Mới đây nhất, một bé gái 11 tuổi tại Phú Quốc (An Giang) đã tử vong vào ngày 16/3, nghi do nhiễm não mô cầu. Trước đó, trẻ chỉ có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu – những triệu chứng dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Do gia đình chủ quan, đến khi trẻ nổi ban toàn thân, tím tái, khó thở mới đưa đi cấp cứu thì bệnh đã tiến triển quá nhanh, không thể cứu chữa.

Không chỉ riêng trường hợp này, trước đó vài ngày, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Lâm Đồng cũng ghi nhận một học sinh 14 tuổi bị viêm màng não do não mô cầu, với tới 69 người thuộc diện tiếp xúc gần, bao gồm cả nhân viên y tế.

Tại Vĩnh Long, một phụ nữ 47 tuổi nhập viện trong tình trạng nhiễm trùng huyết nặng, huyết áp tụt, rối loạn tri giác, trên da xuất hiện nhiều ban xuất huyết hoại tử – dấu hiệu điển hình của thể bệnh tối cấp.

Theo thống kê của Bộ Y tế, trong năm 2025, cả nước ghi nhận gần 100 ca mắc não mô cầu, trong đó có ít nhất 3 trường hợp tử vong. Con số này dù chưa lớn nhưng đáng lo ngại ở chỗ bệnh có tốc độ tiến triển cực nhanh và tỷ lệ tử vong cao.

BSCKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, não mô cầu là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với khả năng gây tử vong chỉ trong vòng 24 giờ. Thậm chí, ở thể nhiễm trùng huyết tối cấp, thời gian từ khi khởi phát đến tử vong có thể chỉ kéo dài 6–8 giờ nếu không được xử trí kịp thời.

Bệnh do não mô cầu thường biểu hiện dưới hai thể chính là viêm màng não và nhiễm trùng huyết. Trong đó, viêm màng não chiếm hơn 50% các ca bệnh xâm lấn, còn nhiễm trùng huyết chiếm từ 5–20% nhưng lại có tỷ lệ tử vong rất cao. Một số trường hợp có thể đồng thời mắc cả hai thể, khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Bác sĩ Chính cảnh báo: “Ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị tích cực, vẫn có từ 10–20% bệnh nhân không qua khỏi. Nếu không được điều trị, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%. Khoảng 20% người sống sót phải đối mặt với các di chứng nặng nề như cắt cụt chi, suy thận phải chạy thận nhân tạo, mất thính lực, rối loạn thần kinh, co giật hoặc suy giảm trí nhớ lâu dài”.
Khó nhận biết ở giai đoạn mới nhiễm

Theo bác sĩ Chính, đáng lo ngại là bệnh ở giai đoạn đầu rất khó nhận biết. Trong 4–12 giờ đầu, người bệnh chỉ có biểu hiện giống cảm cúm như sốt, đau họng, mệt mỏi. Sau 12–15 giờ, các dấu hiệu đặc trưng hơn mới xuất hiện như đau đầu, cứng gáy, buồn nôn, sợ ánh sáng, nổi ban xuất huyết. Khi bước sang giai đoạn 15–24 giờ, bệnh có thể nhanh chóng chuyển nặng với biểu hiện lú lẫn, mê sảng, co giật, hôn mê và tử vong.

Một dấu hiệu điển hình của bệnh là tử ban – các nốt ban xuất huyết dưới da có thể lan nhanh, không biến mất khi ấn bằng vật trong suốt. Đây là biểu hiện cho thấy bệnh đã bước vào giai đoạn nhiễm độc nặng, có nguy cơ dẫn đến suy đa tạng và tử vong rất cao.

Vi khuẩn não mô cầu lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, thông qua các giọt bắn từ mũi, họng của người bệnh hoặc người mang vi khuẩn không có triệu chứng. Đáng chú ý, trong cộng đồng có tới 10–20% người lành mang vi khuẩn, tỷ lệ này có thể tăng lên 50% trong các đợt dịch, khiến việc kiểm soát nguồn lây trở nên khó khăn, bác sĩ Chính lưu ý.

Nguy cơ lây nhiễm cao hơn trong môi trường kín, đông người như trường học, ký túc xá, nhà trẻ hoặc doanh trại. Vi khuẩn cũng có thể tồn tại trên bề mặt đồ vật trong 1–2 giờ và lây lan khi con người chạm tay vào rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Bệnh não mô cầu có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất là trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên và những người sống trong môi trường tập thể.

Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 1 tuổi, có nguy cơ cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch cũng thuộc nhóm dễ mắc và dễ diễn biến nặng.

Theo các nghiên cứu, thanh thiếu niên là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn cao nhất, có thể gấp đôi dân số chung. Đặc biệt, ở độ tuổi 19, tỷ lệ mang mầm bệnh có thể lên tới 23,7%, tức cứ 4 người thì có 1 người mang vi khuẩn mà không hề hay biết.

Trước nguy cơ bệnh gia tăng, các chuyên gia y tế khuyến cáo tiêm chủng là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và bền vững nhất. Hiện nay, vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó các nhóm A, B, C, Y, W-135 và X gây ra hơn 90% số ca bệnh trên toàn cầu. Việt Nam đã có đầy đủ vắc xin phòng 5 nhóm phổ biến gồm A, B, C, Y và W, giúp mở rộng cơ hội bảo vệ cho nhiều đối tượng.

