“Đây là một cử chỉ đáng hoan nghênh và mang tính xây dựng của Iran, xứng đáng được ghi nhận. Điều này báo trước cho hòa bình và sẽ góp phần mang lại ổn định cho khu vực”, ông Dar viết trong bài đăng trên mạng xã hội X.

Pakistan đang đóng vai trò trung gian để chuyển các thông điệp giữa Mỹ và Iran.

Từ ngày 28/3, Pakistan đăng cai cuộc họp 4 bên, cùng với Ả-rập Xê-út, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, để thảo luận về những nỗ lực giảm leo thang căng thẳng ở Trung Đông. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vừa cảm ơn Pakistan vì những nỗ lực nhằm chấm dứt chiến tranh.

Ngoài ra, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho biết nước này cũng đã đạt được thỏa thuận với Iran để sử dụng eo biển Hormuz, một nhượng bộ hiếm hoi được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt tình trạng thiếu năng lượng tại quốc gia Đông Nam Á này.

“Một thỏa thuận đã đạt được để cho phép các tàu chở dầu Thái Lan đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn”, ông Charnvirakul cho biết ngày 28/3.

Thoả thuận này đưa Thái Lan vào danh sách các quốc gia được Iran coi là “thân thiện”, cùng với Bangladesh, Trung Quốc, Ấn Độ, Iraq, Malaysia, Pakistan và Nga. Nhật Bản cũng đang đàm phán với Iran.

Quân đội Iran trên thực tế đã áp đặt phong tỏa tại eo biển Hormuz, làm gián đoạn các chuyến vận chuyển dầu khí từ các quốc gia vùng Vịnh, trong bối cảnh cuộc chiến với Mỹ và Israel tiếp diễn.

Có lợi thế đáng kể để kiểm soát eo biển này, Iran đe dọa tấn công các tàu mà họ coi là thù địch, đặc biệt là các tàu có quan hệ với Mỹ và Israel.

Bangkok đã cấm xuất khẩu dầu. Theo dữ liệu của Worldometers, tính đến năm 2024, Thái Lan sản xuất gần 418.000 thùng dầu mỗi ngày (xếp thứ 31 thế giới) và sở hữu trữ lượng dầu thô khoảng 240 triệu thùng (xếp thứ 55 thế giới).

Thỏa thuận giữa hai nước được nhất trí sau khi một tàu treo cờ Thái Lan mang tên Mayuree Naree bị tấn công vào đầu tháng này. Con tàu vẫn mắc cạn ngoài khơi đảo Qeshm của Iran.

"Các thủy thủ và lính thủy đánh bộ Mỹ trên tàu USS Tripoli (LHA 7) đã đến khu vực chịu trách nhiệm của Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ vào ngày 27/3", CENTCOM viết trên mạng xã hội X hôm thứ Bảy.

Cơ quan này lưu ý rằng, chiếc tàu tấn công đổ bộ lớp America này đóng vai trò là soái hạm của Nhóm sẵn sàng đổ bộ Tripoli/Đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến số 31. Lực lượng này bao gồm khoảng 3.500 thủy thủ và lính thủy đánh bộ, cùng nhiều máy bay vận tải, máy bay chiến đấu tấn công và nhiều phương tiện đổ bộ, tác chiến khác.

Trước đó, vào ngày 14/3, CNN dẫn lời ba quan chức Mỹ cho biết, Lầu Năm Góc sẽ triển khai một đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến đến Trung Đông. Đây là lực lượng phản ứng nhanh thường bao gồm khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ và thủy thủ.

Hiện vẫn chưa rõ Lực lượng Viễn chinh Thủy quân lục chiến (MEU) sẽ được sử dụng cho mục đích gì hoặc sẽ được triển khai chính xác ở đâu. Nhưng theo thông lệ, các đơn vị này đảm nhiệm các nhiệm vụ như sơ tán quy mô lớn và các hoạt động đổ bộ đòi hỏi di chuyển từ tàu lên bờ, bao gồm cả các cuộc đột kích và tấn công. Các đơn vị này cũng có thành phần chiến đấu trên bộ và trên không, và một số đơn vị được huấn luyện cho các hoạt động đặc biệt.

Một nguồn tin cho biết, sự hiện diện của lực lượng này mang lại cho các chỉ huy nhiều lựa chọn hơn trong những tình huống khẩn cấp.

Những con số này là thực tế nghiệt ngã của tình báo Iran trong cuộc đấu trí với Mossad.

Tại sao một quốc gia sở hữu mạng lưới ủy nhiệm khắp Trung Đông như Iran lại dường như lép vế trước Israel? Theo phân tích của chuyên gia quân sự và chính trị Elijah Magnier trên tờ Tân Kinh (Trung Quốc), một trong những điểm yếu của Iran nằm ở cơ cấu an ninh phân mảnh.
"Điểm mù" an ninh

Thay vì tạo ra một mạng lưới thống nhất, các cơ quan như Lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC), Bộ Tình báo Iran (VEVAK/MOIS)… thường xuyên rơi vào tình trạng cạnh tranh ảnh hưởng lẫn nhau. Sự phân mảnh này thực chất là để các cơ quan giám sát lẫn nhau. Tuy nhiên, hệ lụy là tạo ra các "điểm mù" an ninh. Một khi thông tin quan trọng bị nghẽn hoặc bị bỏ qua, đối phương dễ dàng khai thác các kẽ hở giữa các lực lượng và đơn vị trong bộ máy an ninh.

Hậu quả của sự thiếu tin tưởng này dẫn đến các cuộc thanh trừng nội bộ quy mô lớn sau mỗi thất bại. Theo Viện Washington về chính sách Cận Đông (TWI), Iran đã bắt giữ hàng ngàn người, thậm chí tử hình chính nhà khoa học hạt nhân của mình vì nghi ngờ làm gián điệp. Quá trình này vô tình loại bỏ những nhân sự thực chiến dày dạn, gieo rắc sự nghi kỵ và làm tê liệt khả năng phản ứng nhanh của mạng lưới tình báo Iran.

Khi niềm tin nội bộ bị xói mòn, khả năng phản ứng nhanh trước các tình huống khẩn cấp bị tê liệt, khiến Iran luôn chậm hơn Israel một bước trong các cuộc đối đầu trực diện.

"Lỗ hổng" kỹ thuật số

Một nhược điểm chết người khác khiến các quan chức cấp cao Iran rơi vào tầm ngắm chính là sự yếu kém trong việc kiểm soát "dấu vết kỹ thuật số". Dù được bảo vệ nghiêm ngặt đến đâu, mỗi cá nhân đều vô tình để lại không ít dữ liệu từ điện thoại, thiết bị liên lạc hay lộ trình di chuyển hằng ngày. Israel đã tận dụng triệt để ưu thế công nghệ khi sử dụng các thuật toán tiên tiến để phân tích khối dữ liệu khổng lồ này. Từ đó, Jerusalem xây dựng nên một "bản đồ thói quen" vô cùng chi tiết của các đối tượng mục tiêu.

