Theo như có nhiều quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề về cuộc chiến sự Iran, một số nước khác lại đang hưởng lợi. Đó là những quốc gia nào?. Hơn nữa, các tác động này rất không đồng đều. Từ hóa đơn tiền dầu sưởi tăng vọt đối với các hộ gia đình ở Yorkshire đến việc đóng cửa trường học để tiết kiệm chi phí ở Pakistan, tác động tài chính từ cuộc chiến ở Trung Đông đang được cảm nhận một cách rõ rệt. Các nhà sản xuất dầu ở Trung Đông phải đối mặt với những thách thức lớn do Eo biển Hormuz bị phong tỏa vì xung đột. Tác động từ đòn trả đũa của Tehran ngày một rõ hơn, gây ra sự gián đoạn và thiệt hại kinh tế, và có thể kéo dài.

Người thắng: Na Uy, Canada và Nga

Bất chấp nỗ lực theo đuổi năng lượng tái tạo, thế giới vẫn phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ và khí đốt. Trữ lượng dồi dào thường đem lại triển vọng về sự thịnh vượng, nên dầu thô được mệnh danh là "vàng đen". Khi giá tăng, các nhà sản xuất thường thu được lợi nhuận lớn, trong khi người tiêu dùng lại chịu thiệt.

Nhưng đây không phải là cú sốc giá dầu thông thường.

Trung Đông vẫn là trung tâm của nguồn cung còn Eo biển Hormuz là huyết mạch chính.

Tác động của việc phong tỏa trên thực tế và các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực đã ảnh hưởng nặng nề đến các nhà sản xuất Vùng Vịnh như Qatar và Ả Rập Xê Út, khi Tehran nhắm mục tiêu vào các đồng minh của Mỹ.

Khi khách hàng tìm kiếm các nguồn thay thế, những quốc gia như Na Uy và Canada có thể sẽ được hưởng lợi.

Sau khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022 và nhiều quốc gia tìm cách giảm sự phụ thuộc vào khí đốt của Nga, Na Uy đã có thể tăng sản lượng và tận dụng tình thế.

Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Canada Tim Hodgson đã nhanh chóng định vị quốc gia này là "một nhà sản xuất năng lượng ổn định, đáng tin cậy, có thể dự đoán được và tôn trọng các giá trị", tuy nhiên vẫn chưa rõ việc nước này có thể gia tăng sản lượng đến mức nào.

Thay vào đó, Nga mới là bên chiếm lợi thế lớn nhất. Khi Washington nới lỏng các quy định để giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu, doanh số bán dầu thô của Nga cho Ấn Độ đã tăng vọt 50%.

Một số ước tính cho rằng đến cuối tháng 3, Moscow có thể kiếm thêm đến 5 tỷ USD và với đà này, Nga có thể sẽ có được một năm doanh thu nhiên liệu cao nhất kể từ năm 2022.

Mỹ đứng trước nguy cơ trao cho Moscow một khoản lợi lớn trong khi các quốc gia Vùng Vịnh khác phải trả giá. Một số nước khác cũng là bên đắc lợi tiềm năng.

Khi một số quốc gia tăng cường sử dụng than đá, đây là cơ hội hấp dẫn cho các nhà xuất khẩu lớn như Indonesia, khi giá nhiên liệu này cũng tăng lên.

Kẻ thua: Mỹ, Anh và châu Âu

Còn chính nước Mỹ thì sao? Tổng thống Donald Trump nói rằng khi giá dầu tăng, Mỹ "kiếm được rất nhiều tiền".

Chắc chắn rồi, các nhà sản xuất dầu của Mỹ có thể kiếm thêm hàng chục tỷ đô la doanh thu trong năm nay nếu giá dầu thô duy trì ở mức hiện tại.

Nhưng điều đó không có nghĩa là Mỹ là bên thắng cuộc.

Thứ nhất, vì một số nhà sản xuất chịu ảnh hưởng nặng nề do sự gián đoạn ở Trung Đông. Ví dụ, ExxonMobil có hoạt động tại khu công nghiệp Ras Laffan của Qatar, nơi sản xuất đã bị ngừng hoạt động từ đầu tháng Ba và hiện bị tấn công bằng tên lửa của Iran, gây ra "thiệt hại trên diện rộng".

Thứ hai, sau nhiều năm cắt giảm công suất do giá sỉ giảm, nhiều nhà sản xuất dầu đá phiến không thể tăng sản lượng nhanh chóng.

Và quan trọng nhất: tính theo đầu người, người Mỹ là những người tiêu thụ dầu khí nhiều nhất trên thế giới.

Từ việc tăng nhiệt độ trong những mùa đông khắc nghiệt ở vùng Trung Tây đến việc tiêu thụ nhiên liệu khi lái xe, họ chịu ảnh hưởng rất lớn do sự biến động giá cả của nhiên liệu hóa thạch.

Các nhà kinh tế tại Oxford Economics cảnh báo rằng nếu giá dầu tăng vọt lên 140 đô la - và duy trì ở mức đó - nền kinh tế có nguy cơ suy thoái.

Tất nhiên, Mỹ không phải là bên duy nhất dễ bị tổn thương. Sự phụ thuộc của người tiêu dùng châu Âu - và đặc biệt là ở Anh - vào khí đốt nhập khẩu đồng nghĩa với rủi ro lớn đối với tăng trưởng.

Và điều đó sẽ xảy ra thông qua tác động đến lạm phát: nếu những diễn biến thị trường trong vài tuần qua tiếp tục duy trì có thể làm tăng thêm khoảng 0,5% lạm phát vào cuối năm, trong bối cảnh giá dầu tăng lên ảnh hưởng đến các mặt hàng như phân bón và chi phí vận chuyển.

Tuy nhiên, nhờ tiết kiệm năng lượng hơn trong những năm qua, phương Tây nhìn chung có khả năng chống chịu tốt hơn với những cú sốc giá năng lượng so với trước đây.

Nhưng với việc dầu và khí đốt chiếm hơn một nửa lượng tiêu thụ năng lượng ở Anh, thì các tài xế, hóa đơn sưởi ấm hộ gia đình và các ngành sử dụng nhiều năng lượng như sản xuất vẫn dễ bị ảnh hưởng - điều này cũng đúng ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Phần lớn tác động không chỉ phụ thuộc vào hướng đi của giá dầu trong tương lai, mà còn phụ thuộc vào phản ứng của chính phủ - một chủ đề đang được tranh luận sôi nổi.

Không có gì đáng ngạc nhiên khi nhiều chính quyền ngần ngại nghĩ đến các gói cứu trợ quy mô lớn, vì tình hình tài chính của họ cũng đang bị ảnh hưởng.