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêm vắc xin là chiến lược quan trọng nhất để phòng ngừa các ca bệnh và kiểm soát dịch não mô cầu. Trong bối cảnh bệnh có thể diễn tiến như “cơn bão” chỉ trong vài giờ, việc chủ động phòng bệnh, nhận biết sớm triệu chứng và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời là yếu tố quyết định để giảm thiểu nguy cơ tử vong.

Trong cuộc sống bận rộn, việc nấu dư thức ăn và bảo quản trong tủ lạnh để ăn lại vào hôm sau là thói quen khá phổ biến. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, hạn chế lãng phí thực phẩm và giảm chi phí sinh hoạt.

Tuy nhiên, không phải món ăn nào cũng có thể bảo quản rồi hâm nóng lại một cách an toàn. Một số loại thực phẩm sau khi nấu chín nếu để lâu hoặc hâm nóng lại nhiều lần có thể biến đổi thành phần dinh dưỡng, thậm chí tạo ra những chất không tốt cho sức khỏe.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo có một số loại thực phẩm tốt nhất nên ăn hết trong ngày, nếu còn thừa thì nên bỏ đi thay vì cố gắng hâm nóng lại.

Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh – nguyên giảng viên Viện Công nghệ Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, không phải thực phẩm nào cũng phù hợp để bảo quản rồi hâm nóng lại nhiều lần.

Ông cho biết trên báo Sức khỏe & Đời sống: “Việc hâm nóng lại thức ăn nhiều lần có thể làm biến đổi thành phần dinh dưỡng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển nếu bảo quản không đúng cách. Tốt nhất nên nấu lượng vừa đủ cho mỗi bữa ăn, tránh để thực phẩm đã nấu chín quá lâu.”
Rau lá xanh nấu chín để qua đêm

Các loại rau lá xanh như rau bina, cải bó xôi, bắp cải, xà lách hay xà lách romaine vốn được xem là nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất dồi dào. Tuy nhiên, khi các loại rau này đã được nấu chín và để lâu, thành phần hóa học của chúng có thể thay đổi.

Cụ thể, trong rau lá xanh có chứa một lượng nitrat tự nhiên. Khi rau được nấu chín rồi để ở nhiệt độ phòng trong nhiều giờ hoặc bảo quản không đúng cách, nitrat có thể chuyển hóa dần thành nitrit.

Khi hâm nóng lại, lượng nitrit này có thể tăng lên đáng kể. Nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài, nitrit có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.

Ngoài ra, rau lá xanh sau khi nấu chín cũng dễ mất vitamin nếu để lâu. Vì vậy, tốt nhất nên nấu lượng rau vừa đủ cho một bữa ăn. Nếu còn thừa sau nhiều giờ, việc bỏ đi đôi khi là lựa chọn an toàn hơn.

Hải sản đã nấu chín để qua đêm

Cá, tôm, cua và nhiều loại hải sản khác có hàm lượng protein cao, điều này khiến chúng trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nếu bảo quản không đúng cách.

Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần cho thực phẩm vào tủ lạnh là có thể giữ an toàn. Tuy nhiên, tủ lạnh chỉ làm chậm quá trình phát triển của vi khuẩn chứ không tiêu diệt hoàn toàn chúng.

Nếu hải sản đã nấu chín được để qua đêm rồi hâm nóng lại nhưng nhiệt độ không đủ cao hoặc thời gian hâm nóng quá ngắn, vi khuẩn có thể vẫn tồn tại. Trong trường hợp nhẹ, người ăn có thể bị đau bụng, tiêu chảy. Nặng hơn có thể dẫn đến ngộ độc thực phẩm.

Không chỉ vậy, hải sản để lâu thường mất đi độ tươi và hương vị đặc trưng. Vì thế, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nên chế biến lượng hải sản vừa đủ và ăn ngay sau khi nấu.

Nấm nấu chín để lâu

Nấm là thực phẩm được nhiều người yêu thích nhờ hương vị đặc trưng và giá trị dinh dưỡng cao. Tuy nhiên, nấm sau khi nấu chín nếu để lâu, đặc biệt là ở nhiệt độ phòng, có thể xảy ra những biến đổi không tốt.

Trong quá trình bảo quản, các thành phần protein và hợp chất hữu cơ trong nấm có thể bị phân hủy, tạo ra những chất gây khó chịu cho hệ tiêu hóa.

Đặc biệt, các món canh nấm hoặc súp nấm để qua đêm có thể trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Ngay cả khi bạn đun sôi lại, một số độc tố do vi khuẩn tạo ra vẫn có thể tồn tại vì chúng có khả năng chịu nhiệt.

Do đó, giống như rau xanh, nấm nên được nấu vừa đủ cho một bữa ăn. Việc giữ lại và hâm nóng nhiều lần không phải là lựa chọn tốt cho sức khỏe.

Trứng lòng đào hoặc trứng chưa chín kỹ

Trứng là thực phẩm quen thuộc trong nhiều bữa ăn gia đình. Tuy nhiên, không phải loại trứng nào cũng có thể bảo quản và hâm nóng lại.

Với trứng luộc chín hoàn toàn, nếu được bảo quản trong tủ lạnh đúng cách, vẫn có thể sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định. Nhưng đối với trứng lòng đào hoặc trứng chưa chín kỹ, nguy cơ lại khác.

Những loại trứng này chưa được nấu đủ nhiệt để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn có thể tồn tại bên trong, chẳng hạn như vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm. Nếu để qua đêm rồi hâm nóng lại, nguy cơ nhiễm khuẩn có thể tăng lên.

