Ngoại trưởng Oman đã kêu gọi các đồng minh của Mỹ giúp nước này thoát khỏi "sự vướng mắc không mong muốn" ở Iran, lập luận rằng Washington đã đánh mất quyền kiểm soát chính sách đối ngoại của chính mình.

Trong một bài bình luận trên tờ The Economist ngày 19/3, Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi, người đã làm trung gian cho các cuộc đàm phán hạt nhân gián tiếp gần đây nhất giữa Washington và Tehran, cho biết Mỹ đã phạm "sai lầm lớn nhất" khi để mình bị cuốn vào cuộc xung đột này.

"Đây không phải là cuộc chiến của Mỹ" - ông viết, thêm rằng không có kịch bản thực tế nào mà cả Israel và Mỹ đều đạt được mục tiêu của mình.

Ông cảnh báo rằng mục tiêu lật đổ chế độ Iran của Israel sẽ đòi hỏi một chiến dịch trên bộ kéo dài, mở ra "một mặt trận mới trong các cuộc chiến tranh trường kỳ mà Tổng thống Donald Trump trước đây đã thề sẽ chấm dứt".

Kêu gọi bạn bè của Washington can thiệp, ông nói rằng làm như vậy đòi hỏi phải thừa nhận "mức độ mà Mỹ đã mất quyền kiểm soát chính sách đối ngoại của chính mình".

Albusaidi mô tả các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh có căn cứ quân sự của Mỹ là một phản ứng "không thể tránh khỏi, dù vô cùng đáng tiếc" đối với một cuộc chiến được "thiết kế để chấm dứt" nó, và nói rằng đó "có lẽ là lựa chọn hợp lý duy nhất mà giới lãnh đạo Iran có thể lựa chọn".

Ông cũng chỉ ra sự gián đoạn vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz là một hậu quả có thể dự đoán được, cảnh báo rằng điều đó đang đẩy giá năng lượng lên cao và đe dọa một cuộc suy thoái sâu rộng.

"Nếu điều này không được những người chủ mưu cuộc chiến này lường trước được, thì đó chắc chắn là một tính toán sai lầm nghiêm trọng" - ông viết.

Về ngoại giao, Albusaidi tỏ ra bi quan, nói rằng sẽ "chắc chắn rất khó khăn" để các nhà lãnh đạo Iran quay lại đàm phán với một chính quyền đã hai lần chuyển từ đàm phán sang ném bom và ám sát.

"Nhưng con đường thoát khỏi chiến tranh, dù khó khăn cho cả hai bên, có thể phải đi qua chính sự nối lại đàm phán này" - ông viết.

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran bắt đầu từ ngày 28/2 và được cho là đã khiến khoảng 1.300 người thiệt mạng cho đến nay, trong đó có cả Lãnh tụ tối cao lúc bấy giờ là Ayatollah Ali Khamenei.

Vietbf @ Sưu tầm

Cuộc chiến Iran bước sang ngày thứ 20 khi các cuộc tấn công của Israel và Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp khu vực.

Cuộc chiến Israel-Iran đang leo thang trên nhiều mặt trận với các vụ ám sát các quan chức cấp cao của Iran và các cuộc tấn công của Israel và Iran vào các cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu.

Vào ngày thứ 20 của cuộc xung đột, Israel đã tấn công mỏ khí đốt Nam Pars của Iran, mỏ khí đốt lớn nhất thế giới. Vài giờ sau, Iran phóng tên lửa vào các cơ sở dầu khí trên khắp Qatar, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, đánh trúng Khu công nghiệp Ras Laffan của Qatar và gây ra hỏa hoạn tại đó.


Trong khi đó, tại Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard bị cáo buộc thay đổi lời khai trước Thượng viện về Iran, bị cho là đã bỏ sót các chi tiết tình báo mâu thuẫn với tuyên bố của Tổng thống Donald Trump rằng Tehran đang gây ra mối đe dọa cận kề.