Phản ứng của thị trường trái phiếu trước nguy cơ lạm phát cao hơn đang đe dọa làm tăng thêm hàng tỷ đô la vào chi phí của các quốc gia vốn đang gánh nợ.

Tuy nhiên, mối đe dọa lớn nhất trước mắt đương nhiên là đối với những khách hàng thường xuyên sử dụng dầu và khí hóa lỏng đi về phương Đông qua Eo biển Hormuz.

Châu Á nhận 59% lượng dầu thô từ Trung Đông, trong đó Hàn Quốc chiếm tới 70%. Khi giá cổ phiếu ở đó giảm mạnh do gián đoạn nguồn cung và lo ngại về chi phí, các chính trị gia cũng cảnh báo về rủi ro đối với ngành công nghiệp sản xuất chip của nước này.

Hàn Quốc sản xuất hơn một nửa số chip nhớ của thế giới. Ở những nơi khác, việc phân phối nhiên liệu theo định mức, làm việc bốn ngày một tuần và đóng cửa các cơ sở giáo dục là một trong những biện pháp được các quốc gia như Sri Lanka, Bangladesh và Philippines áp dụng.

Nhưng những quốc gia tiêu thụ nhiều nhất ở châu lục này phần nào được bảo vệ nhờ kế hoạch và ngoại giao. Trung Quốc đang nắm giữ lượng dự trữ đủ dùng trong vài tháng và được cho là đã tăng cường mua hàng từ Iran.

Điều tương tự cũng xảy ra với Ấn Độ, khi nước này cũng tận dụng tín hiệu tạm thời đó để chuyển sang mua hàng từ Nga.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo tất nhiên sẽ phụ thuộc vào những diễn biến trong tương lai của cuộc xung đột này. Nhưng dường như, khi lên kế hoạch trước khi bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran, Mỹ không lường trước được đầy đủ một số hậu quả kinh tế như vậy.

Và nếu chiến tranh kéo dài, nguy cơ không chỉ gây thiệt hại cho từng quốc gia riêng lẻ mà còn lây lan và ảnh hưởng toàn cầu sẽ khuếch đại.

Viện trợ cho Ukraina : Liên Âu không thuyết phục được Hungary bỏ quyền phủ quyết
Theo như mặc dù bị áp lực đặc biệt dữ dội từ sáng hôm qua, thủ tướng Hungary Viktor Orban vẫn kiên định lập trường bỏ quyền phủ quyết viện trợ cho Ukraina. Vì hiếm khi ở Bruxelles người ta nghe thấy những lời chỉ trích gay gắt nhắm vào một thành viên của Liên Hiệp Châu Âu. Sau khi có nhiều lãnh đạo châu Âu mạnh mẽ lên án một «hành vi bắt chẹt» của Hungary.

Hôm qua 19/03/2026, sau một ngày họp căng thẳng và bất chấp các áp lực, thủ tướng Hungary Viktor Orban, vẫn kiên quyết từ chối thông qua khoản cho vay 90 tỷ euro dành cho Ukraina.

Ngay lập tức nhiều lãnh đạo châu Âu mạnh mẽ lên án một « hành vi bắt chẹt » của Hungary. Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã có những lời lẽ gay gắt, coi sự từ chối của lãnh đạo Hungary là một hành động « bất nghĩa trong Liên Hiệp Châu Âu ».

« Mặc dù bị áp lực đặc biệt dữ dội từ sáng hôm qua, Viktor Orban vẫn kiên định lập trường. Hiếm khi ở Bruxelles người ta nghe thấy những lời chỉ trích gay gắt nhắm vào một thành viên của Liên Hiệp Châu Âu. Đối với thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo, lần phủ quyết mới này của lãnh đạo Hungary là không thể chấp nhận và chỉ có thể được giải thích do việc gần đến ngày bầu cử ở Hungary.

Ông nói : "Thủ tướng Hungary sử dụng Ukraina như một loại vũ khí trong chiến dịch tranh cử và điều đó là không nên. Chúng ta đã có một thỏa thuận và tôi nghĩ rằng ông ấy đang phản bội chúng ta. Điều quan trọng nhất hiện nay là chúng ta nên tìm một giải pháp để tài trợ cho Ukraina."

Như vậy, Ukraina sẽ phải chờ đợi để nhận được tài trợ của châu Âu. Nhưng Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế IMMF gần đây đã gia hạn một khoản vay mới, Kiev có thể sẽ cầm cự được cho đến tháng Năm này. Từ đây đến đó, còn có cuộc bầu cử ở Hungary, dự trù diễn ra vào trung tuần tháng Tư. Giới chức châu Âu hồi hộp theo dõi kết quả cuộc bỏ phiếu. Và người có thể đánh cược rằng một thất bại của ông Orban sẽ mang lại một sự nhẹ nhõm cho Bruxelles và hiển nhiên cho cả Kiev. »

Theo như có cuộc xung đột tại Trung Đông lại tiếp tục leo thang khi cả ba nước Mỹ, Israel và Iran đều miệt mài oanh kích các cơ sở năng lượng, còn chính quyền của tổng thống Donald Trump thì ngày càng lúng túng trong việc giải thích mục đích của cuộc chiến của liên minh Mỹ và Israe tấn công Iran. Sau hơn một năm chịu đựng các “phiên tra tấn ngoại giao” từ phía tổng thống Mỹ, Liên Hiệp Châu Âu lần này đã đồng tâm từ chối đề nghị can thiệp vào eo biển Hormuz.

Tờ Le Monde và Le Figaro hôm nay đều nói về việc châu Âu đã quyết định nói “không” với Mỹ. Theo nhận định từ Le Monde trong bài “Châu Âu đồng thuận nói không với chiến tranh”, đây là một điều mới mẻ và là một sự kiện quan trọng. Tổng thống Mỹ Donald Trump hẳn không quen với điều đó, và nó khiến ông ấy tức giận. Thượng nghị sĩ Cộng Hòa Lindsey Graham, một người ủng hộ trung thành đã bình luận hôm thứ Ba trên mạng xã hội X rằng : “Tôi chưa từng thấy ông ấy tức giận đến như vậy trong đời”.

Các nước châu Âu có nhiều lý do để từ chối lời đề nghị can thiệp vào eo biển Hormuz của ông Trump. Nhưng phản ứng của họ cũng mang tính chính trị sâu sắc, cho phép khép lại một năm đầy tranh chấp giữa châu Âu và Mỹ.

