Giá dầu tăng cao đang làm suy yếu những nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm kìm hãm hạm đội tàu chở dầu bị trừng phạt của Nga.

Nhu cầu đối với dầu Nga tăng cao do xung đột ở Trung Đông và căng thẳng quanh eo biển Hormuz làm thắt chặt nguồn cung toàn cầu, đẩy giá dầu thô chuẩn lên trên 100 USD/thùng vào 9/3.

Điều này có nguy cơ làm suy yếu nỗ lực của EU nhằm chặn đứng nguồn tiền của Moscow cho cuộc chiến ở Ukraine.

Các nước EU đã trừng phạt hàng trăm tàu chở dầu và đang cân nhắc các biện pháp mới nhằm vào bảo hiểm, thuyền viên và các dịch vụ hàng hải khác. Mục tiêu là khiến đội tàu ngầm ngày càng tốn kém và khó vận hành hơn.

Tuy nhiên, thị trường dầu mỏ thắt chặt hơn đồng nghĩa với việc khách hàng vẫn có thể sẵn sàng mua dầu thô Nga. Khi giá tăng, động lực tài chính để mua được dầu thô Nga càng lớn, bù đắp cho những rủi ro và chi phí cao hơn liên quan đến các tàu bị trừng phạt.

Nga hiện là một trong số ít các nhà sản xuất dầu lớn không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chiến tranh Iran và mạng lưới vận chuyển của nước này hoàn toàn có thể tránh được khu vực này. Nga xuất khẩu 5 triệu thùng dầu mỗi ngày, đủ để bù đắp cho 1/4 trong số 20 triệu thùng dầu mỗi ngày hiện đang bị tồn đọng ở vùng Vịnh.

Nhu cầu đối với dầu Nga dự kiến sẽ được thúc đẩy bởi các quốc gia châu Á như Trung Quốc và Ấn Độ – vốn cũng phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Đông.

Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ được cho là đã bắt đầu mua thêm dầu Nga sau khi Mỹ tạm thời nới lỏng hạn chế, mở đường cho New Delhi nối lại nhập khẩu dầu Nga vào tuần trước.

Theo Vaibhav Raghunandan, nhà phân tích quan hệ EU-Nga tại Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch, Ấn Độ nhập khẩu trung bình 10 triệu tấn dầu thô mỗi tháng qua eo biển Hormuz. “Ngay cả khi chỉ một nửa lượng này được thay thế bằng dầu Nga, điều đó cũng sẽ mang lại lợi nhuận khổng lồ cho Điện Kremlin”, ông nói.

Động thái này diễn ra sau khi hàng triệu thùng dầu bị mắc kẹt trên biển vào tuần trước do căng thẳng leo thang làm tắc nghẽn eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải quan trọng, vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới.

Trong khi đó, theo ước tính của Raghunandan, hiện có khoảng 1,3 tỷ euro (1,5 tỷ USD) dầu thô của Nga đang trên biển tìm người mua.

Các biện pháp trừng phạt bị đình trệ

Tình trạng khan hiếm hàng hóa trên thị trường cũng diễn ra vào thời điểm khó khăn đối với Brussels. EU đang cố gắng thúc đẩy một gói trừng phạt mới nhằm siết chặt các hạn chế đối với hạm đội ngầm của Nga. Nhưng đề xuất này đang bị đình trệ sau khi Hungary phủ quyết kế hoạch.

Hạm đội ngầm bao gồm hàng trăm tàu chở dầu cũ kỹ được sử dụng để vận chuyển dầu thô của Nga, lách lệnh trừng phạt của phương Tây.

Tuần trước, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, cảnh báo: “Giá dầu tăng có lợi cho Nga trong việc tài trợ cho cuộc chiến tại Ukraine”.

Malte Humpert, người sáng lập và nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Bắc Cực, cho biết cuộc xung đột kéo dài giữa Iran và Mỹ có thể sẽ có lợi cho Moscow nhờ giá năng lượng lên cao.

“Câu hỏi đặt ra là tình hình eo biển Hormuz sẽ kéo dài bao lâu. Nếu chuyện này kết thúc trong một tuần, thì ảnh hưởng có lẽ là không đáng kể. Nếu nó tiếp diễn trong vài tuần… đặc biệt là khi chúng ta bước vào những tháng hè, đó là thời điểm xuất khẩu từ Nga thực sự tăng trở lại”, Humpert nói.

Humpert lập luận rằng sự gián đoạn nguồn cung “luôn có lợi cho người bán nào có thể giao hàng đúng hạn, đáng tin cậy và với giá chiết khấu.”

Ấn Độ là một trong những khách hàng mua dầu thô của Nga kể từ khi xung đột ở Ukraine bắt đầu, mặc dù lượng mua gần đây đã giảm do áp lực từ Washington.

Trước đó, các cảng của Ấn Độ đã trở thành điểm đến chính cho các tàu chở dầu thô của Nga vốn bị cấm vào thị trường phương Tây do lệnh trừng phạt.