Đây là thông tin mới nhất:

Tại Iran

Ám sát các quan chức cấp cao: Lãnh đạo tối cao của Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố rằng Israel sẽ trả tiền cho việc ám sát ba quan chức an ninh cấp cao của Iran trong vòng hai ngày, bao gồm vụ sát hại Bộ trưởng Tình báo Esmail Khatib gần đây, và các vụ sát hại trước đó đối với người đứng đầu an ninh Ali Larijani và người đứng đầu lực lượng bán quân sự Basij, Gholamreza Soleimani.

Các cuộc tấn công vào nguồn năng lượng và lãnh thổ của Iran: Israel đã tấn công mỏ khí đốt Nam Pars của Iran, mỏ khí đốt lớn nhất thế giới. Sau đó, quân đội Israel tuyên bố đã bắt đầu tấn công các mục tiêu ở miền bắc Iran lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.

Cảnh báo: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã đưa ra cảnh báo rằng họ sẽ đáp trả các cuộc tấn công vào Nam Pars bằng cách tấn công các cơ sở dầu khí của các quốc gia vùng Vịnh lân cận – và vài giờ sau, họ đã hành động theo lời đe dọa đó.

Tại vùng Vịnh

Hành động trả đũa các nước láng giềng vùng Vịnh: Tên lửa của Iran đã gây thiệt hại nặng nề cho cơ sở khí hóa lỏng (LNG) Ras Laffan của Qatar – cơ sở lớn nhất thế giới. Các nhà phân tích cảnh báo điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu và giá khí đốt tăng cao. Tên lửa của Iran cũng nhắm mục tiêu vào Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nhưng các cuộc tấn công đó đã bị đánh chặn.

Qatar trục xuất một số nhà ngoại giao Iran: Nước này tuyên bố các tùy viên quân sự và an ninh của đại sứ quán Iran là persona non grata (người không được hoan nghênh), ra lệnh cho họ và nhân viên phải rời khỏi đất nước trong vòng 24 giờ do các cuộc tấn công liên tiếp của Iran.

Ả Rập Xê Út: Riyadh tuyên bố rằng “niềm tin ít ỏi còn lại dành cho Iran đã hoàn toàn tan vỡ”. Ngoại trưởng Ả Rập Xê Út, Thái tử Faisal bin Farhan Al Saud cảnh báo rằng các lựa chọn “phi chính trị” đang được xem xét nếu Iran tiếp tục các cuộc tấn công, đồng thời cảnh báo Tehran rằng Riyadh và các thủ đô khác ở vùng Vịnh có khả năng quân sự để đáp trả mạnh mẽ Iran nếu nước này không ngay lập tức ngừng các cuộc tấn công chống lại họ. Ông nói thêm: “Sự kiên nhẫn mà họ thể hiện không phải là vô hạn. Liệu họ [người Iran] có một ngày, hai ngày, hay một tuần? Tôi sẽ không tiết lộ điều đó”.

Tổ chức khủng bố bị triệt phá ở Kuwait: Lực lượng an ninh Kuwait cho biết họ đã ngăn chặn một kế hoạch tấn công “khủng bố” nhằm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của nước này. Giới chức đã bắt giữ 10 công dân Kuwait thuộc một nhóm được cho là có liên hệ với Hezbollah, nhóm vũ trang Lebanon được Iran hậu thuẫn.


Bahrain: Chính phủ nước này thông báo rằng hệ thống phòng không đã đánh chặn và phá hủy 132 tên lửa và 234 máy bay không người lái kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Mỹ và Qatar: Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra một tuyên bố trên Truth Social khẳng định rằng cả Mỹ và Qatar đều không liên quan hay biết trước về cuộc tấn công ban đầu của Israel vào mỏ khí đốt South Pars. Ông nói Israel sẽ không tấn công South Pars lần nữa. Tuy nhiên, ông đã đưa ra một tối hậu thư cứng rắn đối với Iran, cảnh báo rằng nếu các cơ sở năng lượng của Qatar bị tấn công một lần nữa, Mỹ sẽ "phá hủy toàn bộ mỏ khí đốt South Pars với quy mô lớn".

