Oreshnik, Kinzhal, Zircon: Tất cả đã sẵn sàng

Đài TST (Nga) ngày 2/4 đăng bài viết có tiêu đề "Những diễn biến ở biên giới Nga khiến phương Tây lo sợ: Đây là tín hiệu xấu. Oreshnik, Kinzhal, Zircon – tất đã sẵn sàng".

Theo đó, những diễn biến mới tại khu vực biên giới Nga đang khiến phương Tây gia tăng lo ngại về nguy cơ leo thang. Chính trị gia Phần Lan, ông Armando Mema, đã cảnh báo về khả năng Moscow sẽ có những biện pháp đáp trả cứng rắn, trong khi một số chuyên gia quân sự Nga nhắc tới việc sử dụng các loại vũ khí như Oreshnik, Kinzhal và Zircon nếu tình hình tiếp tục xấu đi.

Thời gian gần đây, tại khu vực giáp biên giới Nga liên tiếp xảy ra những diễn biến đáng chú ý. Các vụ UAV của Ukraine rơi xuống khu vực Baltic đã gia tăng, đồng thời xuất hiện thông tin về việc UAV Ukraine xuất hiện trên lãnh thổ Phần Lan – quốc gia cũng có đường biên giới với Nga.

Song song với đó, các cuộc tấn công nhằm vào tỉnh Leningrad (Nga) đang tăng lên. TST nhận định, các UAV tấn công vào tỉnh này có thể xuất phát từ các khu vực thuộc các quốc gia phương Tây giáp biên Nga.

Trong bối cảnh đó, ông Armando Mema – thành viên đảng "Liên minh Tự do" của Phần Lan – đã kêu gọi Bộ Ngoại giao nước này nhanh chóng gửi công hàm tới Moscow, nhằm khẳng định Helsinki không tham gia vào các hoạt động tấn công Leningrad.

Theo ông, nếu không làm rõ, phía Nga có thể coi đây là một "tín hiệu rất xấu", dẫn tới những hệ quả khó lường.

"Nga có thể áp dụng các biện pháp đáp trả đối với những quốc gia cho phép sử dụng không phận của họ cho các chiến dịch quân sự" - ông Mema nêu quan điểm.

Trước đó, Điện Kremlin cũng đã phát đi cảnh báo cứng rắn. Người phát ngôn Tổng thống Nga Dmitry Peskov cho biết, nếu Moscow xác định được việc các quốc gia cho phép lực lượng Ukraine sử dụng không phận để tiến hành tấn công vào lãnh thổ Nga, thì Nga sẽ có những phản ứng đáp trả mang tính quyết liệt.

Trong khi đó, phía Phần Lan cho biết sẽ không yêu cầu Ukraine dừng hoặc giảm các cuộc tấn công nhằm vào Nga, động thái được cho là có thể khiến căng thẳng tiếp tục gia tăng.

Bình luận về tình hình, Thiếu tướng không quân Vladimir Popov nhận định rằng các nước Baltic như Litva, Latvia và Estonia đang gia tăng quan tâm tới việc củng cố hệ thống phòng không, trong bối cảnh lo ngại nguy cơ xung đột lan rộng, bao gồm cả khả năng Nga tiến hành đánh chặn UAV trên không phận khu vực này.

Ông Popov cũng đề cập tới khả năng Nga sử dụng các loại vũ khí như tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và Zircon trong kịch bản đáp trả, đồng thời cho rằng khu vực Baltic nằm trong tầm tác chiến từ Kaliningrad.

Ngoài ra, ông cũng nhắc tới tổ hợp tên lửa mới Oreshnik như một yếu tố có thể xuất hiện trong các kịch bản tương lai, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang.

"Hạm đội của Putin đang tiến lên": Đức giận dữ, Anh rút lui

Giữa lúc căng thẳng tại biên giới Nga tiếp tục khiến phương Tây lo ngại, một diễn biến khác trên biển cũng bất ngờ nóng lên.

Trong bài viết có tiêu đề "Hạm đội của ông Putin đang tiến lên". Đức giận dữ, Anh rút lui. Diễn biến bắt đầu".

Cụ thể, tại Đức, dư luận bày tỏ sự giận dữ trước các hoạt động của Nga tại eo biển Manche. Bất chấp lệnh cấm từ phía Anh, các tàu Nga vẫn liên tiếp di chuyển qua khu vực, gây bất ngờ cho phương Tây.

Trong khi đó, phía Anh "rút lui" khi không ngăn chặn được các tàu này. Chủ tịch Hội đồng Hàng hải Nga Nikolai Patrushev tuyên bố, Nga đã áp dụng các biện pháp cứng rắn, cho thấy tình hình đã bước sang giai đoạn mới.

Ngày 25/3, Thủ tướng Anh ông Keir Starmer đưa ra quyết định được mô tả là "cứng rắn" đối với Nga. Theo thông tin trên trang web của Chính phủ Anh, ông cho phép quân đội bắt giữ các tàu thuộc "hạm đội bóng tối".

"Lực lượng vũ trang Anh… sẽ có thể chặn bắt các tàu nằm trong diện bị trừng phạt và đang quá cảnh qua vùng biển của Anh" - thông báo chính thức nêu rõ.