Thay vì theo dõi trực tiếp mục tiêu, Israel chỉ cần phân tích thói quen sinh hoạt của đội ngũ cảnh vệ xung quanh các nhà lãnh đạo, chẳng hạn giờ giấc thay ca, các điểm dừng chân quen thuộc hay tần suất liên lạc. Chính những thông tin này cho phép Israel tính toán chính xác thời điểm sơ hở nhất để tung đòn tấn công quyết định.

Trong khi đó, theo NBC News, dù Iran nhận được một số hỗ trợ tình báo từ Nga về vị trí của lực lượng Mỹ trong khu vực, năng lực này vẫn mang tính bị động. Khi đối phương sử dụng công nghệ tiên tiến, Iran lại thiếu hụt các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng lưới giám sát đủ mạnh để bảo vệ các nhân vật quan trọng. Khi không có khả năng mã hóa hoặc che giấu các "dấu vết kỹ thuật số", mọi nỗ lực ẩn mình của các chỉ huy Iran đều trở nên vô ích.

Israel có thể giải mã những dấu vết này để xác định vị trí mục tiêu trong thời gian thực. Nói cách khác, các tướng lĩnh Iran hoàn toàn bị "phơi mình" trước các đòn tấn công tầm xa. Dù có ẩn náu kỹ đến đâu hay thay đổi lộ trình thế nào, nhiều nhân vật cấp cao Iran vẫn bị "khóa mục tiêu".

Khó xoay chuyển cục diện

Iran cũng nỗ lực xoay chuyển tình thế bằng cách nhắm vào các lỗ hổng xã hội của Israel. Họ thực hiện chiến thuật tuyển dụng gián điệp thông qua các nền tảng mạng xã hội (như Telegram và WhatsApp), nhắm vào những người Israel đang gặp khó khăn tài chính. Các đối tượng bị lôi kéo cực kỳ đa dạng, từ thiếu niên 13 tuổi đến người già 73 tuổi, chủ yếu được trả bằng tiền điện tử để thực hiện các nhiệm vụ như xịt sơn vẽ bậy, đốt phá hoặc thu thập thông tin cơ bản về các căn cứ quân sự và chợ dân sinh.

Dù vậy, Iran dường như chỉ thu hút được những tay ngang, nghiệp dư qua không gian mạng. Ngược lại, việc tuyển dụng và đào tạo điệp viên của Israel được đánh giá là vô cùng kỹ lưỡng, có tác động chiến lược rõ ràng.

Từ bài viết của TWI hay tờ Tân Kinh có thể thấy Viện Tình báo và Hoạt động đặc biệt (Mossad) của Israel đã cài cắm thành công nội gián ngay trong lòng Iran bằng cách khai thác những rạn nứt trong cấu trúc xã hội đa dạng của nước này. Nội gián của Israel không chỉ dừng lại ở các nhóm đối lập Iran mà còn len lỏi vào các cơ sở hạ tầng nhạy cảm. Điều này giải thích vì sao Israel có thể đột nhập kho lưu trữ ở vùng ngoại ô thủ đô Tehran để đánh cắp nửa tấn tài liệu hạt nhân (vào năm 2018) hoặc ám sát các nhà khoa học hàng đầu ngay tại Tehran giữa ban ngày.

Mặc dù Iran đã đẩy mạnh các âm mưu ám sát nhắm vào những nhân vật quyền lực nhất của Israel như Thủ tướng Benjamin Netanyahu hay các quan chức an ninh, song cán cân năng lực tình báo hiện vẫn nghiêng về phía đối thủ. Số liệu từ TWI là bằng chứng rõ ràng cho sự chênh lệch này: Trong tổng số ít nhất 39 kế hoạch của Iran được ghi nhận tại Israel từ năm 2013 đến 2025, chưa có một vụ ám sát mục tiêu hay cuộc tấn công có tổ chức nào thành công. Các mục tiêu mà Iran nhắm tới trải dài từ hạ tầng an ninh thiết yếu như hệ thống Vòm Sắt, căn cứ quân sự cho đến các địa điểm công cộng như chợ Mahane Yehuda, bệnh viện và trung tâm thương mại.

Dù Bộ trưởng Tình báo Iran Esmaeil Khatib (vừa bị Israel ám sát) từng mô tả các hoạt động gián điệp của Iran tại Israel là một phần then chốt trong cuộc chiến tổng lực, buộc Israel phải đối mặt với "chiến lược thâm nhập từ bên trong" song theo giới quan sát, những nỗ lực phản kích của Tehran vẫn chỉ như những đợt sóng nhỏ khó lòng xoay chuyển cục diện. Sự hỗ trợ từ các đồng minh như Nga, dù quan trọng nhưng thường chỉ mang tính chiến thuật, không thể bù đắp được những thiếu hụt về công nghệ giám sát vệ tinh và tác chiến điện tử mà Israel sở hữu.

Sự kết hợp của một cấu trúc chỉ huy thiếu thống nhất, công nghệ nhận diện dấu vết yếu kém và một xã hội dễ bị thâm nhập đã khiến Iran rơi vào vòng xoáy bị động. Mọi nỗ lực phản kích của họ thường mang tính rời rạc và không đủ sức nặng để làm thay đổi cục diện chiến lược, trong khi Israel vẫn duy trì được khả năng tấn công vào những nơi quan trọng của Iran với độ chính xác và hiệu quả cao hơn hẳn.

“Đồng thời với việc pháo kích vào nơi trú ẩn của các chỉ huy và binh sĩ Mỹ tại Dubai, gây thiệt hại nặng nề, trong chiến dịch phối hợp giữa lực lượng không gian vũ trụ và hải quân của Lực lượng Vệ binh, một kho chứa các hệ thống chống UAV của Ukraine đặt tại Dubai nhằm hỗ trợ quân đội Mỹ đã bị phá hủy. Tại đây cũng có 21 người Ukraine đang đồn trú”, đài truyền hình nhà nước Iran dẫn lời ông Zolfaghari.

Đài truyền hình Iran không đề cập đến mức độ thương vong của các quân nhân Ukraine.

Ngày 28/3, Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky cho biết đã gặp Tổng thống UAE Sheikh Mohammed bin Zayed Al Nahyan và hai bên đã nhất trí hợp tác trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng.

"Các nhóm của chúng tôi sẽ hoàn tất chi tiết", ông Zelensky cho biết trên Telegram.

Hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về cơ hội thúc đẩy hợp tác song phương theo Hiệp định Kinh tế toàn diện giữa hai bên, hãng thông tấn WAM của UAE đưa tin, nhưng không nêu chi tiết.

Theo bản tin, hai bên cũng thảo luận về những diễn biến an ninh và leo thang quân sự trong khu vực cũng như tác động đối với hàng hải quốc tế và nền kinh tế toàn cầu.