Bối cảnh khu vực: Ngoại trưởng Ả Rập Xê Út cho rằng quyết định tấn công khu phức hợp Ras Laffan của Qatar, cũng như các mục tiêu ở Riyadh, trong khi một cuộc họp ngoại giao đang diễn ra, là một âm mưu có tính toán của Iran nhằm “tống tiền các nước Ả Rập và Hồi giáo”. Ông cũng nói rằng các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các nước láng giềng vùng Vịnh dường như đã được “lên kế hoạch, chuẩn bị kỹ lưỡng và tính toán cẩn thận”.

Thương vụ bán vũ khí trị giá 16 tỷ USD: Mỹ thông báo đã phê duyệt thương vụ bán vũ khí trị giá 16 tỷ USD cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Kuwait, những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề do chiến tranh.

Tại Mỹ

Không có quân bộ binh Mỹ nào được điều đến: Ông Trump nói rằng ông không điều quân bộ binh đến Iran, trả lời các phóng viên: "Nếu tôi làm vậy, chắc chắn tôi sẽ không nói với các bạn. Nhưng tôi không điều quân đến đó."

Tranh cãi về tình báo Mỹ: Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard bị cáo buộc thay đổi lời khai trước Thượng viện Mỹ về vấn đề Iran. Tuyên bố bằng văn bản của bà cho biết tình báo Mỹ đã kết luận rằng Iran không cố gắng khôi phục khả năng làm giàu uranium sau khi bị ném bom vào tháng 6 năm ngoái – một khẳng định làm suy yếu tuyên bố của Trump rằng Iran đã gần chế tạo được bom hạt nhân trước khi cuộc chiến hiện tại bắt đầu vào ngày 28 tháng 2. Nhưng trong lời khai miệng, bà không đề cập đến kết luận tình báo này.

Trump tạm thời bãi bỏ luật vận tải biển: Ông Trump đã tạm thời bãi bỏ một đạo luật vận tải biển có tuổi đời hàng thế kỷ để giúp giảm bớt chi phí năng lượng. Động thái ban hành lệnh miễn trừ theo Đạo luật Jones trong 60 ngày sẽ dỡ bỏ lệnh cấm đối với các tàu mang cờ nước ngoài vận chuyển hàng hóa giữa các cảng của Mỹ trong khoảng thời gian này.

Tại Israel

Nhà máy lọc dầu của Israel bị tấn công: Truyền thông Israel đưa tin một nhà máy lọc dầu ở thành phố Haifa phía bắc đã bị tấn công, sau khi quân đội cảnh báo về các tên lửa đang bay tới từ Iran.

Chiến tranh sắp kết thúc?: Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu trong một cuộc họp báo rằng ông thấy "cuộc chiến này sẽ kết thúc nhanh hơn nhiều so với mọi người nghĩ".

“Chiến thắng”: Ông Netanyahu nói “chúng ta đang chiến thắng và Iran đang bị tàn phá”, đồng thời cho biết thêm rằng nước này không còn khả năng làm giàu uranium hay chế tạo tên lửa đạn đạo. Ông Netanyahu cũng phủ nhận việc Israel “kéo” Mỹ vào cuộc chiến, và hỏi: “Liệu có ai thực sự nghĩ rằng ai đó có thể bảo Tổng thống Trump phải làm gì?”

Israel 'hành động đơn độc': Ông Netanyahu nói Israel đã hành động một mình khi tấn công mỏ khí đốt của Iran, điều này đã châm ngòi cho cuộc tấn công trả đũa của Tehran vào trung tâm khí đốt chính của Qatar. Ông nói: “Israel đã hành động một mình chống lại khu phức hợp khí đốt Asaluyeh. Tổng thống Trump đã yêu cầu chúng tôi tạm dừng các cuộc tấn công trong tương lai, và chúng tôi đang làm như vậy.”