Tuy nhiên, diễn biến sau đó lại đi theo hướng ngược lại. Tờ Frankfurter Rundschau (Đức) cho biết các tàu chở dầu của Nga vẫn tiếp tục đi qua eo biển Manche như bình thường.

"Hạm đội bóng tối của ông Putin phớt lờ London" – Báo Đức cho hay.

Theo bài viết, sau quyết định của ông Starmer, khoảng một chục tàu chở dầu liên quan đến "hạm đội bóng tối" đã đi qua eo biển Manche. Điều này trở thành phép thử đối với sự quyết đoán của Thủ tướng Anh – và ông đã không vượt qua.

Từ đầu năm 2026, Anh đã để khoảng 300 tàu chở dầu Nga "bị cấm" đi qua vùng biển của mình. Ngay cả khi London muốn bắt giữ toàn bộ, điều đó cũng không khả thi do thiếu nguồn lực quân sự và không đủ cảng tiếp nhận. Vì vậy, các tuyên bố trước đó trở nên thiếu thực tế.

Một diễn biến tương tự cũng xảy ra với Mỹ. Washington không bắt giữ một tàu chở dầu Nga khi tàu này tiến gần Cuba, dù trước đó từng tuyên bố sẽ ngăn chặn.

Trong bối cảnh Nga triển khai các biện pháp mới, nguy cơ tấn công nhằm vào tàu chở dầu sẽ giảm. Theo ông Patrushev, các tàu sẽ được hộ tống bởi tàu chiến. Khi đó, bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào các tàu này sẽ tương đương với một hành động tuyên chiến.

Ai sẽ dám làm điều đó? Chỉ những bên chấp nhận rủi ro lớn mới hành động như vậy. Nhưng một khi "lằn ranh đỏ" bị vượt qua, phản ứng từ Điện Kremlin sẽ xuất hiện ngay lập tức.

"Khi đó, các bên khác sẽ từ bỏ ý định bắt giữ tàu. Với hải quân Nga, đây không phải là vấn đề có thể xem nhẹ. Nếu châu Âu không lựa chọn cách tiếp cận mềm mỏng, họ sẽ phải đối mặt với phản ứng cứng rắn hơn — hệ quả trực tiếp từ chính các động thái đối đầu trước đó" - Frankfurter Rundschau nhận định.

Theo tờ báo El Pais của Tây Ban Nha, Tổng thống Mỹ Donald Trump trông có vẻ mệt mỏi trong bài phát biểu trước toàn quốc.

"Trong bài phát biểu ngắn gọn chỉ khoảng 20 phút, tổng thống, đứng thẳng và giọng nói có vẻ mệt mỏi, vẫn khẳng định rằng cuộc xung đột đã kết thúc thắng lợi", bài báo viết.

Theo bài báo, bất chấp mong muốn của chính quyền Mỹ làm rõ quá trình đang diễn ra, người đứng đầu Nhà Trắng vẫn chưa chia sẻ bất kỳ chi tiết mới nào, chỉ giới hạn ở những tuyên bố mà ông đã đưa ra trước đó.

"Một tổng thống thích có kết quả nhanh chóng - dù bền vững hay không - nhận thấy, năm tuần sau khi ra lệnh tấn công, tình hình rất khác so với những gì ông tưởng tượng," tờ báo kết luận.

Tối thứ Năm, ông Trump đã có bài phát biểu trước toàn quốc về tình hình liên quan đến Iran. Ông tuyên bố rằng Mỹ không cần eo biển Hormuz và hứa sẽ đưa Iran trở lại "thời kỳ đồ đá" nếu không đạt được thỏa thuận. Ông Trump nói thêm rằng các quốc gia không thể mua dầu từ Trung Đông có thể mua năng lượng từ Washington.

Hezbollah của Lebanon, các nhóm vũ trang Iraq và lực lượng Houthi ở Yemen đang giúp Cộng hòa Hồi giáo Iran mở rộng xung đột và làm tăng chi phí, Murad Sadygzade , Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông, Giảng viên thỉnh giảng, Đại học HSE (Moscow) đã có bài bình luận đăng trên tờ RT.

Vòng vây lửa thứ hai của cuộc chiến không còn hình thành xung quanh Iran nữa. Những gì chúng ta đang chứng kiến ​​không phải là một cuộc đụng độ hạn chế giữa một quốc gia đang chịu áp lực và kẻ thù trực tiếp của nó, mà là sự nổi lên dần dần của một cuộc đối đầu khu vực rộng lớn hơn, trong đó các lực lượng đồng minh của Tehran đang chuyển từ sự đoàn kết mang tính biểu tượng sang sự tham gia thực tế.

Tại Lebanon, Iraq, và giờ đây một lần nữa ở Yemen, các nhóm liên kết với Iran đang mở ra các mặt trận mới và khiến bất kỳ chiến dịch nào của Mỹ hoặc Israel cũng trở nên khó thực hiện hơn nhiều. Nếu Iran không thể ngăn chặn áp lực bằng cách đối phó bằng sức mạnh quân sự vượt trội, họ vẫn có thể đáp trả bằng cách mở rộng chiến trường xuyên suốt thời gian và không gian.