Theo Politico

Gần 40 triệu thùng dự kiến sẽ sớm cập cảng Trung Quốc, được kì vọng sẽ phần nào hạ nhiệt cơn sốc nguồn cung dầu cho toàn thế giới.

Trong khi đó, khối lượng dầu thô bị trừng phạt từ Iran, Nga và Venezuela đang neo đậu gần Trung Quốc đã tăng lên mức kỷ lục gần 40 triệu thùng, theo dữ liệu của Kpler.

Hơn 3/4 số tàu chở dầu này chứa dầu thô Iran và tổng lượng dầu nằm trong kho nổi đã tăng 17% so với tuần trước khi xung đột ở Trung Đông bùng nổ. Diễn biến này cho thấy sự luân chuyển dầu toàn cầu đang bị gián đoạn nghiêm trọng, đặc biệt sau khi tuyến vận tải qua eo biển Hormuz gần như tê liệt.

Vị trí gần Trung Quốc cùng sự sẵn sàng của các nhà máy lọc dầu nước này, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân, trong việc mua dầu bị trừng phạt có thể giúp giảm bớt phần nào cú sốc nguồn cung toàn cầu. Trong bối cảnh dòng chảy dầu từ Trung Đông suy giảm mạnh, Trung Quốc nổi lên như điểm đến có khả năng “giải tỏa” lượng dầu tồn đọng trên các tàu chở dầu.

Chiến lược tích trữ dầu kéo dài gần 1 năm của Bắc Kinh, chủ yếu tận dụng mức giá thấp trước khủng hoảng, giờ đây bắt đầu phát huy tác dụng. Là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, Trung Quốc hiện có sẵn một kho dự trữ giúp duy trì hoạt động trong giai đoạn đầu của cuộc khủng hoảng nguồn cung.

Theo ước tính, khoảng 2/3 lượng dầu thô đang neo đậu gần Trung Quốc, phần lớn đến từ Iran, đang nằm trên các tàu thả neo ở biển Hoàng Hải, phần còn lại ở biển Đông.

Trong ngắn hạn, Trung Quốc có thể hấp thụ lượng dầu Iran và Nga đã nằm trong kho nổi nhiều tuần qua. Tuy nhiên, Ấn Độ, nền kinh tế nhập khẩu dầu lớn thứ 3 thế giới và đứng thứ 2 châu Á, sẽ là đối thủ cạnh tranh trực tiếp đối với các lô dầu Nga. Tuần trước, Mỹ đã cấp giấy phép tạm thời trong một tháng cho phép Ấn Độ mua dầu xuất xứ Nga, miễn là được bốc lên tàu trước hoặc trong ngày 5/3.

Ấn Độ hiện phụ thuộc vào nguồn cung dầu từ Trung Đông cho khoảng 60% tổng lượng nhập khẩu, nên việc giao thông qua Hormuz bị đình trệ đã tạo áp lực lớn lên an ninh năng lượng của nước này.

Theo Kpler, giấy phép của Mỹ có thể giúp các nhà máy lọc dầu Ấn Độ nhanh chóng nối lại việc mua dầu Nga, đẩy lượng nhập khẩu lên khoảng 1,8 đến 2 triệu thùng/ngày trong thời gian tới.

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo rằng mức tăng này không thể bù đắp hoàn toàn mức phụ thuộc khoảng 2,6 triệu thùng/ngày của Ấn Độ vào dầu Trung Đông. Đồng thời, cạnh tranh từ các nhà nhập khẩu Trung Quốc đối với cùng các lô dầu Nga sẽ hạn chế khả năng tiếp cận nguồn cung của Ấn Độ.

Theo Oilprice

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết tối thứ Hai rằng một số quốc gia, bao gồm Trung Quốc, Nga và Pháp, đã liên hệ với Tehran về khả năng ngừng bắn.

Theo hãng tin ISNA của Iran, ông Gharibabadi thông báo việc Nga, Trung Quốc, Pháp liên hệ với họ về thỏa thuận ngừng bắn và cho biết: "Điều kiện đầu tiên của chúng tôi để đạt được lệnh ngừng bắn là hành động gây hấn không được lặp lại".

Ông Garibabadi nói thêm rằng điều kiện đầu tiên của Iran để đạt được thỏa thuận ngừng bắn là không có thêm hành động gây hấn nào nữa.

Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố sẽ cho phép các quốc gia trục xuất đại sứ Mỹ và Israel đi qua eo biển Hormuz.

Thông cáo báo chí của quân đội được hãng thông tấn ISNA phát hành cho biết: "Bất kỳ quốc gia Ả Rập hoặc châu Âu nào trục xuất các đại sứ Israel và Mỹ khỏi lãnh thổ của mình sẽ được phép đi lại tự do hoàn toàn qua eo biển Hormuz bắt đầu từ ngày mai".

Trước đó, Iran bày tỏ sẵn sàng tiến hành một cuộc chiến tranh kéo dài chống lại Mỹ. Đồng thời, Tehran cũng nói thêm rằng các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh và các nước khác phải gây áp lực lên Mỹ để chấm dứt chiến tranh, nếu không họ sẽ phải chịu những tổn thất nghiêm trọng.

