Việc ông Nguyễn Đức Trung, Phó Bí thư Thành ủy kiêm Chủ tịch UBND TP Hà Nội, được cho là phải nhập viện vì bệnh nghiêm trọng chỉ ít ngày sau khi nhậm chức đã khiến cả chính trường lẫn mạng xã hội dậy sóng. Người đàn ông sinh năm 1974, quê Thanh Hóa, vừa được bầu làm Chủ tịch Hà Nội ngày 13/11/2025, nghĩa là ghế còn chưa kịp “ấm chỗ” thì sức khỏe reportedly đã chuyển biến xấu tới mức không thể tiếp tục điều hành công việc. Trong bối cảnh đó, câu hỏi bật ra không chỉ là: “Ông Trung thật sự bệnh nặng đến đâu?”, mà còn là: “Quy trình nhân sự cấp cao của Đảng đang vận hành kiểu gì mà một nhân vật vừa qua vòng khám sức khỏe bắt buộc, được phân loại sức khỏe để bổ nhiệm, lại gục ngay sau khi được bầu?”.
Theo quy định, cán bộ cấp cao phải khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần, có khám chuyên sâu nếu có bệnh lý nền, và phải có kết luận phân loại rõ ràng trước khi đưa vào diện đề bạt, bổ nhiệm. Khi một trường hợp như ông Trung xuất hiện, người dân khó tránh khỏi cảm giác: hoặc là quy trình chỉ mang tính hình thức, hoặc sức khỏe cán bộ đang bị che giấu, hoặc đằng sau chữ “bệnh” còn là một câu chuyện khác, phức tạp hơn nhiều.
Ván đổi ghế Thanh – Nghệ – Tĩnh và Hưng Yên
Trên mạng xã hội và trong các cuộc bàn tán hậu trường, nhiều đồn đoán cho rằng việc ông Nguyễn Đức Trung ngồi vào ghế Chủ tịch Hà Nội không đơn thuần là sự sắp xếp bình thường, mà là kết quả của một thỏa thuận ngầm giữa các nhóm quyền lực: phe Thanh – Nghệ – Tĩnh và phe Hưng Yên. Phe Thanh – Nghệ – Tĩnh được cho là do Thủ tướng Phạm Minh Chính và Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Cẩm Tú cầm trịch, muốn đẩy một gương mặt “cùng hệ” ra nắm Hà Nội để cân bằng với làn sóng công an – Hưng Yên đang tràn lên các tỉnh, thành.
Ban đầu, phe Hưng Yên được cho là tỏ ý không đồng ý với lý do quen thuộc: ông Trung chưa phải Ủy viên Trung ương Đảng, chưa “đủ tầm” cho chiếc ghế Thủ đô. Nhưng rồi, theo lời kể của giới thạo tin, một phương án “đổi ghế” đã được đặt lên bàn: để Trung ra Hà Nội thì Nguyễn Khắc Thận – người bị cho là gần gũi với phe Hưng Yên – sẽ về Nghệ An làm Bí thư thay Trung. Một bên đưa người ra trung tâm quyền lực, một bên “thu quân” về vùng đất chiến lược Thanh – Nghệ – Tĩnh. Ván cờ nhìn bề ngoài tưởng như đã đạt điểm cân bằng.
Nhưng cân bằng trong chính trị Việt Nam nhiều khi chỉ là khoảnh khắc yên ắng trước bão. Diễn biến nối tiếp cho thấy phe nào biết đi trước một nước, phe đó nắm quyền chủ động. Và trong câu chuyện này, người ta đang nhìn thấy dấu ấn của Bộ Công an – nơi được cho là “thành trì” của phe Hưng Yên.
Cú đánh bất ngờ mang tên Mailisa
Điều trùng hợp khó có thể xem là “tự nhiên”: đúng ngày Hội đồng Nhân dân Hà Nội bỏ phiếu gần như tuyệt đối bầu ông Nguyễn Đức Trung làm Chủ tịch, thì Bộ Công an ra quân “đánh” vào một hệ sinh thái kinh doanh được đồn đoán là sân sau của ông – chuỗi thẩm mỹ viện Mailisa và thương hiệu mỹ phẩm Doctor Magic. Chỉ vài ngày sau, thông tin về việc ông Trung phải nhập viện lan ra, còn vụ án Mailisa – Doctor Magic thì chính thức được C03 khởi tố với hàng loạt tội danh buôn lậu và sai phạm liên quan.
Theo tài liệu điều tra, từ năm 2020 đến 2024, chuỗi Mailisa và các công ty liên quan đã đưa về Việt Nam hơn 8 triệu sản phẩm mang thương hiệu Doctor Magic, gần 100 mã hàng khác nhau, cùng doanh thu được ước tính lên tới khoảng 2.700 tỷ đồng. Chỉ ba mã chủ lực – kem M01 loại bỏ sắc tố, kem M03 xóa thâm làm sáng da và kem chống nắng BB Nano M23 – đã chiếm hơn 3,2 triệu hộp, mang về lợi nhuận bất chính hàng nghìn tỷ đồng. Ở thượng tầng quyền lực, người ta gọi đó là “đại án”; còn với các nhà quan sát chính trị, nó còn giống một “đòn quyết định” nhắm thẳng vào những kết nối lợi ích đứng sau chiếc ghế Chủ tịch Hà Nội.
Trong ngôn ngữ dân gian mạng, nhiều người gọi đây là “trận đánh đẹp thứ hai”, nếu coi vụ Đoàn Văn Vươn ở Cống Rộc là trận thứ nhất. Sự so sánh ấy có thể khập khiễng về bản chất, nhưng nó phản ánh một tâm thế: mỗi khi Bộ Công an ra tay với một vụ án kinh tế – truyền thông lớn, người ta không chỉ nhìn vào tội danh, mà còn ngước lên xem ghế nào phía trên đang rung lắc.
Đế chế Mailisa: từ tiệm gội đầu tới “hệ sinh thái niềm tin giả”
Câu chuyện về Mailisa bắt đầu rất “đời thường”: Phan Thị Mai, sinh năm 1974, xuất thân gia đình nghèo, học đến lớp 7 rồi vào Sài Gòn làm bưng bê, bán giày da. Cuối những năm 1990, Mai mở tiệm gội đầu, cắt tóc, rồi từng bước mở rộng sang làm đẹp, chăm sóc da. Từ một salon nhỏ, Mailisa dần trở thành chuỗi thẩm mỹ viện có 17 chi nhánh trải dài khắp cả nước, kèm theo đó là hàng loạt spa và dòng sản phẩm Doctor Magic được quảng cáo như “cứu tinh nhan sắc”.
Đây cũng là giai đoạn Mai gặp Hoàng Kim Khánh, chàng sinh viên mới ra trường bước vào lĩnh vực truyền thông. Kỹ năng truyền thông sắc sảo của Khánh kết hợp với khả năng nắm bắt tâm lý khách hàng của Mai đã tạo nên một cỗ máy kiếm tiền khổng lồ: sản phẩm giá rẻ đặt gia công ở Quảng Châu, chỉ 30.000 – 150.000 đồng/hộp, nhưng khoác lên lớp áo “cao cấp quốc tế”, đội giá gấp nhiều lần khi đến tay người tiêu dùng Việt.
Về mặt pháp lý, theo điều tra của cơ quan chức năng, toàn bộ chuỗi cung ứng này được “hợp pháp hóa” bằng hệ thống công ty “ma” ở Hong Kong, những bộ hồ sơ nhập khẩu giả mạo, những tờ hóa đơn và chứng từ thanh toán quốc tế được tạo dựng để biến hàng sản xuất tại Trung Quốc thành “hàng Hong Kong chất lượng cao”. Từ Hong Kong, lô hàng được mở tờ khai nhập khẩu về Việt Nam qua Công ty MK Skincare do Khánh làm tổng giám đốc. Đi kèm là giấy chứng nhận lưu hành tự do, số công bố mỹ phẩm được xin qua hệ thống dịch vụ công bằng các bộ hồ sơ được trau chuốt như hàng “chuẩn quốc tế”.
Khi lưới pháp luật khép lại, C03 cho biết đã thu giữ 3 tỷ đồng tiền mặt, 400.000 USD, 300 lượng vàng SJC, khoảng 100 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cùng việc các bị can tự nguyện nộp thêm 300 tỷ đồng, 12 giấy đăng ký siêu xe và nhiều tài sản khác để khắc phục hậu quả. Con số tài sản chỉ là bề nổi của tảng băng, còn phần chìm là hàng triệu lọ kem giá rẻ đã từng được phụ nữ Việt bôi lên mặt với niềm tin mình đang chạm vào “thương hiệu quốc tế”. Truyền thông bẩn và những chiếc “bánh vẽ” phủ kim tuyến
Nếu nguồn hàng là móng vuốt của con thú, thì truyền thông bẩn chính là lớp bánh vẽ phủ kim tuyến, tẩm vào niềm tin người tiêu dùng. Theo tài liệu điều tra, mỗi tháng hệ sinh thái Mailisa chi khoảng 20 tỷ đồng cho quảng cáo trên Facebook, TikTok, các nền tảng số, thuê hàng trăm KOLs, người nổi tiếng, beauty blogger để “thần thánh hóa” Doctor Magic.
Chuỗi 17 chi nhánh thẩm mỹ viện Mailisa được dàn dựng như một “hệ sinh thái niềm tin”: cơ sở khang trang, nhân viên mặc đồng phục trắng, các video “review” rầm rộ, những cảnh quay khách hàng xếp hàng dài, những lời cảm ơn nghẹn ngào vì “lấy lại được nhan sắc”. Song song đó là những chiến dịch từ thiện rầm rộ: tặng quà vùng sâu vùng xa, hỗ trợ y tế, làm chương trình cộng đồng… tất cả đều được quay dựng công phu, cắt ghép, tung lên mạng xã hội như bằng chứng cho hình ảnh “doanh nhân thành đạt – tấm lòng vàng”.
Trong những video ấy, Phan Thị Mai thường xuất hiện với lời khẳng định quen thuộc: “Làm đúng pháp luật để phát triển lâu dài”. Hàng trăm nghìn khách hàng tin vào câu nói đó, tin vào hình ảnh “chị chủ tốt bụng”, tin vào những slogan mỹ miều hơn là vào thành phần ghi trên vỏ hộp. Khi vụ án bị khởi tố, người ta mới giật mình: thứ được bán ra, ngoài các hoạt chất không như quảng cáo, còn là ảo tưởng về vẻ đẹp có thể mua được bằng vài trăm nghìn đồng qua một cú click. “Trận đánh đẹp” hay khúc dạo đầu của một cơn địa chấn lớn hơn?
Từ góc nhìn pháp luật, vụ án Doctor Magic là một trong những minh họa điển hình cho cách mà hàng kém chất lượng, thủ đoạn buôn lậu, làm giả hồ sơ có thể len vào thị trường thông qua các lỗ hổng trong quản lý nhập khẩu, cấp số công bố mỹ phẩm, kiểm soát quảng cáo trên mạng. Hàng triệu phụ nữ trở thành nạn nhân tiềm năng của những sản phẩm rẻ tiền đội lốt cao cấp, sức khỏe làn da bị đem ra đánh cược trên bàn cờ lợi nhuận.
Từ góc nhìn chính trị, rất khó để tách vụ Mailisa khỏi bối cảnh nhân sự nóng bỏng ở Hà Nội. Khi một Chủ tịch thành phố mới nhậm chức đã phải nhập viện, cùng lúc một “sân sau” khổng lồ bị đánh sập, người ta khó lòng tin rằng tất cả chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Trong bối cảnh Đại hội 14 đang đến gần, mỗi vụ án kinh tế lớn đều mang theo dư chấn trong ván cờ nhân sự: ghế nào trống ra, ai sẽ ngồi vào, phe nào mất chỗ đứng, phe nào ghi điểm trước công luận với khẩu hiệu “đánh tham nhũng”, “bảo vệ sức khỏe cộng đồng”.
Cơ quan điều tra khẳng định sẽ tiếp tục mở rộng vụ án, làm rõ các hành vi vi phạm khác trong quá trình hoạt động kinh doanh của hệ sinh thái Mailisa. Nhưng dư luận thì đã nhìn thấy nhiều hơn: không chỉ là cuộc bóc gỡ một “đế chế ảo” mỹ phẩm bẩn, mà còn là màn trình diễn sức mạnh của Bộ Công an và phe quyền lực đứng sau. “Trận đánh đẹp” – nếu có – không chỉ là trận đánh vào vài hộp kem, vài siêu xe hay vài trăm lượng vàng, mà là cú đánh vào cả một mạng lưới quan hệ, nơi chiếc ghế Chủ tịch Hà Nội chỉ là một điểm nút trong ván cờ lớn.
Và rồi, khi những ồn ào quanh bệnh tình của ông Nguyễn Đức Trung lắng xuống, khi bản kết luận điều tra Mailisa được công bố đầy đủ, câu hỏi còn lại vẫn là: liệu hệ thống có đủ dũng khí để nhìn thẳng vào những lỗ hổng đã cho phép Doctor Magic sống khỏe suốt nhiều năm – hay mọi thứ lại kết thúc ở vài bản án, vài lời “rút kinh nghiệm sâu sắc”, trong khi những ván cờ âm thầm khác tiếp tục được bày ra, chờ đến ngày có thêm một “trận đánh đẹp” mới?
Hôm qua, tôi ghé nhà thờ St. Susanna ở Dedham, Massachusetts, chỉ để nhìn tận mắt dòng chữ “ICE WAS HERE” mà nhà thờ từng trưng bày trong hang đá Hài Đồng Giáng Sinh vài tuần trước—một tấm hình đã làm dư luận xôn xao khắp nơi. Sáng thứ Bảy, khuôn viên vắng tanh. Bãi đậu xe rộng mà chỉ lác đác 1-2 chiếc. Trời lạnh khoảng 32°F (0°C), cái lạnh khiến người ta bước nhanh hơn, nhưng cũng khiến lòng người dễ chùng xuống.
Cuộc gặp bất ngờ trong cái lạnh Dedham
Tôi đi vòng qua trước sân để quan sát vị trí hang đá trước khi bấm máy quay vài hình ảnh. Bên phải nhà thờ có một tòa nhà rộng, tôi đoán là nơi sinh hoạt của các linh mục. Tôi vừa định bấm chuông thì một vị cao niên mở cửa mời vào, bảo ngoài trời lạnh quá. Tôi hỏi nhanh: “Cha có phải linh mục Joseph Josoma không?” Ông mỉm cười: “Không, tôi là linh mục Stephen.” Tôi giới thiệu mình là người gốc Việt và đến tìm hiểu về câu chuyện “ICE WAS HERE”. Nghe đến hai chữ “người Việt”, cha Stephen thoáng ngạc nhiên, rồi bắt đầu kể—không phải kể về một khẩu hiệu, mà kể về một bi kịch. Ông Joseph Nghĩa Vy: thuyền nhân, tù tội, và nỗ lực làm lại cuộc đời
Theo lời cha Stephen, ông Joseph Nghĩa Vy, 64 tuổi, là thuyền nhân đến Mỹ vào thập niên 80, sống một mình, không có người thân ở đây. Thời trẻ, ông vướng vào vòng lao lý trong một vụ án nghiêm trọng và phải trả giá bằng hơn một thập niên sau song sắt. Cha kể lại rằng khi còn trẻ vì nóng tính, ông có ẩu đả gây thương tích cho một cô gái; ông đưa cô đi bệnh viện nhưng dọc đường lại gặp tai nạn xe, ông bị thương và một người đi cùng thiệt mạng. Đó là một đoạn đời vừa rối, vừa nặng, vừa đủ để đẩy một con người xuống đáy.
