Ấn tượng tỷ giá

(Tamnhin.net) - Một trong những ấn tượng nổi bật nhất năm 2011 chính là việc Ngân hàng Nhà nước giữ thành công mức tỷ giá bình quân liên ngân hàng ở mốc 20.828 đồng/USD, chỉ tăng 0,97% , tức là dưới mức cam kết điều chỉnh tỷ giá không quá 1% đến hết năm 2011.


Có thời điểm tỷ giá liên ngân hàng liên tục tăng mạnh, bất chấp cam kết trên của chính Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Bắt đầu từ ngày 5/10, tỷ giá này có chuỗi ngày tăng tới 14 ngày với mức tăng lên tới 175 đồng/USD, tương đương 0,85%. Tuy nhiên, ngay sau đó, Ngân hàng Nhà nước đã không điều chỉnh tỷ giá trong vòng 40 ngày liên tiếp...

Có thời điểm, nhiều chuyên gia kinh tế tỏ ý lo ngại cam kết tỷ giá “không tăng quá 1% của thống đốc rất khó thực thi do áp lực lên tỷ giá quá lớn vào những tháng cuối năm khi hiện tượng nhập siêu tăng mạnh, cán cân thanh toán tổng thể âm, lãi suất VND giảm sẽ khiến người dân chuyển từ VND sang USD...

Tuy nhiên, những con số thống kê công bố cho thấy thực tế không diễn biến như nhiều chuyên gia kinh tế lo ngại. Tỷ lệ nhập siêu chỉ bằng khoảng 10,4% tổng kim ngạch xuất khẩu, thấp hơn nhiều so với con số 18% mà Quốc hội đưa ra, cán cân thanh toán tổng thể năm 2011 ước thặng dư khoảng 2,5 tỷ USD, so với mức thâm hụt 3,07 tỷ USD của năm 2010, lãi suất VND vẫn giữ ở mức cao 14%/năm. Dự trữ ngoại hối đã tăng từ 3,5 tuần nhập khẩu trong quý 1/2011 lên khoảng 7,5 tuần nhập khẩu vào quý III/2011.

Tại Hội nghị với các địa phương triển khai Nghị quyết của Quốc hội về nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2012, lãnh đạo Chính phủ, bộ, ngành và các địa phương đều khẳng định thị trường ngoại tệ và tỷ giá ngoại tệ từng bước ổn định, trạng thái ngoại hối của các ngân hàng được cải thiện.

Theo ghi nhận của một số tổ chức đầu tư, những ngày cuối tuần qua tỷ giá USD/VND tiếp tục có sự điều chỉnh thể hiện cả trên thị trường tự do lẫn thị trường liên ngân hàng.


Trong 12 tháng của năm 2011, giá USD có 5 tháng giảm, 7 tháng tăng và tính chung cả năm chỉ tăng 2,24%, thấp hơn nhiều so với giá tiêu dùng (18,13%) và giá vàng (24,09%). Năm 2011 giá USD cũng tăng thấp nhất so với 3 năm trước đó (2008 tăng 6,31%, 2009 tăng 10,7%, 2010 tăng 9,68%).

Thị trường ngoại tệ tự do đã thu hẹp đáng kể; tỷ giá trên thị trường tự do đã giảm khá mạnh trong thời gian dài hiếm thấy. Giá USD trên thị trường tự do từ chỗ cao hơn thị trường chính thức có lúc tới gần 2.000 VND/USD (gần 10%), đã giảm xuống mức thấp chỉ còn 200- 300 VND/USD hay 1-2%; thậm chí có lúc còn thấp hơn. Tỷ giá trên thị trường chính thức mức tối đa có lúc còn thấp hơn tỷ giá liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước công bố hàng ngày. Khoảng cách tỷ giá giữa hai thị trường này cũng đã được thu hẹp, cùng quanh mức 21.165 VND. Tác động cụ thể là một số ngân hàng tăng cường bán ra USD để tăng thanh khoản VND.


Thành công trong điều hành chính sách ngoại tệ được thể hiện ở nhiều điểm:


Việc điều chỉnh tỷ giá thực hiện theo tín hiệu thị trường, tránh tình trạng để sức ép bị dồn tích lại buộc phải tăng và khi tăng lại phải tăng với tốc độ quá cao (như đã xảy ra vào ngày 9/2/2011).


Thay đổi phương thức điều hành tỷ giá. Trước đây, việc điều hành tỷ giá thường mang tính “giật cục”, cứ khoảng 6 tháng 1 lần tăng với tốc độ khá cao. Phương thức điều hành mới mà Ngân hàng Nhà nước áp dụng thông qua việc công bố tỷ giá giao dịch trên thị trường liên ngân hàng hàng ngày, mỗi lần chỉ tăng 5-10 đồng, nên có ưu điểm là ít gây sốc, các nhà đầu cơ làm giá cũng khó “đón lõng”; mức độ điều chỉnh mỗi lần thường không lớn, sóng nhỏ, nên việc “lướt sóng” cũng khó thực hiện.


Áp trần lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại đối với USD ở mức 2% để hạ mạnh lãi suất từ 6% trước đó xuống, thấp xa so với lãi suất huy động VND đã tác động đến 2 mặt. Một mặt, thúc đẩy người dân bán ngoại tệ cho ngân hàng, chuyển từ quan hệ vay sang quan hệ mua đứt đoạn. Mặt khác, lãi suất huy động VND cao hơn so với huy động bằng USD nên khuyến khích người có USD bán cho ngân hàng lấy VND gửi tiết kiệm.


Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các ngành, các cấp trong việc thanh tra, xử lý việc niêm yết giá mua bán bằng ngoại tệ, các tụ điểm giao dịch ngoại tệ hiệu quả và bước đầu đủ sức răn đe.

Quang Thanh