Iran cũng yêu cầu Mỹ giải thích lý do của vụ tấn công trước khi thảo luận về khả năng ngừng bắn và quay lại đàm phán.

Mỹ và Israel đã phát động chiến dịch quân sự chống lại Iran hôm 28/2.khiến hơn 1.200 người Iran thiệt mạng, trong đó có Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, theo chính quyền Iran.

Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhắm vào Israel, Jordan, Iraq và các quốc gia vùng Vịnh nơi đặt các cơ sở quân sự của Mỹ.

Theo giới phân tích, kịch bản bất lợi nhất cho tương lai chính trị của Trump và đảng Cộng hòa là một cuộc chiến kéo dài. Tuy nhiên ngày 9/3, ông Trump đã đưa ra các phát biểu cho biết cuộc chiến có thể sắp kết thúc.

Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết Nga sẵn sàng cung cấp dầu và khí đốt cho châu Âu với điều kiện nhất định, trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ–Israel với Iran khiến các chuyến hàng đi qua eo biển Hormuz bị đình trệ.

Trong phát biểu được truyền hình hôm thứ Hai, ông Putin nói Moscow sẵn sàng nối lại hợp tác với các khách hàng châu Âu nếu họ muốn quay lại quan hệ dài hạn.

Phần lớn các nước châu Âu đã ngừng mua năng lượng từ Nga nhằm tránh bị coi là tài trợ cho cuộc chiến của Moscow ở Ukraine.

Trong 4 năm qua, các nước châu Âu đã giảm mạnh sự phụ thuộc vào dầu và khí đốt Nga để đáp trả chiến dịch quân sự của Moscow tại Ukraine cũng như các lệnh trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU) và Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7).

EU đã cấm nhập khẩu dầu thô Nga bằng đường biển từ năm 2022. Trong khi đó, xuất khẩu dầu qua đường ống của Nga sang Hungary và Slovakia gần như bị đình trệ từ tháng 1 do tuyến đường ống Druzhba đi qua Ukraine bị hư hại.

“Nếu các công ty và người mua châu Âu bất ngờ quyết định điều chỉnh lại và thiết lập hợp tác dài hạn, bền vững với chúng tôi - không chịu áp lực chính trị - thì vâng, chúng tôi chưa bao giờ từ chối. Chúng tôi sẵn sàng làm việc với châu Âu” - ông Putin nói tại cuộc họp với các quan chức chính phủ và lãnh đạo các tập đoàn dầu khí lớn của Nga.

Ông cũng cho rằng các công ty Nga nên tận dụng xung đột tại Trung Đông, khi Iran gần như đã ngừng các chuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz - một trong những điểm trung chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.

Phát biểu của ông Putin được đưa ra trong bối cảnh giá dầu vượt 100 USD/thùng hôm thứ Hai, mức cao chưa từng thấy kể từ khi cuộc chiến Ukraine bùng phát năm 2022.

Dầu Brent - chuẩn tham chiếu quốc tế, đã tăng hơn 30% hôm Chủ nhật, có lúc vượt 119 USD/thùng, khi thị trường lo ngại nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể bị gián đoạn kéo dài.

Cũng trong ngày thứ Hai, các nước G7 cho biết sẵn sàng áp dụng “những biện pháp cần thiết” để ứng phó với đà tăng của giá dầu toàn cầu, nhưng chưa cam kết sẽ giải phóng kho dự trữ khẩn cấp.
Hungary kêu gọi EU dỡ bỏ lệnh cấm nhập dầu khí từ Nga

Bình luận của ông Putin được đưa ra vài giờ sau khi Thủ tướng Hungary Viktor Orban kêu gọi Liên minh châu Âu tạm đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với dầu và khí đốt Nga, nhằm đối phó với đà tăng mạnh của giá năng lượng do chiến sự Trung Đông.

Bộ trưởng Ngoại giao Hungary Szijjártó cũng kêu gọi EU ngay lập tức dỡ bỏ lệnh cấm nhập dầu khí từ Nga. Ông cho rằng, trong bối cảnh chiến tranh leo thang ở Trung Đông và việc đóng cửa eo biển Hormuz, "một phần đáng kể nguồn cung năng lượng của thế giới đang bị đe dọa".

"Châu Âu đặc biệt dễ bị tổn thương vì EU đã cấm nhập khẩu năng lượng từ Nga. Giờ đây, xung đột ở Trung Đông cũng đang làm giảm nguồn cung toàn cầu" - ông viết trên X.

"Khi nguồn cung giảm, giá cả tăng. Do đó, châu Âu đối mặt với nguy cơ giá cả tăng mạnh. Nếu Brussels duy trì các lệnh trừng phạt, điều đó sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho người dân và nền kinh tế châu Âu. Trọng tâm nên là bảo vệ lợi ích của châu Âu, chứ không phải hệ tư tưởng" - vị bộ trưởng viết.