Nhưng ông đã ra tù được 18 năm. Ông được cộng đồng Công giáo Norfolk Bethany nâng đỡ, cưu mang để làm lại từ đầu. Tám năm gần đây, ông làm nghề chải lông, làm đẹp cho chó (dog groomer), sống lặng lẽ, không phát sinh thêm rắc rối pháp luật. Ông còn tham gia các chương trình hướng dẫn, hỗ trợ những cựu tù nhân khác quay về đời thường—một kiểu chuộc lỗi bằng cách giúp người khác đừng lạc đường như mình từng lạc. ICE bắt tháng 6, trục xuất về Việt Nam và cú rơi tuyệt vọng
Cha Stephen kể rằng vào tháng 6 năm nay, ông Nghĩa bị ICE bắt vào trại tạm giam. Vài tháng sau, ông bị trục xuất về Việt Nam—nơi ông đã rời đi từ mấy chục năm trước, không còn quen biết ai, không còn mạng lưới nâng đỡ, không còn “mái hiên” để trú. Cha nói thêm: đầu tháng 11, cha nghe tin phía Việt Nam có thể không chấp nhận để ông ở lại vì xem ông là tội phạm hình sự, và có khả năng bàn giao để đưa ông đến một quốc gia khác, nghe đâu là El Salvador. Trong một đời người, có những cú sốc không làm ta ngã ngay, nhưng làm ta rạn nứt từ bên trong—âm thầm, lạnh lẽo và kéo dài.
Theo lời kể, ngày 7 tháng 11 năm 2025, ông Nghĩa đã tự kết liễu đời mình. Một người từng được cứu lần thứ hai ở Mỹ nhờ lòng nhân ái của cộng đồng và niềm tin tôn giáo, rốt cuộc lại gục ngã vì một cú đổi chiều của thời cuộc. Có những cái chết không chỉ là một cái chết; nó là dấu chấm hết của một hành trình dài cố gắng “trở thành người tốt” trong một hệ thống không luôn cho cơ hội sửa sai. Vì sao câu chuyện gây bùng nổ tranh cãi?
Khi câu chuyện lan ra, phản ứng trên mạng xã hội lập tức chia làm hai bờ đối nghịch. Một bên thương cảm: “Ông ấy đã trả giá rồi, đã sống tử tế suốt nhiều năm, sao vẫn bị xô đi?” Bên kia lạnh lùng: “Luật là luật, có tội thì phải trả.” Có người đổ lỗi cho chính quyền Trump, có người nói luật di trú tồn tại từ trước, Trump chỉ “thi hành”. Có người trách Việt Nam không nhận. Có người nghi ngờ chi tiết, nghi ngờ mốc thời gian, nghi ngờ cả tấm ảnh ngôi mộ. Và cũng có những lời nặng nề, mạt sát, nguyền rủa—thứ ngôn ngữ không hề giúp ai hiểu thêm điều gì, nhưng rất giỏi làm vết thương sâu hơn.
Trong phần bình luận, một ý đáng chú ý được nhắc đi nhắc lại: luật di trú và tòa di trú có khi không vận hành theo trực giác “đã mãn án là xong” như nhiều người nghĩ. Có những trường hợp phạm tội từ rất lâu, ra tù đã lâu, sống lương thiện nhiều năm, vẫn có thể bị lôi lại vào tiến trình trục xuất. Thậm chí có người từng phục vụ quân đội cũng không chắc miễn nhiễm nếu quá khứ có bản án thuộc diện bị xem là nghiêm trọng. Vì vậy, tranh luận “đáng hay không đáng” thường va vào một bức tường: hệ thống không hỏi cảm xúc, nó hỏi điều khoản. Điều còn lại sau một cái chết
Nếu không có cuộc gặp tình cờ với cha Stephen hôm ấy, có lẽ rất ít người Việt biết rằng đã có một đồng hương sống lặng lẽ, làm việc lương thiện, cố chuộc lỗi bằng tử tế, rồi vẫn bị xô khỏi nơi họ gọi là nhà—để cuối cùng rơi vào tuyệt vọng. Câu chuyện này không nhằm biến ai thành biểu tượng chính trị, càng không phải để “mượn áo nhà thờ” làm bình phong. Nó chỉ nhắc chúng ta một điều: dưới những khẩu hiệu cứng như đá, luôn có con người bằng xương bằng thịt.
Luật có thể là luật. Nhưng xã hội vẫn cần lòng thương. Và cộng đồng vẫn cần hiểu biết: hiểu rằng di trú không đơn giản là “hợp pháp hay bất hợp pháp”, “tội hay không tội”, mà còn là những mảnh đời bị treo lơ lửng giữa quá khứ và hiện tại. Trước khi phán xét bằng một câu gọn lỏn, hãy thử đặt câu hỏi: nếu người đó là anh em mình—mình muốn được nghe một câu chửi, hay muốn được chìa một bàn tay?
Khi Giám đốc điều hành (CEO) Jim Farley của Ford Motor cùng nhóm kỹ sư của mình tháo rời chiếc Tesla Model 3 đầu tiên trong phòng thí nghiệm ở Detroit, ông không ngờ rằng trải nghiệm đó sẽ làm thay đổi cách ông nhìn về tương lai của Ford.
Không chỉ là một bài học kỹ thuật, đó là khoảnh khắc “thức tỉnh” khi Farley nhận ra rằng Tesla và các hãng xe điện Trung Quốc đã tiến xa đến mức khiến Ford, một biểu tượng hơn trăm năm của ngành ô tô Mỹ, đứng trước nguy cơ bị bỏ lại phía sau.
"Tôi không kỳ vọng cao khi tháo rời chiếc Tesla Model 3 đầu tiên và các xe điện Trung Quốc khác. Thế nhưng những gì chúng tôi tìm thấy thật gây sốc," Farley nói với người dẫn chương trình Monica Langley của chương trình “Office Hours: Business Edition”.
Trải nghiệm gây sốc
CEO Farley kể lại trong chương trình “Office Hours: Business Edition” rằng ông “thực sự bị sốc” khi nhóm của mình tháo rời chiếc Model 3 và sau đó là những chiếc xe điện đến từ Trung Quốc. Sự khác biệt cốt lõi không nằm ở động cơ hay thiết kế nội thất hào nhoáng, mà ở sự đơn giản và hiệu quả của kỹ thuật.
Một ví dụ đơn giản như chiếc Mustang Mach-E của Ford có lượng dây điện dài hơn Tesla Model 3 tới 1,6 km, khiến xe nặng hơn, tiêu tốn năng lượng hơn và đòi hỏi bộ pin lớn hơn, tức là đắt đỏ hơn.
Sự dư thừa này không chỉ là một vấn đề nhỏ. Mỗi mét dây điện thừa đều cộng thêm trọng lượng, tăng chi phí vật liệu, làm phức tạp hóa quá trình lắp ráp và cuối cùng, đòi hỏi một bộ pin lớn hơn, đắt tiền hơn để đạt được phạm vi hoạt động tương đương. Trong cuộc chiến EV, nơi hiệu suất pin và chi phí là tối quan trọng, Ford đang bắt đầu với một gánh nặng.
CEO Ford bị sốc khi tháo rời xe điện Trung Quốc và Tesla- Ảnh 2.
Những phát hiện đó buộc Farley phải đối diện với thực tế rằng Ford đang vận hành một cấu trúc cũ kỹ trong khi các đối thủ đã bước sang kỷ nguyên “xe điện thông minh”, nơi kỹ thuật cơ khí chỉ là một phần, còn phần mềm, hiệu suất và chi phí mới là vũ khí tối thượng.
Việc học hỏi từ các đối thủ bằng cách mổ xẻ xe của họ là thông lệ trong ngành, nhưng việc một CEO công khai thừa nhận sự thua kém về mặt kỹ thuật cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề.
Trên thực tế, CEO Farley không đơn độc trong cách tiếp cận này. Cũng như cách các kỹ sư Trung Quốc từng mua và tháo rời Tesla Model Y để học hỏi, chính Ford giờ đây đang phải học từ Tesla và từ chính Trung Quốc, nơi ngành xe điện phát triển với tốc độ và quy mô mà Detroit không còn theo kịp.
Cú sốc thứ hai đến từ các mẫu xe Trung Quốc, những chiếc xe Farley mô tả là "vượt trội hơn hẳn" và đang "hoàn toàn thống trị" bối cảnh EV toàn cầu. Sự vượt trội này không chỉ giới hạn ở công nghệ mà còn nằm ở chiến lược giá. Trong khi người tiêu dùng Mỹ vẫn phải đối mặt với các mẫu EV cao cấp, đắt đỏ, các hãng xe Trung Quốc đã thành công trong việc tạo ra các mẫu xe điện công nghệ cao, giá cả phải chăng, đáp ứng được nhu cầu thực tế của thị trường đại chúng.
Sự chênh lệch này được phản ánh rõ rệt qua số liệu: xe điện chiếm khoảng 50% doanh số bán xe mới ở Trung Quốc, so với chỉ khoảng 10% ở Mỹ. Với sự hỗ trợ của chính phủ và chuỗi cung ứng pin mạnh mẽ, các nhà sản xuất Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng thị phần sang châu Âu và các thị trường khác, đặt ra một mối đe dọa "hiện hữu" mà Farley đã nhiều lần cảnh báo.
Các hãng Trung Quốc như BYD, Nio, hoặc gần đây là Xiaomi, đã nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường nhờ công nghệ pin tiên tiến, phần mềm vượt trội và giá bán thấp hơn nhiều so với các mẫu xe phương Tây.
Thậm chí chính bản thân CEO Farley cũng thừa nhận ông đã lái thử một chiếc sedan điện của Xiaomi suốt sáu tháng và “không muốn trả lại.” Đó không chỉ là lời khen, mà còn là sự thừa nhận rằng cuộc cách mạng xe điện Trung Quốc đang định nghĩa lại tiêu chuẩn toàn cầu.
“Chúng tôi không thể quay lưng với xe điện, không chỉ vì nước Mỹ, mà vì nếu muốn là một công ty toàn cầu, tôi không thể để lĩnh vực này rơi vào tay người Trung Quốc,” CEO Farley nói.
Thay đổi để tồn tại
Để đáp lại "cú sốc tỉnh ngộ" này, CEO Jim Farley đã thực hiện những bước đi mạnh mẽ và đầy đau đớn.
Từ năm 2022, CEO Farley quyết định tách riêng bộ phận xe điện của Ford thành đơn vị Model E. Dù mảng này đã thua lỗ hơn 5 tỷ USD trong năm 2024 và dự kiến còn tiếp tục “chảy máu” trong năm tới, ông vẫn khẳng định đây là con đường duy nhất để Ford tồn tại trong kỷ nguyên xe điện.
“Tôi biết nó sẽ tàn khốc về mặt kinh doanh” CEO Farley thừa nhận, nhưng cũng cho rằng điều quan trọng là bộ phận xe điện của Ford sẽ chịu trách nhiệm với các nhà đầu tư.
Với Farley, điều quan trọng không chỉ là tạo ra xe điện, mà là thay đổi DNA của Ford, từ một hãng xe truyền thống sang một nhà sản xuất “phần mềm trên bánh xe.” Chính vì vậy, ông khuyến khích đội ngũ “đối mặt với những vấn đề khó nhất càng sớm càng tốt, và đôi khi là công khai, vì chỉ có thế mới tiến nhanh được.”
Việc tái cấu trúc này đã dẫn đến một sự thay đổi chiến lược lớn: chuyển từ các mẫu xe điện đắt tiền, nhiều lợi nhuận, sang tập trung vào phân khúc giá cả phải chăng để đối đầu trực diện với Trung Quốc.
Tại Mỹ, thị trường xe điện đang bước vào giai đoạn chững lại. Người tiêu dùng dần thận trọng hơn với các mẫu xe điện giá cao, trong khi chính sách hỗ trợ thuế của chính phủ đang thu hẹp. CEO Farley thừa nhận: “Thị trường EV Mỹ khác hoàn toàn với những gì chúng tôi từng nghĩ. Người mua muốn những chiếc xe điện rẻ hơn, không phải những mẫu 70.000 hay 80.000 USD.”
Để thích ứng, Ford đang chuẩn bị một bước ngoặt khác: ra mắt dây chuyền sản xuất EV hoàn toàn mới, với mục tiêu tạo ra những mẫu xe điện có giá dưới 30.000 USD. Mẫu đầu tiên là một chiếc bán tải điện cỡ trung dự kiến sẽ ra mắt vào năm 2027.
Đây là nỗ lực để Ford giành lại vị thế trong cuộc đua mà họ đã nhận ra mình đang bị dẫn trước, đặt cược vào khả năng cắt giảm chi phí triệt để để duy trì vai trò là một công ty ô tô toàn cầu.
Câu chuyện của Jim Farley không chỉ là câu chuyện về một hãng xe phải học lại cách làm xe. Đó là câu chuyện của một nền công nghiệp Mỹ đang phải nhìn lại chính mình, nơi di sản trăm năm cơ khí giờ phải đối đầu với tốc độ và phần mềm của thế kỷ 21.
Khoảnh khắc ông Farley cầm trên tay những bó dây điện thừa thãi từ chiếc Mach-E và so sánh chúng với sự gọn gàng của Tesla Model 3 hay các mẫu xe Trung Quốc chính là biểu tượng cho khoảng cách công nghệ giữa hai thế giới. Và cũng từ khoảnh khắc ấy, Ford đã hiểu rằng để không bị biến thành kẻ thất bại như Nokia thì họ phải “tái sinh” một lần nữa.
Theo như sau khi nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn về hưu, giã từ ánh đèn sân khấu, song tên tuổi của ông dường như chưa bao giờ hạ nhiệt, là người dẫn chương trình nổi tiếng Nguyễn Ngọc Ngạn sống bình yên bên người vợ là bà Diệp và con trai Nguyễn Vương Định như đã hơn ba năm kể từ khi nhà văn này về hưu từ sân khấu Paris By Night từ lâu luôn gắn liền với hình ảnh cặp đôi dẫn chương trình Nguyễn Ngọc Ngạn và Nguyễn Cao Kỳ Duyên với những màn đối đáp cuốn hút, người tung kẻ hứng, tạo nên tiếng cười cho khán giả.
Tối 12/11 (giờ Việt Nam), một bức thư ngỏ của ông được Trung tâm Thúy Nga đăng trên trang Facebook chính thức đã thu hút sự quan tâm bàn luận của đông đảo công chúng hải ngoại lẫn trong nước.
Trong thư, ông tái khẳng định "chuyện Nguyễn Ngọc Ngạn về Việt Nam không bao giờ xảy ra", và bày tỏ sự bức xúc với những video giả mạo do AI (trí tuệ nhân tạo) tạo ra, sử dụng hình ảnh và giọng nói của ông lan truyền trên mạng xã hội.
Trên các nền tảng như YouTube, Facebook, TikTok, những năm gần đây xuất hiện hàng loạt video hiện hình ông Nguyễn Ngọc Ngạn, cùng giọng nói trầm, rõ và độc đáo đặc trưng với nội dung "Nguyễn Ngọc Ngạn viết tâm thư xin về Việt Nam" hay "Nguyễn Ngọc Ngạn kể truyện ma", hoặc thậm chí phát biểu về chính trị mà chính ông khẳng định là "vô căn cứ nhưng vẫn lôi kéo được cả triệu người vào coi rồi ồn ào bàn tán".
Từ nhà riêng ở Toronto, Canada, ông Ngạn trả lời phỏng vấn qua điện thoại với phóng viên Thương Lê của BBC News Tiếng Việt, cũng là sinh hoạt đầu tiên của ông với truyền thông kể từ khi về hưu, rằng bức thư ngỏ của ông được viết ra với hai chủ đích.
"Chuyện Nguyễn Ngọc Ngạn không về Việt Nam thì không có gì là quan trọng. Nguyễn Ngọc Ngạn về Việt Nam hay không về Việt Nam nó chẳng ảnh hưởng gì đến ai. Nhưng chủ đích đầu tiên là tôi muốn nói đến trách nhiệm của truyền thông là loan tin đúng sự thật, không loan tin giả."