Iran và các lực lượng trung thành với nước này hiểu rất rõ điều đó. Mục tiêu của họ không nhất thiết là giành chiến thắng vang dội bằng quân sự thông thường trước Israel hay Mỹ. Họ đang cố gắng ngăn chặn đối thủ đạt được kết quả nhanh chóng, biến ưu thế quân sự thành sự bành trướng chiến lược quá mức, và khiến cái giá của việc leo thang ngày càng tăng cao mỗi tuần.

Israel đang sa lầy vào cuộc chiến ở Lebanon

Lebanon đã trở thành ví dụ rõ ràng nhất về động thái này. Israel bước vào cuộc đối đầu với Hezbollah với kỳ vọng rằng hỏa lực mạnh hơn, áp lực khắc nghiệt hơn và các cuộc xâm nhập sâu hơn cuối cùng sẽ tạo ra một thực tế mới ở miền nam đất nước. Nhưng cho đến nay, chiến dịch vẫn chưa mang lại kết quả mà các nhà lãnh đạo Israel cần để tuyên bố thành công thực sự. Các quan chức Israel vẫn công khai nói về việc mở rộng các hoạt động và về sự cần thiết của một vùng an ninh rộng lớn ở miền nam Lebanon. Điều đó không giống như một nhiệm vụ quân sự đã hoàn thành. Nó giống như một chiến dịch vẫn đang tìm kiếm một kết quả khả thi.

Israel vẫn có khả năng gây ra thiệt hại to lớn cho Lebanon. Họ có thể tàn phá các làng mạc và cơ sở hạ tầng biên giới, và buộc một lượng lớn người dân phải rời bỏ nhà cửa. Nhưng khả năng phá hủy không đồng nghĩa với khả năng áp đặt quyền kiểm soát. Một chiến dịch quân sự có thể trông áp đảo trên truyền hình nhưng vẫn không thể vô hiệu hóa lực lượng vũ trang mà nó nhằm mục đích phá vỡ. Hezbollah vẫn có khả năng tấn công lãnh thổ Israel, và thực tế đó cho thấy cuộc chiến ở Lebanon vẫn chưa kết thúc có lợi cho Israel.

Israel cũng đang chịu tổn thất, không chỉ về mặt quân sự mà còn cả về chính trị và tâm lý. Các báo cáo về binh sĩ tử trận và thương vong liên tục trên chiến trường cho thấy Hezbollah vẫn có khả năng biến miền nam Lebanon thành một khu vực chiến sự nguy hiểm đối với quân đội Israel. Điều này rất quan trọng bởi vì học thuyết quân sự của Israel phụ thuộc rất nhiều vào tốc độ, sáng kiến ​​tấn công và việc thể hiện ưu thế. Một chiến dịch kéo dài, tiêu hao nhân lực, khiến binh lính bị tổn thất và để lại miền bắc Israel trong tình trạng bị đe dọa liên tục không chỉ đơn giản là chưa hoàn thành, trở nên ăn mòn về mặt chiến lược, làm suy yếu hình ảnh ưu thế vượt trội mà khả năng răn đe phụ thuộc một phần vào đó.

Ngoài ra còn có vấn đề về trang thiết bị và áp lực tác chiến. Những tuyên bố công khai về việc phá hủy các phương tiện của Israel thường khó xác minh độc lập, và bất kỳ phân tích nghiêm túc nào cũng nên tránh lặp lại những tuyên truyền trên chiến trường như là sự thật. Nhưng ngay cả khi không có những con số ấn tượng và không thể kiểm chứng, thực tế rộng lớn hơn vẫn hiển nhiên.

Hezbollah tiếp tục tạo ra môi trường khiến các hoạt động trên bộ của Israel trở nên tốn kém, rủi ro và gây gánh nặng chính trị. Israel có thể chiếm giữ hoặc tiến vào lãnh thổ, nhưng vẫn chưa chứng minh được khả năng biến sự hiện diện đó thành một sắp xếp quân sự ổn định và an toàn. Chừng nào Hezbollah còn tiếp tục gây tổn thất cho Israel, chiến dịch này vẫn chưa hoàn thiện về mặt chiến lược.

Hezbollah đang chứng minh cho toàn bộ phe ủng hộ Iran trong khu vực thấy rằng Israel không thể đạt được kết quả quân sự hoàn hảo. Thông điệp đó rất quan trọng ở Iraq, Yemen và mọi đấu trường mà các lực lượng liên kết với Tehran đang theo dõi sát sao. Mỗi tuần mà Hezbollah tiếp tục phản công càng làm suy yếu quan điểm cho rằng Israel và Mỹ có thể dễ dàng khuất phục khu vực bằng hỏa lực vượt trội. Nhận thức đó khuyến khích các nhóm đồng minh leo thang vì cho thấy rằng sự kháng cự không phải là vô ích và sự đối đầu kéo dài có thể tạo ra đòn bẩy chiến lược, ngay cả khi đối đầu với một đối thủ mạnh hơn.