Trước đó, ông Zelensky đã đến Ả-rập Xê-út, chứng kiến lễ ký thỏa thuận hợp tác quốc phòng song phương, sau đó đến Qatar ngày 28/3.

Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine cho biết, Kiev sắp đạt được một số thỏa thuận an ninh, bao gồm với UAE và Qatar, để chống lại các cuộc tấn công của Nga.

Ukraine đã đề nghị cung cấp chuyên môn về phòng không và công nghệ máy bay không người lái cho các quốc gia vùng Vịnh. Đổi lại, Tổng thống Zelensky hy vọng sẽ nhận được sự ủng hộ từ những nước này trong cuộc xung đột giữa Ukraine với Nga.

Hơn 200 chuyên gia quân sự và an ninh Ukraine đã được cử đi tư vấn cho các quốc gia Trung Đông về cách đánh chặn máy bay không người lái. Ông Zelensky cho biết trong các chuyến thăm của mình, ông đã tìm cách xây dựng mối quan hệ chiến lược với khu vực vùng Vịnh và huy động vốn để đầu tư vào sản xuất vũ khí ở Ukraine.

Trong một diễn biến khác, Tổng thống Ukraine cho biết đã nhận được thông tin tình báo cho thấy Nga giám sát các căn cứ của Mỹ tại Trung Đông và vùng Vịnh.

Ông cho biết có 7 địa điểm đã bị theo dõi hoặc chụp ảnh trong tuần này, bao gồm các căn cứ của Mỹ, Trung Đông và Anh tại Kuwait, Ả-rập Xê-út, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar, cũng như căn cứ chung Mỹ - Anh tại Diego Garcia ở Ấn Độ Dương.

Bộ Chiến tranh Mỹ không bình luận về các vấn đề tình báo. Nga chưa phản hồi đề nghị bình luận về thông tin này. Trước đó, Mátxcơva đã bác bỏ thông tin cho rằng Nga đang cung cấp máy bay không người lái cho Iran.

Theo như trong bối cảnh chiến tranh Ukraina và biến động Trung Đông, những bí mật Tổng thống Nga Vladimir Putin càng làm rõ cách vận hành của điện Kremlin. Từ hệ thống tài chánh ngầm mang dấu ấn «Monsieur 35 %» đến đời tư được che giấu kỹ lưỡng của ông Vladimir Putin lại hiện lên qua điều tra của báo chí phương Tây như một nhà lãnh đạo kết hợp quyền lực tuyệt đối với mạng lưới lợi ích chằng chịt.


« Monsieur 35 % » và cỗ máy tài chánh kiểu mafia

Tuần báo L’Express giới thiệu cuốn sách « Bí mật Kremlin » của nhà báo Vincent Jauvert, điều tra về một hệ thống kiểu mafia do cựu nhân viên KGB thiết lập, vừa để làm giàu vừa củng cố quyền lực gần như trọn đời, và cách thức hoạch định cuộc xâm lăng Ukraina. Tác giả gọi Vladimir Putin là « Monsieur 35 % », đó là diện mạo bí mật nhất của ông ta.

Cũng như đại đa số người Liên Xô từng sống trong nghèo khổ và bị mê hoặc trước sự thịnh vượng của phương Tây, Putin thích sự sang trọng. Trong nhiều năm, ông đã thấy các nhà tài phiệt và quan chức cao cấp mua những dinh thự to lớn ở Côte d’Azur, du thuyền, đồng hồ Patek Philippe bằng vàng ròng, siêu xe Bentley hay những bộ vét Ăng-lê vô cùng đắt tiền. Đến lượt Vladimir Putin, cùng với việc áp đặt chính trị độc tài, tổng thống Nga lập ra một hệ thống biển thủ phức tạp theo kiểu mafia.

Trước hết Putin sử dụng người bạn Nikolai Chamalov, cổ đông công ty Petromed. Một cổ đông khác của công ty này là Serguei Kolesnikov giải thích cách tham nhũng : Putin đề nghị rằng Kremlin sẽ yêu cầu các doanh nhân giàu có chi tiền cho Petromed để mua các thiết bị y tế công nghệ cao cần thiết. Đổi lại, 35 % số tiền sẽ được chuyển cho Putin, thông qua một tài khoản tại Liechtenstein của công ty Nga Rosinvest, công ty này thuộc Lirus Investment Holding, nơi Putin nắm 94 % cổ phần. Những năm sau đó, hệ thống này được nâng tầm quy mô.

Năm 2005, Putin tung ra các « dự án quốc gia ưu tiên » : 150 tỉ rúp cho giáo dục, 100 tỉ rúp cho nhà ở, 70 tỉ cho chăn nuôi…Và nhất là 300 tỉ rúp (10 tỉ đô la) cho y tế…trong đó Petromed được dành cho một phần khá lớn và tiếp tục chia 35 % cho Lirus tức Putin. Ông chủ điện Kremlin bèn thực hiện giấc mơ xây dựng một lâu đài bên bờ Hắc Hải. Ban đầu dự toán « chỉ » 16 triệu đô, nhưng kể từ 2006 đã được thêm vào một nhà hát cho mùa đông, ba cảng trực thăng, một sàn nhảy, một sàn trượt băng dưới hầm, một thang máy đưa ra biển, có đường điện và ống dẫn khí đốt riêng…Chưa kể đồ sứ, đồ gỗ đặt riêng nơi các nhà thiết kế tên tuổi, tổng cộng hơn 1 tỉ đô la.

Đời tư bị che giấu : Những người phụ nữ và gia đình trong bóng tối

Cuốn sách cũng tiết lộ về những người tình được giấu kín của ông chủ điện Kremlin. Dù đang có vợ, Putin vẫn quan hệ với Svetlana Krivonogikh, một cô gái kém ông 23 tuổi, là sinh viên tài chánh, từng làm việc nhà để kiếm thêm thu nhập.

Năm 2003 Svetlana sinh một bé gái, tuy không được cha công nhận nhưng bé mang tên « Vladimirovna » (có nghĩa là « con gái của Vladimir »). Theo Pandora Papers, khi sinh con Svetlan trở thành bà chủ một công ty ở quần đảo Virgil, vài tháng sau mua một căn nhà ở Monaco giá 4 triệu đô, một du thuyền 37 mét tên Al’Doga và nay số tài sản của cô lên đến 100 triệu đô la.

Rồi đến cô bồ 24 tuổi Alina Kabaeva, vô địch thế giới về thể dục dụng cụ, được mệnh danh là « hoàng hậu không vương miện của Nga ». Vào cuối 2016, ở tuổi 64 tổng thống Nga có con trai đầu tiên tên Ivan với Alina, tiếp đến là Vladimir – cùng tên với cha. Trong thời gian Covid, tổng thống Nga sống khép kín với người tình và hai con trai ở Valdai, trị vì bằng các cuộc họp video.