Một số người có thói quen luộc sẵn trứng lòng đào từ tối hôm trước để sáng hôm sau hâm lại ăn nhanh. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng thói quen này không nên duy trì.

Để đảm bảo an toàn thực phẩm trong sinh hoạt hằng ngày, các chuyên gia khuyến nghị một số nguyên tắc đơn giản:

- Chỉ nấu lượng thức ăn vừa đủ cho mỗi bữa.

- Bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh càng sớm càng tốt sau khi nấu.

- Hâm nóng thức ăn ở nhiệt độ đủ cao và chỉ hâm lại một lần.

- Tránh giữ lại những thực phẩm dễ biến đổi như rau lá xanh, hải sản hoặc nấm.

Truyền thông Nga đưa tin ngày 18/3 cho biết, một cột mốc quan trọng đã bắt đầu tại Tổ máy số 3 của Nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2 (tại thị trấn Sosnovy Bor, tỉnh Leningrad): Đội kỹ sư bắt đầu gia cố móng của tòa nhà tuabin.

Tiến độ này được bộ phận báo chí của Rosenergoatom (thuộc Tập đoàn Năng lượng hạt nhân Nhà nước Nga - Rosatom) báo cáo.

Quá trình này có yếu tố quyết định cho sự vững chãi của Nhà máy Leningrad-2. Phần móng này đảm bao siêu chắc chắn, vì nó phải gánh chịu mọi thứ: Trọng lượng khổng lồ, rung động dữ dội từ tuabin quay tốc độ cao, và cả những đợt chấn động địa chấn nếu xảy ra.

Nói đơn giản, đây chính là bệ đỡ vững chắc để tuabin hoạt động an toàn, ổn định suốt hàng chục năm.

Các công nhân nhà máy điện hạt nhân đang gia cố móng, đào các đường hầm đặc biệt cho cáp và đường ống, và lắp đặt các bộ phận ngầm cho thiết bị. Tổng cộng các công việc này cần 5.000 tấn cốt thép và hơn 20.000 m³ bê tông. Khu vực thi công rộng hơn một sân bóng đá.

Dịch vụ báo chí Rosenergoatom

Toàn bộ quá trình đổ bê tông và hoàn thiện móng sẽ kéo dài suốt 3 tháng. Sau đó, đội ngũ kỹ sư và công nhân Nga sẽ chuyển sang dựng tường, hoàn thiện kết cấu để chuẩn bị đón "trái tim" – chính là tuabin khổng lồ.

Hiện nay, Leningrad-2 đã là nhà máy điện hạt nhân đang vận hành thực tế: Tổ máy số 1 hòa lưới từ năm 2018, Tổ máy số 2 theo sau năm 2020. Công việc đang được đẩy mạnh cho Tổ máy số 3 (và sắp tới là Tổ máy số 4).

Toàn bộ dự án do Tập đoàn Titan-2 Holding làm tổng thầu – một ông lớn chuyên xây dựng các công trình hạt nhân phức tạp của Nga.

Nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2 không chỉ là một công trình kỹ thuật, mà còn là bước đi chiến lược quan trọng của Nga nhằm thay thế dần các lò cũ RBMK bằng công nghệ mới an toàn hơn VVER-1200 (lò nước áp lực thế hệ III+ do Nga sản xuất), mang đến nguồn điện sạch, ổn định và hiện đại hơn cho khu vực Tây Bắc Nga.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các tập đoàn hàng tiêu dùng lớn đang chật vật tái cấu trúc danh mục sản phẩm để thích ứng với sự thay đổi trong khẩu vị và thói quen tiêu dùng.

Kraft Heinz và Unilever gần đây đã tiến hành các cuộc đàm phán về một thương vụ sáp nhập quy mô lớn trong lĩnh vực thực phẩm mà nếu thành công, có thể đưa tương cà Heinz và sốt mayonnaise Hellmann’s về chung một “mái nhà”. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các tập đoàn hàng tiêu dùng lớn đang chật vật tái cấu trúc danh mục sản phẩm để thích ứng với sự thay đổi trong khẩu vị và thói quen tiêu dùng.

Theo các nguồn tin thân cận, các cuộc thảo luận, hiện đã kết thúc, xoay quanh việc sáp nhập mảng thực phẩm của Unilever với bộ phận gia vị và nước sốt của Kraft Heinz. Nếu thành hiện thực, thương vụ có thể tạo ra một thực thể mới trị giá hàng chục tỷ USD.

Việc hai “ông lớn” cân nhắc sáp nhập cho thấy áp lực ngày càng lớn mà họ đang đối mặt, khi nhu cầu đối với thực phẩm đóng gói suy giảm. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe, có xu hướng hạn chế đồ chế biến sẵn hoặc chuyển sang các sản phẩm giá rẻ hơn từ thương hiệu riêng của siêu thị.
Unilever: Dần rời xa thực phẩm

Trong suốt thập kỷ qua, Unilever đã từng bước giảm tỷ trọng mảng thực phẩm, chuyển hướng sang các sản phẩm làm đẹp và chăm sóc cá nhân - những lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng cao hơn. Tập đoàn thuộc chỉ số FTSE 100 này hiện vẫn sở hữu các thương hiệu thực phẩm quen thuộc như Marmite hay Knorr, nhưng đã tách riêng nhiều mảng kinh doanh như bơ phết, trà và kem.