"Tôi không về Việt Nam mà trên YouTube tôi thấy rất nhiều video clip nói tôi về Việt Nam, ghép cả hình tôi đứng ở phi trường này kia, cái đó tôi thấy thiếu trách nhiệm về truyền thông, cho nên tôi nhắc chuyện đó chứ không phải chủ ý của tôi là nói chuyện về Việt Nam," ông chia sẻ.
Còn về chủ đích thứ hai, ông cho rằng việc dùng AI giả mạo nghệ sĩ là một cái nạn toàn cầu, và ông là một trong những người bị ảnh hưởng nhiều nhất ở Việt Nam.
"Hồi đầu tôi tưởng người ta dùng AI giả giọng nói của tôi để quảng cáo sản phẩm bán hàng, nhưng hóa ra lại có cả một âm mưu nữa về chính trị, tạo cho tôi một hình ảnh khác với hình ảnh mà cộng đồng người Việt vẫn nhìn tôi từ trước đến nay. Tất cả những video về chủ đề chính trị đó làm cho tôi cảm thấy không hài lòng, cho nên tôi phải lên tiếng," ông nói với BBC.
Nhà văn cho biết ông không sử dụng nhiều thiết bị công nghệ hay lên mạng coi tin tức, và chỉ biết đến những video giả mạo này khi được con trai mở cho xem.
"Cái điều tự nhiên là trên 80 tuổi nó phải già yếu đi, giọng nói cũng yếu đi, cái gì cũng yếu đi… Cho nên tôi cũng chỉ muốn dùng thời gian để nghỉ ngơi, không muốn coi tin tức nhiều. Tôi rất ngạc nhiên tại vì con tôi mở ra cho tôi coi, thì tôi thấy là 'Ủa, tại sao Nguyễn Ngọc Ngạn lại nói về phim Mưa Đỏ? Rồi tại sao Nguyễn Ngọc Ngạn lại nói về Trương Ngọc Ánh [diễn viên bị khởi tố, bắt tạm giam vào đầu tháng 11]? Nguyễn Ngọc Ngạn nói về lễ giỗ Tổng thống Ngô Đình Diệm?'
"Những chuyện chính trị đó, nếu họ nói đúng ý của tôi thì tôi còn cảm ơn, nhưng họ nói ngược ý của tôi, thành ra tôi cho nó là làm hại, bởi thế tôi mới lên tiếng trong thư ngỏ này," ông giải thích.
Khi BBC hỏi về việc liệu ông có hành động pháp lí nào đối với những tài khoản giả mạo, nhà văn cho biết: "Đối với những người mà họ có đầu óc gian manh, mình không sửa được họ đâu, rất là khó sửa. Cái chính bây giờ là tôi lên tiếng chỉ để cho khán thính giả đừng đi vào nghe những cái kênh đó. Khi mà khán thính giả không nghe những cái kênh giả mạo đó, có nghĩa là những người làm kênh đó họ thất bại, họ sẽ bỏ cuộc."
"Chứ bây giờ, năm nay tôi trên 80 tuổi, lại lò mò đi lo cái chuyện thưa kiện, thì chắc là tôi không làm," ông cho hay.
Vì sao Nguyễn Ngọc Ngạn 'không bao giờ' về Việt Nam?
Từ lâu, nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn đã nói ông không có ý định về Việt Nam.
Trong các bài phỏng vấn trước với BBC, nhà văn từng cho biết không chỉ có các bầu show mời ông về Việt Nam, mà chính quyền cũng đã liên lạc với ông nhiều lần qua các đại sứ quán, cũng như tổng lãnh sự ở Mỹ và Canada, nhưng ông không có ý định đó.
Ông từng tâm sự trong những dòng cuối của tập hồi ký văn nghệ viết xong vào cuối năm 1994 rằng: "Mong ước của tôi vẫn là một ngày nào đó được ngồi viết văn, được làm văn nghệ trên sân khấu quê nhà. Mà dĩ nhiên, phải là một quê nhà thật sự tự do, dân chủ."
Trao đổi với BBC News Tiếng Việt hôm 14/11, ông khẳng định mình muốn về thăm quê hương.
"Tôi nghĩ là bản năng của bất cứ một người nào xa quê hương, cũng muốn trở về thăm quê hương. Cái đó là điều tự nhiên thôi, tôi cũng muốn như vậy."
"Nhưng tôi cũng có nhiều ông bạn già cùng lứa tuổi, họ cũng chưa về, giống như có người định cư ở Canada mấy chục năm mà không sang Mỹ, dù ngày trước sang Mỹ không cần visa."
"Mỗi người có một lý do riêng, thí dụ mấy ông bạn già của tôi nói là 'lúc đầu đi qua Mỹ hay qua Canada thì muốn về Việt Nam thăm quê hương, nhưng mà lúc đó còn bận làm ăn gây dựng cuộc sống, bây giờ muốn về thì tuổi nó già rồi, đi lại khó khăn, mà người thân ở trong nước có thể không còn ai'. Chính vì vậy thì họ không về nữa.
"Tôi cũng có một trong những lý do như vậy đó," ông cho biết.
Nhớ lắm Sài Gòn
Nhà văn, người dẫn chương trình Nguyễn Ngọc Ngạn sinh năm 1945, quê ở tỉnh Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội), theo gia đình di cư vào Nam năm 1954.
Trước năm 1975, ông là quân nhân, đồng thời làm thầy giáo. Sau ngày Sài Gòn sụp đổ, ông phải đi trại cải tạo và được trả tự do năm 1978, rồi tìm đường vượt biển ra nước ngoài với người vợ đầu cùng con trai lúc đó được hơn 4 tuổi.
Chuyến hải hành kinh hoàng đó, ông thoát chết và đến được bên kia bờ đại dương, định cư tại Canada, nhưng hai người thân yêu nhất là vợ và con đã nằm lại giữa biển khơi.
Năm 1992, ông đảm nhiệm vai trò người dẫn chương trình Thúy Nga-Paris By Night cùng với MC Nguyễn Cao Kỳ Duyên cho đến năm 2022.
Ngoài vai trò dẫn chương trình, ông cũng viết kịch cho Paris By Night và thu âm sách nói (audio book). Ông là nhà văn sở hữu nhiều cuốn sách và nhiều truyện ma do chính ông đọc bằng chất giọng đặc trưng của mình, được khán giả đón nhận nồng nhiệt.
Hiện tại, ông sống bình yên cùng người vợ sau và người con trai tại xứ sở lá phong.
Xa Việt Nam đã 47 năm, Nguyễn Ngọc Ngạn nói với BBC rằng ông nhớ nước Việt Nam trước năm 1975, nhớ nhất là Sài Gòn.
"Sơn Tây là quê của tôi, bây giờ là Hà Nội, tôi đi từ năm 9 tuổi, là vào năm 1954, thì cái hình ảnh Sơn Tây đối với tôi nó cũng còn nhưng mà nó mờ nhạt. Nhưng hình ảnh Sài Gòn thì nó đậm nét, là vì tôi đã ở đó 23 năm trước khi sang Canada, bởi vậy cái đó là mình nhớ lắm," ông bộc bạch.
"Mình cũng như bất cứ người Việt nào ở hải ngoại đều mong cho đất nước mình tiến lên, tiến nhanh lên," ông nói thêm.
"Nhưng như tôi thường nói trên Paris By Night là tiền bạc có thể đến nhanh, nhưng văn minh lúc nào cũng đến chậm. Thí dụ một người nông dân họ đang sống cuộc đời ở ruộng, bỗng dưng họ bán được cái đất đó họ trở thành triệu phú, gọi là triệu phú chân đất, thì cuộc sống họ thay đổi nhưng mà cái đầu văn minh chưa có, vẫn sống trong cái lối ngày xưa.
"Việt Nam mình bây giờ cũng vậy. Tôi nhìn về Việt Nam tôi rất là thương, tôi thấy cứ một trận mưa lớn thì bị lụt, tôi lại rất buồn, tức là sự phát triển của đất nước không đi kèm với phát triển hạ tầng, cho nên hễ mưa lớn thì lụt cả mấy ngày. Đó là những cái mà tôi rất quan tâm về đất nước," ông tâm sự.
Nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn thời trẻ và hình ảnh Sài Gòn trước năm 1975
'Nhớ sân khấu, tình thân của khán giả'
Tháng 10/2022, nhiều nhân viên người Thái làm việc tại trung tâm thương mại Siam Paragon ở trung tâm Bangkok lẫn khách du lịch đã choáng ngợp bởi sự xuất hiện của đông đảo người Việt.
Trên sân khấu Paris By Night 134 tại Bangkok, khán giả và "đại gia đình" Thúy Nga Paris đã nói lời giã từ MC, nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn sau ba thập niên đồng hành trong show diễn Nguyễn Ngọc Ngạn - Lời Cảm Ơn.
Trung tâm Thúy Nga cho biết gần 10.000 khán giả đã có mặt tại Bangkok trong hai đêm diễn ngày 15 và 16/10/2022, có những người thậm chí bay từ Úc, Mỹ... sang Thái Lan, nhưng đa số là từ Việt Nam sang.
Nhiều khán giả Việt Nam khi đó chia sẻ với BBC rằng họ đến Bangkok vì tình cảm quý mến dành cho nhà văn, MC Nguyễn Ngọc Ngạn và cũng lần đầu muốn được xem trực tiếp chương trình Paris By Night, vốn trước đây chỉ xem qua băng đĩa.
Giá vé thấp nhất là 270 USD, còn mức cao lên đến hàng ngàn đô la, một tour du lịch ba ngày hai đêm đến Thái Lan xem buổi diễn cũng lên đến gần 20 triệu đồng, tuy nhiên đối với các khán giả yêu Thúy Nga Paris, điều này không là vấn đề.
Với sự uyên bác, khiêm nhường, dí dỏm và giọng nói trầm ấm, người dẫn chương trình, nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn đã thật sự sống trong tim khán giả yêu mến Paris By Night không chỉ trong 30 năm qua mà cả khi ông không còn đứng trên sân khấu.
[/IMG]
Khán giả xếp hàng vào xem buổi diễn giã từ sân khấu của MC Nguyễn Ngọc Ngạn ở Bangkok năm 2022
"Tôi làm đúng 30 năm trên sân khấu rồi tôi giã từ. Trong 30 năm đó thì tôi đã đi khắp các quốc gia rồi, trừ Việt Nam. Vì không về làm show tại Việt Nam cho nên tôi làm tại Singapore, Thái Lan và Campuchia, thì khán giả Việt Nam cũng sang hết," ông Ngạn cho biết.
"Thực ra, cái ưu tư của tôi trong thời gian 30 năm đó chỉ là chưa về trình diễn ở quê nhà thôi, chứ còn sự thực là nước nào tôi cũng đã đi rồi, nhất là Úc và Âu châu thì đi quá nhiều, Mỹ thì không nói làm gì."
"Cô hỏi thì tôi phải nói thật chứ không nhẽ mà cô hỏi thì tôi lại không nói thật là tôi không nhớ sân khấu," ông Ngạn nói với phóng viên Thương Lê.
"Tôi nhớ khán giả, tôi nhớ cái không khí, cái tình thân của khán giả đối với tôi nhiều. Và tôi nhớ những cái địa điểm mà chúng tôi đi du lịch, chẳng hạn tôi rất nhớ cộng đồng người Việt tại Úc, là nơi mà cái tình thân nó gần gũi Việt Nam hơn."
"Bây giờ sau khi tôi nghỉ hưu thì có rất nhiều sân khấu mời tôi trở lại. Nhưng mà đã tuyên bố nghỉ hưu thì không, không trở lại nữa," ông khẳng định.
"Phải nói thật là từ khi tôi rời sân khấu, hôm nay cô [phóng viên BBC] phỏng vấn tôi, đây là cái sinh hoạt đầu tiên mà tôi trở lại, chứ còn thực ra tôi cũng ngưng hẳn, không trả lời phỏng vấn, không viết bài, không làm gì nữa cả."
Ngay cả khi BBC đặt vấn đề rằng nếu có lúc nào Trung tâm Thúy Nga cần và muốn mời ông trong một vai trò nào đó, chẳng hạn cố vấn, thì ông có quay lại với sân khấu không, ông nói:
"Tức là thế này, trong cái tình thân của tôi với Thúy Nga, thí dụ cô Thủy [Tô Ngọc Thủy - còn gọi là Marie Tô, người kế nhiệm cha mình là ông Tô Văn Lai làm CEO Trung tâm Thúy Nga], cô ấy phôn cho tôi hỏi ý kiến thì tôi sẽ trả lời ngay."
"Nhưng mà cái chức vụ chính thức gọi là cố vấn thì tôi không làm, bởi vì khi mình đã nói giã từ sân khấu thì thôi, mình cắt tất cả mọi sinh hoạt, trừ tình thân giữa cô Thủy với tôi giống như là chú cháu hay là cha con," ông cho biết.
Về mối quan hệ với Nguyễn Cao Kỳ Duyên
Sân khấu Paris By Night từ lâu luôn gắn liền với hình ảnh cặp đôi dẫn chương trình Nguyễn Ngọc Ngạn và Nguyễn Cao Kỳ Duyên với những màn đối đáp cuốn hút, người tung kẻ hứng, tạo nên tiếng cười cho khán giả.
Nói về người bạn dẫn, ông Ngạn chia sẻ: "Cô Kỳ Duyên với tôi thì có một mối quan hệ rất đặc biệt mà có lẽ là người ta không hình dung được. Tôi với cô ấy làm việc với nhau 30 năm, nhưng ngoài quan hệ về nghề nghiệp thì gần như chúng tôi không có liên hệ tình thân nào về giao tế. Thế nên, ví dụ như cô ấy qua Canada thì cũng phôn cho tôi một tiếng, vậy thôi, chứ còn bình thường thì ít khi cô ấy với tôi liên lạc với nhau."
Ngoài vai trò MC, nghệ sĩ Nguyễn Cao Kỳ Duyên cũng được biết đến qua những vai diễn trong phim Thiên đường đánh mất , Nữ đại gia, hay mới đây nhất là The Sympathizer (Cảm tình viên), loạt phim được chuyển thể theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nguyễn Thanh Việt.
Ông Ngạn cho rằng cô Kỳ Duyên "làm MC giỏi, lôi cuốn, nhưng đóng phim không được".
"Cô Kỳ Duyên, tôi nói một điều mà cô ấy buồn và nhiều người cũng buồn. Nhưng mà tôi nói với cô Kỳ Duyên chứ không phải tôi nói với người thứ hai. Tôi nói thẳng với cô Kỳ Duyên là cô làm MC giỏi, lôi cuốn, nhưng cô đóng phim không được."
"Tại cái expression, cái diễn tả của cô Kỳ Duyên trong phim ảnh nó chưa đạt cái mức hoàn hảo là một, thứ hai là cô ấy bị bối rối về giọng nói. Giọng nói thật của cô ấy là giọng Bắc thì rất hay, nhưng mà lâu lâu cô ấy lại đổi sang giọng Nam, cho nên là tất cả những phim mà cô Kỳ Duyên đóng thì thực sự mà nói là tôi chưa có hài lòng phim nào," ông đánh giá.
Cặp bài trùng Nguyễn Ngọc Ngạn và Nguyễn Cao Kỳ Duyên trên sân khấu Paris By Night
Tiếp tục viết truyện ma
Nhắc đến tên tuổi của Nguyễn Ngọc Ngạn, không thể nào bỏ qua những tác phẩm truyện ma kinh dị với giọng đọc biểu cảm mà đầy ám ảnh của ông như Đêm trong căn nhà hoang, Hồn về trong gió, Căn nhà số 24, Đêm không trăng…
Trả lời BBC, nhà văn nói rằng "lúc nào tôi cũng viết được truyện mới".
"Hiện bây giờ tôi có nhiều truyện mới, nhưng mà tôi không đọc nữa, tôi ngưng hẳn rồi. Trên YouTube của tôi có trên 100 truyện ngắn và truyện dài cùng với một số bài biên khảo, tôi thấy đã dư rồi, tức là không có ai cung cấp được cho khán giả nhiều như tôi. Cho nên là tôi thôi, tôi không đọc nữa," ông cho biết.