Các chiến binh Iraq kích hoạt

Iraq là đấu trường thứ hai mà logic này đang trở nên rõ ràng. Trong nhiều năm, Washington đã cố gắng xử lý các nhóm vũ trang thân Iran ở Iraq thông qua một công thức quen thuộc: gây áp lực, tấn công có chọn lọc, cảnh báo răn đe và thương lượng chính trị. Công thức đó hiện đang chịu áp lực nặng nề. Các phe phái Iraq trung thành với Iran lại đang tấn công các lợi ích của phương Tây và các cơ sở liên kết với Mỹ, và lập trường của họ đang cứng rắn hơn khi cuộc khủng hoảng khu vực leo thang. Bất kỳ động thái nào của Mỹ hướng tới sự can thiệp trực tiếp trên bộ chống lại Iran sẽ không chỉ giới hạn trong lãnh thổ Iran. Nó sẽ ngay lập tức kích hoạt chiến trường Iraq theo một cách nghiêm trọng hơn nhiều.

Khả năng đó hiện đang được thảo luận một cách ngày càng nghiêm túc hơn bởi vì các nhóm vũ trang Iraq đang tự coi mình là lực lượng dự bị có thể huy động để hỗ trợ Iran nếu chiến tranh bước vào giai đoạn nguy hiểm hơn. Đây chưa phải là một cuộc triển khai xuyên quốc gia quy mô lớn đủ để tự quyết định kết quả của một cuộc chiến tranh lớn. Nhưng đó không phải là vấn đề quan trọng nhất. Điểm mấu chốt là chiến trường Iraq đang được chuẩn bị về mặt chính trị, tổ chức và tâm lý như một phần mở rộng của mặt trận Iran. Nếu Washington cố gắng tiến hành một chiến dịch trên bộ chống lại Iran, họ sẽ phải đối mặt không chỉ với một mà là nhiều chiến trường cùng một lúc.

Washington dường như cho rằng bằng cách tập trung áp lực quân sự lên Iran, họ có thể cô lập Tehran hoặc đe dọa các đồng minh khu vực của nước này phải thận trọng. Nhưng động lực ngược lại đang hình thành. Áp lực ở trung tâm đang kích hoạt vùng ngoại vi. Các đồng minh của Iran không cần phải đánh bại Mỹ hay Israel trong các trận đánh trực diện – mà chỉ cần đảm bảo rằng không mặt trận nào có thể bị đóng kín hoàn toàn, không khu vực hậu phương nào có thể được coi là an toàn, và không kế hoạch quân sự nào có thể được trình bày là hạn chế và có thể kiểm soát được. Chỉ riêng điều đó thôi cũng đủ để thay đổi tính toán chính trị của chiến tranh.

Vấn đề Iraq đặc biệt nguy hiểm vì nó nằm ở giao điểm của các hoạt động quân sự, sự yếu kém nội bộ của nhà nước và các chủ quyền cạnh tranh. Iraq không phải là một chiến trường khép kín. Đó là một quốc gia nơi các lực lượng dân quân, đảng phái, lực lượng nước ngoài và các thể chế nhà nước cùng tồn tại trong tình trạng bất ổn. Do đó, bất kỳ chu kỳ tấn công nào mới nhằm vào các mục tiêu phương Tây đều có thể gây ra những hậu quả vượt xa phạm vi tấn công trực tiếp. Nó có thể làm bùng phát lại căng thẳng nội bộ, làm suy yếu nền quản trị vốn đã mong manh, gia tăng áp lực lên chính phủ Iraq và làm sâu sắc thêm cuộc đấu tranh kéo dài về việc liệu Iraq là một quốc gia có chủ quyền cân bằng hay là một vùng tranh chấp trong một cuộc xung đột khu vực lớn hơn. Một khi quá trình đó bắt đầu tăng tốc, việc kiềm chế nó sẽ trở nên rất khó khăn.

Lực lượng Houthi ở Yemen có thể gây chấn động nền kinh tế toàn cầu

Tuy nhiên, diễn biến mang tính chiến lược bùng nổ nhất có lẽ là vai trò mới của Ansar Allah (lực lượng Houthi) ở Yemen. Trong gần một tháng, phong trào này tương đối kiềm chế trong giai đoạn leo thang cụ thể này. Sự yên tĩnh tương đối đó đã khiến một số nhà quan sát tin rằng Yemen có thể vẫn là một chiến trường thứ yếu trong khi các sự kiện tập trung vào Iran, Lebanon và vùng Vịnh. ​​Nhưng nhận định này giờ đây có vẻ hơi vội vàng. Ansar Allah đã báo hiệu sự trở lại hành động trực tiếp chống lại Israel, và quan trọng hơn nữa, họ một lần nữa đã nêu lên nguy cơ gây áp lực lên giao thông hàng hải qua eo biển Bab el-Mandeb.

Mối đe dọa đó không thể bị xem nhẹ như một màn kịch hùng biện. Bab el-Mandeb là một trong những điểm nghẽn quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Nó kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương, có nghĩa là nó là một phần của tuyến đường hàng hải ngắn nhất giữa châu Âu và châu Á thông qua kênh đào Suez. Nếu hành lang này trở nên không an toàn trong thời gian dài, hậu quả sẽ lan rộng ra ngoài khu vực. Các công ty vận tải biển sẽ chuyển hướng. Phí bảo hiểm tăng vọt. Thời gian giao hàng kéo dài. Chi phí nhiên liệu tăng. Chuỗi cung ứng phải chịu thêm những ma sát mới. Cú sốc lan rộng ra ngoài thông qua thị trường vận tải hàng hóa, giá cả hàng hóa và kế hoạch công nghiệp. Trong thế giới hiện đại, một vùng nước hẹp có thể trở thành yếu tố làm gia tăng bất ổn toàn cầu.