Từ âm mưu ám sát Zelensky đến ba ứng viên « tổng thống lâm thời »

Về kế hoạch xâm lăng Ukraina, Vladimir Putin dự định ngay trong những giờ đầu sẽ triệt hạ chính quyền Kiev. Mùa thu 2021, các sát thủ của GRU (tình báo quân đội Nga) đã giả dạng thường dân, đến Kiev theo từng nhóm nhỏ, nhắm vào việc bắt giữ khoảng 30 viên chức cao cấp trong đó có tổng thống Volodymyr Zelensky. Nếu không kịp thoát thân, tổng thống Ukraina sẽ bị hạ sát ngay. Theo ước tính của GRU, tất cả diễn ra trong vòng chưa đầy 48 tiếng đồng hồ.

Để thay thế cựu diễn viên hài, Putin có ông bạn tỉ phú Medvedtchouk sẽ được cho làm tổng thống lâm thời. Một ứng cử viên khác là cựu tổng thống Viktor Ianoukovitch đang lưu vong ở Nga, hoặc Yevhen Murayev, chủ kênh Nash TV chống phương Tây và chống Zelensky. Cũng như Stalin, Putin rất mê tìm cách kéo dài tuổi thọ đến 150 tuổi, và Nhà nước Nga không tiếc tiền tài trợ cho các nghiên cứu, trong đó một phần rơi vào túi con gái đầu của Putin là Maria.

Giá dầu và chiến tranh : « Món quà » bất ngờ cho Putin

Về kinh tế, L’Express nhận định « Giá dầu lửa : Món quà cho Putin ». Tuy cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel nhắm vào Iran, một đồng minh của Matxcơva, nhưng cuộc chiến lan sang toàn bộ Trung Đông khiến vàng đen Nga lên giá. Hôm 24/02 vừa qua, khi cuộc xâm lăng Ukraina bước vào năm thứ năm, tình hình nước Nga chẳng mấy sáng sủa.

Chi tiêu công tăng cao vì chiến tranh, thu nhập từ dầu khí giảm hẳn do quốc tế trừng phạt, lạm phát gặm nhấm sức mua của người dân : hầu hết các chỉ số đều báo động đỏ. Đến nỗi ngay cả trong vòng thân cận của Kremlin cũng giận dữ, điển hình là sự quay lưng của blogger Ilya Remeslo. Trong bài « Năm lý do khiến tôi không còn ủng hộ Putin », ông viết : « Đã đến lúc phải từ bỏ vì với Putin chúng ta sẽ chẳng đi đến đâu cả ». Kết quả là blogger này bị tống vào nhà thương điên.

Cũng như thời Liên Xô, không nên nói ra sự thật trong nước Nga của Putin. Và nhất là từ 28/02 ông chủ điện Kremlin có thể thở phào. Với việc đóng cửa eo biển Ormuz, giá một thùng dầu vượt mức 100 đô la, có thể tiếp tục chi ra cho chiến tranh, và còn được dỡ bỏ một phần cấm vận. Chiến tranh Trung Đông thu hút mọi chú ý khiến phương Tây lơ là đối với Ukraina, làm suy giảm nguồn cung vũ khí. Hơn nữa mối đe dọa khủng hoảng năng lượng khiến các nước châu Âu lại chia rẽ.

Nhưng bức điện mà Vladimir Putin gởi cho Kim Jong Un chúc mừng « tái đắc cử » đã nhắc lại sự cô lập về ngoại giao, trong khi cuộc chiến tranh ở Ukraina sắp vượt ngưỡng biểu tượng là 1.500 ngày. Trên thực tế, nước Nga mà Vladimir Putin trị vì bằng bàn tay sắt từ hơn một phần tư thế kỷ trông giống như một lâu đài xây dựng bằng những thùng dầu có thể sụp đổ trong trung hạn.

Theo Washington Post, bất kỳ chiến dịch nào cũng sẽ không mang quy mô của một cuộc chiến toàn diện, mà thay vào đó sẽ tập trung vào các nhiệm vụ đặc nhiệm và chiến dịch bộ binh chuyên biệt.

Washington Post cũng lưu ý rằng do rủi ro lớn đối với binh sĩ Mỹ, hiện vẫn chưa rõ liệu ông Donald Trump có phê chuẩn một kế hoạch như vậy hay không.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt phát biểu khi được hỏi về thông tin liên quan đến khả năng xảy ra chiến dịch trên bộ: "Nhiệm vụ của Lầu Năm Góc là chuẩn bị sẵn sàng nhằm cung cấp cho tổng tư lệnh quyền lựa chọn tối đa. Điều đó không đồng nghĩa với việc tổng thống đã đưa ra quyết định".

Tờ Washington Post cũng cho biết Lầu Năm Góc từ chối phản hồi thông tin trên. Tuần trước, các quan chức cấp cao của Mỹ đã tiết lộ với tờ The Jerusalem Post rằng dường như Mỹ không có giải pháp thay thế nào khác ngoài việc phát động chiến dịch quân sự trên bộ nhằm kiểm soát đảo Kharg của Iran.

Trước đó vào ngày 13-3, Mỹ đã tấn công các mục tiêu quân sự trên hòn đảo này. Khi đó, ông Donald Trump cho biết ông đã quyết định "nương tay" đối với cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại đây.

Đảo Kharg là trung tâm xử lý dầu mỏ chủ chốt của Iran, với 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này đi qua đảo trước khi được đưa lên tàu.

Ông Michael Eisenstadt, giám đốc Chương trình Nghiên cứu Quân sự và An ninh tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, nhận định với tờ Washington Post rằng một chiến dịch nhắm vào Đảo Kharg tiềm ẩn nhiều rủi ro đáng kể.

Theo phân tích của ông, lựa chọn tối ưu nhất sẽ là nhắm mục tiêu vào các cứ điểm ven biển của Iran nằm gần eo biển Hormuz. Động thái này sẽ làm suy yếu khả năng của Iran trong việc tấn công các tàu thuyền qua lại tại khu vực eo biển này.

Ban tổ chức cho biết, hơn 3.200 cuộc biểu tình trong phong trào “No Kings” (Không vua) đã được lên kế hoạch tại toàn bộ 50 bang, đông nhất là tại New York, Los Angeles và Washington DC.

Hai cuộc biểu tình “No Kings” trước đó đã thu hút hàng triệu người tham gia.

Hai ca sĩ Bruce Springsteen và Joan Baez sẽ là những người dẫn đầu cuộc biểu tình tại tòa nhà quốc hội bang Minnesota, nơi dự kiến thu hút hơn 100.000 người. Khu vực này từng trở thành điểm nóng liên quan đến các biện pháp siết chặt nhập cư trái phép của Tổng thống Trump và việc triển khai lực lượng liên bang đến những đô thị do đảng Dân chủ lãnh đạo.

Biểu tình lớn cũng diễn ra tại New York, Los Angeles và Washington.