Các cuộc tấn công ở Biển Caspi: Quân đội Israel cho biết máy bay chiến đấu của họ đã tấn công một số tàu hải quân Iran ở Biển Caspi vào ngày hôm trước, trong đó có các tàu được trang bị tên lửa chống tàu ngầm.

Các hoạt động quân sự chống lại Iran: Israel đã mở rộng chiến dịch quân sự của mình, tấn công các mục tiêu ở miền bắc Iran lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.

Tại Lebanon

Các cuộc đụng độ vẫn tiếp diễn ở miền Nam Lebanon: Giao tranh tiếp tục diễn ra ở khu vực biên giới, với việc Hezbollah tuyên bố gần đây đã tấn công các nhóm binh sĩ Israel tại thị trấn Taybeh ở miền nam Lebanon. Nhóm này cũng báo cáo đã nhắm mục tiêu vào quân đội Israel đóng quân bên kia biên giới tại thị trấn Kiryat Shmona ở miền bắc Israel.

Tình trạng di cư hàng loạt: Cuộc tấn công quân sự của Israel vào Lebanon đã buộc hơn một triệu người Lebanon phải di dời trong vòng chưa đầy ba tuần.

Thỏa thuận ngừng bắn ở Lebanon: Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã nhắc lại lời kêu gọi ngừng bắn và mở các cuộc đàm phán với Israel để chấm dứt cuộc chiến giữa nước này và Hezbollah, trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Pháp.

Tại Iraq

Vụ tấn công ở Salah al-Din: Ba nhân viên an ninh thuộc Lực lượng Huy động Nhân dân (PMF) bị thương, trong đó một người trong tình trạng nguy kịch, sau một vụ tấn công vào trụ sở Lữ đoàn 6 tại quận Beiji thuộc tỉnh Salah al-Din, Iraq.

Vai trò của PMF: PMF (còn được gọi là Hashd al-Shaabi) là một tổ chức dù gồm chủ yếu các phe phái bán quân sự Hồi giáo Shia, ban đầu được thành lập để chống lại nhóm ISIL (ISIS). Mặc dù về mặt hình thức được hợp nhất vào lực lượng an ninh nhà nước Iraq, PMF bao gồm một số phe phái có liên hệ chặt chẽ với Iran.

Thị trường dầu mỏ

Xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar bị thiệt hại đáng kể: Các cuộc tấn công trả đũa của Iran đã ảnh hưởng nặng nề đến Qatar, làm giảm 17% công suất xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của nước này. Giám đốc điều hành của QatarEnergy cho biết thiệt hại này ước tính gây ra khoảng 20 tỷ đô la doanh thu thất thu hàng năm.

Hàn Quốc đảm bảo nguồn cung dầu từ UAE: Hàn Quốc cho biết họ sẽ nhận thêm 18 triệu thùng dầu từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất thông qua các kênh cung cấp thay thế, bỏ qua việc phải đi qua eo biển Hormuz.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng dự báo lạm phát: Fed đã nâng dự báo lạm phát trong khi giữ nguyên lãi suất, viện dẫn triển vọng kinh tế "không chắc chắn" do chiến tranh ở Iran. Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết ông dự kiến ​​giá năng lượng tăng cao sẽ đẩy lạm phát lên trong ngắn hạn, mặc dù ông nói thêm rằng các tác động kinh tế tiếp theo vẫn chưa chắc chắn.

Vietbf @ Sưu tầm

Cựu chuyên gia phân tích của CIA, Larry Johnson tuyên bố rằng, Iran sở hữu số lượng tên lửa đạn đạo nhiều hơn nhiều so với những gì các nước phương Tây từng tin tưởng.