Tuần trước ông Szijjártó đã bay đến Moscow để đàm phán về việc cung cấp dầu khí của Nga với giá cũ .

Trước đó, Hungary đã cáo buộc Ukraine từ chối cung cấp dầu cho Nga thông qua đường ống Druzhba. Ngược lại, Ukraine tuyên bố đường ống này đã bị hư hỏng.
Nga ra tay trước EU

Tuần trước, ông Putin cũng đã chỉ đạo chính phủ xem xét chuyển hướng phần còn lại của dòng chảy dầu khí Nga ra khỏi thị trường châu Âu, trước khi EU bắt đầu thực thi quyết định cấm hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch của Nga.

Trước chiến tranh Ukraine, châu Âu mua hơn 40% lượng khí đốt từ Nga. Đến năm 2025, tổng lượng khí đốt đường ống và LNG từ Nga chỉ còn khoảng 13% tổng nhập khẩu của EU.

Việc mất thị trường châu Âu trong thời gian chiến tranh đã buộc Nga phải bán dầu và khí đốt với mức chiết khấu lớn cho các khách hàng ở châu Á.

Trước đó, ông Putin từng tuyên bố Nga sẽ ngừng cung cấp dầu khí cho châu Âu sớm hơn dự kiến , vì chính châu Âu muốn cấm nhập khẩu mặt hàng này vào năm 2027.

Liên minh châu Âu đã tự cấm mình mua dầu của Nga, chỉ ngoại lệ đối với Slovakia và Hungary.

Ông Putin cũng tuyên bố rằng sản xuất dầu mỏ, vốn phụ thuộc vào vận chuyển qua eo biển Hormuz, có nguy cơ bị ngừng hoàn toàn trong vòng tháng tới nếu chiến tranh ở Iran tiếp diễn.

Sáng nay 10/3 giá dầu đã hạ nhiệt sau khi ông Trump tuyên bố chiến tranh có thể sớm kết thúc, tuy nhiên cho rằng họ mới là bên quyết định chiến tranh kết thúc khi nào.

Trong khi đó, truyền thông phương Tây đưa tin giá dầu có thể đạt khoảng 215 USD một thùng do tình hình leo thang ở Trung Đông.

Đã có các báo cáo về việc các tên lửa "khủng" của Iran, trong đó bao gồm loại mang đầu đạn nặng 1 tấn đánh trúng các mục tiêu ở Israel, gây phản ứng mạnh và làn sóng chỉ trích lớn trong truyền thông Israel, theo hãng tin Tasnim.

Làn sóng tấn công trả đũa mới nhất của Iran hôm 10/3 nhắm vào Israel được xem là một trong những đợt nghiêm trọng nhất, theo Tasnim.

Các đoạn video được công bố ghi lại ít nhất Iran đã 14 lần phóng tên lửa. Dựa trên những dữ liệu này, hãng truyền thông Irankết luận rằng, có thể đã có hơn 20 tên lửa được phóng trong đợt này.

Điều này cho thấy xu hướng quan sát được trong những ngày trước - khi hơn 20 tên lửa được phóng trong mỗi đợt - không những không giảm mà còn có dấu hiệu gia tăng. Mục tiêu của đợt tấn công này cũng khá đa dạng: các cuộc không kích được thực hiện nhắm vào Israel cũng như một số căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực.

Một điểm quan trọng khác liên quan đến loại tên lửa và đầu đạn được Iran sử dụng trong đợt phóng mới nhất. Có báo cáo cho rằng đầu đạn chùm đã được sử dụng trên các tên lửa Qadr trong đợt tấn công này.

Trước đó, đầu đạn chùm chủ yếu được sử dụng trên các tên lửa Iran như Khaybar missile và Khorramshahr missile.

Làn sóng trả đũa lần thứ 28 này của Iran cũng bao gồm tên lửa Emad, loại tên lửa mang đầu đạn nặng khoảng 1 tấn.

Tên lửa đạn đạo Emad là một trong những loại tên lửa tầm trung do Iran phát triển, được công bố lần đầu vào năm 2015 và được xem là phiên bản nâng cấp của Shahab-3. Loại tên lửa này có tầm bắn ước tính khoảng 1.700 km, đủ khả năng vươn tới nhiều mục tiêu chiến lược trong khu vực Trung Đông.

Điểm đáng chú ý của tên lửa Emad là đầu đạn có khả năng điều khiển trong giai đoạn cuối, giúp cải thiện độ chính xác so với các thế hệ tên lửa trước đó. Theo nhiều đánh giá quân sự, tên lửa này có thể mang đầu đạn nổ mạnh nặng khoảng 750 kg đến 1 tấn. Với khối lượng đầu đạn lớn như vậy, khi phát nổ nó có thể gây sóng xung kích mạnh, phá hủy công trình trong bán kính hàng trăm mét quanh điểm va chạm.