Hiện tại, ông nói rằng những truyện mới của ông chỉ đăng trên một tờ báo địa phương duy nhất là tờ Thời Báo ở Toronto, nơi ông sinh sống, vì tình thân và vì tính địa phương.
Tâm đắc gì nhất trong sự nghiệp?
Tuy nổi danh với những tác phẩm truyện ma và vai trò MC Paris By Night, Nguyễn Ngọc Ngạn chia sẻ rằng ông chỉ hãnh diện về lĩnh vực viết kịch.
"Tất cả những điều mà tôi làm, người khác đều làm được. Tôi viết 100 tác phẩm, truyện ngắn, truyện dài, tiểu thuyết,… người khác cũng làm được. Nhưng mà cái điều mà tôi tin rằng là tôi làm mà người khác chưa làm được, hoặc chưa có ai làm, là viết kịch. Một mình tôi viết 50 vở kịch cho Paris By Night. Điều đó rất là khó khăn. Viết một vở kịch đã khó huống chi tôi viết 50 vở kịch. Nếu mà gọi là cho phép tôi hãnh diện thì tôi chỉ hãnh diện về kịch mà thôi," ông cho biết.
Cuộc sống hiện tại
Nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn bên vợ và con trai
Sau khi về hưu, nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn sống bình yên bên người vợ là bà Diệp và con trai Nguyễn Vương Định.
"Tôi sống rất là bình thường, điều hòa. Tại sự thật ra nếu mà cô [phóng viên] quan sát cô cũng thấy là Nguyễn Ngọc Ngạn không phải là người có những tham vọng lớn, và cũng không muốn làm cái gì khác biệt. Cho nên là tôi, bà xã tôi và con trai, ba người sống một cách rất là điều hòa, cuộc sống của chúng tôi nó bình thường và rất giản dị.
"Ngày xưa khi tôi đi show thì có những lúc bà xã tôi đi theo, có những lúc tôi rủ bà đi bà ấy không chịu đi. Nhưng khi về nhà trong tuần thì tôi và bà xã tôi đi chợ, rồi tôi và bà xã tôi nấu cơm chung với nhau, tức là cuộc sống của chúng tôi rất là bình thường bên cạnh con trai," ông bộc bạch.
Đối với những khán, thính giả, người hâm mộ muốn tìm hiểu, hỏi thăm tin tức của ông trong thời buổi mạng xã hội tràn ngập những kênh thông tin giả mạo, nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn cho hay nếu cần thông tin gì, đại đa số người ta sẽ vào kênh Facebook của con trai ông là John Dinh Vuong Nguyen (Nguyen Ngoc Ngan Jr.).
"Tất cả những gì mà tôi loan tin, thí dụ như thư ngỏ này, đầu tiên là con trai tôi đăng trên Facebook, rồi những nơi khác họ chia sẻ. Tôi cũng ít khi loan tin lắm, tối cần mới làm thôi, chứ tôi đã muốn nghỉ hưu, muốn buông xuôi tất cả mọi thứ để về hưu chứ cũng ít sinh hoạt lắm," ông chia sẻ.
Bàn phím là thiết bị nhập liệu gồm các phím ký tự, cho phép người dùng gõ văn bản, nhập dữ liệu trên máy tính và điện thoại. Bàn phím QWERTY là chuẩn bàn phím phổ biến nhất hiện nay, được đặt tên theo 6 chữ cái đầu tiên ở hàng trên cùng: Q-W-E-R-T-Y. Loại bàn phím này xuất hiện từ thời máy đánh chữ và đến nay vẫn được ứng dụng rộng rãi trên máy tính, điện thoại và nhiều thiết bị khác.
Vào những năm 1860, một chính trị gia, thợ in, nhà báo và nhà phát minh nghiệp dư ở Milwaukee tên là Christopher Latham Sholes đã dành thời gian rảnh rỗi để phát triển nhiều loại máy móc nhằm nâng cao hiệu quả công việc. Một trong những phát minh quan trọng nhất của ông là chiếc máy đánh chữ đời đầu, được cấp bằng sáng chế vào năm 1868 cùng một số đồng nghiệp.
Bàn phím ban đầu của máy đánh chữ giống như một chiếc đàn piano và được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái gồm khoảng hai chục phím. Nhóm nghiên cứu tin rằng đây sẽ là cách sắp xếp hiệu quả nhất, giúp người dùng dễ dàng tìm vị trí các chữ cái. Các phím được lắp trên thanh kim loại liên kết với đầu in, khi nhấn phím nào thì chữ đó sẽ được in lên giấy.
Tuy nhiên, một vấn đề nghiêm trọng đã xuất hiện. Các thanh nối phím và tấm chữ được treo bên dưới giấy, khi người dùng gõ nhanh một loạt các chữ cái có thanh chữ gần nhau, bộ máy tinh vi này sẽ bị kẹt. Người gõ buộc phải dùng tay gỡ các thanh ra, gây gián đoạn công việc và thường để lại vết bẩn trên mặt giấy.
Giải pháp tái sắp xếp phím
James Densmore, nhà kinh doanh làm việc chung với Sholes, đã đề xuất giải pháp: thiết kế lại bàn phím để tách các chuỗi chữ cái phổ biến nhất như "th" hoặc "he" ra xa nhau. Về lý thuyết, hệ thống QWERTY sẽ tối đa hóa việc tách biệt nhiều cặp chữ cái thường dùng.
Nguyên mẫu năm 1873 được Sholes sử dụng để trình diễn công nghệ cho hãng Remington. Sholes đã sắp xếp bàn phím theo một cách ngẫu nhiên, không theo quy tắc cố định, nhằm mục đích khiến người gõ phải chậm lại. Logic ở đây là khi gõ chậm lại, tỷ lệ gặp lỗi cơ học sẽ thấp hơn.
Đầu những năm 1870, Sholes và đồng nghiệp ký kết thỏa thuận sản xuất với nhà sản xuất Remington - một công ty được trang bị tốt, quen thuộc với việc sản xuất máy móc chính xác. Công ty bắt đầu bán máy đánh chữ với giá 125 đô la (tương đương hơn 3.000 đô la ngày nay) vào năm 1874. Máy có hơn 40 phím và cách sắp xếp chữ cái hoàn toàn trái ngược với trực giác.
Đến năm 1891, Remington tuyên bố đã có hơn 100.000 máy đánh chữ sử dụng bàn phím QWERTY. Số phận của bàn phím đã được định đoạt vào năm 1893, khi một số nhà sản xuất máy đánh chữ lớn nhất, bao gồm Remington, sáp nhập để thành lập Công ty Máy đánh chữ Union và áp dụng QWERTY làm tiêu chuẩn.
Ngoài việc sản xuất máy đánh chữ, Remington còn cung cấp các khóa đào tạo với một khoản phí. Những người đánh máy học trên hệ thống độc quyền này sẽ trung thành với thương hiệu, vì vậy các công ty muốn thuê người đánh máy được đào tạo bài bản phải trang bị máy Remington cho văn phòng. Chiến lược này vẫn hiệu quả cho đến ngày nay, tương tự như cách Apple xây dựng lượng người hâm mộ trung thành thông qua hệ sinh thái sản phẩm.
Giả thuyết mã Morse
Mặc dù lý thuyết về việc thiết kế QWERTY để giảm lỗi cơ học được phổ biến rộng rãi, một nghiên cứu năm 2011 của các nhà nghiên cứu Koichi Yasuoka và Motoko Yasuoka tại Đại học Kyoto đã đưa ra góc nhìn khác. Họ kết luận rằng hệ thống QWERTY ra đời chủ yếu để đáp ứng nhu cầu của nhóm người dùng ban đầu: các nhân viên điện báo cần sao chép nhanh các thông điệp mã Morse.
Mã Morse Mỹ biểu thị Z là "...", thường bị nhầm lẫn với SE - được sử dụng phổ biến hơn. Do đó, chữ S cần được đặt gần cả Z và E trên bàn phím để nhân viên điện báo có thể gõ nhanh. Các nhà nghiên cứu cho rằng bàn phím đã phát triển qua nhiều năm như kết quả trực tiếp từ phản hồi của các nhân viên điện báo.
Họ cũng phản bác giả thuyết cho rằng Sholes muốn làm chậm tốc độ đánh máy: "Tốc độ của máy thu Morse phải bằng tốc độ của máy phát Morse. Nếu Sholes thực sự sắp xếp bàn phím để làm chậm người vận hành, họ sẽ không thể bắt kịp máy phát Morse".
Mặc dù đã bán thiết kế cho Remington ngay từ đầu, bản thân Sholes cũng không hoàn toàn tin rằng QWERTY là hệ thống tốt nhất. Ông tiếp tục phát minh ra những cải tiến và giải pháp thay thế trong suốt quãng đời còn lại, bao gồm một số bố cục bàn phím hiệu quả hơn. Ông đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho bàn phím XPMCH vào năm 1889, một năm trước khi qua đời.
Dù có nhiều tranh cãi về nguồn gốc và hiệu quả, bàn phím QWERTY vẫn là chuẩn được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn cầu cho đến ngày nay.
Hai phụ nữ, trong đó có người tự xưng “thầy bói, nhà phong thủy”, bị cáo buộc lừa đảo 70 triệu AUD của cộng đồng người Việt tại Sydney – Úc.
Cảnh sát bang New South Wales (NSW) cho hay nạn nhân mà 2 nữ nghi phạm nhắm tới là cộng đồng người Việt "dễ bị tổn thương".
Nhà chức trách cáo buộc người phụ nữ 53 tuổi, tên Anya Phan, tự xưng mình là "thầy bói và chuyên gia phong thuỷ", đã lợi dụng niềm tin của các nạn nhân trong cộng đồng người Việt rồi dụ dỗ họ vay tiền từ các công ty tài chính, sau đó chiếm đoạt một phần khoản vay.
Để thuyết phục các nạn nhân tin theo, bà này lấy danh nghĩa thầy bói để "phán" rằng họ cứ yên tâm vay tiền đầu tư rồi sẽ trở thành "tỉ phú" trong tương lai.
Anya Phan. Ảnh: ABC.NET
Cảnh sát cho biết đường dây lừa đảo này hoạt động tinh vi và có sự trợ giúp của một phụ nữ 25 tuổi, cũng chính là con gái Anya Phan.
Cảnh sát đã ập vào khám xét một ngôi nhà ở Dover Heights, khu phía Đông Sydney và bắt giữ cả hai nghi phạm sáng 12-11 (giờ địa phương), theo ABC.net
Tại hiện trường, cảnh sát thu giữ nhiều hồ sơ tài chính, điện thoại, thiết bị điện tử, túi xách hàng hiệu, hơn 6.000 AUD tiền chip casino và một thỏi vàng nặng 40 g trị giá khoảng 10.000 AUD.
Ngoài ra, Ủy ban Phòng chống Tội phạm bang NSW cũng đã phong tỏa tỏa thêm số tài sản có liên quan trị giá 15 triệu AUD, nâng tổng giá trị bị phong tỏa lên 75 triệu AUD.
Hai nghi phạm đã bị đưa về đồn cảnh sát Surry Hills để thẩm vấn.
Người phụ nữ 53 tuổi bị truy tố 39 tội danh, trong đó có tội chỉ đạo hoạt động của tổ chức tội phạm và 19 tội danh gian lận chiếm đoạt tài sản.
Bà này bị từ chối cho tại ngoại và sẽ ra hầu tòa tại Tòa án Downing Centre Local Court vào ngày 13-11 (giờ địa phương).
Trong khi đó, người phụ nữ 25 tuổi bị truy tố với các cáo buộc liên quan đến gian lận và tham gia tổ chức tội phạm. Nghi phạm được tại ngoại có điều kiện và sẽ ra tòa vào tháng 1-2026.
Theo cảnh sát, hai người này là một phần của mạng lưới tội phạm tài chính quy mô lớn. Mạng lưới này bị phát hiện khi sử dụng thông tin cá nhân bị đánh cắp để vay tiền mua các "xe ma", tức xe không tồn tại - thông qua các công ty tài chính.
Sau đó, điều tra mở rộng cho thấy nhóm này còn dính líu tới hàng loạt vụ lừa đảo vay cá nhân, doanh nghiệp và bất động sản.
Trong khuôn khổ chiến dịch điều tra này, trước đó đã có 17 người khác đã bị truy tố với tổng tài sản bị cảnh sát phong toả lên tới 60 triệu AUD.
"Những gì bắt đầu như một vụ gian lận tài chính nhỏ trong lĩnh vực ô tô đã mở rộng thành một trong những mạng lưới tội phạm tài chính tinh vi nhất mà tôi từng thấy trong sự nghiệp. Các điều tra viên đã làm việc không mệt mỏi để phơi bày đường dây lợi dụng lòng tin của những người dễ tổn thương nhằm trục lợi" - Chỉ huy cảnh sát Gordon Arbinja nhấn mạnh.
Vụ án này một lần nữa cảnh báo cộng đồng về nguy cơ bị lừa đảo bởi những kẻ tự xưng "có năng lực siêu nhiên" hay chuyên môn tài chính.
Các cơ quan chức năng kêu gọi mọi người cảnh giác, không tin vào các dự đoán "giàu có nhanh chóng" và luôn xác minh thông tin trước khi cho vay hoặc đầu tư.
Những ngày gần đây các diễn đàn của người Việt trong và ngoài nước xôn xao câu chuyện: cựu Thủ tướng, cựu Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc được con trai là Nguyễn Xuân Hiếu – một công dân Hoa Kỳ – bảo lãnh sang Mỹ “đoàn tụ”, nhưng hồ sơ bị phía Mỹ từ chối.
Tất cả mới chỉ dừng lại ở mức độ tin đồn, chưa có xác nhận chính thức từ bất kỳ phía nào. Thế nhưng chỉ cần bấy nhiêu cũng đủ để dấy lên vô số bình luận, clip phân tích, livestream kéo dài hàng tiếng. Người thì châm biếm, kẻ mỉa mai, có người lại bình thản: “Đi hay ở là quyền của mỗi người, vấn đề là nước thứ hai có cho nhập cư hay không.”
Ở một góc khác, có tiếng cười ha hả: “Chắc sợ cộng sản cài người qua hoạt động ở Mỹ đó mà!” – câu nói nửa đùa nửa thật, nhưng gói ghém tâm trạng chung của không ít người: cảm giác trớ trêu khi một nhân vật từng đứng trên đỉnh quyền lực của chế độ cộng sản lại bị cho là vướng ngay chính cái mác “đảng viên cộng sản” khi bước tới cửa di trú Hoa Kỳ. Luật di trú Mỹ và câu hỏi gai góc về ‘đảng viên cộng sản’
Nếu giả sử có một bộ hồ sơ bảo lãnh đúng như lời đồn, chuyện bị từ chối cũng không phải điều quá khó hiểu dưới góc nhìn pháp lý. Trong các mẫu đơn xin visa định cư của Mỹ, luôn có một loạt câu hỏi bắt buộc: đương đơn có từng là đảng viên cộng sản hay đảng Quốc Xã (Nazi) hay không, có tham gia các tổ chức toàn trị nào không… Đây không phải câu hỏi để cho có; nhiều người đã bị kẹt lại ở chính ô “Yes/No” ấy.
Về nguyên tắc, thành viên một đảng cộng sản là đối tượng có thể bị từ chối cấp visa định cư. Luật có một số ngoại lệ: người đã rời bỏ đảng từ nhiều năm trước, tham gia một cách hình thức khi còn nhỏ, hay bị ép buộc trong hoàn cảnh đặc biệt. Nhưng với những nhân vật từng nắm giữ vị trí cao, ký quyết định, đọc diễn văn, giữ chức Thủ tướng, Chủ tịch nước… thì rất khó để thuyết phục rằng mình chỉ là “đảng viên cho có lệ”.