Kể từ khi lên nắm quyền, tổng thống Trump đã tuyên bố muốn chiếm Groenland, thuộc Đan Mạch, bất chấp các nguyên tắc về chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Ông áp đặt các mức thuế quan mang tính tùy tiện. Ông phát động một “cuộc chiến ý thức hệ” với các đồng minh châu Âu về cách họ thực hành dân chủ. Ông đàm phán với người đồng cấp Nga Vladimir Putin về tương lai của “lục địa già” mà không có sự tham gia của các bên liên quan trực tiếp. Và sau khi vứt bỏ thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 – niềm tự hào của châu Âu – ông lại phát động một chiến dịch quân sự ở Trung Đông mà không thông báo cho các đồng minh, và nằm ngoài mọi khuôn khổ pháp lý.

Có thể nói, kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 01/2025, các nước châu Âu đã trải qua đủ mọi cung bậc: từ lo sợ, nhẹ nhõm, phụ thuộc cho đến phủ nhận, trong vô số “phiên tra tấn ngoại giao” xuyên Đại Tây Dương.
Châu Âu tự lực tự cường

Tuy nhiên, trước sức ép kép từ sự gây hấn của Nga và nguy cơ bị Mỹ bỏ rơi, châu Âu cũng đã tiến xa hơn trên con đường tự chủ. Ngân sách quốc phòng đang tăng lên, ngành công nghiệp vũ khí cuối cùng cũng vận hành mạnh mẽ; châu Âu giờ đây tự mình tài trợ cho Ukraina; Anh, Pháp và Đức đảm nhận ngày càng nhiều vai trò trong việc cung cấp thông tin tình báo trên chiến trường. Một số quốc gia châu Âu, trong đó có Đức và Thụy Điển, đang thảo luận với Pháp về việc mở rộng “ô răn đe hạt nhân” ra toàn châu Âu.

Tàu sân bay của Pháp được triển khai tại Địa Trung Hải đang được hộ tống bởi các tàu khu trục của những nước châu Âu khác để hỗ trợ CH Síp – một thành viên EU – trong việc phòng thủ. Vượt ra ngoài khuôn khổ xuyên Đại Tây Dương, châu Âu cũng đang trao đổi với Ấn Độ về khả năng thiết lập một cơ chế hải quân tại eo biển Hormuz.

Một yếu tố khác giải thích cho việc châu Âu nói “không” với vấn đề Iran: đó là bài học cay đắng từ cuộc chiến Irak hồi năm 2003. Khi đó cựu nguyên thủ Mỹ George W. Bush đã kéo theo Anh, Tây Ban Nha, Ba Lan và các đồng minh khác. Khi đó, một “châu Âu già” – gồm Đức và Pháp phản đối – đối lập với một “châu Âu trẻ” ngoan ngoãn hơn, gồm các nền dân chủ hậu cộng sản. Sự chia rẽ đó giờ đây không còn nữa. Cuộc chiến ở Ukraina vẫn chưa kết thúc và châu Âu vẫn còn phụ thuộc rất nhiều vào Mỹ. Nhưng những lời đe dọa mà Donald Trump nhiều lần đưa ra về việc rút khỏi NATO đã dần mất tác dụng.

Khối 27 nước cũng không thể đứng ngoài cuộc chiến ở Trung Đông

Trong khi đó, Le Figaro lại đặt câu hỏi, sau khi đã thể hiện rõ lập trường không muốn bị cuốn vào cuộc xung đột ngoài ý muốn, các nước châu Âu phải làm gì? Trong bài “Châu Âu từ chối để bị cuốn vào cuộc chiến tranh leo thang ở Iran của Trump và ủng hộ việc quay trở lại con đường ngoại giao”, tờ báo nhận định EU vẫn phải đảm nhận một vai trò trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng này. Sáu quốc gia, trong đó bao gồm bốn nước Liên Âu là Pháp, Đức, Ý, Hà Lan và hai nước Anh Quốc cùng Nhật Bản, đã tuyên bố “sẵn sàng đóng góp” để đảm bảo an ninh cho khu vực này. Tuy nhiên, họ nhấn mạnh chỉ tham gia “khi các hành động thù địch đã chấm dứt”, như thủ tướng Đức Frederic Merz đã nói.

Lãnh đạo ngoại giao châu Âu, bà Kaja Kallas, đề cập đến khả năng can thiệp dưới sự ủy nhiệm của Liên Hiệp Quốc. Đây được xem là một nỗ lực nhằm khôi phục luật pháp quốc tế đã bị vi phạm. Một số nhà lãnh đạo, trong đó có tổng thống Pháp Emmanuel Macron, cũng đang cố gắng duy trì một kênh ngoại giao mở với Iran.

Tuy nhiên, lập trường kiên quyết đứng ngoài cuộc xung đột này có thể khó duy trì lâu dài, khi các hệ quả dần tác động trở lại châu Âu, theo đánh giá từ giới lãnh đạo cấp cao của Ủy Ban Châu Âu. Châu Âu hiện phải đối mặt với tác động quân sự của cuộc chiến đối với chính mình và các đồng minh như Ukraina hay các quốc gia vùng Vịnh. Hơn nữa, châu Âu cũng như các nước khác trên toàn thế giới, đang bị ảnh hưởng bởi việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz, không chỉ trong lĩnh vực năng lượng mà cả phân bón, khi một phần ba lượng vận chuyển đường biển của mặt hàng này đi qua tuyến đường trên.
Đánh vào các cơ sở năng lượng ở Trung Đông, lại thêm một lằn ranh đỏ bị vượt qua

Trong khi đó, tình hình cuộc xung đột tại Trung Đông vẫn đang leo thang không ngừng với việc các bên tham chiến miệt mài oanh kích các cơ sở năng lượng, theo như nhận định từ tờ Libération. Tờ báo trích lời chuyên gia Anne-Sophie Corbeau, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia (New York), cho biết : “Xét về mặt năng lượng, cuộc chiến thực sự đã vượt qua một lằn ranh đỏ (…) Đây là những cơ sở hạ tầng năng lượng thiết yếu, không chỉ hỗ trợ các nền kinh tế Trung Đông mà còn cả thị trường năng lượng toàn cầu và người tiêu dùng ở châu Á và châu Âu.”

Các cuộc tấn công vào mỏ South Pars có thể gây hậu quả thảm khốc cho người dân và ngành công nghiệp Iran. Những đòn đánh vào Ras Laffan đã gây ra “thiệt hại đáng kể”, theo phía Doha, và làm hư hại các cơ sở chịu trách nhiệm sản xuất 17% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của QatarEnergy. Tổng giám đốc của tập đoàn này, Saad al-Kaabi, ước tính cần từ ba đến năm năm để sửa chữa.

