày sau khi tường Berlin đổ, đảng Cộng sản Bulgaria thay đổi chính phủ, trả quyền tự do ngôn luận và tự do hội họp cho dân. Dân chúng tổ chức biểu t́nh đ̣i xóa bỏ độc quyền lănh đạo của đảng, và đảng Cộng sản Bulgaria nhượng bộ.
Tại Rumani, lúc đầu công an đă theo lệnh của Nicola Ceausescu bắn giết dân biểu t́nh không thương tiếc. Nhưng Rumani cũng là một trường hợp tiêu biểu cho thấy một chế độ độc tài lâu năm đă dần dần trở nên bất lực ngay trong việc kiểm soát dân chúng dưới quyền, mà họ không nh́n thấy. Các chế độ cộng sản thường nhồi sọ người dân bằng các khẩu hiệu, nghĩ rằng có thể kiểm soát cái đầu của dân. Họ cũng tưởng rằng có thể dùng công an mật vụ theo dơi, đàn áp, khiến người dân chịu khuất phục. Nhưng sau khi ngồi trên ghế “lănh đạo” quá lâu, các chân ghế đă bị mục nát mà các quan lớn không hay biết.
Nicola Ceausescu là lănh tụ cộng sản duy nhất ở Âu Châu đă lên tiếng phản đối việc bổ nhiệm một người không cộng sản làm thủ tướng Ba Lan. Ceausescu kêu gọi Nga Cô gửi quân can thiệp, nhưng bị từ chối. Khi cuộc biểu t́nh đầu tiên ở Rumani diễn ra ngày 16 tháng 12, Ceausescu đang công du, lập tức trở về nước và ra lệnh tổ chức ngay trong tuần lễ sau đó một cuộc biểu t́nh lớn để ủng hộ chế độ. Các chi bộ đảng huy động các đảng viên, đoàn Thanh niên Cộng sản, công nhân các xí nghiệp tập họp vào ngày 21. Nhưng trái trước đôi mắt ngạc nhiên của Ceausescu, trong đám dân biểu t́nh đă nổi lên những tiếng ồn ào phản đối, ngày càng lớn tiếng và được nhiều người hô hào theo. Ngay hôm sau, dân chúng lại biểu t́nh chống chế độ và bị đàn áp. Mật vụ đă giết bộ trưởng quốc pḥng v́ không nghe lệnh sai lính đàn áp dân, các tướng lănh đă nổi giận, binh lính, sĩ quan các cấp tự động tham gia các cuộc biểu t́nh.
Ceausescu và vợ lên trực thăng trốn khỏi dinh thự nguy nga của lănh tụ đảng, trong khi dân chúng biểu t́nh bên ngoài. Sau cùng quân đội đă bắt, giết hai vợ chồng nhà độc tài; thế là đám công an tự tan ră. Rumani là trường hợp duy nhất mà lực lượng công an trung thành với chế độ cộng sản cho tới cùng.
Ở các nước Đông Âu khác, các đảng cộng sản hiện nay vẫn c̣n, dưới các tên gọi mới; riêng tại Rumani th́ không. Ở Nga, lực lượng công an mật vụ KGB bao trùm lên đời sống cả xă hội và mở rộng ảnh hưởng khắp thế giới. Nhưng khi chế độ cộng sản sụp đổ, các sĩ quan trung cấp trong công an cũng hoàn toàn án binh bất động, không ai đứng ra bảo vệ các đặc quyền mà chính họ vẫn hưởng.
Công an tại các nước Đông Âu và Nga có thể thấy rằng dù được chế độ ưu đăi nhưng số phận của họ cũng không khá ǵ khi tất cả nền kinh tế chung quanh đang tŕ trệ và sẽ c̣n chậm lụt măi măi dưới một chế độ độc tài bất lực. Chính họ biết rằng nếu thay đổi chế độ th́ nhờ kinh doanh tự do, xóa bỏ các doanh nghiệp nhà nước lỗ lă, cả nền kinh tế sẽ phát triển nhanh hơn. Cứ như vậy, mức sống của tất cả mọi người trong xă hội sẽ được nâng cao; trong đó, gia đ́nh họ, con cháu họ cũng sẽ được hưởng.