Ông Nguyễn Xuân Phúc bị buộc thôi chức đầu năm 2023, rồi đến tháng 7/2025 bị cách hết mọi chức vụ trong Đảng. Nhưng bị mất chức không đồng nghĩa với việc không còn là đảng viên. Trừ khi trong im lặng, ông đã tự nguyện xin ra khỏi Đảng và có bằng chứng rõ ràng từ nhiều năm trước – điều mà phần đông dư luận đều nghi ngờ. Một bộ hồ sơ di trú khai trung thực, đối chiếu với lý lịch chính trị công khai, rất dễ dẫn tới kết luận bất lợi cho đương đơn.
Những đảng viên ‘nhạt Đảng, khô Đoàn’ tìm đường định cư
Thực tế, cũng đã có không ít người từng là đảng viên CS Việt Nam sang Mỹ định cư hợp pháp. Điểm chung của họ, theo kinh nghiệm của những người am hiểu hồ sơ, là đã “nhạt Đảng, khô Đoàn, xa rời chính trị” từ lâu – mượn lại chính cụm từ từng được ông Nguyễn Phú Trọng dùng để phê phán cán bộ.
Nói cụ thể hơn, họ lặng lẽ ra khỏi Đảng nhiều năm trước khi nộp đơn, không còn giữ bất kỳ chức vụ lãnh đạo nào, không liên quan đến bộ máy đàn áp hay tuyên truyền. Sau một khoảng thời gian đủ dài, thường ít nhất 5 năm, họ có thể giải trình với phía Mỹ rằng việc tham gia Đảng chỉ là chuyện quá khứ, không còn ràng buộc về tư tưởng hay tổ chức.
Những trường hợp đó rất khác với một nhân vật từng đứng ở vị trí “tứ trụ triều đình”, gắn liền với vô số quyết sách, chiến dịch, ký tá. Từ góc nhìn di trú, đây không còn là câu chuyện của một cá nhân bình thường mà là biểu tượng của cả một hệ thống. Bởi vậy, nếu tin đồn bị từ chối là thật, thì đó đơn giản là hệ quả tất yếu của những dòng chữ lạnh lùng trong luật di trú Hoa Kỳ.
Từ Phủ Chủ tịch đến mơ ước ‘thẻ xanh’: nghịch lý của giới cầm quyền
Điều khiến dư luận chú ý không chỉ là câu chuyện một hồ sơ bị “rớt”, mà là hình ảnh tượng trưng phía sau nó. Một người từng ở đỉnh cao quyền lực của chế độ, từng tuyên thệ trung thành với “định hướng xã hội chủ nghĩa” và lên án “thế lực thù địch”, nay lại được cho là muốn sang chính “đế quốc Mỹ” – nơi lâu nay bị tuyên truyền như kẻ đối đầu ý thức hệ – để an hưởng tuổi già bên con cháu.
Hình ảnh ấy, dù chỉ ở dạng tin đồn, vẫn làm nhiều người bật cười chua chát. Nó khớp với cảm giác của không ít người Việt về tầng lớp quan chức: miệng thì rao “xây dựng CNXH”, nhưng con cái, tài sản, bất động sản lại âm thầm hướng về phương Tây. Từ góc nhìn ấy, câu chuyện ông Phúc chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh rộng hơn về sự đứt gãy niềm tin: người cầm lái con tàu lại không muốn sống trên chính con tàu đó.
Trong các comment trên mạng, có người mỉa: “Bò đỏ, DLV, AK47 đâu, vô nhận hàng đi chứ!” – như một lời gọi tên cả bộ máy tuyên truyền từng hết lời ca tụng lãnh đạo, giờ bỗng im bặt khi xuất hiện tin đồn ông cựu Chủ tịch muốn “thoát thân” sang Mỹ. Ở một thái cực khác, có người bình luận bâng quơ: “Đi hay ở là quyền của mỗi người, chẳng việc gì phải xin ý kiến thiên hạ.” Chỉ khác là với những người từng nắm quyền lực, lựa chọn cá nhân ấy không còn là chuyện riêng tư nữa. Tin đồn và bài học về trách nhiệm chính trị
Dĩ nhiên, cho đến lúc này, tất cả mới chỉ là lời truyền miệng. Có thể rồi đây sẽ xuất hiện những thông tin xác nhận, cũng có thể vụ việc chưa từng tồn tại và tất cả chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng tập thể. Nhưng dù thế nào, phản ứng của dư luận trước tin đồn này vẫn đáng để suy ngẫm.
Nó cho thấy người dân nhạy cảm thế nào với câu chuyện “đi – ở” của giới lãnh đạo. Khi người từng đứng trên bục cao nay bị đồn là phải xếp hàng trước lãnh sự quán Mỹ như bất kỳ di dân nào khác, nhiều người bỗng nhận ra một sự thật: quyền lực chính trị ở trong nước không giúp được gì trước những nguyên tắc lạnh lùng của một nền pháp trị khác. Tấm thẻ đảng từng mở ra mọi cánh cửa trong hệ thống, bỗng trở thành vật cản trước cánh cửa di trú Hoa Kỳ.
Nếu có một điều tích cực rút ra từ câu chuyện này, có lẽ là bài học về trách nhiệm. Những người đang cầm quyền hôm nay, nếu mai sau cũng mơ ước một tấm “thẻ xanh” nơi xứ khác, nên tự hỏi mình: đã để lại di sản gì cho đất nước mà mình sắp rời đi? Và những công dân bình thường, dù yêu hay ghét chế độ, cũng thấy rõ thêm một điều: tương lai của chính mình rốt cuộc không thể đặt vào tay những người mà ngay cả họ cũng không đủ tin tưởng để ở lại sống cùng.
Câu chuyện bà Melissa Trần (tên Việt: Trần Thị Mộng Tuyền) – một chủ tiệm nail sống ở Maryland, có thẻ xanh, có chồng và bốn con, trình diện ICE đầy đủ hơn 20 năm – bị bất ngờ trục xuất về Việt Nam vào cuối năm 2025 đã gây chấn động cộng đồng người Việt tại Mỹ. Sự việc đặt ra câu hỏi: vì sao một người sống ổn định và tuân thủ pháp luật ngần ấy năm lại bị đưa khỏi nước Mỹ?
Để hiểu điều này, cần nhìn vấn đề dưới góc độ luật di trú Hoa Kỳ, vốn rất phức tạp và đôi khi đi ngược cảm nhận công bằng của người dân.
1. Xuất phát điểm: bà đến Mỹ hợp pháp, có thẻ xanh
Bà Melissa đến Hoa Kỳ từ thập niên 1990 theo diện tị nạn. Sau đó bà trở thành thường trú nhân hợp pháp (LPR) – tức là người có thẻ xanh. Bà lập gia đình, sinh bốn người con, mở tiệm nail và sống tại Hagerstown, Maryland.
Về mặt đời sống, bà là một người mẹ, một người vợ, một người lao động chân chính như bao người.
2. Sai lầm tuổi trẻ và bản án hình sự
Khoảng năm 2001–2002, khi mới 19 tuổi, bà vướng vào các hành vi liên quan đến:
- gian lận,
- giả mạo,
- ăn cắp hoặc viết chi phiếu giả.
Bà nhận tội và thi hành 6 tháng tù giam. Đó là một sai lầm khi bà còn rất trẻ, và bà đã trả giá cho nó bằng bản án hình sự.
Tuy nhiên, trong luật di trú, những tội danh này thuộc nhóm gọi là “Crimes Involving Moral Turpitude” (CIMT) – tức là các tội bị xem là vi phạm đạo đức xã hội. Công dân Mỹ phạm tội này thì đi tù rồi về, hết chuyện. Nhưng người có thẻ xanh thì có thể bị đưa ra tòa di trú để trục xuất.
Chính điều này dẫn đến bước ngoặt tiếp theo.
3. Lệnh trục xuất ban hành từ hơn 20 năm trước
Sau khi mãn hạn tù, vào khoảng năm 2003–2004, một thẩm phán di trú đã ra lệnh trục xuất đối với bà Melissa.
Lệnh này được xem là lệnh trục xuất cuối cùng (Final Order of Removal) – nghĩa là:
- hoặc bà không nộp đơn kháng cáo,
- hoặc kháng cáo nhưng thua.
Từ thời điểm đó, về mặt pháp lý, bà đã có lệnh phải rời khỏi Hoa Kỳ.
Thế nhưng bà vẫn ở lại.
4. Vì sao bà không bị trục xuất từ năm 2003?
Điều then chốt nằm ở chỗ:
- Việt Nam thời điểm đó không chấp nhận nhận lại những người từng rời Việt Nam trước một mốc thời gian nhất định (thường được nhắc đến là năm 1995).
- Muốn trục xuất một người, ICE phải có giấy thông hành (travel document) do nước gốc cấp. Nếu nước đó không cấp, ICE không thể ép.
- Khi Việt Nam không đồng ý nhận bà, Mỹ đành phải “treo” lệnh trục xuất, không thi hành được.
Nhưng họ cũng không huỷ lệnh. Vì vậy, bà rơi vào diện:
5. “Order of Supervision” – phải trình diện suốt hơn 20 năm
Khi không thể trục xuất một người có lệnh cuối cùng, ICE dùng biện pháp:
- Order of Supervision – Lệnh giám sát.
- Người trong diện này:
- phải trình diện ICE định kỳ,
- phải báo cáo mọi thay đổi nơi ở,
- đôi khi bị áp điều kiện ràng buộc như đeo vòng theo dõi hoặc xin phép khi đi xa.
Bà Melissa trình diện đều đặn hơn 20 năm, không trốn tránh, không vi phạm thêm.
Nhiều người nghĩ rằng thời gian dài như vậy sẽ “tự động xoá” lệnh. Nhưng luật di trú không có điều khoản đó. Lệnh trục xuất vẫn nằm im đó.
6. Năm 2025: Bị bắt lại khi trình diện
Ngày 12/5/2025, trong một lần trình diện bình thường tại ICE Baltimore, bà bị bắt giữ.
Sau đó bà bị đưa qua các trại giam ở:
- Louisiana,
- Arizona,
- Tacoma (Washington).
Tổng cộng bị giam khoảng 5 tháng.
Trong thời gian bị giam, bà kể rằng có lúc bị giữ đến 5 ngày mà không được tắm, không có bàn chải đánh răng, không có đồ vệ sinh cá nhân. Điều kiện ăn uống và sinh hoạt rất tệ.
Những điều này không phải lời đồn, mà do chính bà nói trên CBS Baltimore, Newsweek và các báo Mỹ.
7. Bà lên tiếng trước truyền thông – ICE “để ý”?
Sau khi được thả tạm thời vào tháng 10/2025, bà tiếp tục phải trình diện.
Theo lời chồng bà kể lại:
Một nhân viên ICE hỏi bà:
“Chúng tôi nghe bà nói xấu ICE trên TV và báo chí. Có đúng không?”
Chi tiết này báo Mỹ chưa kiểm chứng độc lập, nhưng phù hợp với nhiều vụ việc ICE bị tố “trả đũa” những người lên tiếng về điều kiện giam giữ.
Dù không có bằng chứng rằng ICE trục xuất bà vì lý do này, nhưng thực tế:
Việc bà công khai nói về điều kiện giam giữ tệ hại
Trong lúc ICE đang bị kiện tụng nhiều nơi
khiến họ không còn thiện chí nương tay.
8. Bước ngoặt lớn: Việt Nam bất ngờ cấp giấy thông hành
Khoảng giữa tháng 11/2025, điều mà suốt 20 năm chưa từng xảy ra đã xảy ra:
Việt Nam cấp giấy thông hành, đồng ý nhận lại bà Melissa Trần.
Đây chính là “mảnh ghép cuối cùng” để ICE có thể thực hiện lệnh trục xuất từ năm 2003–2004.
Và khi điều kiện đầy đủ:
ICE phải thi hành lệnh,
Không còn lý do pháp lý nào để trì hoãn vô thời hạn.
Chỉ vài ngày sau khi có giấy thông hành, bà bị đưa lên máy bay.
Ngày 17/11/2025, bà đã có mặt tại Hà Nội.
9. Kết luận: Vì sao bà bị trục xuất?
Gộp tất cả lại, có ba nhóm lý do chính:
(1) Lý do gốc rễ: Lệnh trục xuất từ 20 năm trước
Lệnh trục xuất vẫn còn tồn tại,
Chưa bao giờ được mở lại hay huỷ bỏ.
(2) Lý do quyết định: Việt Nam đồng ý nhận lại
Suốt 20 năm, Việt Nam từ chối → ICE không trục xuất được.
Năm 2025, Việt Nam thay đổi → ICE có đủ điều kiện pháp lý để thi hành.
(3) Lý do thực tế – yếu tố môi trường và thái độ ICE
Bà tố cáo điều kiện giam giữ trên TV, báo Mỹ.
ICE bị chú ý, bị soi xét.
Bà bị chất vấn vì “nói xấu ICE”.
Việc này không phải lý do hợp pháp, nhưng có thể khiến ICE cứng rắn hơn, không dùng sự “linh hoạt” để trì hoãn hay khoan nhượng.
10. Góc nhìn con người
Về mặt pháp lý, ICE có quyền trục xuất bà khi có đủ điều kiện.
Nhưng về mặt lẽ phải và nhân tính:
- Một người đã sống ở Mỹ hơn 20 năm,
- Nuôi 4 đứa con,
- Đóng góp lao động,
- Đã trả giá cho sai lầm tuổi trẻ,
- Trình diện nghiêm túc suốt mấy chục năm,
Việc bị tách khỏi gia đình và đưa về Việt Nam chỉ vì một lệnh cũ từ thời thiếu niên là một điều đau lòng, gây tranh cãi và khiến nhiều người cảm thấy bất công.
Cơn vàng hóa khi Trump trở lại Nhà Trắng
Ngày Donald Trump trở lại Nhà Trắng, Phố Wall và thế giới crypto như lên cơn sốt. Mọi thứ có chút dính dáng tới họ Trump – từ cổ phiếu công ty gia đình đến những đồng meme coin mang tên vợ chồng cựu tổng thống – bỗng hóa vàng.
Nhà đầu tư đổ tiền mua ào ạt, đặt cược rằng quyền lực chính trị sẽ biến thành lợi nhuận tài chính. Một năm sau, bức tranh trở nên rõ ràng hơn: vài cược ăn đậm, nhưng rất nhiều “giấc mơ Trump” rơi thẳng từ thiên đường về mặt đất, để lại những tài khoản bốc hơi hàng chục, hàng trăm phần trăm giá trị.
Như lời một chiến lược gia thị trường chua chát: đôi khi sự hưng phấn phi lý sẽ đâm sầm vào bức tường của… logic. Cổ phiếu Trump Media: từ 11 tỷ đô xuống còn chưa tới 3 tỷ
Ví dụ rõ nhất là Trump Media & Technology Group, chủ sở hữu mạng xã hội Truth Social, mã cổ phiếu DJT. Trong mắt giới đầu cơ, DJT trở thành “cổ phiếu trưng cầu” cho vận mệnh chính trị của Trump. Càng gần bầu cử, càng nhiều người tin Trump thắng, giá DJT càng được thổi lên.
Chỉ trong năm tuần trước cuối tháng 10/2024, cổ phiếu này tăng gấp ba, dù công ty chưa hề có lợi nhuận, doanh thu thì ít ỏi. Ngay trước ngày bầu cử, Trump Media được Phố Wall định giá tới 11 tỷ đô la – gần như tách biệt hoàn toàn với thực tế kinh doanh.
Nhưng hiện tại, DJT đã trượt xuống dưới 11 đô/cổ phiếu, mất khoảng 80% giá trị so với đỉnh, vốn hóa chỉ còn chưa đầy 3 tỷ. Dù Trump dùng Truth Social như kênh phát ngôn chính thức, nền tảng này vẫn không trở thành mạng xã hội “quốc dân” như nhiều người mơ tưởng: lượng người dùng hoạt động hàng tháng chỉ là cái bóng nhỏ so với X hay Reddit, thậm chí thua cả mạng xã hội mới Bluesky.