Trong trường hợp đánh trúng các mục tiêu như căn cứ quân sự, sân bay hoặc kho hậu cần, mức độ thiệt hại có thể rất nghiêm trọng. Chính vì vậy, Emad được coi là một trong những thành phần quan trọng trong năng lực răn đe tên lửa của Iran.

Sau khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch không kích Iran ngày 28/2, Tehran đã nhanh chóng trả đũa và tấn công hàng loạt quốc gia khắp Trung Đông. Iran tuyên bố họ đang nhắm vào lợi ích của Mỹ tại các quốc gia Vùng Vịnh với mục tiêu dùng tổn thất kinh tế ép Mỹ lùi bước.

Ông Kamal Kharazi, Cố vấn chính sách đối ngoại của văn phòng lãnh tụ tối cao Iran nhấn mạnh rằng, khả năng chấm dứt xung đột chỉ xảy ra khi Tehran gia tăng áp lực kinh tế đến mức buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải can thiệp, gây sức ép lên Mỹ và Israel.

"Tôi không còn thấy cơ hội ngoại giao nào nữa. Bởi ông Trump đã lừa dối người khác và không giữ lời. Chúng tôi đã trải qua điều này trong hai lần đàm phán, khi chúng tôi đang thương lượng thì họ lại tấn công", ông Kharazi nhấn mạnh hôm 9/3.

"Cuộc chiến này đang tạo ra rất nhiều áp lực kinh tế lên các nước khác như lạm phát và thiếu hụt năng lượng. Do đó, nếu tiếp tục, áp lực này sẽ còn tăng cao hơn và khi đó các nước sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài can thiệp", ông nói thêm và khẳng định rằng, chiến tranh chỉ có thể kết thúc thông qua tổn thất về kinh tế.

Một thượng nghị sĩ Mỹ cảnh báo, Washington có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Ả Rập Saudi nếu Vương quốc này tiếp tục giữ thái độ trung lập trong cuộc xung đột với Iran, theo Responsiblestatecraf t.

Trong một tuyên bố hôm 9/3, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham đã chỉ trích lập trường trung lập của Ả Rập Saudi trong cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đồng thời đe dọa trừng phạt nước này nếu họ không có lập trường cứng rắn hơn đối với Tehran.

“Tôi được biết rằng Vương quốc này đã từ chối sử dụng lực lượng quân đội hùng mạnh của mình như một phần của nỗ lực nhằm chấm dứt chế độ Iran”, ông Graham viết trên mạng xã hội X.

"Một câu hỏi được đặt ra là: Tại sao Mỹ lại nên ký một thỏa thuận phòng thủ với một quốc gia như Ả Rập Saudi, nếu nước này không sẵn sàng tham gia cuộc chiến mang lại lợi ích chung? Nếu bây giờ các bạn không sẵn sàng sử dụng quân đội của mình, thì khi nào các bạn mới sẵn sàng? Hy vọng điều này sẽ sớm thay đổi. Nếu không, họ sẽ lĩnh hậu quả”, ông Graham nhấn mạnh.

Theo Responsiblestatecraf t, những bình luận của Thượng nghị sĩ Lindsey Graham làm dấy lên câu hỏi, liệu Mỹ có đang kích động các quốc gia Ả Rập tham gia cuộc chiến chống lại Iran?

Sau khi xung đột bùng nổ ngày 28/3, Iran đã tiến hành hàng loạt đòn tấn công trả đũa vào các vị trí của lực lượng Mỹ tại Ả Rập Saudi khiến Đại sứ quán Mỹ ở quốc gia này phải sơ tán hoàn toàn.

Hôm Chủ nhật, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz nói với ABC News rằng, các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh có thể sớm gia tăng mức độ tham gia vào cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran.

Theo Responsiblestatecraf t, sau 11 ngày chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran bùng nổ, các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh đã cố gắng hết sức để tránh bị kéo vào cuộc chiến. Nhưng Iran đang khiến tính toán của họ trở nên phức tạp hơn khi quyết định tấn công cả mục tiêu dân sự lẫn quân sự trên lãnh thổ của các nước như Bahrain, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và Ả Rập Saudi.

Hiện nay, những “diều hâu” như ông Waltz và ông Graham đang gia tăng sức ép nhằm kéo các quốc gia này vào cuộc chiến, Responsiblestatecraf t bình luận.

Ở thời điểm này, các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh chỉ thấy toàn những lựa chọn tồi tệ - Annelle Sheline của Viện Quincy về Chính sách Đối ngoại Có trách nhiệm của Mỹ nhấn mạnh.

“Các lãnh đạo vùng Vịnh đang cố tính toán xem đâu là ‘lựa chọn ít tệ hơn’ - sự hỗn loạn và bất ổn hoàn toàn tại Iran, hay chế độ Iran tiếp tục tồn tại và thậm chí thù địch hơn".

Bà Sheline cho rằng nếu có vẻ như cuộc chiến đang nghiêng về phía Iran, các lãnh đạo Ả Rập sẽ có rất ít lý do để tham gia.