Tân CEO Fernando Fernández thậm chí không loại trừ khả năng bán toàn bộ mảng thực phẩm khi được hỏi về định hướng chiến lược vào tháng 12. Hiện Unilever đang trong quá trình thoái vốn khoảng 1 tỷ USD khỏi các thương hiệu thực phẩm nhỏ, khiến Hellmann’s và Knorr chiếm tới 75% mảng này.

Theo ước tính của Jefferies, nếu tách riêng, mảng thực phẩm của Unilever có thể được định giá khoảng 36–37 tỷ USD.

Kraft Heinz: Tái cấu trúc sau một thập kỷ khó khăn

Ở chiều ngược lại, Kraft Heinz - tập đoàn được hình thành từ thương vụ sáp nhập đình đám do Warren Buffett và 3G Capital hậu thuẫn cách đây một thập kỷ - cũng đang tìm cách “lột xác” sau nhiều năm tăng trưởng ì ạch.

Các cuộc đàm phán với Unilever diễn ra trước khi Kraft Heinz quyết định vào tháng 2 tạm dừng kế hoạch chia tách doanh nghiệp và thay vào đó đầu tư 600 triệu USD cho chiến lược tái cấu trúc dưới sự dẫn dắt của CEO mới Steve Cahillane.

Trước đó, công ty từng dự định tách riêng mảng thực phẩm tiêu dùng truyền thống tăng trưởng chậm, như xúc xích Oscar Mayer hay bộ đồ ăn nhanh Lunchables, khỏi mảng nước sốt, gia vị và phô mai đang tăng trưởng nhanh hơn, bao gồm tương cà Heinz và phô mai Philadelphia.

Ông Cahillane cho biết mục tiêu hiện tại là đưa Kraft Heinz trở lại quỹ đạo tăng trưởng tự nhiên, từ đó mở ra nhiều lựa chọn hơn trong việc tái định hình danh mục sản phẩm trong tương lai.

Khi người tiêu dùng thay đổi, doanh nghiệp buộc phải chuyển mình

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang tạo ra áp lực lớn lên các tập đoàn thực phẩm truyền thống. Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sản phẩm lành mạnh, ít chế biến, hoặc chuyển sang các thương hiệu giá rẻ của siêu thị trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao.

Trước xu hướng này, các tập đoàn buộc phải tái cấu trúc, tập trung vào những mảng tăng trưởng nhanh hơn.

Năm ngoái, Unilever đã tách riêng mảng kem thành một công ty độc lập, đồng thời mua lại các thương hiệu tăng trưởng nhanh như Dr Squatch - một nhãn hàng chăm sóc cá nhân dành cho nam giới.

Theo hình ảnh từ Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), tàu container Safeen Prestige mang cờ Malta đang ở vị trí cách đảo Ra's Makhbūq thuộc tỉnh Musandam, Oman khoảng 4,5 hải lý về phía đông bắc. Toàn bộ thủy thủ đoàn đã rời bỏ tàu. Hiện tại, vẫn chưa rõ thời điểm xảy ra đám cháy trong ảnh vệ tinh.

Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) thông tin thêm tàu Safeen Prestige từng bị trúng một "vật thể lạ" vào ngày 4/3, gây ra hỏa hoạn trong phòng máy.

Ngày 18/3, Cục khí tượng thủy văn Pakistan (PMD), cơ quan giám sát khu vực Vịnh Ba Tư nơi tàu Safeen Prestige đang trôi dạt cũng đưa ra cảnh báo hàng hải, cảnh báo những tàu khác trong khu vực rằng con tàu đang bốc cháy.

Trước đó, UKMTO cho biết hơn 20 tàu bị tấn công ở khu vực quanh vịnh Arab, eo biển Hormuz và vịnh Oman kể từ khi chiến sự giữa Israel - Mỹ với Iran nổ ra hôm 28/2.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đang lên kế hoạch công bố trong tuần này về việc nhiều quốc gia đã đồng ý thành lập liên minh để hộ tống tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

WSJ trích dẫn nguồn tin từ các quan chức Mỹ cho biết kế hoạch này đang được chuẩn bị. Tuy nhiên, việc các hoạt động hộ tống có bắt đầu ngay trong khi xung đột vẫn đang diễn ra hay sẽ hoãn lại đến sau khi giao tranh kết thúc vẫn còn đang được thảo luận.

Nhà Trắng từ chối bình luận về các câu hỏi liên quan. Trước đó, Tổng thống Trump đã viết trên mạng xã hội Truth Social rằng: “Một số quốc gia – đặc biệt là những nước bị ảnh hưởng bởi nỗ lực của Iran nhằm phong tỏa eo biển Hormuz – sẽ điều tàu chiến cùng với Mỹ để giữ cho eo biển luôn mở và đảm bảo an toàn”. Ông đã đề cập đến Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Anh và Pháp.

Iran đã hạn chế nghiêm trọng giao thông qua eo biển Hormuz, nơi khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ của thế giới đi qua. Trong 24 giờ gần nhất, không có tàu nào đi qua tuyến đường này, giảm mạnh so với mức trung bình khoảng 60 tàu mỗi ngày, theo dữ liệu từ trang theo dõi vận tải biển.

Cùng đọc bài viết của RT để hiểu rõ hơn vấn đề này.

Tầm bắn của Condor bao trùm Nam Mỹ

Vào những năm 1980, Argentina nổi lên như một quốc gia tiên phong về công nghệ tên lửa ở Nam Mỹ.