Trump Media giờ xoay sang mảng dịch vụ tài chính, crypto, trí tuệ nhân tạo… nhưng mọi thứ vẫn chỉ là lời hứa chưa biết có thành vàng hay không.
Coin Trump, coin Melania: từ hào quang tỷ đô đến cú rơi 99%
Nếu DJT còn giữ lại được một phần giá trị, thì các meme coin nhà Trump là màn lao dốc còn dữ dội hơn.
Đồng Trump chính thức ra mắt chỉ vài ngày trước lễ nhậm chức, bất chấp những lo ngại đạo đức. Giá nhanh chóng bay lên 45,57 đô, tương đương vốn hóa 9 tỷ đô la. 80% lượng coin nằm trong tay các công ty liên quan Trump Organization, ít nhất trên giấy tờ đã làm giàu thêm cho gia đình Trump.
Giờ đây, đồng coin này chỉ quanh 5,60 đô, vốn hóa khoảng 1,1 tỷ, tức là đã mất gần 90% giá trị so với đỉnh.
Đồng Melania Meme còn bi đát hơn. Từng đạt 8,48 đô, vốn hóa 1,6 tỷ, nhưng chỉ sau vài tuần đã rớt xuống dưới 2 đô, và hiện giờ lặng lẽ nằm ở mức 0,11 đô – tương đương khoảng 100 triệu. Ai mua đúng ngay đỉnh và ôm đến bây giờ coi như mất 99% tiền vốn.
Cùng số phận lình xình còn có American Bitcoin – hãng đào bitcoin được Donald Trump Jr. và Eric Trump chống lưng, từng vọt lên 9,31 đô khi lên sàn Nasdaq, rồi mau chóng rơi xuống dưới 2 đô; hay token của World Liberty Financial, công ty do Trump cùng Steve Witkoff và các con trai lập ra, cũng chỉ lóe sáng lên 25 xu rồi tụt lại quanh 14 xu.
Cổ phiếu nhà tù tư nhân: giấc mơ “nhốt hết lại” không thành
Ngay sau bầu cử, một nhóm khác cũng được giới đầu tư săn đón: cổ phiếu nhà tù tư nhân. Lập luận rất “đơn giản”: nếu chính quyền Trump siết chặt di trú, bắt giữ và giam giữ thêm nhiều người, các trung tâm detention do tư nhân vận hành sẽ trúng mánh.
Cổ phiếu GEO Group, doanh nghiệp nổi tiếng quản lý trại giam cho ICE, từng leo lên đỉnh lịch sử 35,35 đô, tăng tới 175% chỉ trong vài tháng. Nhưng sớm muộn, thị trường nhận ra làn sóng giam giữ “đại trà” như nhiều người hình dung đã không xảy ra. Thay vì nhét thêm người vào nhà tù, chính quyền Trump tập trung trục xuất, gửi người tới các nước như El Salvador và nơi khác.
Kết quả: GEO Group mất hơn nửa giá trị so với đỉnh. Một số nhà quản lý quỹ phải thừa nhận đã “bỏ cuộc” với nhóm cổ phiếu này, sau khi kỳ vọng sai về cách chính quyền xử lý di dân.
Nhưng vẫn có kẻ thắng lớn: Bitcoin và vũ khí châu Âu
Không phải mọi canh bạc gắn tên Trump đều lỗ. Một số lại hưởng lợi từ bối cảnh mới.
Các hãng quốc phòng, hàng không châu Âu hưởng lợi từ áp lực của Trump buộc đồng minh NATO tăng chi tiêu quân sự. Một quỹ ETF chuyên đầu tư vào mảng này đã tăng hơn 70% trong năm, hút về khoảng 1 tỷ đô la chỉ trong thời gian ngắn sau bầu cử – một cú lội ngược dòng cho nhóm cổ phiếu từng bị bỏ quên.
Còn Bitcoin là câu chuyện gây choáng khác. Sau khi Trump hứa biến Mỹ thành “thủ đô crypto của thế giới”, lập kho bitcoin dự trữ quốc gia, thay thế các quan chức nghi ngờ tiền mã hóa, giá đồng tiền này bứt phá. Dù hiện đã điều chỉnh khá mạnh so với đỉnh kỷ lục tháng 10, bitcoin vẫn đứng quanh 90.000 đô, cao hơn rất nhiều so với mốc 63.000 đô trước bầu cử. Ai bắt kịp làn sóng này từ sớm đã có một năm “bội thu”.
Trump và cách tính “nền kinh tế vàng ròng”
Trong mắt đa số người dân, kinh tế là chuyện giản dị: tiền lương trừ đi chi phí. Nếu lương tăng nhanh hơn giá cả, cuộc sống ổn, kinh tế tốt. Ngược lại, nếu tháng nào cũng chật vật trả tiền chợ, tiền nhà, tiền điện, thì với họ nền kinh tế đang tệ, bất kể các bảng biểu thống kê nói gì.
Trump lại chọn một cách tính khác. Ông gạt nỗi lo chi phí sinh hoạt, nhiều lần gọi chuyện “khó sống vì giá cao” là “trò lừa”. Thay vào đó, Trump thích nói về số tiền đang chảy vào kho bạc:
– Hàng trăm tỷ đô tiền thuế quan mới.
– Các cam kết đầu tư trị giá “hàng chục ngàn tỷ” từ doanh nghiệp và các nước.
– Những phi vụ chính phủ bỏ tiền mua cổ phần trong các tập đoàn chiến lược rồi khoe lãi nhờ thị trường chứng khoán tăng.
Trong các bài phát biểu, Trump vẽ nên bức tranh: nước Mỹ đang thu về “trillions of dollars”, đủ để vừa chi cho tấm séc 2.000 đô mỗi hộ gia đình, vừa giảm thuế thu nhập, thậm chí về lâu dài còn… trả hết nợ công.
Bài toán số học không chịu nghe lời chính trị
Vấn đề là phép tính đó không khớp. Toàn bộ khoản thu từ thuế quan mới trong năm chỉ khoảng 200 tỷ đô – con số không hề nhỏ, nhưng là giọt nước trong đại dương 30.000 tỷ đô của nền kinh tế Mỹ. Nó không đủ để thay thế thuế thu nhập, càng không thể gánh nổi gánh nặng 38.000 tỷ đô nợ công.
Những cam kết đầu tư hàng nghìn tỷ, xét kỹ, chỉ là lời hứa không có ràng buộc pháp lý. Lịch sử từng chứng kiến nhiều dự án được khởi công rình rang với sự hiện diện của Tổng thống, để rồi âm thầm thu nhỏ hoặc biến mất sau đó – như nhà máy Foxconn ở Wisconsin thời Trump nhiệm kỳ đầu.
Ngay cả khi mọi lời hứa đều thành hiện thực, các nhà máy mới vẫn đối mặt bài toán thiếu nhân lực, cạnh tranh với robot và tự động hóa. Không ai dám chắc đó là chiếc đũa thần mang việc làm “vàng son” trở lại.
Khi gió lạnh thổi qua một nền kinh tế vẫn tăng trưởng
Các con số vĩ mô có thể đẹp: GDP tăng, thị trường chứng khoán lập đỉnh, chi tiêu tiêu dùng vẫn mạnh. Nhưng với nhiều gia đình, đây là một “nền kinh tế gió lạnh” – nhìn trên giấy thì ổn, nhưng cảm giác ngoài đời lại buốt. Giá nhà, giá thuê, hóa đơn thực phẩm, y tế… vẫn khiến họ thấy mình thụt lùi.
Trong bối cảnh đó, Trump chọn nói bằng ngôn ngữ của một CEO: doanh thu, dòng tiền, tài sản, đầu tư. Ông kể chuyện nước Mỹ “giàu lên” nhờ thuế quan, nhờ từng tỉ đô đổ vào. Nhưng nền kinh tế không chỉ là bảng cân đối kế toán. Nền kinh tế, rốt cuộc, là những con người đang mở ví mỗi ngày.
Khi cơn sốt Trump trên Phố Wall hạ nhiệt, coin mang tên Trump–Melania rơi thẳng từ trời xanh xuống đất, nhiều nhà đầu tư mới vỡ ra một bài học cũ: không có thứ gì miễn nhiễm với quy luật cung – cầu và tính toán sòng phẳng. Và trong khi giới tài chính còn mải đuổi theo những “ván bài Trump” mới, thì ngoài kia, hàng triệu người vẫn chỉ quan tâm đến một câu hỏi: cuối tháng này, mình còn đủ tiền trả hết hóa đơn hay không.
Chuyện lạ mà quen: vừa đáp xuống đã được “tặng” một bài thi nhẫn nhịn
Nhiều nước đón khách bằng hoa, bằng nụ cười. Còn ở sân bay Việt Nam, bạn được đón bằng một “trải nghiệm nhập môn”: xếp hàng dài như rồng rắn, mặt ai cũng kiểu “mình đã làm gì sai với cuộc đời?”, và tốc độ xử lý thì… chậm rãi như đang chiếu phim slow-motion.
Đặc biệt dịp lễ tết: dân đứng chờ mòn mỏi, còn trong cabin, các anh chị thao tác nhẹ nhàng, uyển chuyển, thong dong… như con 🦥 đang thiền định.
Tấm ảnh “tai nghe – đóng dấu” và nghi án: hóa ra chậm là có lý do?
Mạng xã hội mới đây lại rần rần vì một tấm ảnh “nóng”: nhân viên cabin đeo tai nghe, mắt hướng màn hình (nội dung thì… người lớn hiểu với nhau), tay vẫn đóng dấu đều đều.
Thế là dân mạng kết luận luôn: “À, thảo nào nhập cảnh Việt Nam chậm như rùa bò. Người ta còn bận theo dõi tình tiết gay cấn!”
Có người kể: đứng đợi gần 3 tiếng, tới lượt thì chị cán bộ vừa check vừa video call tám chuyện. Bên kia đầu dây nói gì hơi… quá trớn, chị còn thủ thỉ: “Ê từ từ, có người ở đây…”
Nghe xong chỉ biết: Lạy má 🙏. Hải quan hay an ninh xuất nhập cảnh? Dân thì gọi chung: “cửa ải”
Trong comment cũng có người chỉnh lại cho chuẩn bài: “Cái này là an ninh/xuất nhập cảnh chứ không phải hải quan.”
Nhưng thiệt tình, lúc bạn đang đứng giữa biển người, con nít ngồi lau sàn, vali kéo rần rần, thì gọi tên gì cũng vậy. Tất cả đều là… cửa ải.
Cửa ải mà có biển “cấm quay phim chụp ảnh” nữa chứ. Nhiều người nhìn biển cấm mà chợt ngộ ra: “À, hóa ra không phải vì an ninh… mà vì sợ lộ bí kíp tốc độ rùa bò!”
Thái độ “tổng tài” và nghệ thuật nói nhỏ như đọc thần chú
Điều làm hành khách “tăng xông” không chỉ là chậm. Mà là cái vibe:
nhìn hành khách như nhìn… tội phạm tập sự
nói chuyện nhỏ như đọc thần chú trong phim cung đấu
hỏi lại thì gằn giọng như đang làm giám khảo vòng loại
Có người kể: cán bộ bảo “kẹp vé máy bay vào”, nhưng nói nhỏ quá phải hỏi lại 2 lần. Cùng tiếng Việt mà nghe như đang phiên dịch tiếng… vũ trụ. Bênh kiểu gì cũng có: hệ thống load chậm, tên trùng nhau, nên coi phim cho đỡ buồn
Cũng có phe “thông cảm”: “Máy nó load dữ liệu lâu, nhất là tên phổ thông. Nhân viên ngồi chờ chứ biết làm gì?”
Nghe hợp lý ghê. Nhưng khổ nỗi, nếu đã phải chờ, thì ít nhất xin chờ trong tư thế chuyên nghiệp. Chứ chờ mà tai nghe cắm vào, mắt long lanh theo plot twist, thì dân dễ hiểu lầm lắm.
Nói kiểu dân gian: hệ thống chậm đã mệt, người còn ‘túc tắc’ nữa thì thôi…. Vì sao lễ tết càng “toang”: hàng dài như phim truyền hình 80 tập
Dịp cao điểm, bạn sẽ thấy một hiện tượng kỳ lạ:
khoảng 20 cửa, nhưng chỉ 6–7 cửa có người
người thì đông như kiến
tốc độ thì như đang tiết kiệm… năng lượng quốc gia
Trẻ nhỏ “được ưu tiên” là câu chuyện kể ở đâu đó, còn thực tế nhiều nhà vẫn xếp hàng như thường. Có bà mẹ kể con cứ ngồi xuống rồi nằm ra lau sàn sân bay.
Đúng nghĩa: về nước chưa kịp thăm nhà đã kịp… quen nền gạch. Rốt cuộc muốn nhanh thì làm sao? Dân truyền tai nhau “bí kíp đô la”
Và đây là phần nhạy cảm mà ai cũng nghe đâu đó: “kẹp $10/người”, “fast track 500”, “bôi trơn”…
Chưa biết thật giả, nhưng chỉ cần tin đồn tồn tại là đã đủ làm hình ảnh xấu đi cả cây số.
Hành khách vội, còn các anh chị thì không vội. Vì sao? Có người giải thích rất triết:
“Làm nhanh thì phải làm nhiều. Làm chậm thì vừa đủ hết ca. Chuông reo reng reng là đổi ca về.”
Nghe xong chỉ biết gật gù: đỉnh cao quản trị thời gian! Về Việt Nam là về quê, nhưng xin đừng biến cửa khẩu thành… “vòng loại”
Thiệt ra ai cũng hiểu: kiểm tra an ninh phải cẩn thận. Hệ thống có thể chậm. Người làm cũng áp lực.
Nhưng cái người ta cần nhất vẫn đơn giản thôi:
mở thêm cửa khi đông
nói rõ ràng, lịch sự
đừng đeo tai nghe như đang “cày phim tổng tài”
và đừng để hành khách bước vào Việt Nam bằng một cảm giác: “Chưa về tới nhà đã muốn… về lại.”
Vì đôi khi, thứ giữ chân người ta không phải nhà ga đẹp hay quảng cáo du lịch rực rỡ.
Mà chỉ là một con dấu đóng nhanh gọn… và một câu nói đủ nghe: “Mời anh/chị qua.”
Lý Mạc Sầu là một trong những nhân vật nữ khiến người đọc vừa căm ghét, vừa xót thương trong tiểu thuyết Thần điêu đại hiệp của nhà văn Kim Dung.
Trong kho tàng nhân vật nữ của Kim Dung, Lý Mạc Sầu, còn được biết đến với ngoại hiệu Xích Luyện Tiên Tử, luôn là một trong những hình tượng bi kịch và đen đủi nhất. Xuất hiện trong Thần điêu đại hiệp hay Thần điêu hiệp lữ, nàng được khắc họa là một mỹ nhân tuyệt sắc, cái tên của nàng được đặt với mong muốn có được cuộc sống an nhiên, thanh thoát, không vướng bụi trần và phiền muộn nhân gian.
Lý Mạc Sầu lại là hiện thân của một bi kịch đau thương nhất.
Lý Mạc Sầu vốn là đệ tử đời thứ ba của phái Cổ Mộ, sư tỷ của Tiểu Long Nữ. Nàng thông minh, xinh đẹp tuyệt trần, võ công cao cường với hai tuyệt kỹ đáng sợ: Xích Luyện thần chưởng (Ngũ Độc thần chưởng) và Băng Phách Ngân Châm. Và theo quy định của phái Cổ Mộ, Lý Mạc Sầu sẽ là chưởng môn đời thứ tư.
Thế nhưng định mệnh trớ trêu đã cuốn cô gái ngây thơ, hiền lành ấy vào vòng xoáy đau thương. Lý Mạc Sầu đem lòng yêu thư sinh nho nhã Lục Triển Nguyên, người từng thề non hẹn biển với nàng. Nhưng sau đó, chàng bội ước và cưới Hà Nguyên Quân, khiến trái tim nàng vỡ nát. Cú sốc tình cảm ấy đã biến một cô gái thiện lương thành người phụ nữ tàn độc, lạnh lẽo và bị hận thù che mờ lý trí.