Sau cuộc tấn công của Israel vào South Pars, mà Teheran gọi là một “sai lầm nghiêm trọng”, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã hứa sẽ trả đũa, tuyên bố rằng “một giai đoạn mới của cuộc chiến” đã bắt đầu, trong đó họ sẽ nhắm vào các cơ sở dầu khí trong khu vực “cho đến khi bị phá hủy hoàn toàn”. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh hôm thứ Năm rằng Iran sẽ “không kiềm chế” nếu các cơ sở hạ tầng của mình tiếp tục bị tấn công. Cho đến nay, Teheran cho biết họ đã kiềm chế vì “tôn trọng” lời kêu gọi “giảm leo thang”. Tuy nhiên, thực tế lại không phải như vậy. Ngay từ đầu cuộc chiến, Iran đã nhắm vào các cơ sở năng lượng trong khu vực – nhà máy lọc dầu Ras Tanura ở Ả Rập Xê Út, các cơ sở lưu trữ dầu tại cảng Salalah (Oman), hay cảng dầu Fujaïrah (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất).

Về phần mình, tổng thống Donald Trump cảnh báo rằng Mỹ sẽ “thổi tung” mỏ South Pars nếu Cộng hòa Hồi giáo tiếp tục tấn công các cơ sở của Qatar, đồng thời khẳng định Israel đã tấn công mỏ khí của Iran do “tức giận”, và Mỹ không được thông báo trước. Trước đó, chính quyền Mỹ lại nói với báo chí điều ngược lại, rằng họ đã hỗ trợ phối hợp các cuộc tấn công của Israel.

Ông Trump cũng cho biết hôm thứ Năm đã yêu cầu thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không tiếp tục nhắm vào các cơ sở năng lượng ở Iran. Giới chuyên gia nhận định rằng chính quyền Trump đã mất quyền kiểm soát cuộc chiến và cả quyền kiểm soát đối với đồng minh chủ chốt của mình. Ở thời điểm hiện tại, hướng đi duy nhất có thể là một sự leo thang còn lớn hơn nữa: tất cả các tài sản năng lượng trong khu vực giờ đây đều có thể trở thành mục tiêu.

Trump hay Netanyahu, ai giật dây ai?

Cùng nhận định rằng tổng thống Mỹ đã không còn làm chủ cuộc chơi, tờ Les Echos có bài viết mang tựa đề “Washington đang đổ lỗi cho Israel khi cuộc xung đột leo thang”. Rất nhiều nhân vật trong giới MAGA ủng hộ ông Trump đã tỏ ra không hài lòng về mối quan hệ giữa ông và lãnh đạo Israel. Giám đốc Trung tâm chống khủng bố quốc gia, Joe Kent, một người ủng hộ nhiệt thành phong trào MAGA, đã có lời từ chức gây chấn động, tuyên bố rằng Mỹ bước vào chiến tranh “do áp lực từ Israel và nhóm vận động hành lang mạnh mẽ của nước này tại Mỹ”.

Một bộ phận trong nền tảng cử tri của vị tổng thống theo chủ nghĩa dân túy cũng không hài lòng với sự gần gũi của Donald Trump với Israel và việc ông bảo vệ mạnh mẽ lập trường ủng hộ người Do Thái. Ông Trump từng tự coi mình là người bảo vệ tự do ngôn luận, nhưng đồng thời lại biến việc chỉ trích Israel thành một điều cấm kỵ mới, coi đó như một dạng bài Do Thái.

Mục tiêu của cặp đôi này cũng vốn đã rất khác biệt ngay từ đầu cuộc chiến. Đối với Benjamin Netanyahu, mục tiêu là lật đổ chế độ các giáo sĩ Hồi giáo. Nhưng đối với Donald Trump, ông không có một mục tiêu chiến tranh nhất quán. Ông từng tuyên bố sẵn sàng duy trì chế độ hiện tại, miễn là vị lãnh tụ tối cao mới “dễ bảo hơn”. Tuy nhiên, Israel lại ám sát một số nhân vật được Mỹ xem là có thể kế nhiệm.

Bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ Pete Hegseth thì chỉ nói đến việc giải trừ vũ khí của Teheran, trong khi mà năng lực hạt nhân của Iran được chính quyền Mỹ tuyên bố là đã bị “xóa sổ” từ tháng Sáu, sau cuộc tấn công “Búa đêm” chớp nhoáng của Hoa Kỳ và Israel.

Điều đó càng củng cố quan điểm rằng Donald Trump thực sự không có lý do rõ ràng để hành động, và rằng ông đã bị Benjamin Netanyahu thúc đẩy bước vào chiến tranh. Dĩ nhiên, Donald Trump cũng được “tiếp thêm động lực” bởi những chiến thắng quân sự nhanh chóng của Mỹ vào tháng Sáu tại Iran và vào tháng Giêng tại Venezuela. Tuy nhiên, ông phủ nhận việc bị ảnh hưởng bởi Benjamin Netanyahu và thậm chí còn tuyên bố : “Có thể chính tôi đã ép họ phải hành động”.

Trong chuyến thăm đầu tiên tới Nhà Trắng, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã nhận được lời khen từ Tổng thống Donald Trump, dù cuộc chiến ở Trung Đông đang thử thách mối quan hệ của họ.Trong chuyến thăm tới Phòng Bầu dục ngày 19/3 (giờ Mỹ), Thủ tướng Takaichi hiểu rằng mọi chuyện có thể diễn biến xấu, sau khi nhà lãnh đạo Mỹ nhiều lần phàn nàn chuyện các đồng minh của Mỹ không hỗ trợ đủ trong cuộc chiến ở Trung Đông.

Tuy nhiên, bà đã vượt qua thử thách này mà gần như không bị tổn hại, tránh được những chỉ trích mà ông Trump dội vào các đồng minh châu Âu, đồng thời nhấn mạnh những lĩnh vực hợp tác, bao gồm khoản đầu tư lên tới 73 tỷ USD của Nhật Bản vào các dự án năng lượng tại Mỹ.

Bà Takaichi dùng sự khéo léo - chiến thuật mà bà luôn sử dụng với nhà lãnh đạo Mỹ. Bà dành nhiều lời khen cho ông Trump: “Tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng chỉ có ngài mới có thể mang lại hòa bình cho toàn thế giới”, bà nói. Bà giữ im lặng trước những câu đùa của ông Trump, kể cả câu đùa khiến nhiều người Nhật Bản khó chịu về sự kiện Trân Châu Cảng. Bà cũng cố gắng nhấn mạnh những lợi ích chung của hai nước trong thương mại và quốc phòng.

Ông Trump đáp lại, gọi bà Takaichi là “người phụ nữ rất nổi tiếng và quyền lực”. Ông ca ngợi Nhật Bản: “Họ thực sự đang nỗ lực hết mình”.