Tại khu vực National Mall ở Washington, đám đông hô vang các khẩu hiệu ủng hộ dân chủ và giương biểu ngữ phản đối ông Trump. Bên ngoài một cơ sở dưỡng lão ở Chevy Chase, bang Maryland, một nhóm người cao tuổi ngồi xe lăn giơ các tấm biển kêu gọi các xe đi qua “Chống lại bạo quyền”, “Bấm còi nếu bạn ủng hộ dân chủ” và phản đối ông Trump.

Tại Austin, bang Texas, một ban nhạc kèn đồng đã tạo không khí sôi nổi cho cuộc biểu tình bên ngoài tòa thị chính, trước khi đoàn người tuần hành qua trung tâm thành phố.

Hàng nghìn người tập trung tại khu Midtown Manhattan, nơi diễn viên Robert De Niro - một trong những người tổ chức, tuyên bố: “Đã từng có những tổng thống thử thách giới hạn hiến pháp về quyền lực của họ, nhưng chưa ai trở thành mối đe dọa mang tính tồn vong đối với tự do và an ninh của chúng ta như vậy”.

Phong trào biểu tình diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ ông Trump giảm xuống còn 36% - mức thấp nhất kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng, theo khảo sát của Reuters/Ipsos.

Ban tổ chức cho biết, số lượng người tham gia tổ chức và biểu tình phản đối Tổng thống Trump đang tăng mạnh, ngay cả tại các bang có truyền thống ủng hộ đảng Cộng hòa như Idaho, Wyoming, Montana và Utah.

Các khu vực ngoại ô mang tính cạnh tranh - vốn có vai trò quyết định trong những cuộc bầu cử quốc gia, cũng ghi nhận mức quan tâm “rất lớn”, bao gồm các khu vực như Bucks và Delaware (Pennsylvania), East Cobb và Forsyth (Georgia), hay Scottsdale và Chandler (Arizona).

“Những gì đang xảy ra ở đất nước này là không bền vững. Tầng lớp trung lưu, những người bình thường, không còn đủ khả năng sống. Và ông ấy (Trump) đang phá vỡ các chuẩn mực, những điều giúp đất nước này vận hành”, ông John Ale, 57 tuổi, cho biết khi tham gia cuộc biểu tình ở Virginia.

Phong trào No Kings được phát động vào ngày sinh nhật của ông Trump (14/6) năm ngoái, thu hút khoảng 4 - 6 triệu người tại hơn 2.100 địa điểm trên toàn quốc.

Làn sóng biểu tình lần này diễn ra trong bối cảnh ban tổ chức kêu gọi hành động phản đối chiến dịch không kích Iran của Mỹ và Israel vào Iran.

Đang tham gia biểu tình tại Washington cùng con trai 12 tuổi, bà Morgan Taylor, 45 tuổi,

cho biết bà tức giận với hành động quân sự của ông Trump tại Iran, gọi đó là “cuộc chiến ngu ngốc”.

“Không ai tấn công chúng ta. Chúng ta không cần phải ở đó”, bà nói.

Tại Israel, hàng trăm người tập trung tại Tel Aviv và một số thành phố khác của Israel trong ngày 28/3, để phản đối cuộc chiến tại Trung Đông.

Phong trào biểu tình phản đối chiến dịch quân sự của Israel và Mỹ chống Iran ban đầu chỉ thu hút vài chục người tham gia, nhưng số lượng liên tục tăng lên, dù chưa đạt tới con số hàng chục nghìn người như phong trào biểu tình phản đối chiến tranh Gaza năm ngoái.

Một số cựu nghị sĩ và các tổ chức cánh tả nổi bật như Standing Together, Peace Now và Women Wage Peace đã tham gia các cuộc đấu tranh lần này.

Lực lượng thực thi pháp luật đã cưỡng chế đưa người biểu tình rời khỏi khu vực tại Tel Aviv; cảnh tương tự cũng được ghi nhận tại thành phố Haifa.

Tuy vậy, sự ủng hộ của công chúng Israel đối với cuộc chiến chống Iran vẫn ở mức cao. Cuộc khảo sát do Viện Dân chủ Israel công bố cuối tuần này cho thấy có tới 78% người Do Thái tại Israel ủng hộ cuộc chiến, trong khi tỷ lệ phản đối tăng từ 4% hồi đầu tháng 3 lên 11,5%.

Đàm phán ảo

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tuyên bố rất rõ ràng rằng Iran không đàm phán với Mỹ. Theo ông, việc các thông điệp được gửi đi thông qua nhiều trung gian khác nhau không có nghĩa là các cuộc đàm phán đang diễn ra.

Đây là xác nhận quan trọng bởi vì nó loại bỏ ảo tưởng rằng một tiến trình hòa bình có cấu trúc đã tồn tại. Ở giai đoạn này không có đàm phán, chỉ có tham vấn, thăm dò và những nỗ lực của cả hai bên nhằm kiểm tra ý định của nhau mà không gánh vác bất kỳ nghĩa vụ chính trị nào.

Đàm phán ngụ ý sự hiểu biết chung rằng ngoại giao là công cụ được ưu tiên. Những gì đang diễn ra hiện nay cho thấy điều ngược lại. Ngoại giao vẫn chỉ là thứ yếu so với áp lực và răn đe.

Mỹ cần hòa bình hơn bao giờ hết

Mỹ dường như quan tâm đến tiến trình này hơn Iran. Mỹ có lý do chính đáng hơn để tìm kiếm ít nhất là vẻ bề ngoài của ngoại giao, bởi vì chính Mỹ hiện đang phải đối mặt với sự tích lũy ngày càng tăng các rủi ro chiến lược.

Cuộc chiến đang trở nên rộng lớn hơn, tốn kém hơn và khó lường hơn. Môi trường khu vực đang xấu đi, nguy hiểm đối với các tuyến đường hàng hải đang gia tăng. Logic quân sự của việc leo thang đang bắt đầu vượt qua logic chính trị ban đầu biện minh cho việc gây áp lực lên Iran.

Trong hoàn cảnh như vậy, Mỹ cần một lối thoát khẩn cấp hơn Iran, ngay cả khi họ chưa sẵn sàng trả giá chính trị cho một thỏa hiệp thực sự.

Lý do đầu tiên rất rõ ràng. Cuộc xung đột đe dọa an ninh của eo biển Hormuz quan trọng. Đối với Mỹ, bất kỳ sự bất ổn kéo dài nào xung quanh eo biển này đều đồng nghĩa với áp lực chiến lược liên tục.

Lý do thứ hai vừa mang tính quân sự vừa mang tính chính trị. Xung đột càng leo thang, Mỹ càng khó kiểm soát hậu quả của nó. Các cuộc không kích, tấn công tên lửa qua lại, hành động bí mật và triển khai hải quân có thể được coi là những công cụ gây áp lực có giới hạn.