Vì tình yêu, Lý Mạc Sầu không tiếc rời bỏ môn phái, phản bội sư phụ, vứt bỏ danh dự. Nhưng thứ nàng nhận lại chỉ là "thất tình" và sự ruồng rẫy của người đời. Đau đớn tột cùng, nàng chọn con đường đầy oán nghiệt, mang bộ mặt vô tình khiến thiên hạ phải khiếp sợ.
Trong cơn oán hờn, Lý Mạc Sầu sẵn sàng giết một nhóm người chỉ vì họ mang họ Hà hay họ Lục – trùng với Hà Nguyên Quân và Lục Triển Nguyên. Nàng thậm chí phá hủy 63 chiếc thuyền chở hàng trên sông chỉ vì trên mạn thuyền có chữ "Nguyên". Nàng còn thề rằng bất kỳ ai nhắc đến ba chữ "Hà Nguyên Quân" trước mặt nàng đều là kẻ thù không đội trời chung, hoặc kẻ đó chết, hoặc nàng chết.
Hận thù mười năm không dứt, ngay cả khi vợ chồng Lục Triển Nguyên đã qua đời, nàng vẫn đến mộ họ đào hài cốt lên, ném một bộ lên núi, một bộ xuống biển để họ mãi mãi không được đoàn tụ. Sự cay độc ấy khiến nàng trở thành một trong những nhân vật phản diện đáng sợ nhất của Kim Dung.
Cuối cùng, Lý Mạc Sầu chết trong chính ngọn lửa tình hận mà mình tự đốt lên tại Tuyệt Tình Cốc, khi cùng Âu Dương Phong bị nhốt trong đó. Trước lúc chết, nàng vẫn gào thét trong điên cuồng: "Hỏi thế gian tình là chi mà đôi lứa thề nguyền sống chết!".
Có thể nói, Lý Mạc Sầu không phải ác nhân bẩm sinh. Nàng là nạn nhân của tình yêu bị phản bội và của chính trái tim quá mãnh liệt của mình. Có lẽ vì thế mà dù tàn độc đến đâu, độc giả vẫn không khỏi xót xa cho số phận "mỹ nhân xinh đẹp nhưng đen đủi nhất" trong thế giới võ lâm Kim Dung.
Nhiều người nổi tiếng của showbiz Việt đã có phản ứng khi Hương Giang không được xướng tên ở hạng mục Beyond The Crown tại Miss Universe 2025.
Lễ trao giải cho hạng mục Beyond The Crown tại Miss Universe 2025 diễn ra tối 21/11 đã bất ngờ trở thành tâm điểm tranh cãi lớn trên mạng xã hội Việt Nam. Theo đó, dù đứng vững ở vị trí thứ 3 nhưng Hương Giang lại không có tên trong Top 3 được xướng lên ở buổi trao giải. Quyết định gây khó hiểu này lập tức tạo nên làn sóng phản ứng dữ dội từ công chúng và loạt nghệ sĩ nổi tiếng - những người đã trực tiếp bỏ tiền và công sức kêu gọi bình chọn cho đại diện Việt Nam trong nhiều ngày qua.
Dù ở vị trí thứ 3, song Hương Giang lại không được xướng tên ở hạng mục Beyond The Crown tại Miss Universe 2025.
Ngay sau thời điểm công bố, nhiều nghệ sĩ Việt bày tỏ sự bất bình trước sự chênh lệch quá lớn giữa số liệu hiển thị trên ứng dụng và kết quả được trao. Hòa Minzy - người đã chuyển khoản gần 270 triệu đồng để mua 50.000 lượt bình chọn cho Hương Giang không giấu được sự phẫn nộ. Hòa Minzy viết: "Ê nha... Quá đáng với chị tôi dạ".
Không chỉ Hòa Minzy, hàng loạt KOLs và nhà sáng tạo nội dung như Bé Duy, Thầy Beo U40, Call Me Duy,... đều đăng tải video tỏ rõ sự khó hiểu khi chứng kiến thí sinh Hà Lan - người chỉ có 451 lượt vote lại được xướng tên trong Top 3 Beyond The Crown. Nhiều video phân tích lan truyền mạnh mẽ trên TikTok, trong đó khán giả liên tục đặt câu hỏi: "Tại sao hạng mục được công bố là vote 100% nhưng khi trao giải lại chuyển thành 50% vote - 50% ban giám khảo?".
Trên các diễn đàn mạng xã hội, hàng nghìn bình luận bày tỏ sự bức xúc vì số tiền công chúng bỏ ra để bình chọn, ước tính lên tới gần 5 tỷ đồng, dường như trở nên vô nghĩa. Một số ý kiến cho rằng cách hiển thị và truyền thông của ban tổ chức đã khiến fan hiểu nhầm rằng thứ hạng trên bảng vote sẽ được giữ nguyên.
Dù tranh cãi bùng nổ, Hương Giang là người giữ thái độ bình tĩnh nhất. Trên trang cá nhân, cô gửi lời xin lỗi đến fan và bạn bè vì kết quả không như kỳ vọng: "Ngoài vương miện, tôi đã chứng minh và sẽ tiếp tục chứng minh bản thân mình thông qua hành động của mình, không phải thông qua bất kỳ danh hiệu hay giải thưởng nào".
Thông điệp trên mang dấu ấn rất Hương Giang - kiên định, bản lĩnh và không phụ thuộc vào danh hiệu. Dù không có mặt trong Top 3 Beyond The Crown hay Top 30 chung cuộc, Hương Giang khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi các dự án cộng đồng và chứng minh giá trị của mình bằng đóng góp thực tế.
Khán giả quốc tế và trong nước vẫn không ngừng gửi lời động viên, bởi trong suốt 21 ngày tại Miss Universe 2025, Hương Giang luôn thể hiện sự nỗ lực, chuyên nghiệp và tinh thần chiến đấu bền bỉ. Với nhiều người, cô đã chiến thắng theo một cách khác - chiến thắng trong cảm tình của công chúng, những người đã đặt trọn niềm tin và sự tự hào vào cô.
Hành trình của Hương Giang đã truyền cảm hứng cho nhiều người.
Kết quả hạng mục Beyond The Crown năm nay vẫn tiếp tục gây tranh cãi, nhưng phản ứng bình tĩnh và trưởng thành của Hương Giang đã giúp giảm bớt phần nào sự thất vọng. Câu chuyện của cô cũng đặt ra bài học về sự minh bạch trong những cuộc thi quốc tế và về giá trị thật sự của một người phụ nữ hiện đại rằng không nằm ở giải thưởng, mà nằm ở hành trình và những gì được lan tỏa.
Hình ảnh nghi Mailisa bị áp giải ở sân bay
Chiều 13/11, mạng xã hội lan truyền bức ảnh được cho là doanh nhân Phan Thị Mai (Mailisa) trong trạng thái bơ phờ tại một khu vực giống sân bay, bên cạnh là lực lượng chức năng.
Hiện cơ quan công an chưa công bố thông tin chính thức về việc bắt giữ hay áp giải bà Mai, tuy nhiên bức ảnh nhanh chóng làm dấy lên tin đồn rằng “Mailisa đã bị bắt” sau loạt động thái kiểm tra, khám xét hệ thống thẩm mỹ viện mang thương hiệu này trên cả nước. Hơn 200 thùng tài liệu rời trụ sở Mailisa Hà Nội
Khoảng 17h20 ngày 13/11, sau gần 7 tiếng làm việc liên tục tại cơ sở Mailisa số 6 Nguyễn Khánh Toàn (Hà Nội), một xe tải được điều đến trước cửa. Dưới sự giám sát của công an, khoảng 10 nam nhân viên mặc đồng phục lần lượt khuân hơn 200 thùng giấy chứa tài liệu, hồ sơ và đồ vật liên quan lên xe.
Trước đó, lực lượng chức năng đã phong tỏa khu vực, không cho người không nhiệm vụ tiếp cận. Cảnh tượng hàng trăm thùng tài liệu được niêm phong, chuyển đi khiến dư luận càng thêm tò mò về quy mô vụ việc. Khám xét đồng loạt nhiều chi nhánh trên cả nước
Cùng khung giờ, công an cũng hoàn tất việc khám xét trụ sở Mailisa tại 86-88-92 Huỳnh Văn Bánh (TP.HCM), thu giữ và niêm phong hai thùng tài liệu đem về phục vụ điều tra.
Theo các nguồn tin tại hiện trường, trong ngày 13/11, lực lượng chức năng đồng loạt có mặt tại nhiều chi nhánh Mailisa ở Đắk Lắk, Cần Thơ, Nghệ An, Đà Nẵng, Nha Trang…, thu giữ thêm nhiều giấy tờ, chứng từ.
Đối với biệt phủ khoảng 4.000 m² của vợ chồng bà Mai – ông Hoàng Kim Khánh tại khu dân cư Thới An (quận 12 cũ, TP.HCM), người dân cho biết từ sáng đã thấy gần 100 cán bộ, chiến sĩ công an và CSCĐ xuất hiện, phong tỏa khu vực, làm việc bên trong nhiều giờ liền. Biệt phủ này vốn nổi tiếng với kiến trúc gỗ quý, hồ cá Koi, sân vườn rộng và thường xuyên là nơi tụ họp dàn siêu xe trăm tỷ. Bộ Công an mở rộng điều tra hoạt động mỹ phẩm và tài chính
Theo thông tin ban đầu, Bộ Công an đang mở rộng điều tra hoạt động kinh doanh mỹ phẩm và dòng tiền liên quan đến hệ thống thẩm mỹ viện Mailisa.
Trước đó, trên mạng xã hội từng có nhiều phản ánh của khách hàng cho rằng một số sản phẩm do Mailisa phân phối có giá gốc chỉ vài chục nghìn, nhưng được bán ra thị trường với giá lên tới hàng triệu đồng, chất lượng không tương xứng với quảng cáo.
Hiện cơ quan chức năng chưa công bố kết luận hay tội danh cụ thể, song việc thu giữ lượng lớn hồ sơ, tài liệu cho thấy phạm vi điều tra có thể rất rộng, bao gồm cả hoạt động kinh doanh mỹ phẩm lẫn tài chính của toàn bộ hệ thống. Hôn nhân phía sau “đế chế” Mailisa
Song song với diễn biến pháp lý, báo chí và cộng đồng mạng cũng “đào lại” câu chuyện đời tư của chủ chuỗi thẩm mỹ viện.
Theo nhiều bài viết trước đây, bà Phan Thị Mai từng trải qua một cuộc hôn nhân đầu không trọn vẹn, một mình nuôi hai con trai. Sau đó, bà gặp ông Hoàng Kim Khánh, nên duyên vợ chồng, có thêm hai người con và cùng nhau xây dựng nên thương hiệu Mailisa.
Trong các buổi chia sẻ, bà Mai thường nói về triết lý làm vợ, làm mẹ: phụ nữ cần biết điều chỉnh cảm xúc, “chuyện to hoá nhỏ, chuyện nhỏ cho qua”, không để tâm trạng tiêu cực kéo dài, không phụ thuộc quá nhiều vào cảm xúc của chồng hay người xung quanh. Bà cho rằng phụ nữ muốn giữ hôn nhân thì nên giữ sự bình an, tôn trọng và sẻ chia, thay vì chỉ dựa vào tiền bạc hay kiểm soát đối phương.
Những lời khuyên từng được xem là “bí quyết giữ chồng” nay được đặt trong bối cảnh mới, khi hình ảnh gia đình hạnh phúc, biệt phủ xa hoa và dàn siêu xe của vợ chồng Mailisa đang bị soi kỹ hơn bao giờ hết. Đế chế thẩm mỹ từng nhiều lần dính sai phạm
Mailisa là một trong những thương hiệu thẩm mỹ có độ phủ lớn nhất hiện nay, với 17 chi nhánh, tập trung chủ yếu ở các đô thị lớn, quảng bá mạnh các dịch vụ trị nám, tàn nhang, phun xăm thẩm mỹ, chăm sóc da…
Tuy nhiên, hệ thống này không phải lần đầu vướng bê bối pháp lý:
Đầu năm 2023, Sở Y tế Bình Dương xử phạt một cơ sở Mailisa vì sử dụng thiết bị chiếu tia can thiệp vào cơ thể khi chưa đủ điều kiện.
Tháng 1/2024, Sở Y tế TP.HCM tiếp tục xử phạt Công ty TNHH Mailisa 160 triệu đồng, đình chỉ hoạt động 18 tháng trong lĩnh vực chăm sóc da do cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh khi chưa có giấy phép và quảng cáo vượt phạm vi được cấp phép.
Dù doanh nghiệp khẳng định đã tạm ngưng để khắc phục, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, các vụ xử phạt này vẫn là “vết gợn” khó xoá khi nhìn lại quá trình phát triển như “vũ bão” của Mailisa những năm gần đây. Dư luận chờ thông báo chính thức
Việc lực lượng chức năng xuất hiện dày đặc tại biệt phủ và hàng loạt chi nhánh Mailisa, kèm hình ảnh nghi vấn bà Phan Thị Mai bị áp giải, đang khiến cái tên Mailisa trở thành tâm điểm mạng xã hội.
Vụ Mailisa chắc chắn sẽ còn nhiều diễn biến mới trong thời gian tới, và dư luận đang chờ đợi một câu trả lời rõ ràng từ Bộ Công an về những nghi vấn xoay quanh “đế chế thẩm mỹ” đình đám này.
Theo như có một đoạn video ghi lại nhà hàng phở Love Milpitas cho thấy một nhân viên đang bày biện món thịt mất vệ sinh ở phía sau nhà hàng này, sau khi người nhân viên này đập mạnh sườn bò đông lạnh xuống đất, khiến sở Y tế Môi trường Quận Santa Clara đã được thông báo về vụ việc bê bối và đã đóng cửa nhà hàng trong lúc đoạn video này lan truyền được phép mở cửa trở lại.
Ảnh: Stephanie Rothman/KRON4
Tuần trước, nhà hàng Pho Love ở Milpitas đã gây sốt vì những lý do không hay. Một đoạn video cho thấy một nhân viên đang bày biện món thịt mất vệ sinh ở phía sau nhà hàng, đập mạnh sườn bò đông lạnh xuống đất.
Sở Y tế Môi trường Quận Santa Clara đã được thông báo về vụ việc và đã đóng cửa nhà hàng vào thứ năm, ngày 20 tháng 11.
Vào thứ Ba, Sở Y tế Môi trường Quận Santa Clara đã cho phép Pho Love mở cửa trở lại sau khi cơ sở này vượt qua đợt kiểm tra y tế tiếp theo, quận hạt cho biết.
Ngoài việc xử lý thịt không hợp vệ sinh, các viên chức y tế quận còn phát hiện ra những vi phạm khác tại Pho Love, bao gồm tình trạng gián xâm nhập trước đó và không có khả năng vệ sinh đúng cách dụng cụ và thiết bị.
Pho Love cũng bị trích dẫn vì không tuân thủ đúng kiến thức về an toàn thực phẩm, chẳng hạn như cách xử lý sườn đông lạnh như trong video.
Hiện vẫn chưa rõ liệu Phở Love đã mở cửa trở lại hay chưa. Mọi nỗ lực liên lạc với Phở Love đều không thành công.
Hoa hậu Kiều Duy sớm dừng chân tại đấu trường Miss International 2025, dù giành vị trí thứ 2 trong phần thi Trang phục Dân tộc.
Tối 27/11 (theo giờ địa phương), đêm Chung kết cuộc thi Miss International - Hoa hậu Quốc tế 2025 chính thức diễn ra tại Nhật Bản, quy tụ 80 thí sinh đến từ các quốc gia và vùng lãnh thổ.
Theo thể thức đêm chung kết năm nay, 3 thí sinh thắng bình chọn theo từng khu vực sẽ được đặc cách vào top 20. Sau phần trình diễn áo tắm và dạ hội, một thí sinh trong nhóm này sẽ được lọt thẳng top 10 thông qua bình chọn của khán giả.