Sau thất bại trong Chiến tranh Falklands năm 1982, chính quyền quân sự cầm quyền đã tăng cường nỗ lực phát triển tên lửa nội địa, đặc biệt là trong bối cảnh lệnh cấm vận vũ khí từ Pháp đối với tên lửa chống hạm Exocet.

Dự án quan trọng nhất của Argentina chắc chắn là chương trình tên lửa Condor.

Nỗ lực chế tạo tên lửa tầm xa Condor I bắt đầu vào cuối những năm 1970. Ban đầu được thiết kế như một tên lửa để nghiên cứu tầng khí quyển cùng với một dự định khác là sử dụng cho mục đích quân sự.

Với tầm bay khoảng 100-115km, tên lửa có thể mang đầu đạn nặng tới 500kg. Về cơ bản, chương trình nhằm mục đích phát triển tên lửa chiến thuật tác chiến đầu tiên của Argentina có khả năng tấn công các mục tiêu quan trọng sâu trong lãnh thổ đối phương.

Dự án được phát triển với sự hợp tác của Công ty MBB của Đức đã đóng góp vào thiết kế động cơ của tên lửa. Các công ty từ Ý và Pháp cũng tham gia vào quá trình phát triển. Kinh nghiệm này sau đó đã được sử dụng trong dự án Condor II.

Dự án Condor II được khởi xướng sau thất bại của Argentina trong cuộc chiến năm 1982. Có lẽ giới lãnh đạo chính trị nước này hy vọng sẽ giành lại quần đảo Falklands bằng công nghệ tên lửa tiên tiến.

Dự án được khởi động vào năm 1984 với sự hợp tác của Ai Cập, quốc gia đang thực hiện một sáng kiến ​​tương tự có tên Badr-2000.

Kế hoạch này bao gồm việc chế tạo một tên lửa đạn đạo hai tầng với tầm bắn từ 900 đến 1.000km và đầu đạn mạnh mẽ nặng tới 1.000kg. Loại tên lửa này sẽ di chuyển với tốc độ gấp năm lần tốc độ âm thanh.

Đến tháng 3/1989, nguyên mẫu dự kiến ​​sẽ được thử nghiệm. Các báo cáo chưa được xác nhận cho thấy một vụ phóng thử nghiệm ở tầm bắn 504km. Dự án được phát triển với sự tham gia của các công ty công nghệ châu Âu, Iraq và Ai Cập.

Chương trình này đã góp phần nâng cấp công nghệ tên lửa kiểu SCUD ở các quốc gia này và điều đó trở thành điều gây lo ngại đáng kể cho Mỹ.

Mỹ chuyển sự chú ý sang chương trình Condor II và mạng lưới nhà cung cấp nước ngoài rộng lớn của nó. Mối lo ngại nảy sinh do tên lửa này có nhiều điểm tương đồng với tên lửa Pershing-2 của Mỹ dẫn đến nghi ngờ về các nhà thầu Tây Âu tham gia vào cả hai dự án.

Hơn nữa, công nghệ này đã được chuyển giao cho Ai Cập và Iraq, điều này khiến các quan chức Mỹ lo ngại.

Năm 1988, Mỹ buộc tội Tiến sĩ Abdelkader Helmy, người gốc Ai Cập, âm mưu xuất khẩu vật liệu tên lửa thuộc chương trình Condor II. Năm 1991, Tiến sĩ Helmy nhận tội xuất khẩu trái phép vật liệu cách nhiệt MX-4926 được sử dụng cho vòi phun của tên lửa Condor II.

Cuối cùng, năm 1990, Tổng thống Argentina lúc bấy giờ là Carlos Menem đã chấm dứt chương trình phát triển tên lửa, đưa Argentina phù hợp với chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân của Mỹ.

Với sự giúp đỡ của Mỹ, năm 1993, tất cả tàn dư của chương trình tên lửa của Argentina đã bị tháo dỡ.

Chủ nghĩa thực dụng

Brazil là quốc gia duy nhất ở Nam Mỹ hiện đang theo đuổi chương trình tên lửa tầm xa của riêng mình.

Quốc gia này đi từ việc phát triển tên lửa sử dụng cho việc nghiên cứu không gian vào những năm 1980 đến việc sản xuất tên lửa dẫn đường chính xác phóng từ đất liền, biển và trên không, đồng thời tham gia hợp tác không gian với Trung Quốc.

Dự án tên lửa SS-300 được khởi động vào những năm 1980. Nó dựa trên tên lửa Sonda IV. Mục tiêu đầy tham vọng là tạo ra một tên lửa có tầm bắn 300km và mang được đầu đạn nặng 1.000kg, về cơ bản là một phiên bản hiện đại hơn của tên lửa SCUD do Liên Xô phát triển.

Các công ty Avibras và Orbita đã tham gia dự án nhằm phát triển tên lửa SS-600 và SS-1000 với tầm bắn lần lượt là 600 và 1.000km.

Tuy nhiên, đến năm 1991, dưới áp lực từ bên ngoài và do không còn mối đe dọa nào đối với an ninh quốc gia, Brazil đã gia nhập hàng ngũ các quốc gia ủng hộ việc không phổ biến tên lửa, do đó đã ngừng phát triển tên lửa đạn đạo.