Đây là lý do tại sao ngay cả mối đe dọa đóng cửa cũng tồi tệ gần như việc đóng cửa thực sự. Thị trường không kiên nhẫn chờ đợi một tuyến đường thủy bị phong tỏa một cách chắc chắn trước khi phản ứng. Chúng phản ứng với rủi ro. Nếu Ansar Allah báo hiệu rằng các tàu có liên hệ với Israel hoặc những người ủng hộ Israel có thể bị tấn công, và nếu phong trào chứng minh rằng mối đe dọa này là đáng tin cậy, thì tác động thương mại sẽ bắt đầu rất lâu trước khi có một cuộc phong tỏa chính thức. Một số hãng vận tải sẽ tránh tuyến đường này. Những hãng khác sẽ yêu cầu mức giá cao hơn đáng kể. Việc hộ tống hải quân có thể trở nên phổ biến hơn. Một vấn đề quân sự biến thành một vấn đề thương mại, và một vấn đề thương mại nhanh chóng trở thành một vấn đề kinh tế vĩ mô.

Một sự gián đoạn nghiêm trọng ở eo biển Bab el-Mandeb cũng sẽ ảnh hưởng đến các quốc gia vùng Vịnh theo những cách phức tạp. Nhìn bề ngoài, giá dầu cao thường có vẻ có lợi cho các nước xuất khẩu năng lượng. Nhưng trong thời chiến, bức tranh lại không đơn giản như vậy. Các chế độ quân chủ vùng Vịnh không chỉ phụ thuộc vào mức giá mà còn vào dòng chảy ổn định, vận chuyển an toàn, niềm tin của nhà đầu tư, an ninh cơ sở hạ tầng và nhận thức rộng rãi hơn rằng khu vực này vẫn là một trung tâm thương mại và tài chính khả thi. Một cuộc chiến đẩy giá năng lượng lên cao đồng thời làm cho việc vận chuyển hàng hải trở nên kém an toàn hơn có thể mang lại lợi ích cho một bên và tổn thất cho bên kia. Nó có thể làm tăng doanh thu đồng thời làm tăng rủi ro. Nó có thể cải thiện giá mỗi thùng dầu trong khi làm tổn hại đến môi trường chính trị và hậu cần cần thiết để vận chuyển thùng dầu đó một cách hiệu quả.

Đặc biệt, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất sẽ phải đối mặt với một sự cân bằng khó khăn. Cả hai quốc gia đều cố gắng giảm thiểu sự can thiệp vào các cuộc chiến tranh khu vực không hồi kết trong khi vẫn duy trì mối quan hệ an ninh chặt chẽ với Washington. Nhưng một cuộc đối đầu rộng hơn liên quan đến Iran, Iraq, Yemen, Lebanon và Israel sẽ làm suy yếu chiến lược cân bằng đó. Ngay cả khi họ tránh tham gia quân sự trực tiếp, họ vẫn nằm trong vùng xung đột về mặt địa lý. Các cảng, tuyến đường xuất khẩu, cơ sở hạ tầng khử muối, sân bay và các cơ sở công nghiệp của họ đều nằm trong tầm bắn của tên lửa và máy bay không người lái của các bên thù địch. Nói cách khác, địa lý hạn chế tính trung lập. Các quốc gia vùng Vịnh có thể cố gắng phòng thủ về mặt chính trị, nhưng họ không thể hoàn toàn phòng thủ về mặt vật lý.

Một cuộc chiến khu vực lan rộng toàn cầu

Nếu xu hướng này tiếp tục, tác động lên nền kinh tế toàn cầu có thể rất nghiêm trọng. Rủi ro rõ ràng nhất là cú sốc kép đối với ngành năng lượng và logistics. Nếu áp lực lên eo biển Hormuz trùng hợp với sự gián đoạn mới ở Bab el-Mandeb, nền kinh tế thế giới sẽ phải đối mặt với áp lực lên hai trong số những huyết mạch nhạy cảm nhất cùng một lúc. Giá dầu sẽ tăng không chỉ đơn giản vì nguồn cung bị mất, mà còn do nỗi sợ hãi, chi phí bảo hiểm và phí bảo hiểm khan hiếm luôn xuất hiện khi nhiều điểm nghẽn bị đe dọa cùng lúc. Thị trường khí đốt sẽ trở nên bất ổn hơn. Chi phí vận chuyển sẽ tăng cao. Các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu sẽ cảm nhận được áp lực đầu tiên, đặc biệt là các nước nghèo vốn đã dễ bị tổn thương bởi nợ nần, lạm phát và mất an ninh lương thực.

Đây là cách mà các cuộc chiến tranh khu vực trở thành các sự kiện kinh tế toàn cầu. Chúng không cần phải đóng cửa hoàn toàn mọi tuyến đường hay phá hủy mọi nhà máy lọc dầu để gây ra những hậu quả rộng lớn hơn. Chúng chỉ cần làm cho đủ các tuyến đường quan trọng trở nên không ổn định cùng một lúc. Một khi sự không ổn định lan rộng trong lĩnh vực năng lượng và vận tải, nó sẽ ảnh hưởng đến mọi thứ khác: Cước vận chuyển trở nên đắt đỏ hơn, nguyên liệu sản xuất đến muộn hơn, giá thực phẩm tăng do chi phí vận chuyển và phân bón, các ngân hàng trung ương đối mặt với áp lực lạm phát mới và các chính phủ đối mặt với căng thẳng ngân sách. Bất ổn chính trị theo sau căng thẳng kinh tế, đặc biệt là ở những quốc gia mà xã hội đã kiệt sức vì những cú sốc trước đó.