Top 20 người đẹp đi tiếp trong đêm Chung kết Miss International 2025. (Ảnh: CMH)
Việc mô hình chấm điểm mở rộng và đề cao yếu tố cộng đồng giúp các đại diện được yêu thích có thêm khả năng tiến sâu, nếu sở hữu phong độ ổn định và tạo được thiện cảm trong giai đoạn nước rút trước đêm Chung kết.
Trong Top 20 Miss International 2025 vừa được công bố không có sự góp mặt của đại diện Việt Nam - hoa hậu Kiều Duy. Những người đẹp có mặt trong danh sách này bao gồm Nam Phi, Mỹ, Myanmar, Peru, Mexico, Canada, Thái Lan, Hà Lan, Ấn Độ, Angola, Zimbawe, Jamaica Cộng hòa Dominican, Indonesia Colombia, Bolivia, Philippines, Nicaragua, Sri Lanka, Nhật Bản.
Dù không thể đi tiếp tại đấu trường sắc đẹp này, Kiều Duy có được sự an ủi khi lọt Top 2 Trang phục Dân tộc. Trang phục cô lựa chọn là “Cửu Long Ẩn Vân”, được lấy cảm hứng từ bức tranh cùng tên của nghệ nhân Phan Văn Tánh, sáng tác dưới triều vua Khải Định. Hình ảnh chín con rồng hiện lên sinh động qua nhiều góc nhìn, khi uy nghi chính diện, lúc mềm mại uốn lượn.
Theo nhà thiết kế, không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật, “Cửu Long Ẩn Vân” còn ẩn chứa giá trị văn hóa sâu sắc. Rồng - biểu tượng của hoàng quyền, mưa thuận gió hòa và sự thịnh vượng. Hình tượng rồng ẩn trong mây mang ý nghĩa cao quý và huyền bí, thể hiện khát vọng vươn tới trời cao, tinh thần hòa hợp giữa con người, thiên nhiên và vũ trụ.
Kết quả của Kiều Duy không gây bất ngờ bởi trước đó, tại danh sách dự đoán của chuyên trang sắc đẹp nổi tiếng Missosology, đại diện Việt Nam không xuất hiện trong Top 20. Nhiều khán giả cho rằng bất lợi của người đẹp là chiều cao 1m67, vốn khó lọt sâu tại các cuộc thi nhan sắc quốc tế.
Nguyễn Ngọc Kiều Duy đăng quang Hoa hậu Quốc gia Việt Nam 2024. Trước đó, người đẹp sinh năm 1993 giành danh hiệu Người đẹp Tây Đô 2023; Á khôi 1 tại cuộc thi Học sinh - Sinh viên thanh lịch Cần Thơ 2023.
Ngoài việc từng 2 lần đoạt Giải 3 hùng biện tiếng Anh tỉnh Vĩnh Long, Nguyễn Ngọc Kiều Duy có niềm đam mê các môn thể thao. Cô từng gặt hái được một số thành tích như: Huy chương vàng Hovilo Games 2022 môn Bóng chuyền; Huy chương Đồng Thái cực đơn đao; Huy chương bạc Hội khỏe Phù đổng tỉnh Vĩnh Long môn Bóng chuyền (2020 - 2021); Giải nhì đối kháng Taekwondo mở rộng...
Chia sẻ với Dân Việt, Kiều Duy cho biết: “Tham dự Miss International 2025, tôi có cơ hội đến với đất nước Nhật Bản, được tận hưởng từng góc truyền thống văn hóa, những món ăn ngon và sự chào đón nồng hậu từ mọi người. Tôi ở đây cùng các chị em, những người đến từ nhiều miền văn hóa khác nhau, nhưng tất cả chúng tôi đều hướng đến một mục tiêu chung là góp phần làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn.
Chúng tôi đại diện cho tình yêu thương và giá trị văn hóa, và tôi tin rằng, cùng nhau, chúng tôi có thể tạo nên một thế giới tươi sáng”.
Thông báo trong đêm và cú sốc cho 2,8 triệu người theo dõi
Tối 27/11, trên trang Facebook gần 2,8 triệu người theo dõi, hệ thống Thẩm mỹ viện Mailisa bất ngờ đăng thông báo: toàn bộ chuỗi sẽ tạm ngừng hoạt động kể từ ngày 28/11/2025. Trong lá thư gửi “Quý khách hàng thân yêu”, Mailisa nói đây là một quyết định “rất khó khăn”, bày tỏ “vô cùng tiếc nuối” vì không thể tiếp tục phục vụ ở thời điểm hiện tại, kèm lời xin lỗi và mong được thông cảm để cùng vượt qua giai đoạn sóng gió. Chỉ vài dòng chữ, nhưng với hàng trăm ngàn khách từng tin tưởng gửi gắm gương mặt, làn da, và cả túi tiền của mình cho hệ thống này, đó là một cú sốc thực sự – bởi trước đó, những hình ảnh hào nhoáng, váy áo lộng lẫy, cửa hàng vàng son vẫn còn xuất hiện đều đặn trên mạng xã hội. Cơn bão bình luận: tiền cọc, kem Doctor Magic và nỗi lo hoàn tiền
Ngay bên dưới thông báo tạm ngừng hoạt động, phần bình luận lập tức biến thành “hòm thư khiếu nại” tự phát. Không ít khách hàng cho biết vẫn còn tiền đặt cọc cho các gói làm đẹp tại nhiều chi nhánh, giờ không biết liên hệ ai để được giải quyết. Người mua sản phẩm – đặc biệt là dòng Doctor Magic – thì dồn dập hỏi: “Kem mua về xài không được có trả lại tiền không?”, “Hàng kém chất lượng bồi thường cho khách đi”, “Đồ mua về còn nguyên, trả lại được không?”… Nếu như nhiều năm qua, Mailisa nổi tiếng nhờ lượng khách khổng lồ, nhờ hình ảnh “bà trùm làm đẹp” xuất hiện dày đặc trên mạng, thì giờ đây, chính sức mạnh của đám đông ấy đang quay trở lại đòi câu trả lời. Từ ngày 22/11, các trang mạng xã hội của hệ thống đã ngừng cập nhật bài mới, tính năng bình luận cũng bị hạn chế, khiến cảm giác hoang mang càng tăng lên. Từ status “xin lỗi” tới đại án buôn lậu mỹ phẩm
Thông báo tạm ngừng hoạt động không xuất hiện trong khoảng trống, mà đặt trên nền một vụ án kinh tế đang gây chấn động. Ngày 21/11, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03 – Bộ Công an) cho biết đã khởi tố vụ án “Buôn lậu” xảy ra tại Công ty MK Skincare và các đơn vị, địa phương liên quan. Đồng thời, cơ quan điều tra khởi tố bị can, bắt tạm giam bà Phan Thị Mai – Giám đốc Công ty TNHH Thẩm mỹ viện Mailisa – cùng chồng là Hoàng Kim Khánh và 7 người khác về tội “Buôn lậu”. Danh sách này kéo dài từ Tổng Giám đốc, kế toán trưởng, kế toán công ty MK Skincare đến giám đốc doanh nghiệp liên quan, nhân viên xuất nhập khẩu và cả người làm dịch vụ chuyển tiền. Hệ sinh thái kinh doanh mỹ phẩm gắn với thương hiệu Mailisa – từng được tô vẽ như một đế chế hiện đại, văn minh – giờ được cơ quan chức năng xác định có “dấu hiệu sai phạm” nghiêm trọng. “Công thức” phù phép kem rẻ tiền thành hàng ngoại đắt đỏ
Theo kết quả điều tra bước đầu, trong giai đoạn 2020–2024, Phan Thị Mai và Hoàng Kim Khánh bị cáo buộc đã thỏa thuận với đối tác ở Quảng Châu mua các lô mỹ phẩm giá rẻ, chất lượng và thành phần không đúng như công bố, thậm chí không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS) tại Trung Quốc. Sau đó, nhóm này được cho là đã câu kết với một số đối tượng người Trung Quốc lập hợp đồng ngụy tạo, “biến hóa” nguồn gốc từ Quảng Châu thành Hồng Kông, nhằm xin cấp CFS tại Hồng Kông rồi tổ chức nhập lậu về Việt Nam. Khi đã khoác lên nhãn mác “sản xuất tại Hồng Kông”, những hũ kem vốn chỉ là hàng rẻ tiền lập tức được nâng tầm, đánh trúng tâm lý sính ngoại của nhiều khách hàng trong nước. Thông qua chuỗi thẩm mỹ viện Mailisa và hệ thống truyền thông – quảng cáo dày đặc, các sản phẩm này được bán với giá cao gấp nhiều lần, giúp đường dây thu lợi bất chính lên tới hàng nghìn tỷ đồng, chỉ tính riêng 3 trong tổng số khoảng 100 sản phẩm chủ lực mà hệ thống đưa ra thị trường. Cuộc điều tra mở rộng và câu hỏi treo với hàng vạn khách hàng
Hiện C03 vẫn đang tiếp tục củng cố tài liệu, chứng cứ về hành vi bị cho là sai phạm có tổ chức của các bị can; đồng thời mở rộng điều tra sang các cá nhân, đơn vị liên quan, với mục tiêu kê biên, phong tỏa tài sản để thu hồi tối đa cho Nhà nước. Trong khi pháp luật tiếp tục lên tiếng, một câu hỏi khác vẫn treo lơ lửng trên đầu hàng vạn khách hàng: tiền đã đóng, dịch vụ chưa dùng, sản phẩm mua về còn nguyên, rồi sẽ được giải quyết ra sao? Những dòng “xin lỗi, mong thông cảm” của Mailisa có lẽ là chưa đủ để xoa dịu cảm giác bị phản bội của những người từng tin rằng mình đang dùng “hàng ngoại xịn”. Đằng sau bức ảnh vợ chồng chủ thẩm mỹ viện cười rạng rỡ trước cánh cổng vàng son là những đêm mất ngủ của người tiêu dùng, là một thị trường làm đẹp hỗn loạn giữa thật – giả, và là lời cảnh tỉnh rằng: đôi khi, thứ đắt nhất trong một hũ kem không phải là dưỡng chất, mà là cái giá phải trả khi niềm tin bị mang ra kinh doanh.
Vào quán phở ở Hà Nội gọi thêm đĩa rau thơm, khách sẽ nhận cái lắc đầu, còn yêu cầu tương đen và giá đỗ lại phổ biến khi ăn món này ở TP HCM.
Sự khác biệt cơ bản giữa hai trường phái phở được các đầu bếp có nhà hàng được Michelin vinh danh lý giải dựa trên yếu tố lịch sử, văn hóa và khẩu vị vùng miền.
Khác biệt từ nguyên liệu đến gia vị
Theo Bếp trưởng Lưu Đông của Tre Dining (nhà hàng Michelin Selected tại TP HCM), phở miền Nam thường có thêm tương đen, tương ớt ngọt, giá đỗ và nhiều loại rau thơm như húng quế, ngò gai. Anh Đông, người gốc Nam Định và từng làm việc tại Hà Nội, nhận thấy nước dùng phở miền Nam cũng đậm màu và có vị ngọt hơn.
Ngược lại, phở truyền thống Hà Nội tập trung vào sự nguyên bản của nước dùng.
"Một bát phở Hà Nội chỉ gồm bánh phở, nước dùng trong, thịt gà hoặc bò và hành lá", Bếp trưởng Vũ Văn Hội của The East (nhà hàng Bib Gourmand tại Hà Nội) cho biết.
Thực khách Hà Nội có thể thêm chanh, giấm tỏi ớt, nhưng gần như không dùng rau thơm ăn kèm hay tương đen không muốn làm ảnh hưởng đến hương vị gốc của nước dùng – linh hồn của phở.
Phở Hà Nội truyền thống. Ảnh: Hoàng Giang
Dấu ấn lịch sử trong bát phở
Nguồn gốc của phở vẫn là chủ đề gây tranh luận. Bếp trưởng Vũ Văn Hội cho rằng món ăn có thể lấy cảm hứng từ ẩm thực Trung Hoa hoặc Pháp, "nhưng không ai thực sự chắc chắn".
Phở bò xuất hiện vào đầu thế kỷ 20, thời kỳ Pháp thuộc. Trước đó, người Việt ít dùng thịt bò do chủ yếu sử dụng bò để canh tác. Khi người Pháp mang văn hóa ẩm thực phương Tây đến, nhu cầu về thịt bò tăng lên, đặc biệt với các món như bít tết (steak frites) hay bò hầm (pot-au-feu).
Xương và thịt bò bắt đầu được các hàng quán Việt Nam tận dụng. Họ kết hợp nước dùng hầm từ xương bò với bánh phở (ảnh hưởng từ ẩm thực miền nam Trung Quốc) và các loại gia vị bản địa, tạo ra những gánh phở rong đầu tiên ở Hà Nội.
Bếp trưởng Peter Cương Franklin của Ănăn Saigon (nhà hàng một sao Michelin tại TP HCM) tóm tắt: "Có thể hình dung món ăn mang 'máu' Pháp, 'thân thể' Trung Hoa, và thấm đẫm 'linh hồn' Việt Nam".
Cuộc di cư và sự thích nghi khẩu vị
Sự khác biệt lớn giữa phở hai miền được định hình rõ rệt sau năm 1954. Nhiều người miền Bắc di cư vào Nam, mang theo công thức phở truyền thống.
Tuy nhiên, khi đến Sài Gòn, món phở phải thay đổi để thích nghi với khẩu vị địa phương. Người miền Nam, sống trong vựa rau Đồng bằng sông Cửu Long, có thói quen ăn kèm nhiều loại rau thơm. Ẩm thực miền Nam cũng chuộng vị ngọt, tương đồng với các nước Đông Nam Á lân cận, thể hiện qua các món như hủ tiếu.
Do đó, nước dùng phở miền Nam được nêm nếm ngọt hơn (thường bằng đường phèn hoặc củ cải). Sài Gòn, vốn là nơi giao thoa của nhiều luồng văn hóa, cũng chấp nhận sự đa dạng trong gia vị, từ đó tương đen, tương ớt, giá đỗ trở thành một phần không thể thiếu.
Phở Sài Gòn với bò viên, rau thơm, giá, sốt chua ngọt. Ảnh: Phở Vụ
Truyền thống và sáng tạo cùng được vinh danh
Sau năm 1975, hai trường phái phở tiếp tục phát triển song hành. Hà Nội, nơi được xem là "cái nôi" của phở, vẫn giữ gìn sự nguyên bản. Trong khi đó, TP HCM thể hiện sự linh hoạt, dễ thích nghi với khẩu vị đa dạng.
Sự công nhận của Michelin Guide năm 2023 cho thấy giá trị của cả hai trường phái. Nhiều quán phở Hà Nội truyền thống được trao giải Bib Gourmand (quán ăn ngon với giá phải chăng), vinh danh sự nhất quán về chất lượng và hương vị gốc.
Tại TP HCM, sự sáng tạo được đẩy xa hơn. Bếp trưởng Lưu Đông phục vụ món phở gan ngỗng tại Tre Dining. Bếp trưởng Peter Cương Franklin thì gây chú ý với món phở 100 USD (sử dụng nấm truffle), cocktail phở "Phojito" và món viên phở phân tử tại Ănăn Saigon.
Tháng 8/2023, ông Franklin tiếp tục mở Pot Au Phở, một nhà hàng kế bên Ănăn Saigon, chuyên về các món sáng tạo từ phở. "Pot Au Phở là lời tri ân của tôi dành cho phở. Nơi chúng tôi sáng tạo mọi thứ liên quan đến phở", ông nói.
Dù theo phong cách truyền thống Hà Nội hay biến tấu của TP HCM, phở vẫn là món ăn thể hiện rõ nét văn hóa bản địa và không ngừng phát triển, khẳng định vị thế trong nền ẩm thực thế giới.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
[/IMG]