"Dĩ nhiên, ông Trump và người Israel đã bỏ qua rất nhiều điều khi bắt đầu cuộc xung đột này. Tôi cho rằng, dựa trên các video về các căn cứ tên lửa ngầm ở Iran, Iran có nhiều tên lửa đạn đạo hơn phương Tây tưởng. Điều này đang xảy ra vào thời điểm hai hệ thống vũ khí chủ chốt của phương Tây để chống lại tên lửa đạn đạo - hệ thống phòng thủ khu vực tầm cao (THAAD) và hệ thống tên lửa Patriot - về cơ bản đã hết hạn sử dụng. Chúng không còn tồn tại nữa," ông lưu ý.


Đồng thời, chuyên gia này cũng giải thích nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu tên lửa phòng không của Mỹ.

"Tình bạn và bộ máy quan liêu là một trong những lý do khiến Mỹ chế tạo rất ít tên lửa Patriot. Chúng rất đắt tiền. Mỗi tên lửa có giá từ bốn đến sáu triệu đô la, và chúng vẫn được lắp ráp thủ công", ông Johnson giải thích.

Trong diễn biến khác, Tehran lần đầu tiên sử dụng tên lửa dẫn đường “Nasrallah” trong khuôn khổ chiến dịch nhằm vào Mỹ và Israel - Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết.

“Trong khuôn khổ làn sóng lần này (lần thứ 65) của chiến dịch, tên lửa ‘Nasrallah’ đã được sử dụng. Đây là phiên bản cải tiến có điều khiển của tên lửa ‘Qadr’”, tuyên bố của IRGC được Đài Phát thanh - Truyền hình Quốc gia Iran dẫn lại nêu rõ.

IRGC cho biết đã tiến hành các đòn tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu tại Haifa và Ashdod, cũng như các căn cứ của Mỹ tại Trung Đông.

Tehran không cung cấp thêm bất kỳ thông tin chi tiết cụ thể hơn về loại tên lửa này.

Chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Cộng hòa Hồi giáo Iran đang bước sang tuần thứ ba. Hai bên đã liên tục giáng những đòn mạnh vào nhau trong suốt thời gian này. Tel Aviv tuyên bố mục tiêu của họ là ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Washington đe dọa sẽ phá hủy tiềm lực quân sự của nước này và kêu gọi người dân lật đổ chế độ. Trong khi đó, Iran nhấn mạnh sự sẵn sàng tự vệ và không thấy lý do gì để nối lại đàm phán.

Vietbf @ Sưu tầm

Xung đột leo thang tại Trung Đông khiến hàng loạt chuyến bay quốc tế phải quay đầu hoặc chuyển hướng ngay giữa hành trình, tạo nên hiện tượng “chuyến bay vô định”, gây xáo trộn lớn cho ngành hàng không và hành khách toàn cầu.


Máy bay quay đầu giữa hành trình vì không phận đóng cửa

Ngày 18/3, chuyến bay EK10 của hãng Emirates từ London tới Dubai đã phải quay đầu về sân bay Gatwick khi đang bay qua Ả Rập Saudi, sau khi thông tin về một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tại điểm đến được công bố. Chuyến bay này hoàn thành hành trình 9.100 km nhưng không hạ cánh, trở thành một trong hàng chục “chuyến bay vô định” do cuộc chiến ở Trung Đông gây ra.

Khoảng 30 chuyến bay khác của Emirates đến Sân bay quốc tế Dubai đã bị yêu cầu quay đầu hoặc chuyển hướng sau các đợt tấn công bằng máy bay không người lái của Iran, khiến sân bay nhộn nhịp bậc nhất thế giới này phải tạm thời đóng cửa.

Hành khách bất ngờ khi “không bao giờ đến nơi”

Nhiều hành khách dự kiến hạ cánh vào sáng sớm tại Dubai đã rơi vào tình huống bất ngờ khi máy bay quay đầu giữa hành trình. Một người dùng mạng xã hội chia sẻ chuyến bay EK164 của mình đã quay đầu gần Cairo và trở lại Dublin, thay vì tiếp tục đến UAE như kế hoạch.