Phải chăng Mỹ và Israel đã tính toán sai?

Tất cả những điều này dẫn đến một kết luận rộng hơn. Xung đột đang lan rộng vì các lực lượng liên minh với Iran đang cố tình làm cho nó lan rộng. Chiến lược của họ không dựa trên những quyết định nhanh chóng hay những bước đột phá ngoạn mục. Nó dựa trên việc kiểm soát và gia tăng các điểm gây áp lực. Hezbollah khiến mặt trận phía bắc Israel bất ổn. Các phe phái Iraq làm tăng chi phí cho bất kỳ sự can thiệp quân sự sâu rộng nào của Mỹ. Ansar Allah đe dọa một trong những hành lang hàng hải quan trọng nhất thế giới. Bản thân Iran vẫn là nhân tố trung tâm, nhưng họ không cần phải hành động một mình theo cách tuyến tính và biệt lập. Các đồng minh của họ cung cấp chiều sâu chiến lược, sự phân bố địa lý và khả năng biến một cuộc chiến thành nhiều cuộc đối đầu liên kết với nhau.

Từ góc nhìn này, các nhà hoạch định chính sách Mỹ dường như đã tính toán sai. Họ có thể đã tin rằng áp lực mạnh mẽ sẽ thu hẹp các lựa chọn của Iran và khôi phục khả năng răn đe. Thay vào đó, nó lại có nguy cơ tạo ra kết quả ngược lại. Thay vì cô lập Iran, leo thang xung đột đang kéo các lực lượng đồng minh của nước này vào sâu hơn trong cuộc xung đột. Thay vì rút ngắn cuộc khủng hoảng, nó lại kéo dài nó. Thay vì tập trung chiến trường, nó lại phân tán chiến trường ra khắp khu vực. Đó là một quỹ đạo nguy hiểm, bởi vì một cuộc chiến phân tán thường khó thắng hơn một cuộc chiến tập trung. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn về mặt hậu cần, chính trị, sự gắn kết của liên minh và lòng tin của công chúng cùng một lúc.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc Mỹ và Israel có tiếp tục tin rằng áp lực quân sự lớn hơn vẫn có thể tạo ra sự rõ ràng về chiến lược hay không. Niềm tin đó hiện đang ngày càng trở nên đáng ngờ. Cuộc chiến càng kéo dài mà không có kết quả quyết định và ổn định ở Lebanon, thì Hezbollah và các đồng minh của họ càng tự tin hơn. Càng nhiều tài sản của Mỹ bị đe dọa ở Iraq, thì việc can thiệp sâu hơn càng trở nên khó kiểm soát. Càng nhiều lực lượng Ansar Allah làm tăng chi phí vận chuyển qua cửa khẩu Bab el-Mandeb, thì cuộc xung đột càng vượt ra khỏi phạm vi chiến tranh cục bộ và bước vào lĩnh vực gây rối loạn kinh tế toàn cầu.

Hậu quả có thể xảy ra không phải là một chiến thắng hoàn toàn cho bất kỳ bên nào, mà là một giai đoạn bất ổn khu vực kéo dài và dai dẳng. Israel có thể tiếp tục tăng cường chiến dịch ở Lebanon vì họ chưa đạt được kết quả mong muốn. Các nhóm dân quân Iraq có thể tiếp tục tấn công các mục tiêu phương Tây trong khi chuẩn bị về mặt chính trị cho một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn. Ansar Allah có thể tăng cường sử dụng áp lực trên biển vì họ hiểu rằng các điểm nghẽn có thể tạo ra hiệu quả chiến lược vượt xa Yemen. Về phần mình, Iran sẽ tiếp tục cố gắng biến mọi động thái của kẻ thù thành ngòi nổ cho sự bành trướng rộng lớn hơn. Họ không cần phải giành chiến thắng trong một khoảnh khắc kịch tính duy nhất. Họ chỉ cần đảm bảo rằng các đối thủ không thể kết thúc cuộc xung đột theo điều kiện của họ.

Đó là bài học cốt lõi của thời điểm hiện tại. Ưu thế quân sự không tự động dẫn đến thành công chính trị, đặc biệt là trong một khu vực nơi các lực lượng phi nhà nước đồng minh có thể mở nhiều mặt trận với sự linh hoạt tương đối. Mỹ và Israel vẫn duy trì khả năng hủy diệt khổng lồ. Nhưng hủy diệt không đồng nghĩa với kiểm soát, và kiểm soát không đồng nghĩa với chiến thắng.

Theo nghĩa đó, sáng kiến ​​chiến lược không còn chỉ được định nghĩa bởi ai có thể tấn công mạnh hơn. Nó ngày càng được định nghĩa bởi ai có thể buộc phía bên kia phải chiến đấu trên quá nhiều mặt trận cùng một lúc. Iran và các lực lượng trung thành với nước này dường như quyết tâm làm chính xác điều đó. Họ đang cố gắng kéo dài cuộc xung đột theo thời gian, trải rộng trên phạm vi địa lý và làm suy yếu khả năng tập trung của đối phương. Hiện tại, chiến lược đó đang hiệu quả hơn nhiều so với nhiều chiến lược của Mỹ và Israel.