“Ngược lại, nếu có vẻ như Mỹ và Israel đang chiếm ưu thế, họ có thể quyết định tốt hơn là tham gia để kết thúc cuộc chiến sớm hơn, vì họ thực sự chỉ muốn nó kết thúc bằng cách này hay cách khác", bà Sheline nhấn mạnh.

Tình hình càng phức tạp hơn bởi những tín hiệu trái chiều từ Iran trong những ngày gần đây. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm thứ Bảy tuần trước đã xin lỗi vì việc tấn công các quốc gia vùng Vịnh trong phản ứng ban đầu trước các cuộc oanh kích của Mỹ và Israel. Nhưng ông đã rút lại phát biểu đó vào Chủ nhật và nói rằng: “Nếu họ tìm cách tấn công và xâm lược lãnh thổ của chúng tôi từ bất kỳ quốc gia nào, chúng tôi buộc phải đáp trả hành động xâm lược đó".

Hiện Iran dự định tập trung lại các cuộc tấn công vào “những mục tiêu liên quan đến Israel, trong khi các cuộc tấn công vào căn cứ Mỹ trong khu vực có thể giảm ở một mức độ nào đó”, theo một quan chức Iran cấp cao nói với Drop Site.

Tuy nhiên, vị quan chức này cũng cho biết “sự giảm bớt này có thể không áp dụng đối với các căn cứ Mỹ tại hai quốc gia cụ thể”, nhưng không nói rõ đó là những nước nào.

Dù các lãnh đạo vùng Vịnh quyết định thế nào, bà Sheline cho rằng “triển vọng lâu dài của khu vực Vịnh cũng không thật sự tốt theo bất kỳ hướng nào”.

“Họ đã xây dựng hình ảnh về sự xa hoa, ổn định và sung túc trong khu vực – nhưng phần nào đó chỉ là vẻ bề ngoài. Sẽ luôn có một câu hỏi trong tâm trí mọi người: những nơi này thực sự an toàn đến mức nào?”, bà bình luận.

Các tên lửa dành cho hệ thống phòng không mà Ukraine muốn nhận được đang nhanh chóng bị tiêu hao tại Trung Đông, tờ New York Times viết.

“Kho dự trữ tên lửa cho các hệ thống phòng không mà Ukraine vô cùng mong muốn có được đang nhanh chóng bị tiêu hao ở Trung Đông” - bài báo cho biết.

Trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bày tỏ không hài lòng khi trong bối cảnh leo thang tại Trung Đông do chiến dịch của Mỹ và Israel chống Iran, 800 tên lửa Patriot đã được sử dụng chỉ trong ngày đầu tiên của cuộc xung đột. Theo ông, Ukraine thậm chí chưa từng có số lượng tên lửa như vậy kể từ năm 2022.

Do đó, ông Zelensky đã đề xuất trao đổi các hệ thống phòng không với các hệ thống của Mỹ đang được sử dụng ở Trung Đông.

“Chính chúng ta cũng đang trong chiến tranh. Và tôi đã nói một cách hoàn toàn thẳng thắn rằng chúng ta đang thiếu những thứ mà họ có. Họ có tên lửa cho hệ thống Patriot, nhưng hàng trăm hoặc hàng nghìn tên lửa 'shahed' không thể bị đánh chặn bằng tên lửa Patriot – chi phí quá cao”, ông Zelensky nói.

“Trong khi đó, chúng ta đang thiếu tên lửa PAC-2 và PAC-3. Vì vậy, khi nói đến việc trao đổi công nghệ hoặc vũ khí, tôi tin rằng đất nước chúng ta sẽ sẵn sàng.”

Các nhà phân tích cho rằng, ông Zelensky cũng có thể có những lý do chính trị chính đáng để mở rộng sự hỗ trợ.

“Mỹ đã từ chối hỗ trợ Ukraine với lý do nước này không đủ nguồn cung cấp đạn dược phòng không, và giờ đây, chỉ trong vài ngày, số lượng tên lửa Patriot được bắn ở Trung Đông còn nhiều hơn số lượng đã được cung cấp cho Ukraine trong bốn năm qua” - Keir Giles, chuyên gia về Âu Á của viện nghiên cứu Chatham House có trụ sở tại Anh, nói với Al Jazeera.

“Ông Zelensky sẽ nhận thức được rằng khi cung cấp sự hỗ trợ này, ông ấy không chỉ đang làm bẽ mặt Mỹ mà còn trực tiếp ủng hộ những người bạn và đối tác tiềm năng ở Trung Đông, những người trước đây vẫn còn lưỡng lự về tình hình ở Ukraine”, Giles nói.

Nga cho rằng việc cung cấp vũ khí cho Ukraine đồng nghĩa với việc các nước NATO trực tiếp bị lôi kéo vào cuộc xung đột và đây là một “trò chơi với lửa”. Điện Kremlin tuyên bố việc phương Tây liên tục bơm vũ khí cho Ukraine không giúp thúc đẩy đàm phán và sẽ gây ra những hệ quả tiêu cực.