Hiện tượng này nhanh chóng được gọi là “các chuyến bay không điểm đến” trên mạng xã hội - một trong những hệ quả dễ thấy nhất của xung đột Mỹ - Israel với Iran kể từ cuối tháng 2.


Ngoài việc đảo lộn lịch trình bay, ngành hàng không còn phải đối mặt với giá nhiên liệu tăng cao, hành khách mắc kẹt và các tuyến bay bị thay đổi liên tục.

Hãng Emirates xác nhận một số chuyến bay đã quay trở lại sân bay xuất phát hoặc các trung tâm trung chuyển gần điểm khởi hành.

Các hãng lớn như Emirates, Etihad Airways, Qatar Airways và flydubai đã dần khôi phục một phần hoạt động, sau khi không phận vùng Vịnh từng gần như tê liệt hoàn toàn.

Tuy nhiên, các cảnh báo tên lửa và máy bay không người lái vẫn xuất hiện rải rác, buộc các chuyến bay phải chuyển hướng đột ngột. UAE thậm chí tiếp tục đóng cửa không phận trong thời gian ngắn vào ngày 17/3.

Những hành trình kéo dài hàng chục giờ

Theo FlightRadar24 và AirNav Radar, từ 01:40 đến 02:00 ngày thứ Hai, các chuyến bay của Emirates từ một số thành phố ở châu Âu và Ấn Độ đã phải quay đầu giữa chừng khi đang bay qua Ả Rập Saudi hoặc Biển Ả Rập.

Một chuyến bay từ London thường đến Dubai vốn chỉ mất dưới 7 giờ, đã bay tới 11 tiếng rưỡi rồi quay lại điểm xuất phát. Các chuyến khác cũng phải quay lại Madrid, Lisbon và Paris.

Một số máy bay gần đến nơi đã phải chuyển hướng và bay vòng rất xa. Các chuyến bay từ New York, Tokyo, Thượng Hải và Moscow đã được chuyển hướng đến Cairo, Karachi, Dhaka và Islamabad. Hai chuyến bay từ Dallas và Toronto đã chuyển hướng đến Ý, trong khi các máy bay từ Lusaka, Dhaka và Johannesburg đã dừng lại ở các sân bay giữa đường hoặc bay về nước.

Đáng chú ý, chuyến bay EK9875 từ Thượng Hải vẫn đến được Dubai nhưng phải trải qua hành trình 11.000 km kéo dài tới 20 giờ, bao gồm điểm dừng tại Bangladesh.

Hàng chục nghìn chuyến bay bị hủy

Emirates cũng đã chuyển hàng chục chuyến bay từ Sân bay Quốc tế Dubai đến các sân bay lân cận như Dubai World Central, Al Ain, Abu Dhabi và Muscat, cũng như đến các trung tâm khu vực như Jeddah, Cairo và Medina.

Kể từ ngày 28/2, Emirates đã hủy hơn 2.000 chuyến bay - chiếm 54% số chuyến bay theo lịch trình, theo dữ liệu của Cirium. Con số này thấp hơn so với tỷ lệ hủy chuyến là 93% của Qatar Airways và 79% của Etihad.

Theo số liệu, tính đến ngày 17/3, tổng cộng khoảng 30.000 chuyến bay đến và đi từ các sân bay Trung Đông đã bị hủy.

Vietbf @ Sưu tầm

Trong khi cuộc chiến Ukraine vẫn chưa có hồi kết, một diễn biến ngoại giao âm thầm đang khiến Moscow lo ngại: Washington đang tìm cách tiếp cận Belarus - đồng minh thân cận nhất của Nga - thông qua một đặc phái viên ít được chú ý.