Nếu cuộc khủng hoảng leo thang thành một cuộc đối đầu đòi hỏi nhiều binh lính hơn và có khả năng can thiệp trực tiếp hơn trên mặt đất, gánh nặng chính trị đối với Mỹ sẽ tăng lên đáng kể.

Thương vong của người Mỹ sẽ khó biện minh hơn, sự ủng hộ của công chúng sẽ suy yếu và chính quyền sẽ phải đối mặt với những câu hỏi ngày càng lớn về mục đích chiến lược của chiến dịch.

Lý do thứ ba là Mỹ có những nghĩa vụ và điểm yếu khu vực rộng lớn hơn so với Iran. Các căn cứ, nhân sự, tài sản hải quân và cơ sở hạ tầng của các đồng minh Mỹ trải rộng khắp Trung Đông.

Mặc dù vậy, Iran cũng rất cần hòa bình. Không một phân tích nghiêm túc nào có thể phủ nhận điều đó. Iran đã phải chịu đựng các lệnh trừng phạt, sự cô lập, áp lực quân sự liên tục và mối đe dọa của một cuộc chiến tranh lớn hơn có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng.

Iran không tìm kiếm xung đột không hồi kết chỉ vì lợi ích riêng. Họ hiểu rõ cái giá của chiến tranh và những nguy hiểm của việc leo thang không kiểm soát.

Tuy nhiên, loại hòa bình mà Iran dường như mong muốn không giống với loại hòa bình mà Mỹ dường như sẵn sàng chấp thuận. Iran không quan tâm đến một thỏa thuận tạm ngừng mong manh chỉ cho phép các đối thủ của họ tập hợp lại và tấn công trở lại sau này trong điều kiện thuận lợi hơn.

Điều mà Iran muốn là một giải pháp bền vững hơn và có ý nghĩa chính trị hơn, một giải pháp sẽ giảm nguy cơ các cuộc tấn công mới và mang lại một mức độ đảm bảo chiến lược nhất định.

Từ góc nhìn của Mỹ, Iran tìm cách bảo toàn các phương tiện gây sức ép trong tương lai trong khi trốn tránh hậu quả hành động của mình.

Từ góc nhìn của Iran, Mỹ tìm cách tước bỏ khả năng phòng thủ của Iran dưới chiêu bài ngoại giao giả tạo, khiến nước này dễ bị tổn thương hơn trước áp lực, phá hoại hoặc tấn công trực tiếp trong tương lai.

Trong điều kiện như vậy, khả năng đạt được một thỏa thuận thực sự gần như không thể.

Nơi ẩn chứa những nguy hiểm

Một trong những kịch bản nguy hiểm nhất trong bối cảnh này là khả năng Mỹ tìm cách thiết lập quyền kiểm soát trực tiếp đối với các khu vực trọng yếu liên quan đến eo biển Hormuz, bao gồm các đảo của Iran hoặc các vị trí chiến lược gần đó.

Logic đằng sau động thái này rất rõ ràng. Bằng cách kiểm soát các địa điểm chi phối các tuyến đường hàng hải, Mỹ có thể tìm cách giảm khả năng đe dọa hàng hải của Iran, tăng cường an ninh cho giao thông thương mại và chứng minh rằng họ sẵn sàng sử dụng vũ lực để thiết lập một thực tế mới ở vùng Vịnh.

Tuy nhiên, một chiến dịch như vậy sẽ vô cùng nguy hiểm. Đó sẽ là một cuộc hành động quân sự rủi ro cao trong một môi trường mà Iran có mọi động cơ và mọi phương tiện để gây tổn thất nghiêm trọng cho đối thủ.

Điều đang chờ đợi phía trước

Thế giới hiện đang đứng trước ngưỡng cửa của một sự thay đổi sâu sắc. Kết quả của cuộc chiến chống Iran sẽ định hình tương lai của toàn khu vực và có thể ảnh hưởng đến hướng đi của chính trị quốc tế trong nhiều năm tới.

Nếu Iran nổi lên từ cuộc chiến này với vị thế tương đối mạnh, điều này sẽ đẩy nhanh sự suy giảm rõ rệt của bá quyền Mỹ và phương Tây, đồng thời củng cố phong trào hướng tới một hệ thống quan hệ quốc tế đa cực hơn.

Trong trường hợp đó, Iran không chỉ tự bảo vệ mình mà còn củng cố vị thế khu vực, làm sâu sắc thêm tầm quan trọng toàn cầu và trở thành biểu tượng quan trọng hơn nữa của sự kháng cự đối với quyền lực cưỡng chế của phương Tây.

Tuy nhiên, nếu Iran bị đánh bại hoặc sụp đổ, hậu quả sẽ lan rộng ra ngoài biên giới của nước này. Logic gây áp lực, trừng phạt và hủy diệt tương tự có thể được áp dụng cho các cường quốc khu vực khác không đáp ứng được các tiêu chuẩn trung thành mà Mỹ yêu cầu.

Trong kịch bản đó, các quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ và các nước khác trong khu vực một ngày nào đó có thể thấy mình phải đối mặt với các phương pháp cưỡng chế tương tự.

Do đó, việc đánh bại Iran sẽ không mang lại hòa bình. Nó chỉ củng cố thêm, trong một thời gian dài hơn, hình thức thống trị mang tính hủy diệt của phương Tây và khuyến khích thêm các hành động gây hấn chống lại thế giới phi phương Tây.

Các dân tộc ở khu vực Nam bán cầu sẽ phải trả giá đắt nhất. Nhiều quốc gia sẽ bị đè bẹp bởi áp lực bên ngoài, nhiều xã hội sẽ bị bất ổn, và nhiều quốc gia sẽ buộc phải sống dưới mối đe dọa thường trực của chiến tranh, trừng phạt và chia cắt.

Đó là lý do tại sao cuộc xung đột này phải được hiểu không chỉ đơn thuần là một cuộc chiến giữa Iran và Mỹ. Nó thậm chí không chỉ là một cuộc chiến khu vực. Đó là một cuộc chiến địa chính trị về cấu trúc tương lai của trật tự thế giới.

Điều đang được quyết định ở đây lớn hơn số phận của các chính phủ, lớn hơn vấn đề các tuyến đường hàng hải và lớn hơn cán cân quyền lực trước mắt ở Trung Đông.

Điều đang được quyết định là liệu hệ thống quốc tế sắp tới sẽ tiếp tục bị giam cầm bởi bá quyền bạo lực hay sẽ tiến tới, dù đau đớn đến đâu, một trật tự đa nguyên và đa cực thực sự hơn.

Với các kịch bản cho giai đoạn tiếp theo của cuộc xung đột - từ lối thoát ngoại giao đến leo thang quân sự, dưới đây là những bài học lớn nhất rút ra từ cuộc chiến cho đến nay, theo các chuyên gia của Hội đồng Đại Tây Dương (Mỹ).