Iran đã phản ứng mạnh mẽ trước phát biểu của Tổng thống Donald Trump cho rằng cuộc xung đột hiện nay với Tehran có thể chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Giới lãnh đạo quân sự Iran tuyên bố chỉ Iran mới có quyền quyết định khi nào cuộc chiến kết thúc.

Trong tuyên bố mới nhất, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bác bỏ nhận định của Tổng thống Mỹ và nhấn mạnh rằng diễn biến của cuộc chiến sẽ phụ thuộc vào các quyết định quân sự của Tehran, chứ không phải kỳ vọng từ Washington.

“Chính chúng tôi sẽ quyết định thời điểm kết thúc chiến tranh. Các tính toán chiến lược và tương lai của khu vực hiện nằm trong tay lực lượng vũ trang Iran. Quân đội Mỹ sẽ không quyết định khi nào cuộc chiến kết thúc", IRGC tuyên bố.
Iran dọa chặn xuất khẩu dầu

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang và gây rung chuyển các thị trường năng lượng toàn cầu, IRGC cũng cảnh báo khả năng ngăn chặn dòng chảy dầu mỏ từ khu vực tới các quốc gia bị coi là thù địch.

Theo tuyên bố của lực lượng này, Tehran có thể không cho phép “dù chỉ một lít dầu” được xuất khẩu tới các nước đó cho đến khi có thông báo mới.

Tuyên bố trên được đưa ra khi lo ngại ngày càng tăng về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng từ Trung Đông, đặc biệt tại tuyến vận chuyển chiến lược là Eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng một phần năm lượng dầu thương mại toàn cầu.
Tehran cáo buộc Mỹ “đánh lừa dư luận”

Người phát ngôn IRGC cũng cáo buộc Tổng thống Trump đang cố tình đánh lừa dư luận sau khi Washington phải chịu những gì Tehran gọi là “những thất bại nhục nhã” trên chiến trường.

Quan chức này cũng bác bỏ tuyên bố của Mỹ rằng, các tuyến hàng hải trong khu vực vẫn an toàn, cho rằng tàu chiến và máy bay Mỹ đã phải rút lui hơn 1.000 km để tránh các cuộc tấn công của Iran.

Theo IRGC, lực lượng hải quân Mỹ đã rút lui sau khi tên lửa Iran nhắm mục tiêu vào tàu sân bay USS Abraham Lincoln (CVN-72).

Tehran đồng thời bác bỏ các báo cáo cho rằng kho tên lửa của nước này đang cạn kiệt. IRGC khẳng định kho vũ khí hiện tại của Iran “thậm chí còn mạnh hơn so với những ngày đầu chiến tranh”, với một số đầu đạn nặng hơn một tấn.
Ông Trump cảnh báo đáp trả “gấp 20 lần”

Trước đó, Tổng thống Donald Trump cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn rằng bất kỳ nỗ lực nào của Iran nhằm chặn dòng chảy dầu qua Eo biển Hormuz sẽ khiến Mỹ đáp trả với quy mô lớn.

Trên mạng xã hội, ông Trump viết: “Nếu Iran làm bất cứ điều gì để ngăn dòng chảy dầu qua Eo biển Hormuz, họ sẽ bị Mỹ tấn công mạnh gấp 20 lần so với những gì họ đã phải chịu cho đến nay".

Ông cũng cho rằng việc bảo vệ tuyến vận tải chiến lược này là một “món quà” mà Mỹ dành cho các nền kinh tế phụ thuộc vào nguồn dầu Trung Đông, bao gồm cả Trung Quốc.

Tổng thống Mỹ đồng thời cảnh báo Washington có thể nhắm vào các mục tiêu “dễ bị phá hủy” tại Iran, khẳng định những đòn tấn công như vậy sẽ khiến Tehran gần như không thể tái thiết đất nước nếu xung đột tiếp tục leo thang.

Các cố vấn và cộng sự thân cận của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thúc giục ông tìm cách rút khỏi cuộc chiến ở Trung Đông, lo ngại rằng một cuộc xung đột kéo dài và giá dầu tăng vọt sẽ gây ra phản ứng chính trị tiêu cực và ảnh hưởng đến các cuộc bầu cử quốc hội.

Tờ Wall Street Journal dẫn lời một số quan chức trong chính quyền Trump cho biết, đã có những lời khuyên về việc Mỹ nên chấm dứt các hoạt động quân sự ở Trung Đông.

Họ cho rằng chừng nào Iran còn tiếp tục tấn công các nước trong khu vực và Israel vẫn sẵn sàng tấn công các mục tiêu của Iran, thì Mỹ khó có thể dễ dàng rút khỏi cuộc chiến.

Trong một tuyên bố hôm thứ Hai, tổng thống Mỹ cho biết ông sẵn sàng tiếp tục tấn công Iran nếu nước này tiếp tục phong tỏa dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Ông cũng không đưa ra thời hạn rõ ràng cho việc kết thúc chiến dịch quân sự của Mỹ.