Điều này tương phản rõ rệt với những chỉ trích gần đây của ông với các đồng minh châu Âu, khi họ từ chối yêu cầu hỗ trợ quân sự để hộ tống tàu qua eo biển Hormuz, nơi tàu thuyền đang bị tắc nghẽn, gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

“Bà ấy hiểu rõ tình như thế đòi hỏi điều gì và đã thực hiện rất tốt”, bà Sheila A. Smith, một chuyên gia cao cấp về Nhật Bản tại Hội đồng Quan hệ đối ngoại, nhận xét. Nhà nghiên cứu này cho rằng cuộc gặp là một thắng lợi cho Nhật Bản, “đặc biệt nếu so với những gì có thể đã xảy ra với ông Trump vài ngày trước đó”.

Tuy vậy, thành quả của bà Takaichi có thể chỉ là ngắn hạn. Nhật Bản nhập khẩu gần như toàn bộ năng lượng, và khoảng 95% dầu mỏ đến từ Trung Đông. Khi trở về nước, bà sẽ phải đối mặt với những tác động lan rộng của cuộc chiến, bao gồm giá xăng đạt mức cao kỷ lục khiến dư luận bất mãn và đe dọa chương trình nghị sự trong nước của bà.Và khi chiến tranh tiếp diễn, ông Trump có thể sẽ tiếp tục gây áp lực buộc Nhật Bản và các đồng minh khác cử tàu chiến và tàu rà phá thủy lôi tới eo biển Hormuz.

“Lần này bà ấy đã tránh được một cú sốc, nhưng tôi không chắc quan hệ đồng minh đã hoàn toàn thoát khỏi áp lực chưa”, bà Smith nhận định.

Năm ngoái, Nhật Bản cam kết đầu tư 550 tỷ USD vào Mỹ để đổi lấy việc Washington giảm thuế quan. Trong chuyến thăm lần này, bà Takaichi công bố đợt đầu tư thứ hai, bao gồm xây dựng các lò phản ứng hạt nhân tại Alabama và Tennessee, cùng với các cơ sở khí tự nhiên tại Texas và Pennsylvania.

Bà Takaichi đến Washington với mục tiêu thể hiện sự ủng hộ đối với ông Trump và Mỹ, nhưng không bị cuốn vào cuộc chiến ở Trung Đông.

Tại Phòng Bầu dục, bà ngay lập tức đề cập đến Iran, nói bằng tiếng Anh với ông Trump: “Chuyến thăm của tôi diễn ra rất đúng thời điểm, xét đến tình hình hiện tại”. Bà đề xuất lập kho dự trữ dầu chung Mỹ - Nhật, dù sau đó bà không cho biết cụ thể khi trả lời báo chí.

Trong cách thể hiện với ông Trump, bà Takaichi sử dụng chiến thuật lấy lòng, giống như cách của cựu Thủ tướng Shinzo Abe. Ông Abe đã xây dựng mối quan hệ gần gũi với ông Trump, tận dụng sở thích chơi golf, ăn hamburger và thích được khen của nhà lãnh đạo Mỹ.

Người phiên dịch cho bà Takaichi lần này cũng là người đã phiên dịch cho ông Abe trong chuyến thăm Mỹ trước đây. “Bà có một phiên dịch rất giỏi mà tôi đã quen từ lâu, từ thời ông Shinzo”, ông Trump nói trong cuộc gặp tại Nhà Trắng.

Tốt nhất có thể

Trước chuyến thăm, các quan chức Nhật lo ngại ông Trump có thể quá phân tâm vì cuộc chiến Iran để lắng nghe những quan ngại của Nhật về Trung Quốc, trong bối cảnh quan hệ giữa Tokyo – Bắc Kinh căng thẳng suốt nhiều tháng qua kể từ khi bà Takaichi đưa ra phát biểu ủng hộ Đài Loan (Trung Quốc).

Tuy nhiên, ông Trump đã trực tiếp đề cập vấn đề này khi trả lời câu hỏi của phóng viên, đề nghị bà Takaichi cập nhật tình hình. Ông nói ông biết mối quan hệ giữa Trung Quốc và Nhật Bản đang “căng thẳng”.

“Nhật Bản luôn sẵn sàng đối thoại với Trung Quốc. Chúng tôi xử lý quan hệ với Trung Quốc một cách bình tĩnh”, bà Takaichi đáp lời.

Tổng thống Trump cho biết ông sẽ “ca ngợi Nhật Bản” khi gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm Bắc Kinh mà ông đã lùi lại. Phát biểu này được coi là một thắng lợi ngoại giao đối với Nhật Bản.

Trong suốt chuyến thăm, bà Takaichi luôn nỗ lực xây dựng mối quan hệ với ông Trump.

Tại bữa tối, bà khen ngoại hình của ông và gửi lời chúc sinh nhật tới con trai út Barron của ông. Ông Trump chúc mừng bà Takaichi về chiến thắng áp đảo gần đây trong cuộc bầu cử.

Ông Luke Collin - cựu quan chức Hội đồng An ninh quốc gia và hiện công tác tại hãng tư vấn Asia Group, đánh giá chiến lược của bà Takaichi dường như đã hiệu quả trong tình hình khó khăn hiện nay.

“Nếu họ có thể rời đi với cảm giác đã xây dựng được mối quan hệ tốt hơn và tạo được hình ảnh tích cực, thì có lẽ họ sẽ xem đó là kết quả tốt nhất có thể gặt hái”, ông nói.

Financial Times đưa tin, vào đầu năm 2026, trong bối cảnh căng thẳng leo thang liên quan đến tham vọng kiểm soát Greenland của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Đan Mạch đã chuẩn bị một loạt phương án quân sự dự phòng, bao gồm cả kịch bản phá hủy các đường băng chiến lược trên hòn đảo này nếu xảy ra xung đột.

Thông tin này được hai quan chức châu Âu xác nhận từ một báo cáo của Đài Truyền hình Đan Mạch DR ngày 19/3. Theo BBC, DR cho biết báo cáo của họ dựa trên 12 nguồn tin từ cấp cao nhất của Chính phủ và quân đội Đan Mạch, cũng như các nguồn tin từ các đồng minh của Đan Mạch ở Pháp và Đức .

Theo đó, quân đội Đan Mạch đã triển khai tới Greenland lượng chất nổ đủ để vô hiệu hóa các sân bay chính gần thủ phủ Nuuk và tại Kangerlussuaq - một căn cứ không quân cũ có vị trí quan trọng. Đồng thời, binh sĩ cũng được cấp máu dự trữ nhằm sẵn sàng cho tình huống giao tranh thực tế.

