Chuyện như đùa.
Nước Việt ḿnh, quá biết về đại đội pháo binh xă Ngư Thủy tỉnh Quảng B́nh. Đó là một đại đội pháo binh nữ đầu tiên hồi miền Bắc chống Mỹ. Đại đội được tuyên dương anh hùng. Thế giới biết đến họ từ phim tài liệu rất nổi tiếng của đạo diễn NSND Lê Mạnh Thích và NSƯT Ḷ Minh:Những cô gái Ngư Thủy.
Mấy chục năm sau, anh Ḷ Minh và anh Lê Mạnh Thích trở lại Ngư Thủy làm tiếp phim “Trở lại Ngư Thủy”, phản ánh cuộc sống c̣n biết bao gian khó của các o nữ pháo thủ. Rồi tiếng vang dội lên. Tất cả các o được mời ra Hà Nội chơi. Được nhận quà. Được nhận t́nh cảm ấm áp của biết bao cơ quan, người dân, lănh đạo…
Câu chuyện tưởng thế là ngon lành, là đời sống các o ổn định.
Ai ngờ, mấy năm sau ḿnh về, gặp các o, chỉ ṛng nước mắt và nước mắt.
Hơn ba chục o không có nhà ở, hay chính xác là đang ở trong những căn lều rách nát, đồ đạc không có, cái áo lành mang cũng không có, bếp lạnh tanh, nh́n cay đắng.
Ḿnh hỏi, sao các o thành tích như vậy, khổ như vậy lại không nằm trong danh sách được làm nhà t́nh thương, nhà t́nh nghĩa.
Đội pháo binh xă Ngư Thủy. Ảnh tư liệu.
Các o lắc đầu, không biết.
Một o nói, là v́ huyện thấy các o được mời ra Hà Nội nhận nhiều quà, nên nghĩ các o nhiều tiền rồi, không cho vào danh sách làm nhà t́nh nghĩa, t́nh thương nữa.
Ḿnh hỏi, đợt ấy, các o được nhiều quà, nhiều tiền không?
Các co nói, nhận nhiều phong b́ mừng, nhưng quy đổi lại, tiền mặt mỗi người được hơn 3 triệu, có thêm cái ti vi, ti vi mang về th́ không có tiền trả tiền điện hàng tháng nên bán rồi. Tiền tiêu vài tháng mua gạo, mắm, hết.
Trong số các o, đa phần là không có chồng, không nhà cửa, không nghề nghiệp. Quê các o th́ ở băi ngang, chỉ kiếm sống bằng những con thuyền nhỏ, cả làng đều nghèo.
Một số o không biết có nghề ǵ làm th́ đi ăn mày. Ăn mày trong làng có, ngoài làng có.
Nói chung là t́nh cảnh của những nữ anh hùng pháo thủ quá thảm hại.
Ḿnh viết phóng sự in trên Lao Động.
Đại tướng Vơ Nguyên Giáp đọc được, ghi thư về huyện Lệ Thủy, về tỉnh Quảng B́nh, tỏ ư không hài ḷng về việc địa phương lại bỏ rơi các o pháo thủ anh hùng này.
Thế là làn sóng phản ứng từ địa phương rất khủng khiếp.
Lănh đạo địa phương cương quyết phản bác chuyện một số o đi ăn mày.
Tại sao lại ăn mày? Để cho các o của một đơn vị anh hùng đi ăn mày? Quan điểm đâu? Bản chất xă hội tốt đẹp đâu? Đảng lănh đạo đâu? Họ hỏi thế nhưng chính các o lại đi ăn mày.
Anh Phạm Huy Hoàn, Tổng biên tập báo Lao Động gặp ḿnh:
-Gay rồi đấy Vinh. Viết về các nữ pháo thủ của một đơn vị là anh hùng mà c̣n có người ăn mày. Họ phản ứng dữ dội. Cậu khẳng định lại xem, có ăn mày chứ?