Đây cũng là tâm trạng của nhiều người công an ở Việt Nam hiện nay. Nhiều người thấy xấu hổ khi chính lực lượng công an sử dụng bọn đâm thuê chém mướn, huy động đám côn đồ, nhân danh công an đánh đập những nông dân phẫn uất phải biểu t́nh phản đối v́ bị chiếm đoạt ruộng đất cho bọn tư bản đỏ làm giầu và chia chác cho các quan chức đảng. Tạ Phong Tần là một sĩ quan công an đă nổi giận khi thấy danh dự của ḿnh bị xúc phạm. Khi Bộ Ngoại Giao Mỹ trao giải thưởng Phụ Nữ Bất Khuất Thế Giới cho Tạ Phong Tần, trong lời vinh danh họ không quên ghi nhận cô từng là một đảng viên cộng sản và là một sĩ quan công an.
Nhiều người công an phải cảm thấy hổ thẹn khi thấy họ phải sống bám vào một chế độ tham nhũng và bất lực bị dân chúng khinh bỉ. Có ai không hổ thẹn khi thấy ḿnh được công chúng nh́n như một đồng nghiệp, đồng liêu của anh công an bịt miệng Linh mục Nguyễn Văn Lư trong ṭa án? Hay bị thiên hạ nh́n ḿnh thuộc cùng một lứa với anh công an đạp chân vào mặt một thường dân đă bị nắm chắc cả hai chân, hai tay? Họ càng hổ thẹn hơn nữa khi nh́n lên thấy họ đang lo bảo vệ cả địa vị lẫn tài sản của một đám lănh tụ, mà chính đám người đó cũng đang giành giật nhau quyền hành và chức vụ, phơi bày bao nhiêu nỗi xấu xa!
Khẩu hiệu “Đảng C̣n th́ Ḿnh C̣n” được trưng ra khắp phố phường, làng xóm, phải coi là một cảnh bêu riếu, một dấu vết nhục nhă cho cả một tập thể; mà trong đó chúng ta tin c̣n rất nhiều người vẫn giữ được lương tâm trong sáng. Nh́n những chữ “Đảng C̣n th́ Ḿnh C̣n” người ta phải thấy ngượng. Bộ không biết làm ǵ để kiếm gạo nuôi con hay sao mà phải sống bám vào một chế độ tham nhũng trâng tráo như vậy? Nếu một người công an không biết tự đặt câu hỏi đó th́ gia đ́nh, hàng xóm, bạn bè có khi cũng đặt câu hỏi. Có thể nói hầu hết mọi người công an hiện nay đang ôm mối buồn đó, mỗi đêm nằm vắt tay lên trán lại tự hỏi ḿnh.
Trong các xă hội cộng sản, lúc c̣n hưng thịnh chế độ thường thu hút những người ưu tú trong đám học sinh, sinh viên tốt nghiệp tự nguyện vào lực lượng công an. Nếu sống trong các nước tự do, họ có thể vẫn tiến lên trên bậc thang xă hội nhờ vào khả năng của họ. Dưới chế độ cộng sản, họ gia nhập công an v́ đó là lựa chọn có lợi nhất, nơi hứa hẹn quyền hành và lợi lộc chắc chắn nhất. Nhưng đến khi thấy rơ nếu sống trong một chế độ tự do dân chủ th́ chính họ có thể thi thố khả năng, ganh đua trong trong các nghề chuyên môn, hay cạnh tranh trong việc kinh doanh, họ cũng vẫn đạt được các thành quả tốt, th́ chính họ sẽ thấy việc trung thành với một chế độ đang suy tàn là dại dột.
V́ thế, từ Đông Đức cho tới Liên Xô, trước khi chế độ chuyên chính sụp đổ, những người công an đă tự quyết định thà trung thành với lương tâm, với đồng bào sống chung quanh ḿnh, c̣n hơn là giữ ḷng trung với đám lănh tụ tham ô. Những người công an ở Việt Nam cũng không khác.
Nguồn: Ngô Nhân Dụng/ Nguoiviet
Nỗi buồn của người công an cộng sản