Ông Nate Swanson, nghiên cứu viên cao cấp thường trú và giám đốc Dự án Chiến lược Iran tại Sáng kiến An ninh Trung Đông Scowcroft thuộc Hội đồng Đại Tây Dương
Thế khó của Iran

Sau một tháng chiến sự, Iran bị tổn thương, kiệt quệ nhưng vẫn lạc quan về tương lai của họ.

Tehran đã chịu đựng được việc mất tầng lớp lãnh đạo và hơn 15.000 cuộc tấn công vào năng lực và cơ sở hạ tầng của họ. Tehran thực hiện một phản ứng được chuẩn bị trước và hiệu quả, gây ra những tổn thất đáng kể cho các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh và hạ tầng năng lượng.

Việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) kiểm soát eo biển Hormuz đã trở thành vũ khí mạnh nhất của họ, gây tổn thất đáng kể cho nền kinh tế toàn cầu và có thể giúp Tehran đạt được nhượng bộ đơn phương từ phía Mỹ nhằm giảm áp lực lên thị trường tài chính.

Tuy nhiên, có những thách thức đáng kể phía trước đối với Iran, vượt ra ngoài phạm vi cuộc chiến. Nếu từ chối đàm phán với Mỹ, Iran cũng không có kế hoạch rõ ràng cho bước tiếp theo.

Một đề xuất được cho là từ phía Mỹ không hề khả thi nhưng việc từ chối đề xuất đó lại làm tăng khả năng Mỹ sẽ đưa quân vào lãnh thổ Iran. Một tình hình vốn đã rối ren có vẻ sẽ còn trở nên tồi tệ hơn nhiều.

Trong trường hợp chiến sự qua đi, giới lãnh đạo Iran vẫn phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng trong dài hạn với trọng trách cung cấp cơ hội kinh tế hoặc chính trị cho người dân.

Ông Joe Costa, giám đốc chương trình Forward Defense thuộc Trung tâm Chiến lược và An ninh Scowcroft tại Hội đồng Đại Tây Dương
Năng lực quân sự của Mỹ gặp thách thức

Mỹ có thể thực hiện các chiến dịch đa miền nhanh chóng, chính xác và được tích hợp ở quy mô lớn. Tuy nhiên, họ không thể duy trì mức độ hoạt động cao như vậy trong thời gian dài.

Mỹ đang tiến hành các cuộc tấn công phối hợp nhanh hơn bao giờ hết, đồng thời hợp tác với đồng minh và đối tác để phòng thủ hiệu quả trước các đợt tấn công của Iran.

Đối thủ có thể đạt được công nghệ mới nhưng họ không thể mua được nhân lực và loại hình văn hóa chỉ huy-kiểm soát cho phép binh sĩ Mỹ hành động cùng nhau một cách liền mạch.

Tuy nhiên, việc duy trì những năng lực này là một thách thức dai dẳng. Nhu cầu về đạn dược đã vượt quá nguồn cung hiện có.

Bà Diana Maurer của Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ mới đây khẳng định: "Bộ Quốc phòng không thể duy trì hệ thống vũ khí của mình để đạt được mục tiêu trên tất cả lĩnh vực. Họ đang đối mặt với những thách thức trong việc cung cấp hỗ trợ hậu cần cho lực lượng Mỹ, đặc biệt là trong môi trường bị xung đột".

Đây là lý do vì sao việc đầu tư vào năng lực trong nước là một yêu cầu an ninh quốc gia. Mỹ phải có khả năng duy trì quân đội của mình trong một cuộc chiến cường độ cao kéo dài.

Ông Allison Minor, giám đốc Dự án Hội nhập Trung Đông thuộc Trung tâm Rafik Hariri & Chương trình Trung Đông của Hội đồng Đại Tây Dương
Các quốc gia vùng Vịnh chuyển mình

Dù kết thúc như thế nào, xung đột giữa Iran và Mỹ-Israel cũng sẽ không loại bỏ hoàn toàn năng lực tấn công của Iran. Sự bền bỉ và quyết tâm của Iran cho thấy cuộc chiến sẽ không làm thay đổi ý định của họ trong việc gây sức ép trong khu vực, cũng như duy trì ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz.

Mỹ và Israel có thể cảm thấy hài lòng với mức độ suy giảm mà cuộc chiến đã gây ra đối với năng lực tên lửa tầm xa và chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, mối đe dọa đối với các nước láng giềng vùng Vịnh của Iran vẫn sẽ còn.

Tàu của hải quân Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) di chuyển cạnh một tàu chở hàng tại eo biển Hormuz, nhìn từ Khor Fakkan - UAE vào ngày 11-3. Ảnh: AP

Các cuộc tấn công của Iran vào cả 6 thành viên của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) tạo ra một cơ hội chưa từng có để các quốc gia thành viên tăng cường hội nhập ngoại giao, an ninh và kinh tế theo những cách có thể củng cố mạnh mẽ khả năng chống chịu của họ.

Sự đoàn kết của GCC ngay sau các cuộc tấn công đã cho thấy tiềm năng của sự thống nhất này. Tuy nhiên, chỉ sau một tháng, những rạn nứt lâu dài đang xuất hiện trở lại, bao gồm bất đồng về cách và thời điểm kết thúc chiến sự.

Các quốc gia vùng Vịnh không có giải pháp đơn giản để đối phó với mối đe dọa an ninh và kinh tế gia tăng sau xung đột.

Giải pháp của các nước vùng Vịnh có thể sẽ là đa dạng hóa mạnh mẽ: tăng cường quan hệ an ninh với nhiều đối tác khác nhau, giảm phụ thuộc chiến lược thông qua các hành lang thương mại và năng lượng mới, phát triển các ngành ít bị ảnh hưởng bởi gián đoạn vận chuyển hàng hóa và con người.

Ông John E. Herbst, giám đốc cấp cao của Trung tâm Á-Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương và là cựu Đại sứ Mỹ tại Ukraine.
Vai trò của Nga

Cuộc chiến này trong chừng mực nào đó có lợi cho Nga. Thứ nhất, sự chú ý của Mỹ và thế giới đã chuyển từ hành động quân sự của Moscow ở Ukraine sang cuộc chiến tại vùng Vịnh.

Thứ hai, nhu cầu vũ khí của Mỹ ở Trung Đông có thể làm giảm lượng vũ khí sẵn có cho Ukraine.

Thứ ba, giá dầu tăng khiến Washington tạm dừng các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga, mang lại nguồn thu đáng kể và tức thời cho nền kinh tế đang gặp khó khăn của nước này.

Tuy nhiên, không phải mọi hệ quả đều có lợi cho Moscow.

Hệ thống phòng không của các nước vùng Vịnh, vốn phụ thuộc nhiều Mỹ, đã không hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu trong việc chống lại UAV và tên lửa của Iran. Thực trạng này khiến một số quốc gia ký kết thỏa thuận với Ukraine để mua UAV và hỗ trợ xây dựng hệ thống phòng không nhiều lớp.