Đầu tháng 2, Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga (SVR) công bố một báo cáo cảnh báo phương Tây đang tìm cách làm suy yếu liên minh Minsk – Moscow và thúc đẩy thay đổi chính trị tại Belarus. Theo SVR, các nước phương Tây đang xây dựng một lực lượng đối lập mới nhằm lật đổ Tổng thống Alexander Lukashenko, một trong những đồng minh trung thành nhất của Nga.

Dù những cáo buộc kiểu này không mới, điểm đáng chú ý là SVR không nêu đích danh quốc gia đứng sau kế hoạch. Sự “né tránh” này được cho là phản ánh sự thận trọng của Điện Kremlin trong bối cảnh Nga đang mong muốn duy trì kênh đối thoại với chính quyền của Tổng thống Donald Trump.

Song song với đó, Washington cũng đang âm thầm mở kênh tiếp xúc riêng với Minsk. Trung tâm của nỗ lực này là John Coale, một đặc phái viên ít tiếng tăm nhưng đang đóng vai trò ngày càng nổi bật trong chính sách của Mỹ với Belarus.

So với các nhân vật ngoại giao khác, ông Coale khá kín tiếng. Ông là một luật sư kỳ cựu, từng nổi tiếng từ thập niên 1970–1980 khi đại diện cho lính thủy đánh bộ Mỹ và các con tin trong khủng hoảng Iran. Trong chính trường, ông từng ủng hộ nhiều nhân vật thuộc cả hai đảng, từ ông John McCain đến bà Hillary Clinton, và sau đó là bà Sarah Palin.

Chính quyền Trump bổ nhiệm ông Coale làm phó đặc phái viên Mỹ về Ukraine vào tháng 3/2025, sau đó trở thành đặc phái viên phụ trách Belarus.

Theo các nguồn tin, ông Coale nổi tiếng với phong cách làm việc kiên trì và hiệu quả. Cách tiếp cận trực tiếp với chính quyền Lukashenko đã mang lại kết quả rõ rệt, đặc biệt trong vấn đề nhân đạo.

Ông Coale được cho là đã đàm phán để Belarus trả tự do hơn 250 tù nhân chính trị, bao gồm cả công dân Mỹ và công dân các nước đồng minh, cũng như lãnh đạo đối lập Siarhei Tsikhanouski. Ngày 19/3, ông tiếp tục đến Minsk và có cuộc gặp kéo dài hai giờ với Lukashenko. Sau cuộc gặp, Belarus thông báo ân xá thêm 250 tù nhân nữa.

Ông Coale cho biết hai bên cũng thảo luận khả năng Tổng thống Lukashenko thăm Mỹ và mở rộng quan hệ song phương. Ông ca ngợi đây là kết quả của “ngoại giao trực diện và cứng rắn” của chính quyền Trump.

Dù đàm phán trực tiếp với chính quyền Belarus, ông Coale vẫn duy trì liên lạc chặt chẽ với phe đối lập, đặc biệt là bà Sviatlana Tsikhanouskaya. Việc Mỹ bổ nhiệm đặc phái viên riêng cho Belarus được phe đối lập xem là bước tiến quan trọng sau nhiều năm vận động.

Ông Trump mềm giọng, cố gắng "quyến rũ" Belarus
Tuy nhiên, tiến trình này cũng làm dấy lên tranh cãi về chính sách trừng phạt. Sau đợt thả tù nhân hồi tháng 12, Mỹ đã gỡ bỏ trừng phạt đối với tập đoàn kali Belaruskali, cho phép Belarus nối lại xuất khẩu sang các thị trường như Ấn Độ và Brazil. Ngày 19/3, Washington tiếp tục dỡ bỏ trừng phạt với một số ngân hàng và Bộ Tài chính Belarus.

Giới chức Mỹ cho rằng động thái này giúp Minsk giảm phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc và mở lại các tuyến xuất khẩu qua châu Âu nếu các nước nới lỏng hạn chế. Tuy nhiên, phe đối lập cảnh báo ông Lukashenko có thể biến tù nhân chính trị thành “con bài mặc cả” lâu dài.