Ngay sau khi ông Trump kết thúc bài phát biểu của mình về cuộc chiến ở Iran, trong đó ông tuyên bố rằng năng lực quân sự của Iran gần như đã bị triệt tiêu hoàn toàn, quân đội Israel cho biết họ đã phát hiện các vụ phóng tên lửa của Iran.

"Các hệ thống phòng thủ đang hoạt động để đánh chặn mối đe dọa", quân đội Israel cho biết.

Đài truyền hình Channel 12 của Israel cho biết các tên lửa phóng từ Iran về phía khu vực phía bắc nước này đã bị đánh chặn và không gây thương vong. Bộ chỉ huy hậu phương Israel cũng đã dỡ bỏ chỉ thị tìm nơi trú ẩn.

Trong khi đó, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho biết làn sóng tấn công tên lửa mới bắt đầu “sau khi Trump tuyên bố đã phá hủy khả năng tên lửa của Iran”.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được đầy đủ các mục tiêu. Nhờ những tiến bộ đã đạt được, tôi có thể nói rằng chúng ta đang đi đúng hướng để hoàn thành tất cả các mục tiêu của Mỹ trong thời gian rất ngắn, rất ngắn thôi”, tổng thống Mỹ nói trong bài phát biểu ngày 1/4 theo giờ Mỹ.

“Chúng ta sẽ giáng cho họ một đòn cực mạnh trong hai đến ba tuần tới. Chúng ta sẽ đưa họ trở lại thời kỳ đồ đá", ông Trump đe dọa Iran.

Ông nói thêm rằng “lật đổ chế độ chưa bao giờ là mục tiêu của chúng tôi”, nhưng “việc lật đổ chế độ đã xảy ra do nhà lãnh đạo ban đầu của họ qua đời”.

Ông cũng cảnh báo Iran về việc sẽ tấn công các nhà máy điện nếu không đạt được thỏa thuận. “Nếu trong thời gian này không đạt được thỏa thuận nào, chúng tôi sẽ nhắm đến các mục tiêu trọng điểm. Nếu không đạt được thỏa thuận, chúng tôi sẽ tấn công mạnh vào tất cả các nhà máy điện của họ, và có thể là cùng lúc”, ông Trump nói.

Theo như có những hình ảnh xả nước ầm ầm của đập Tam Hiệp bỗng chốc thành tâm điểm chú ý, vì trên các diễn đàn mạng của Trung Quốc mới đây, người ta truyền tay nhau những hình ảnh và lời bàn tán về tình trạng bất thường của đập Tam Hiệp, công trình thủy điện đồ sộ bắc ngang sông Dương Tử. Cùng lúc đó, một số nhà nghiên cứu ở ngoài Trung Quốc lại nhắc tới những tranh cãi đã kéo dài nhiều năm quanh độ an toàn của con đập này.
Tin đồn lan nhanh như lửa gặp gió, kéo theo những hình ảnh xả nước ầm ầm, khiến đập Tam Hiệp bỗng chốc thành tâm điểm chú ý. Khi nước dâng cao, trời đất thất thường, chỉ cần một sơ sẩy nhỏ cũng đủ kéo theo hậu quả dây chuyền khó lường…

Ngày 31 tháng 3 năm 2026, trên các diễn đàn mạng của Trung Quốc, người ta truyền tay nhau những hình ảnh và lời bàn tán về tình trạng bất thường của đập Tam Hiệp, công trình thủy điện đồ sộ bắc ngang sông Dương Tử. Từ cảnh nước đổ trắng xóa qua các cửa xả cho đến những lời đồn về chuyện thân đập có dấu hiệu biến dạng, tất cả làm cho cụm từ “Tam Hiệp nguy cấp” leo lên hàng đầu trong các tìm kiếm. Dù chưa có xác nhận rõ ràng về một sự cố nghiêm trọng, bầu không khí lo ngại vẫn lan rộng.

Theo tin từ đơn vị điều hành con đập, lượng nước đổ về hồ chứa vào những ngày cuối tháng 3 tăng mạnh vì mưa lớn trái mùa ở thượng nguồn. Một người làm kỹ thuật, không nêu tên, cho biết mực nước đã gần chạm mức báo động, buộc phải mở thêm cửa xả để giảm sức ép. Những dòng nước khổng lồ đổ xuống phía dưới khiến ai nhìn cũng phải lạnh sống lưng, bởi hạ lưu không chỉ là sông mà còn là những thành phố đông dân như Nghi Xương, Vũ Hán, Nam Kinh, nơi có hàng chục triệu người sinh sống.

Cùng lúc đó, một số nhà nghiên cứu ở ngoài Trung Quốc lại nhắc tới những tranh cãi đã kéo dài nhiều năm quanh độ an toàn của con đập này. Ông Wang Weiluo, một người chuyên nghiên cứu về thủy lợi đang sống tại Đức, từ lâu đã cảnh báo nguy cơ thân đập bị biến dạng do sức nước và lượng bùn cát tích tụ. Phía Trung Quốc nhiều lần bác bỏ, cho rằng công trình vẫn nằm trong mức an toàn. Nhưng cứ mỗi lần mưa lũ lớn kéo tới, những nghi ngại ấy lại bùng lên mạnh hơn.