O Thắt và con trai ( đứa con tự kiếm), một trong những o pháo thủ phải đi ăn mày nuôi con. Trước o ở trong căn lều rách nát, giờ đă có nhà mới và đời sống ổn định.
Ḿnh nói:
-Hoặc là họ ăn mày, hoặc là em ăn mày, anh lo ǵ.
Anh Hoàn nói:
-Vinh về lại, khẳng định bằng một bài nữa, nếu thực sự không ai ăn mày th́ tao và mày ăn mày. Tiên sư chúng nó quan liêu.
Ḿnh về. Lúc ấy trên báo Văn Nghệ in một bài của tác giả Quảng B́nh phản bác lại báo Lao Động, rằng, đời sống mấy o Ngư Thủy rất được quan tâm, có khó khăn nhưng không ăn mày.
Ḿnh về lại gặp các o. Các o líu lo kể vui lắm. Đoàn này về, đoàn khác về, ai bảo các o nói đi ăn mày, ai đi ăn mày? Tại sao ăn mày?
Các o nói, đây, o này đi mày, o này đi ăn mày, o này đi ăn mày, không nghề nghiệp, không chồng con, nghèo quá, khổ quá, không có chi ăn th́ đi ăn mày có chi xấu? Bọn tui đi ăn mày có chi xấu? Có chi xấu? Ăn mày th́ nói với nhà báo là ăn mày có chi xấu, có chi sai?
Mấy ông chịu, ấm ức ra về.
Rồi ḿnh cũng gặp lănh đạo chính quyền. Họ cũng thừa nhận là có một số o đi ăn mày thật, nhưng lại trách, đúng là có một số o đi ăn mày, nhưng sao anh lại viết là ăn mày?
He he
Nói thế, không khác chi bây giờ, biểu t́nh rơ ràng mà người ta lại chỉ dám dùng chữ tụ tập.
Sau hai bài viết của ḿnh, các đơn vị, các ngành, cá nhân ào ào ủng hộ.
Sự thật về cuộc sống quá mức khổ cực của các o pháo binh Ngư Thủy đă không thể che giấu.
Trong ṿng 6 tháng, báo Lao Động đă phối hợp với nhiều đơn vị ủng hộ, làm cho các o hơn ba chục ngôi nhà khang trang, có bàn ghế, giường tủ đàng hoàng.
Các o c̣n có tiền mua ḅ, mua lợn, đời sống dần dần ổn định.
Mỗi lần ḿnh về, mấy o chạy ra từ đầu làng, những bàn chân chạy cuống quưt trên cát, ôm lấy ḿnh, chú Vinh về, chú Vinh về, rồi các o kéo vô nhà, bắt ăn cơm, bắt ăn mực, ríu rít, rất cảm động.
Nếu hồi đó ḿnh hèn, cứ viết các o khó khăn chung chung, không dám dùng hai chữ ăn mày, e các o không được như hôm nay.
Lại nhớ, anh Hoàn Tổng biên tập nói:
-Họ hết ăn mày rồi nhé, cuộc sống tốt rồi nhé, tao thưởng mày 500 ngàn. Đủ Karaoke chưa?
Lăo thưởng nhưng lại cầm tiền, kéo ḿnh và mấy anh em đi Karaoke. Ḿnh nói với mấy thằng cùng cơ quan: lăo cầm tiền nhé, chủ chi nhé, ăn nhậu cho đă đời cháy ví lăo Hoàn.
Có mấy em xinh xinh, váy ngắn xẻ te tua lên tới cổ, ngồi cạnh.
Nhạc vừa lên, ḿnh liếc thấy tay anh Hoàn đă bắt đầu múa trên người các em, ḿnh nói:
-Từ từ anh. Nhạc vừa lên, đă biết phải hát bài nào đâu mà anh múa sớm thế.
He he
Nguyễn Quang Vinh
Theo: Blog Cu Vinh
Tại sao lại viết các nữ anh hùng đi ăn mày?