Mặc dù vậy, Brazil vẫn giữ được năng lực chuyên môn của mình. Năm 1997, trong điều kiện bảo mật nghiêm ngặt, cơ quan chính phủ DCTA đã khởi xướng việc phát triển tên lửa chống bức xạ MAR-1.

Loại tên lửa này có tầm bắn từ 180 đến 250km, có thể tấn công các mục tiêu trên bộ hoặc trên biển, bao gồm cả những mục tiêu có radar đang hoạt động. Tên lửa có thể được phóng từ các bệ phóng trên mặt đất hoặc máy bay.

Tên lửa MAR-1 tương đương với tên lửa chống hạm Exocet của Pháp, nặng khoảng 300kg và có đầu đạn nặng 90kg. Năm 2012, tên lửa này đã được thử nghiệm thành công từ máy bay AMX do Brazil sản xuất.

Tên lửa MAR-1 cũng được tích hợp vào kho vũ khí của máy bay Mirage III/V của Pakistan. Pakistan đã mua khoảng 100 tên lửa loại này, đây là một thành công đáng kể đối với các nhà sản xuất tên lửa của Brazil.

Vào những năm 2000, tên lửa MANSUP được phát triển dựa trên MAR-1. Loại tên lửa chống hạm này có thể được phóng từ tàu chiến, máy bay và các bệ phóng di động trên mặt đất được thiết kế đặc biệt.

MANSUP đã được tích hợp vào hệ thống phòng thủ bờ biển của Brazil và Brazil đang tiếp tục nỗ lực tạo ra một biến thể tầm bắn xa hơn.

Trường hợp của Brazil khá độc đáo đối với khu vực Nam Mỹ. Chiến lược của nước này phản ánh sự phát triển dần dần và độc lập của các chương trình tên lửa. Tuy nhiên, Brazil tuân thủ các chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân, trong đó quy định giới hạn 300km đối với các hệ thống tên lửa chiến đấu.

"Đồ chơi chiến thuật" của các quốc gia khác

Các quốc gia Nam Mỹ chủ yếu dựa vào việc nhập khẩu hệ thống tên lửa từ nước ngoài. Một ngoại lệ đáng chú ý là Peru, nơi công ty FAMAE sản xuất tên lửa 306mm cho hệ thống phóng tên lửa đa nòng SLM.

Mặc dù những tên lửa này có thể đạt tầm bắn lên tới 150km, nhưng chúng không được coi là vũ khí dẫn đường chính xác.

Tại Chile và Colombia, lực lượng mặt đất sử dụng hệ thống pháo phản lực đa nòng M270 và hệ thống HIMARS do Mỹ sản xuất được trang bị tên lửa GMLRS và ATACMS với tầm bắn 70 và 150/300km tùy thuộc vào biến thể.

Venezuela đã tích cực nhập khẩu các hệ thống tên lửa từ Nga. Trong hai thập kỷ qua, nước này đã mua được nhiều loại vũ khí mạnh mẽ bao gồm hệ thống phóng tên lửa đa nòng Smerch và một số loại hệ thống tên lửa đất đối không.

Những đồn đoán về việc Venezuela có thể yêu cầu hệ thống tên lửa 9K720E Iskander-E vẫn chưa có cơ sở, vì chưa có xác nhận chính thức nào từ hai bên về loại vũ khí tối tân này.

Các nguồn thạo tin nói với CBS News rằng cuộc điều tra đã bắt đầu từ trước khi ông Kent từ chức hôm 17-3. Ông Kent từ chức nhằm phản đối chính quyền Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến tại Iran.

Một nguồn tin cho hay Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đang phụ trách vụ việc và cuộc điều tra đã diễn ra được một thời gian. Hiện cả phía ông Kent lẫn FBI đều chưa đưa ra bình luận.

Thông tin này lần đầu được trang Semafor đăng tải.

Cựu Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Taylor Budowich đã ám chỉ tới vấn đề "làm lộ thông tin mật" ngay sau khi ông Kent từ chức. Viết trên mạng xã hội X, ông Budowich ông cho rằng ông Kent "thường xuyên là trung tâm của các vụ rò rỉ an ninh quốc gia" và "dành phần lớn thời gian để phá vỡ chuỗi chỉ huy, làm suy yếu tổng thống".

Tuy nhiên, ông Budowich không nêu rõ cụ thể những thông tin nào đã bị tiết lộ.

Trong thư từ chức, ông Kent viết: "Iran không gây ra mối đe dọa tức thì đối với nước Mỹ. Chúng ta bị cuốn vào cuộc chiến với Iran do sức ép từ Israel và các nhóm vận động hành lang của họ tại Mỹ. Với lương tâm của mình, tôi không thể ủng hộ cuộc chiến đang diễn ra tại Iran".

Ông tiếp tục làm rõ quan điểm trong cuộc phỏng vấn với kênh Fox News hôm 18-3.

Tại đây, ông Kent khẳng định không có thông tin tình báo nào cho thấy Iran sắp tấn công phủ đầu Mỹ hoặc đang ở ngưỡng chế tạo vũ khí hạt nhân. Ông cũng nói đã không có "cuộc tranh luận đầy đủ" trước khi xung đột nổ ra mà thay vào đó là "phía Israel đã thúc đẩy quyết định".

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã phản bác mạnh mẽ tuyên bố này.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết bức thư từ chức của ông Kent chứa "những tuyên bố sai sự thật", khẳng định Iran thực sự là mối đe dọa tức thì đối với Mỹ.