Song song với các bước đi này, giọng điệu của Washington cũng trở nên mềm mỏng hơn. Ông Trump công khai bày tỏ sự tôn trọng với Tổng thống Lukashenko và gọi quan hệ Mỹ – Belarus là “rất tốt”.

Mỹ có thể kéo Belarus ra khỏi quỹ đạo của Nga?
Câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ có thể kéo Belarus ra khỏi quỹ đạo của Nga hay không. Trước năm 2020, ông Lukashenko từng theo đuổi chính sách cân bằng giữa Moscow và phương Tây. Nhưng sau cuộc bầu cử gây tranh cãi và các lệnh trừng phạt, Belarus ngày càng phụ thuộc vào Nga.

Mối quan hệ này càng sâu sắc hơn khi Belarus cho phép Nga sử dụng lãnh thổ để tấn công Ukraine năm 2022. Hiện nay, Belarus đã hội nhập sâu vào hệ thống quân sự và an ninh của Nga.

Dù vậy, Washington vẫn muốn thử nghiệm khả năng tạo khoảng cách giữa Minsk và Moscow, dù chỉ là nhỏ. Nhà Trắng cho rằng nỗ lực của Coale phục vụ lợi ích chiến lược rộng lớn hơn của Mỹ trong khu vực.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tỏ ra hoài nghi. Họ cho rằng Belarus hiện phụ thuộc quá sâu vào Nga và gần như không còn nhiều dư địa xoay chuyển. Đối với ông Lukashenko, ưu tiên hàng đầu vẫn là duy trì quyền lực, và việc rời xa Moscow có thể đe dọa sự tồn tại của chế độ.

Một số ý kiến cho rằng ông Lukashenko có thể quay lại chiến thuật cân bằng quen thuộc, vừa giữ quan hệ với Nga vừa mở cửa với phương Tây. Dù vậy, Belarus không phải điểm đến hấp dẫn với nhà đầu tư quốc tế, khiến chiến lược này gặp nhiều thử thách.

Các chuyên gia nhận định việc tách Belarus khỏi Nga là rất khó trong ngắn hạn, nhưng đây vẫn là mục tiêu của Mỹ nếu cuộc chiến Ukraine vẫn tiếp tục và Nga đang gặp khó khăn ở đây.

Ông Lukashenko khẳng định tiếp tục ủng hộ ông Trump, kêu gọi đối thoại rộng hơn với Mỹ
Ngày 19/3, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cho rằng, nước này vẫn là đối tác của Mỹ, dù chính quyền Washington "đã có những sai sót" nhất định trong chính sách.
Phát biểu trong cuộc gặp với phái đoàn Mỹ do Đặc phái viên về Belarus John Coale dẫn đầu tại Cung Độc lập ở Minsk, ông Lukashenko nhấn mạnh sự cần thiết phải mở rộng đối thoại giữa hai bên, không chỉ xoay quanh vấn đề Ukraine mà còn bao gồm các vấn đề toàn cầu, trong đó có tình hình Trung Đông.
Nhà lãnh đạo Belarus cho rằng, quan điểm của mình về các vấn đề quốc tế có thể mang lại góc nhìn hữu ích cho phía Mỹ, đặc biệt là diễn biến tại Trung Đông, đồng thời bày tỏ sẵn sàng trao đổi một cách thẳng thắn.
Ông Lukashenko đề nghị phái đoàn Mỹ chuyển tải quan điểm của mình tới Tổng thống Donald Trump, đồng thời khẳng định vẫn giữ sự ủng hộ đối với nhà lãnh đạo Mỹ, dù Washington có những bước đi chưa phù hợp trong thời gian qua. Sau cuộc gặp ngày 19/3 tại Minsk giữa đặc phái viên Mỹ John Coale và Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko, hai bên đã thảo luận khả năng ông Lukashenko thăm Mỹ.

Vietbf @ Sưu tầm