Một quan chức khác trong chính quyền cho biết ông Trump sẽ không ngừng đấu tranh cho đến khi ông có thể tuyên bố một chiến thắng thỏa đáng.

Theo những người am hiểu vấn đề, một số cố vấn của tổng thống trong những ngày gần đây đã khuyến khích ông lập kế hoạch rút Mỹ khỏi cuộc chiến và chứng minh rằng Washington về cơ bản đã đạt được các mục tiêu của mình.

Theo các nguồn tin, ông Trump đã được thông báo về một số cuộc thăm dò dư luận liên quan đến cuộc chiến. Các cuộc thăm dò dư luận được công bố trong những ngày gần đây cho thấy đa số người Mỹ phản đối hành động quân sự ở Iran.

Ngoài ra, nhóm tùy tùng của ông Trump cũng nhận được các cuộc gọi về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Quốc hội từ một số đảng viên Cộng hòa lo ngại về tác động của giá dầu đến kết quả bỏ phiếu.

Theo tờ The Hill, tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ Donald Trump đã giảm xuống còn 44%.

Một cuộc thăm dò khác cho thấy chỉ có 27% người Mỹ ủng hộ chiến dịch chống lại Iran.

Cuộc điện đàm giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin bàn về cuộc chiến tại Iran và triển vọng hòa bình ở Ukraine diễn ra hôm thứ Hai, chỉ vài giờ sau khi lãnh đạo Điện Kremlin cảnh báo rằng một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang đe dọa nền kinh tế thế giới.

Cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran đã gây ra đợt tăng giá dầu lớn nhất kể từ thời điểm cuộc chiến toàn diện giữa Nga và Ukraine bùng nổ năm 2022, khi các nước sản xuất dầu vùng Vịnh giảm sản lượng do eo biển Hormuz bị đóng cửa.

Điện Kremlin cho biết ông Trump đã gọi điện cho Tổng thống Putin - cuộc điện đàm đầu tiên của hai nhà lãnh đạo trong năm nay- và họ đã thảo luận về các đề xuất của Nga nhằm nhanh chóng chấm dứt cuộc chiến ở Iran, tình hình quân sự tại Ukraine và ảnh hưởng của Venezuela đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu.

“Tôi đã có một cuộc gọi rất tốt với Tổng thống Putin”, ông Trump nói tại một cuộc họp báo ở sân golf của ông tại Florida, đồng thời cho biết Tổng thống Putin muốn hỗ trợ về vấn đề Iran.

“Tôi nói rằng: ‘Ông có thể giúp đỡ nhiều hơn bằng cách kết thúc cuộc chiến Nga -Ukraine. Điều đó sẽ hữu ích hơn", ông Trump tuyên bố.

Cuộc điện đàm diễn ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Putin tuyên bố rằng cuộc chiến giữa Mỹ-Israel với Iran đã kích hoạt một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, đồng thời cảnh báo rằng hoạt động sản xuất dầu phụ thuộc vào vận chuyển qua eo biển Hormuz có thể sớm bị ngừng hoàn toàn.

Ông Putin cho biết Nga - quốc gia xuất khẩu dầu lớn thứ hai thế giới và sở hữu trữ lượng khí đốt tự nhiên lớn nhất- sẵn sàng hợp tác trở lại với các khách hàng châu Âu nếu họ muốn quay lại quan hệ hợp tác dài hạn.
Trừng phạt của Mỹ

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu hỗn loạn, chính quyền Trump đang cân nhắc giảm bớt các lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Nga, và có thể sớm công bố quyết định này, theo ba nguồn tin am hiểu kế hoạch.

Động thái này nhằm tăng nguồn cung dầu toàn cầu sau khi các chuyến vận chuyển dầu từ Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng do cuộc xung đột ngày càng lan rộng. Tuy nhiên, nó cũng có thể làm phức tạp nỗ lực của Mỹ trong việc cắt nguồn thu của Nga phục vụ cho cuộc chiến tại Ukraine.

Các cuộc thảo luận có thể bao gồm việc nới lỏng trừng phạt rộng rãi, chẳng hạn cho phép một số quốc gia như Ấn Độ mua dầu Nga mà không lo bị Mỹ trừng phạt hoặc áp thuế.

Tuần trước, Mỹ đã cho phép Ấn Độ tạm thời mua dầu thô Nga đang trên các tàu chở dầu ngoài khơi để giúp nước này đối phó với sự sụt giảm nguồn cung từ Trung Đông.

Trợ lý chính sách đối ngoại của Điện Kremlin, ông Yuri Ushakov, cho biết cuộc thảo luận với ông Trump “rất quan trọng” và “có thể có ý nghĩa thực tiễn cho công việc hợp tác tiếp theo giữa hai nước”.

Ông Ushakov cũng nói rằng Tổng thống Trump tin việc “kết thúc nhanh chóng xung đột tại Ukraine bằng một lệnh ngừng bắn và một giải pháp lâu dài” mang lại lợi ích cho Mỹ.