Nhà Trắng cũng đồng thời nhấn mạnh việc cho rằng Tổng thống Donald Trump bị quốc gia khác thúc đẩy vào cuộc chiến với Iran là "xúc phạm và nực cười".

Bà Leavitt hạ thấp vai trò của ông Kent. Bà khẳng định ông Kent "không tham gia bất kỳ cuộc thảo luận nào" trước hoặc trong cuộc chiến với Iran, đồng thời đã không còn đóng góp vào các báo cáo tình báo trình tổng thống trong một thời gian dài.

Đáp lại, ông Kent lập luận sở dĩ "không có báo cáo tình báo nào trình tổng thống vì chính quyền không yêu cầu chia sẻ toàn bộ thông tin về Iran".

Là người được Tổng thống Donald Trump đề cử, ông Kent được Thượng viện phê chuẩn lãnh đạo Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia vào mùa hè năm ngoái. Khi được hỏi về ông Kent, Tổng thống Donald Trump nói: "Ông ấy là người tốt nhưng tôi luôn nghĩ ông ấy yếu về an ninh".

Ngày 19/3, Nghị sĩ Somayeh Rafiei của Iran cho biết nước này đang cân nhắc đề xuất thu phí quá cảnh đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz . Động thái này được cho là nhằm tận dụng quyền kiểm soát của Tehran đối với tuyến hàng hải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu và khí hóa lỏng toàn cầu.

Quốc hội Iran đang xem xét một dự luật yêu cầu các quốc gia sử dụng eo biển để vận chuyển hàng hóa, năng lượng hoặc thực phẩm phải nộp phí và thuế. Theo bà Somayeh Rafiei, đây được coi là khoản chi trả cho việc Iran đảm bảo an ninh trên tuyến hàng hải chiến lược này.

“Các quốc gia sử dụng eo biển Hormuz như một hành lang an toàn cho giao thông hàng hải, vận chuyển năng lượng và thực phẩm sẽ phải trả phí và thuế cho Iran” , bà Rafiei nói, đồng thời nhấn mạnh đây là một dạng “phí an ninh”.

Đề xuất trên được đưa ra trong bối cảnh lãnh đạo Iran cho rằng xung đột hiện nay có thể mở ra cơ hội để tái định hình vai trò của Tehran tại eo biển Hormuz sau khi chiến sự kết thúc.

Phó Tổng thống Mohammad Mokhber nhận định việc thiết lập một cơ chế mới tại eo biển Hormuz có thể giúp Iran chuyển từ thế bị trừng phạt sang vị thế mạnh hơn trong khu vực và trên thế giới. Ông cũng ám chỉ khả năng sử dụng lợi thế địa lý để gây sức ép, thậm chí hạn chế tàu thuyền của các nước đối thủ đi qua tuyến đường này.

Căng thẳng gia tăng sau khi Israel tấn công mỏ khí đốt Nam Pars của Iran. Theo đó, máy bay chiến đấu Israel đã dội bom vào cơ sở sản xuất khí gas lớn nhất của Iran đặt tại tỉnh Bushehr.

Mỏ khí Nam Pars, còn gọi là mỏ Bắc Dome, được biết đến là mỏ có trữ lượng khí gas lớn nhất thế giới. Mỏ này cung cấp khoảng 70% tổng lượng khí tự nhiên tiêu thụ tại Iran. Tehran đã cùng với Qatar khai thác mỏ này từ những năm 1990. Trong cuộc chiến 12 ngày đêm tháng 6/2025, Israel cũng đã tập kích các cơ sở hoạt động tại mỏ khí đốt lớn nhất của Iran.

Đáp trả, Iran đã nhắm vào các cơ sở năng lượng trong khu vực Vịnh Ba Tư, bao gồm cả tại Qatar và Saudi Arabia, làm dấy lên lo ngại xung đột có thể lan rộng trên toàn bộ mạng lưới dầu khí khu vực.

Trước diễn biến này, Ngoại trưởng Saudi Arabia, Hoàng tử Faisal bin Farhan, cảnh báo rằng sức ép từ Iran sẽ “phản tác dụng”, đồng thời cho biết Riyadh để ngỏ khả năng sử dụng biện pháp quân sự nếu cần thiết.

Cuộc họp do Tổ chức Hàng hải Quốc tế chủ trì kéo dài 2 ngày với sự tham gia của 176 quốc gia thành viên cùng nhiều tổ chức phi chính phủ.

Tại cuộc họp, Tổng Thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế Arsenio Dominguez đã kêu gọi triển khai các biện pháp thiết thực nhằm bảo vệ tàu thương mại và thủy thủ trước ảnh hưởng từ xung đột ở Trung Đông, đặc biệt quanh eo biển Hormuz. Ông Dominguez đồng thời cảnh báo căng thẳng địa chính trị đang đẩy ngành vận tải biển tới giới hạn và ảnh hưởng tiêu cực toàn cầu.

Ông nhấn mạnh mỗi khi ngành vận tải biển "bị sử dụng như thiệt hại ngoài ý muốn" trong các cuộc xung đột, cả thế giới đều bị ảnh hưởng tiêu cực. Ông kêu gọi các thành viên tập trung vào các biện pháp thiết thực để giải quyết vấn đề.

Trong khi đó, nhiều quốc gia đã đề xuất thiết lập hành lang hàng hải an toàn để sơ tán thủy thủ.