Ngày 30 tháng 3, cơ quan phụ trách thủy lợi Trung Quốc mở cuộc họp khẩn để bàn chuyện kiểm soát lũ trên sông Dương Tử. Thông báo đưa ra khá ngắn gọn, chỉ thừa nhận rằng áp lực chống lũ năm nay có chiều hướng tăng do thời tiết thất thường, đồng thời yêu cầu các địa phương phía dưới chuẩn bị phương án đối phó khi có biến. Không nhắc thẳng đến nguy cơ vỡ đập, nhưng cách nói dè dặt ấy lại khiến dư luận càng thêm nghi ngại.

Xét về mặt kỹ thuật, đập Tam Hiệp được tính toán để chịu đựng những trận lũ lớn hiếm gặp. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở bản thiết kế ban đầu, mà còn ở việc vận hành suốt hơn hai chục năm. Lượng phù sa từ thượng nguồn đổ về ngày càng nhiều, làm thay đổi dòng chảy tự nhiên và gia tăng sức ép lên thân đập. Một số người am hiểu cho rằng nếu cùng lúc xảy ra mưa lớn kéo dài, nước dồn dập và có sơ suất trong điều hành, thì nguy cơ mất kiểm soát không phải chuyện không thể.

Kịch bản xấu nhất thường bị coi là điều khó xảy ra, nhưng lại là thứ khiến người ta lo sợ nhất. Nếu con đập gặp sự cố lớn, khối nước khổng lồ phía sau sẽ đổ ập xuống hạ lưu với sức tàn phá ghê gớm. Những đô thị lớn dọc theo sông Dương Tử có thể bị cuốn trôi chỉ trong vài giờ. Giao thông, nhà máy, đường buôn bán đều bị tê liệt. Khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới chao đảo, ảnh hưởng dây chuyền chắc chắn lan ra khắp nơi.

Không phải vô cớ mà nhiều người gọi Tam Hiệp là con dao hai lưỡi. Một mặt, nó cung cấp điện năng và giúp điều tiết lũ trong nhiều năm. Mặt khác, chính quy mô quá lớn của nó lại khiến bất kỳ rủi ro nào, dù nhỏ, cũng trở thành mối đe dọa rộng khắp. Công trình càng lớn, cái giá phải trả nếu xảy ra sai sót càng không thể tưởng tượng.

Những ngày đầu tháng 4, tại một số nơi ở hạ lưu, người ta âm thầm rà soát lại kế hoạch di tản khẩn cấp. Chưa có lệnh chính thức, nhưng việc chuẩn bị ấy cho thấy giới chức không dám xem nhẹ tình hình. Một người làm công tác phòng chống thiên tai tại Hồ Bắc nói thẳng rằng không ai dám chắc điều gì khi thời tiết ngày càng khó lường.

Ở tầm rộng hơn, chuyện Tam Hiệp không còn là chuyện riêng của Trung Quốc. Sông Dương Tử là mạch sống của kinh tế, và bất kỳ biến động nào tại đây cũng có thể ảnh hưởng tới việc buôn bán trên toàn cầu. Các thị trường tiền bạc cũng rất nhạy với những tin tức kiểu này. Chỉ cần một tin đồn đủ mạnh, dòng tiền có thể đổi hướng, kéo theo nhiều hệ lụy.

Tuy vậy, cần nhìn nhận cho rõ: đến lúc này, chưa có bằng chứng xác đáng nào cho thấy con đập đang đứng trước nguy cơ sụp đổ ngay tức khắc. Phần lớn thông tin lan truyền vẫn dựa vào suy đoán hoặc cách hiểu từ những hiện tượng bình thường trong việc điều tiết nước. Nhưng chính sự thiếu rõ ràng lại làm cho nỗi lo lan rộng.

Và có lẽ điều đáng sợ nhất không nằm ở bản thân con đập, mà ở tâm lý bao trùm quanh nó. Khi lòng tin bị lung lay, mỗi dòng nước chảy qua cửa xả cũng có thể bị xem là dấu hiệu báo họa. Khi tin tức không rõ ràng, người ta dễ tin vào điều tệ nhất.

Đập Tam Hiệp vẫn đứng đó, đồ sộ và lặng lẽ, chặn ngang dòng Dương Tử như biểu tượng cho tham vọng của con người. Nhưng phía sau vẻ im lặng ấy là sức ép khổng lồ, cả hữu hình lẫn vô hình. Trong một thế giới ngày càng bất thường vì khí hậu đổi thay, câu hỏi không còn là nó có an toàn hay không, mà là còn giữ được sự an toàn ấy bao lâu.

Không ai dám quả quyết rằng mọi chuyện ở đập Tam Hiệp vẫn trong vòng kiểm soát. Chính cái cảm giác lửng lơ đó mới khiến hàng trăm triệu người Trung Quốc sống dọc theo sông Dương Tử phải nín thở, chờ đợi, như đứng trước một sợi dây đã căng hết mức, chỉ cần thêm một chút nữa là có thể đứt bất cứ lúc nào./.