Điều này mang lại nguồn tài chính cho ngành công nghiệp UAV và quốc phòng đang phát triển của Ukraine, đồng nghĩa với việc tăng sản lượng không chỉ cho các nước Ả Rập vùng Vịnh mà còn cho Ukraine sử dụng chống lại Nga.

Điều này cũng giúp nâng cao vị thế của Ukraine tại Trung Đông, nơi nhiều quốc gia trước đây có xu hướng nghiêng về phía Moscow.

Mục tiêu của Moscow là ngăn chặn một chiến thắng của Mỹ tại Iran, hoặc ít nhất là làm chậm tiến trình đó và khiến nó trở nên tốn kém hơn. Đồng thời, họ cũng muốn việc nới lỏng trừng phạt dầu mỏ kéo dài càng lâu càng tốt.

Các nhà phân tích cảnh báo Lực lượng vũ trang Anh không có khả năng làm được bất cứ điều gì đáng kể. Quân đội có quy mô nhỏ và thiếu hụt nghiêm trọng pháo binh sau khi phần lớn được chuyển giao cho Ukraine.

Tướng Richard Barrons, cựu Chỉ huy Bộ Tư lệnh Liên quân Anh, đã đưa ra đánh giá gay gắt về năng lực của lực lượng vũ trang nước này. Ông cho rằng cả hai quân chủng đều không có khả năng hoàn thành nhiệm vụ.

Trong một cuộc phỏng vấn với chương trình The Briefing Room của BBC, ông Barrons nói: "Quân đội của chúng ta, do số lượng và trình độ huấn luyện, chỉ có thể đóng góp rất nhỏ trên bộ, trên không và trên biển cho một chiến dịch do Mỹ hoặc NATO dẫn đầu".

Điều này trái ngược với thực tế Anh đã hứa với NATO sẽ thành lập một quân đoàn dự bị chiến lược với 30.000 đến 50.000 binh sĩ, bao gồm 1 sở chỉ huy và 2 sư đoàn sẵn sàng được triển khai đến bất cứ đâu trong liên minh.

Ông Barrons tuyên bố: "Quân đội Anh không có cả trang thiết bị lẫn huấn luyện để có thể đạt được mục tiêu này. Thẳng thắn mà nói, chúng ta ngày nay chỉ có thể làm được một việc rất nhỏ như chiếm một ngôi làng và đó là nếu may mắn".

Quân đội Anh suy giảm nghiêm trọng khả năng chiến đấu.

Chuyên gia Jack Watling - một nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI) đồng ý với đánh giá của Tướng Barrons, xét đến số lượng thương vong của Ukraine trong trận chiến giành Bakhmut.

"Ukraine đã mất 10.000 người trong cuộc phòng thủ Bakhmut - một thị trấn nhỏ. Con số này tương đương với gần như toàn bộ lực lượng bộ binh của Quân đội Anh", ông Watling nói, đồng thời cho biết thêm NATO cần "năng lực lớn hơn đáng kể".

Quân đội Anh hiện có khoảng 70.000 binh sĩ, nhưng Bộ trưởng Quốc phòng John Healey dự kiến sẽ tăng quân số thêm vài nghìn người trong nhiệm kỳ quốc hội tiếp theo.

Ông Barrons lưu ý trong điều kiện như vậy, họ có thể triển khai tối đa 1 lữ đoàn gồm khoảng 5.000 quân, gồm 3 hoặc 4 tiểu đoàn. Trong hoàn cảnh bình thường, lực lượng này sẽ đủ để tấn công một thị trấn nhỏ chỉ được bảo vệ bởi một tiểu đoàn.

Chuyên gia Watling nhấn mạnh, Anh đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt pháo binh nghiêm trọng khi đã chuyển giao 32 khẩu pháo tự hành AS90 cho Lực lượng Vũ trang Ukraine, khiến họ này chỉ còn lại 14 tổ hợp Archer 155mm.

Nhà phân tích cho biết thêm cần khoảng 72 khẩu pháo để đảm bảo khả năng sẵn sàng chiến đấu của một sư đoàn. Theo cam kết của London với NATO, nước này phải có đủ pháo binh cho 3 sư đoàn, hoặc tổng cộng khoảng 216 khẩu pháo.

"Chúng tôi chỉ có 14 khẩu. Và quan trọng hơn, Anh chưa đầu tư vào năng lực sản xuất để cung cấp đủ đạn dược cần thiết cho chúng. Do vậy, kho dự trữ đạn cho các hệ thống này có thể cạn kiệt khá nhanh", ông Watling nói thêm.

Vương quốc Anh chi khoảng 2,4% GDP cho quốc phòng. Thủ tướng Keir Starmer đã tuyên bố con số này nên tăng lên 3,5% vào năm 2035. Tuy nhiên, chưa có kế hoạch cụ thể nào được đưa ra để thực hiện mục tiêu nói trên.

Một nguồn tin quân sự cấp cao bày tỏ thất vọng về sự chậm trễ trong việc công bố kế hoạch đầu tư quốc phòng, vốn dự kiến sẽ được công bố ngay sau cuộc đánh giá chiến lược và cho rằng chính phủ đã "lạc lối".

Bên cạnh pháo binh, lực lượng thiết giáp của Anh cũng đang suy giảm mạnh cả chất và số lượng, dự kiến các bộ trưởng sẽ công bố tình hình liên quan đến xe bọc thép Ajax, nhưng vì lý do chưa rõ, quyết định đã bị hoãn lại cho đến sau lễ Phục sinh.

Trong phiên điều trần trước Ủy ban Kiểm toán Nhà nước mới đây, Trung tướng Anna-Lee Reilly khẳng định hàng chục quân nhân đã bị thương sau khi sử dụng phương tiện này vì nó không được bảo trì đúng cách.

"Sau khi xem xét nhiều báo cáo an toàn khác nhau, rõ ràng xe bọc thép Ajax, nếu được bảo trì đúng cách và vận hành theo yêu cầu thiết kế, sẽ không gây ra rủi ro".

"Tuy nhiên hiện tại cần phải phối hợp chặt chẽ với General Dynamics và các bộ trưởng chính phủ để đảm bảo việc đưa Ajax trở lại hoạt động dần dần, trong khi vẫn đảm bảo an toàn và khẳng định lại lập trường của chúng ta", bà Reilly nói rõ.

Vị tướng lưu ý, các phiên bản cải tiến trong tương lai sẽ sử dụng xích cao su thay vì xích kim loại, giúp giảm rung động và tiếng ồn, đồng thời sẽ có thêm bộ căng xích tự động. Tuy nhiên, như được biết, những loại xích này không được lên kế hoạch sử dụng cho mục đích quân sự mà dùng để xuất khẩu.

Quân đội Anh đã đặt mua 589 xe chiến đấu bộ binh Ajax. Chúng được coi là một phần quan trọng trong kế hoạch hiện đại hóa lực lượng vũ trang cùng với pháo tự hành RCH-155 mua từ Đức.

Theo The Times