Các động thái này nằm trong kế hoạch dự phòng trước nguy cơ Mỹ sử dụng vũ lực để kiểm soát Greenland - một kịch bản từng được đặt ra khi Tổng thống Donald Trump gia tăng sức ép nhằm giành quyền kiểm soát hòn đảo giàu tài nguyên và có vị trí chiến lược tại Bắc Cực.Hai quan chức châu Âu xác nhận, Copenhagen đã tìm cách “tăng chi phí” cho bất kỳ hành động quân sự nào từ phía Washington, bằng cách đảm bảo rằng nếu xảy ra can thiệp, đó sẽ là một chiến dịch tốn kém và gặp phải sự kháng cự rõ rệt.

“Chúng tôi rất lo lắng rằng những lời đe dọa sẽ diễn biến theo chiều hướng xấu”, một quan chức châu Âu cho biết, đề cập tới các tuyên bố lặp lại của ông Donald Trump hồi tháng 1.

Việc chuẩn bị phá hủy đường băng, vốn là hạ tầng then chốt cho hoạt động quân sự được xem là biện pháp phòng thủ cuối cùng, nhằm ngăn đối phương sử dụng các cơ sở này để triển khai lực lượng.

Cũng theo nguồn tin trên, không chỉ riêng Đan Mạch, một số quốc gia châu Âu, trong đó có Pháp và Đức, đã ủng hộ cách tiếp cận này. Lực lượng quân sự từ các nước Bắc Âu cũng được triển khai tới Greenland dưới vỏ bọc một cuộc tập trận đã lên kế hoạch trước.

Theo các nguồn tin, kế hoạch tập trận đã được thông báo chính thức tới Bộ Quốc phòng Mỹ, song mục tiêu thực tế là chuẩn bị cho khả năng xung đột.Những diễn biến này phản ánh mối lo ngại không chỉ ở Đan Mạch mà còn rộng khắp tại châu Âu về nguy cơ rạn nứt nghiêm trọng trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) - điều hiếm khi xảy ra kể từ sau Chiến tranh Lạnh.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen thừa nhận mức độ nghiêm trọng của tình hình, khi cho rằng nước này đã trải qua “tình huống đối ngoại tồi tệ nhất kể từ Thế chiến II”. Theo bà, chính sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia châu Âu đã giúp ngăn chặn nguy cơ leo thang không kiểm soát.

Căng thẳng chỉ được hạ nhiệt sau khi Tổng thư ký NATO Mark Rutte can thiệp ngoại giao, thuyết phục Washington chấp nhận khuôn khổ một thỏa thuận tương lai về Greenland tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos.Hiện các cuộc đàm phán cấp cao giữa Mỹ và Đan Mạch vẫn đang tiếp diễn, với mục tiêu tìm kiếm giải pháp dung hòa, tôn trọng các “lằn ranh đỏ” về chủ quyền của Copenhagen và Greenland.

“Tôi hy vọng sẽ đạt được thỏa thuận, nhưng mong muốn tiếp quản Greenland của ông Trump vẫn còn”, bà Frederiksen nhấn mạnh.

Những bước đi của Đan Mạch cho thấy một thực tế hiếm thấy trong quan hệ quốc tế hiện đại: kịch bản đối đầu quân sự giữa các đồng minh không còn là điều không tưởng. Việc Đan Mạch chuẩn bị phá hủy hạ tầng chiến lược của chính mình để ngăn chặn một đồng minh NATO tiếp cận phản ánh mức độ mất lòng tin trong một giai đoạn nhạy cảm.

Dù hiện tại nguy cơ xung đột trực tiếp đã giảm bớt, tuy nhiên, theo nhận định của một cựu Bộ trưởng Đan Mạch, vấn đề Greenland với Mỹ “chưa biến mất, mà chỉ đang tạm thời lắng dịu”.

Chính phủ Qatar thống kê các vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Iran đã khiến nước này thiệt hại tới hàng chục tỷ USD doanh thu từ xuất khẩu khí đốt.
Hãng thông tấn CNN đưa tin, công ty quốc doanh QatarEnergy ngày 20/3 tuyên bố các vụ tấn công bằng UAV của Iran nhằm vào cơ sở xử lý khí tự nhiên Ras Laffan đã làm tê liệt 17% công suất xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng của Qatar và gây thiệt hại doanh thu ước tính khoảng 20 tỷ USD/năm.“Thiệt hại nghiêm trọng đối với các cơ sở sản xuất của chúng tôi sẽ cần 5 năm để sửa chữa. Tác động của những thiệt hại trên sẽ nhắm đến các khách hàng như Trung Quốc, Hàn Quốc, Italia và Bỉ. Điều này buộc chúng tôi phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng lên đến 5 năm đối với những hợp đồng LNG dài hạn”, QatarEnergy cho hay.

Theo hãng tin Al Jazeera, sau khi quân đội Israel không kích mỏ khí đốt South Pars của Iran, kể từ ngày 18/3 đến nay, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tấn công hàng loạt cơ sở năng lượng “được coi là mục tiêu trực tiếp và hợp pháp” ở Vùng Vịnh, trong đó có cơ sở xử lý khí tự nhiên Ras Laffan của Qatar.

Nga triệu tập đại sứ Israel

Bộ Ngoại giao Nga hôm nay (20/3) đã triệu tập Đại sứ Israel Oded Joseph đến để phản đối vụ tên lửa Israel rơi gần nơi các phóng viên đài RT đang tác nghiệp ở miền nam Lebanon.

Hãng thông tấn TASS đưa tin: “Trong cuộc gặp giữa Đại sứ Israel Oded Joseph và các quan chức ngoại giao Nga, trọng tâm chính xoay quanh tình hình quân sự - chính trị căng thẳng đang diễn ra ở Trung Đông. Phía Nga sau đó đã lên tiếng phản đối vụ các phóng viên đài RT bị tên lửa Israel tấn công ở miền nam Lebanon. Các quan chức Nga nhấn mạnh việc điều tra kỹ lưỡng các tình tiết và ngăn chặn những sự việc tương tự có thể xảy ra trong tương lai”.

Trước đó, ông Sweeney, phóng viên thường trú của đài Nga ở Lebanon và người quay phim Ali Reed hôm 19/3 đã bất ngờ hứng chịu vụ nổ của một quả tên lửa Israel khi đang tác nghiệp tại một cây cầu ở miền nam Lebanon. Cả hai người sau đó được đưa đến một bệnh viện Lebanon để điều trị các vết thương do vụ không kích gây ra.