Hội đồng gồm 40 thành viên Tổ chức Hàng hải Quốc tế dự kiến trong ngày 19/3 sẽ bỏ phiếu một số nghị quyết, trong đó có sáng kiến hành lang hàng hải an toàn, dù các nghị quyết này không có tính ràng buộc về pháp lý.

Tại cuộc họp, các quốc gia Vùng Vịnh dã lên án tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz - nơi thường xuyên vận chuyển 1/5 lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Anh, Pháp, Đức và nhiều quốc gia khác đã kêu gọi Tổ chức Hàng hải Quốc tế thông qua tuyên bố lên án các cuộc tấn công vào tàu thương mại và thủy thủ, cũng như cơ sở hạ tầng hàng hải dân sự.

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, khoảng 20.000 thủy thủ đang bị mắc kẹt trên khoảng 3.200 tàu tại eo biển Hormuz, trong khi ít nhất 21 tàu đã bị tấn công hoặc bị nhắm mục tiêu ở điểm nghẽn hàng hải quan trọng này.

Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ và nhiều hàng hóa quan trọng, gây tăng giá và lo ngại trên thị trường toàn cầu.

Lá chanh từ lâu được nhiều gia đình Việt sử dụng ở dạng tươi hoặc sấy khô như một loại gia vị quen thuộc, giúp món ăn dậy mùi thơm và hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng loại lá này còn được ứng dụng rộng rãi trong y học nhờ những dược tính có lợi cho sức khỏe.

Theo y học hiện đại, trong lá chanh chứa nhiều thành phần như: Linalool; dầu limonene; flavonoid (như poncirin, hesperidin, rhoifolin và naringin); synephrine; N-methyltyramine; axit citric; canxi; photpho; sắt; vitamin A, B1 và C… rất tốt cho sức khỏe. Loại lá này đem lại 5 công dụng vàng cho sức khỏe như sau:

1. Tăng cường hệ thống miễn dịch

Lá chanh thường được sử dụng để tăng cường hệ thống miễn dịch và hỗ trợ điều trị một số bệnh nhiễm trùng. Nguyên nhân là vì loại lá này giàu các chất chống oxy hóa và có đặc tính kháng khuẩn mạnh.

Theo đó, các chất chống oxy hóa bao gồm flavonoid, axit phenolic và terpenoid sẽ giúp bảo vệ hệ thống miễn dịch bằng cách trung hòa các gốc tự do và giảm stress oxy hóa - những yếu tố làm suy yếu chức năng miễn dịch và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Bên cạnh đó, lá chanh chứa các hợp chất có đặc tính kháng khuẩn mạnh, có khả năng ức chế sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn, virus và nấm. Cụ thể, loại lá này cũng chứa các chất chống vi khuẩn tự nhiên như citronellal, limonene, giúp ức chế, ngăn chặn sự phát triển, lây lan của vi khuẩn gây bệnh như E. coli và Salmonella.

2. Làm mát gan

Theo Đông y, lá chanh là một trong những loại lá có tác dụng bình gan, mát gan, thanh nhiệt, giải độc cơ thể. Theo đó, lá chanh có chất xơ, giúp nhuận tràng, đào thải các chất độc ra khỏi cơ thể bằng đường tiêu hóa, giảm được gánh nặng cho hoạt động của lá gan.

Một bài thuốc làm mát gan phổ biến là: Lá chanh, lá gai, lá cối xay (các vị đều khô), mỗi vị 12g. Sắc với 3 bát nước còn 1 bát, chia uống 2 lần/ngày, nên uống sau bữa ăn sáng và tối. Thực hiện trong 15 ngày sẽ giúp giải nhiệt và bình gan hiệu quả.

3. Kiểm soát đường huyết

Một số nghiên cứu cho thấy lá chanh có thể góp phần điều chỉnh lượng đường trong máu, tốt cho người bị tiểu đường. Theo đó, loại lá này chứa hợp chất flavonoid, có thể giúp cải thiện độ nhạy insulin. Không những thế, một số nghiên cứu còn cho thấy rằng các hợp chất trong lá chanh có thể giúp làm chậm quá trình tiêu hóa carbohydrate - nguyên nhân dẫn đến lượng đường trong máu tăng dần sau bữa ăn. Do đó, lá chanh có thể giúp ngăn ngừa lượng đường trong máu tăng đột biến và hỗ trợ kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn.

4. Tốt cho hệ tiêu hóa

Lá chanh có chứa các hợp chất có thể kích thích sản xuất các enzym tiêu hóa, giúp phân hủy thức ăn và hấp thụ chất dinh dưỡng dễ dàng hơn, từ đó hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả. Bên cạnh đó, lá chanh có đặc tính tống hơi, giúp giảm khí và đầy hơi bằng cách thúc đẩy quá trình trục xuất khí, dưỡng ruột và cải thiện chức năng tổng thể của đường ruột. Loại lá này cũng có đặc tính kháng khuẩn có thể giúp duy trì sự cân bằng lành mạnh của vi khuẩn đường ruột nên giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh hơn.

5. Tốt cho da

Nhờ chứa vitamin C cùng nhiều chất chống oxy hóa, lá chanh có khả năng hỗ trợ bảo vệ làn da trước tác động của ánh nắng mặt trời, góp phần làm chậm quá trình lão hóa và cải thiện tình trạng thâm nám. Nước lá chanh có thể được dùng để rửa mặt hoặc kết hợp với một số nguyên liệu tự nhiên khác nhằm tạo thành mặt nạ chăm sóc da.

(Tổng hợp)