Số lượng xe tải chở hàng viện trợ vào Gaza đã giảm 80% kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Theo số liệu từ Trung tâm Điều phối Dân sự - Quân sự (CMCC) thành lập tại miền Nam Israel từ tháng 10-2025 nhằm quản lý viện trợ nhân đạo, sơ tán dân thường và điều phối hoạt động quân sự, dân sự trong xung đột, Gaza chỉ tiếp nhận 590 xe viện trợ nhân đạo trong tuần đầu tiên nổ ra xung đột tại Iran, giảm so với mức trung bình 4.200 xe/tuần trước đó. Từ ngày 15 đến 19-3, số xe viện trợ vào vùng lãnh thổ này tiếp tục giảm còn chưa đến 400 xe.Kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát vào ngày 28-2, Israel đã áp đặt các biện pháp hạn chế biên giới nghiêm ngặt hơn đối với Gaza, đóng hoàn toàn hai cửa khẩu Rafah và Zikim. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA) cho biết, cửa khẩu Kerem Shalom hiện là điểm trung chuyển duy nhất đối với hàng hóa viện trợ và thương mại cho Gaza.

Theo nhiều báo cáo, giá các mặt hàng thực phẩm tại Gaza đang tăng vọt do tình trạng thiếu hụt nguồn cung hàng hóa thiết yếu. Giá một bao bột mì đã tăng gấp ba lần, trong khi giá cà chua tăng hơn gấp đôi.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xác nhận, nguồn cung vật tư y tế cho Gaza ngày càng khan hiếm, khiến nhiều bệnh viện tại vùng lãnh thổ này phải phân phối thuốc và vật tư y tế theo định mức. Ngoài ra, hoạt động đưa bệnh nhân rời Gaza để điều trị cũng đã bị tạm dừng do biên giới đóng cửa.

Trong khi đó, giới chức y tế Gaza cảnh báo, nguồn cung cấp điện cho các bệnh viện đang đứng trước nguy cơ sụp đổ do tình trạng thiếu nhiên liệu và phụ tùng máy phát điện.

Liên hợp quốc lo ngại những hạn chế Israel áp đặt lên hoạt động nhân đạo ở Gaza và Bờ Tây đang làm trầm trọng hóa cuộc khủng hoảng đối với phụ nữ, trẻ em gái vốn thuộc nhóm dễ bị tổng thương và chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Các chuyên gia nhấn mạnh, sự sụp đổ của hệ thống chăm sóc sức khỏe ở Gaza, đặc biệt là tình trạng gián đoạn dịch vụ sinh sản, đang gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của phụ nữ. Cùng với đó là mức độ nghiêm trọng gia tăng đối với trẻ em gái khi phải đối mặt nguy cơ nghèo đói, bệnh tật và mất cơ hội học tập.

Một chuyến bay chở khách của hãng hàng không quốc gia Ấn Độ (Air India) đi Vancouver, Canada đã buộc phải quay trở lại New Delhi sau gần 8 giờ bay, do hãng sử dụng nhầm loại máy bay không được cấp phép nhập cảnh vào Canada. Sự cố hy hữu được đánh giá là khá nghiêm trọng trong ngành hàng không.
Theo thông tin ban đầu, chuyến bay mang số hiệu AI185 khởi hành từ New Delhi ngày 19/3, bay theo hướng đông nhằm tránh khu vực xung đột ở Trung Đông. Tuy nhiên, hãng hàng không Air India chỉ được phía Canada cấp phép khai thác dòng máy bay Boeing 777-300ER, trong khi chuyến bay này lại sử dụng phiên bản Boeing 777-200LR (tầm bay siêu xa) chưa được phê duyệt.

Sai sót nghiêm trọng chỉ được phát hiện khi máy bay đã bay hơn 4 giờ và đang ở không phận Trung Quốc, gần thành phố Côn Minh (Kunming). Ngay sau đó, hãng đã quyết định cho máy bay quay đầu về New Delhi. Theo dữ liệu theo dõi chuyến bay, máy bay cất cánh lúc 11h34 và hạ cánh trở lại vào khoảng 19h19 cùng ngày.Giới chuyên môn cho biết, các quốc gia có quy định khác nhau đối với hãng hàng không nước ngoài, bao gồm cấp phép theo hãng, theo đội bay hoặc thậm chí theo từng số hiệu tàu bay cụ thể. Trong trường hợp của Air India, Canada chỉ cho phép khai thác dòng Boeing 777-300 ER, không áp dụng với phiên bản 777-200LR.

Hãng Air India đã lên tiếng về vụ việc, cho biết chuyến bay AI185 quay đầu do “vấn đề vận hành” và được xử lý theo đúng quy trình an toàn. Máy bay đã hạ cánh an toàn, toàn bộ hành khách và tổ bay đã rời máy bay. Hãng hàng không cũng bày tỏ lấy làm tiếc về sự cố “ngoài ý muốn” ‎và đã hỗ trợ hành khách đầy đủ, bao gồm bố trí khách sạn và nhanh chóng sắp xếp chuyến bay thay thế vào sáng nay.

Hiện Hãng đang xét vụ việc và có thể sẽ xử lý trách nhiệm các cá nhân liên quan. Sự cố được cho là khá hiếm gặp trong ngành hàng không, đặc biệt khi máy bay phải quay đầu do “lỗi con người” trong khâu điều phối, khiến ngay cả các chuyên gia hàng không dày dạn kinh nghiệm cũng bất ngờ.

Mỹ thúc đẩy gói bán vũ khí khổng lồ cho các nước vùng Vịnh, đồng thời kích hoạt quyền khẩn cấp để rút ngắn quy trình phê duyệt giữa lúc xung đột Iran leo thang.Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thúc đẩy một gói bán vũ khí quy mô khoảng 23 tỷ USD cho ba quốc gia vùng Vịnh, trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Động thái này được cho là nhằm củng cố năng lực phòng thủ cho các đồng minh của Washington trước những diễn biến quân sự ngày càng phức tạp trong khu vực.

Theo Wall Street Journal, chính phủ đã phê duyệt các thương vụ bán vũ khí cho Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Kuwait và Jordan. Trong đó, hơn 16 tỷ USD dành cho các hệ thống phòng không, đạn dược và thiết bị radar cho ba quốc gia Trung Đông, được công bố hôm thứ Năm (19/3).

Bên cạnh đó, một gói bổ sung trị giá khoảng 7 tỷ USD dành riêng cho UAE cũng được thông qua. Đáng chú ý, thương vụ này được thực hiện thông qua các kênh không yêu cầu công khai theo quy định xuất khẩu vũ khí của Mỹ, cho phép tiến trình diễn ra nhanh chóng và ít chịu giám sát công khai hơn.

Động thái tăng cường bán vũ khí diễn ra trong bối cảnh Iran mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực, nhằm đáp trả các đòn không kích của Israel vào các cơ sở khí đốt của nước này trong tuần qua. Diễn biến leo thang khiến nguy cơ bất ổn lan rộng tại Trung Đông ngày càng gia tăng.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, các thương vụ này sẽ giúp các quốc gia nhận vũ khí có các mối đe dọa hiện tại và tương lai, đồng thời nâng cao khả năng phối hợp tác chiến với lực lượng liên quân Mỹ và các đối tác khu vực.

Ngoài các hệ thống phòng thủ, chính quyền Mỹ cũng mở rộng một số thỏa thuận đã được ký trước đó, bao gồm việc cung cấp tên lửa Patriot PAC-3 trị giá khoảng 5,6 tỷ USD và trực thăng vận tải CH-47 Chinook trị giá khoảng 1,32 tỷ USD.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, một thương vụ khác với UAE trị giá 644 triệu USD bao gồm 1.500 quả bom đường kính nhỏ và các nâng cấp cho máy bay chiến đấu F-16. Một thương vụ nữa đề xuất bán tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến (AMRAAM) với giá 1,22 tỷ USD.

Bên cạnh đó, Mỹ cũng phê duyệt thương vụ bán máy bay không người lái Predator XP trị giá 37 triệu USD cùng các chương trình hỗ trợ vận hành cho máy bay hạng nhẹ.Ngoài UAE, chính quyền Mỹ cũng công bố đề xuất bán các hệ thống radar cảm biến phòng thủ tên lửa và phòng không tầng thấp cho Kuwait trị giá 8 tỷ USD, cùng một thương vụ nhỏ hơn trị giá 70 triệu USD nhằm hỗ trợ máy bay và đạn dược cho Jordan.

Đáng chú ý, để đẩy nhanh tiến độ triển khai một số thương vụ, chính quyền Mỹ đã viện dẫn điều khoản khẩn cấp trong luật kiểm soát xuất khẩu vũ khí. Cơ chế này cho phép nhánh hành pháp bỏ qua quy trình xem xét kéo dài 30 ngày của Quốc hội, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian phê duyệt.

Động thái này phản ánh mức độ cấp bách trong việc củng cố năng lực phòng thủ cho các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông, khi khu vực đang đứng trước nguy cơ bất ổn kéo dài.

Theo nhận định của CNBC, việc Washington gia tăng hỗ trợ quân sự cho các quốc gia vùng Vịnh không chỉ nhằm đối phó với các mối đe dọa trước mắt mà còn là bước đi chiến lược nhằm duy trì ảnh hưởng và khả năng răn đe trong một khu vực ngày càng biến động.

Việc trì hoãn chuyến bay thử nghiệm Tejas Mk2 thêm hai năm buộc Ấn Độ phải đẩy mạnh nâng cấp phi đội Su-30MKI hiện có và đàm phán mua tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57 từ Nga.

Chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của phiên bản tiêm kích cải tiến Tejas Mk2 dành cho Không quân Ấn Độ đã chính thức bị trì hoãn thêm hai năm. Đây là bước lùi mới nhất trong chuỗi chậm trễ kéo dài, gây ảnh hưởng đáng kể đến lộ trình hiện đại hóa lực lượng không quân của quốc gia này. Mặc dù Hội đồng Quốc phòng Ấn Độ đã thông qua chương trình vào cuối năm 2022, nhưng việc phân bổ ngân sách thực tế và hoàn tất các thỏa thuận hợp tác quốc tế đã bị đẩy lùi sang tận cuối năm 2023.

Rào cản kỹ thuật và chuỗi cung ứng động cơ
So với phiên bản Tejas Mk1 đang hoạt động, Tejas Mk2 là mẫu máy bay phức tạp hơn với thân máy bay lớn hơn, bổ sung cánh mũi (canards) để tăng khả năng cơ động. Đáng chú ý, dòng máy bay này dự kiến trang bị động cơ F414 mạnh mẽ của General Electric (Mỹ) để thay thế dòng F404 cũ.

Tuy nhiên, nhà cung cấp General Electric đang đối mặt với những đứt gãy trong chuỗi cung ứng, dẫn đến việc bàn giao động cơ F414 bị chậm trễ. Điều này buộc Ấn Độ phải cân nhắc các phương án động cơ thay thế hoặc chấp nhận đợi chờ, làm dấy lên những nghi ngại về khả năng sẵn sàng chiến đấu của dòng máy bay nội địa này.

Bên cạnh đó, yêu cầu tỉ lệ nội địa hóa phải đạt ít nhất 80% cũng là một thách thức lớn. Với tiền lệ các chương trình nội địa thường xuyên lỗi hẹn và sự hạn chế về hạ tầng công nghiệp, mục tiêu này được đánh giá là cực kỳ khó khăn đối với các nhà sản xuất trong nước.

Chi phí đắt đỏ và hiệu quả thực tế
Vào tháng 9 năm 2025, Bộ Quốc phòng Ấn Độ đã ký hợp đồng trị giá 7 tỷ USD để mua 97 chiếc Tejas Mk1A, với đơn giá xấp xỉ 72 triệu USD mỗi chiếc. Tuy nhiên, hiệu quả chi phí của dòng tiêm kích này đang bị đặt dấu hỏi lớn khi chương trình đã kéo dài gần 40 năm nhưng số lượng biên chế vẫn còn hạn chế. Chuyến bay đầu tiên của dòng Tejas diễn ra từ năm 2001, nhưng phải mất 18 năm sau mới bắt đầu được đưa vào phục vụ hạn chế.

Sự trỗi dậy của công nghệ Nga tại Ấn Độ

Trong khi các dự án nội địa dậm chân tại chỗ, Ấn Độ đang đẩy mạnh kế hoạch nâng cấp toàn diện phi đội tiêm kích hạng nặng Su-30MKI. Vào tháng 2 năm 2026, Bộ Quốc phòng Ấn Độ xác nhận sẽ hiện đại hóa 84 trên tổng số hơn 270 chiếc Su-30MKI với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Nga. Thiết kế của Su-30MKI được đánh giá là còn nhiều dư địa để tích hợp các công nghệ của tiêm kích thế hệ thứ năm.

Đáng chú ý hơn, các cuộc đàm phán về việc sản xuất tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57 theo giấy phép đã bước vào giai đoạn kỹ thuật chuyên sâu từ tháng 1 năm 2026. Nga đã đưa ra đề nghị chưa từng có tiền lệ khi sẵn sàng cung cấp toàn quyền truy cập vào mã nguồn của Su-57 cho phía Ấn Độ. Đây là phương án khả thi nhất để New Delhi lấp đầy khoảng trống lực lượng trong khi chương trình tiêm kích thế hệ năm tự thân (AMCA) dự kiến không thể trực chiến trước năm 2040.