Ứng xử kém văn hoá: Phải chăng là bản chất?

Từ xa xưa đã từng có lời răn dạy rằng: “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” hay “Học ăn, học nói, học gói, học mở”… vậy sao ngày nay chúng ta không áp dụng điều này?

Ý nghĩa của những câu ca dao tục ngữ này rất sâu rộng, ví như tại sao phải học ăn? ăn ở đây không chỉ là ăn uống đơn thuần mà còn là ăn nói, ăn ở… sao cho đúng, sao cho thành người có văn hoá trong đa nghĩa.

Liệu hành động văn hoá này có thể đổ lỗi cho du nhập lối sống phương Tây. (Ảnh: congannghean.vn)

Như bạn Nam: namnguyen668@gmail.c om nói thì không phải tất cả những người có học thức cao đều là những người biết ứng xử có văn hoá.

“Ví như Bác sĩ, không phải ai cũng thực hiện và làm được theo câu “Lương y như từ mẫu”, người bệnh đi chữa bệnh đã mất tiền và lo âu vậy mà có những vị y sĩ chẳng những thương xót, tận tuy vì bệnh nhân mà còn mắng mỏ như con. Nhất là những người ở quê lên, không có tiền, ít tiếp xúc với thế giới hiện đại lại càng làm họ “ngứa mắt”.

Thiết nghĩ, chúng ta được ăn, được học, hãy cư xử sao cho những người không có điều kiện được học , người thiệt thòi họ cười cho là có học mà không bằng họ”

Còn độc giả Dương Tuấn Quỳnh: duongtuanquynh@gmail .com thì có cái nhìn sâu xa hơn khi phân tích rằng: “Sự thiếu văn hoá đó không hẳn là do thụ động hay do xã hội phát triển quá nhanh hay do du nhập văn hoá phương Tây. Điều đơn giản có thể nhận ra đó là do chính bản thân, chủ thể của từng cá nhân chưa có tính tự giác.

Các cụ ta có câu "Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao". Vậy cứ 1 người tự giác biết xử sự đúng, biết chú trọng hơn về vấn đề văn hoá thì sẽ có hiệu quả cao hơn là để văn hoá Việt hàng nghìn năm bị đi vào quên lãng một cách đáng tiếc, thay vào đó là 1 nền văn hoá mới xa xỉ.

Tôi rất đồng tình với bài viết. Nhưng tôi xin đưa ra 1 câu nói mà tôi nghĩ là cần cho việc khôi phục lại nét đẹp văn hoá trong mỗi con người chúng ta: "Không gì là không thể. Không thể là không có gì" - Hy vọng mọi người sẽ sớm nhận thức lại được giá trị của chính bản thân mình”.

SmileAngel: smileangel_2912@yaho o.com: “Theo tôi bây giờ phải giáo dục ý thức người lớn chứ không phải ý thức của trẻ nhỏ. Trẻ nhỏ như trang giấy trắng chúng có biết gì đâu, chúng chỉ làm theo những hành động của người lớn thôi. Nếu người lớn chuẩn mực thì tất trẻ con sẽ ngoan ngoãn theo. Thật tiếc khi hiện nay ở trường cô giáo dạy vứt rác vào thùng rác nhưng khi đi chơi với bố mẹ thì : "cứ vứt đi con không sợ đâu" ( ý ở đây là vứt ra đường )” –

Cacomngon: cacomngon@gmail.com: “Do ý thức của từng người, trở thành ý thức của cả cộng đồng... Bản thân tôi luôn cảm thấy bình thường trước những thói quen của mình, nhưng nhận ra thói quen đó không tốt khi "nhìn thấy" thói quen đó lặp lại ở người khác và từ đó tôi không bao giờ lặp lại thói quen đó của mình. Nhưng thật tệ tôi không truyền lại cảm giác đó cho người xung quanh mình, vì hình như "mình khác người"... Làm sao để mỗi người nhận thức được việc mình làm là rất tệ, thì mới mong thay đổi được thói quen của họ, và thay đổi được ý thức của họ...".

Có phải bản chất: ngocanhqua@gmail.com: “Phải nói thật rằng đa số chúng ta là thiếu ý thức. Và những người có ý thức thiểu số đôi khi thấy mình bị lạc lõng giữa xã hội này. Trong hầu hết các mặt của đời sống từ văn hoá giao thông, giao tiếp, môi trường, trường học, công sở, cơ quan hành chính... đâu đâu cũng tràn lan những cách ứng xử rất vô văn hoá của đại bộ phận những người được coi hay tự coi mình là "có học" . Phải chăng những ứng xử đó cùng xuất phát từ tính ích kỷ của mỗi cá nhân và nó đang dần biến những con người văn minh trở về thời kỳ nguyên thuỷ?”

Nhiều bạn khi lên tiếng về các ứng xử thiếu văn hoá của giới trẻ ngày nay thì đổ vấy cho sự phát triển cũng như ảnh hưởng từ văn hoá nước ngoài. Nhưng ai cũng có thể gạt qua điều này và khẳng định rằng, người nước ngoài không hề có cách cư xử và họ có ý thức hơn ta rất nhiều. Một số độc giả đã có nhiều dịp công tác một số quốc gia trên thế giới cũng như đang làm việc tại nước ngoài chia sẻ:

Lê Đức Thịnh: noibuon_korea2019@ya hoo.com.vn: "Tôi là một độc giả hay theo dõi và nghe tin tức từ nhiều các bài báo phản hồi về cách sống và ý thức của người Việt Nam chúng ta. Các cụ ngày xưa từng nói “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. Thật sự càng ngẫm tôi càng thấy câu nói này sao đúng đến vậy. Sao chúng ta không lựa lời mà nói kính trên nhường dưới nhẹ nhàng với nhau thì chắc sẽ tốt hơn.

Tôi đang sống và làm việc ở Hàn Quốc, tôi thấy con người ở nơi đây thật là tốt bụng và họ nói với nhau rất tôn kính. Họ chấp hành luật pháp thật là nghiêm chỉnh. Và có lối sống cao. Những lúc như vậy tôi lại nghĩ về quê hương với rất nhiều trăn trở”.

Phùng Trần: ngocha2910@yahoo.com: “Tôi có dịp đi một số nước và có một bài học tôi nhớ mãi không quên. Khi tôi đến làm việc tại một cơ quan công quyền về thủ tục cá nhân, người tiếp hướng dẫn tôi một cách tỉ mỉ và ân cần khi xong công việc tôi cảm ơn và hỏi sao các anh tận tình và thân thiện thế người tiếp dân mỉm cười và bảo "tôi nhận tiền lương từ thuế của dân mà" thật là thấm thía. Còn ở Việt Nam những cán bộ công chức ăn lương từ thuế của dân đóng góp nhưng quay lại "hành dân"....

Có những trường hợp cụ thể đáng buồn của việc “bằng vai phải lứa” mà một bộ phận giới trẻ ngày nay chúng ta vẫn cử xử như đó là chuyện bình thường. Cụ Huu Minh, 60 tuổi: mphung52@yahoo.com chia sẻ:

“Hôm trước tôi dẫn hai đứa cháu nội tôi đi học nhà trẻ, trường gần nhà. Đứa lớn 4 tuổi tôi dắt, đứa nhỏ tôi cho nó ngồi xe đẩy. Ba ông cháu đi trên con đường nhỏ, có một vũng nước trước mặt và một chiếc xe ô tô 5 chỗ đi ngược chiều. Tôi đã nỗ lực đưa hai cháu tôi qua vũng nước ấy trong lúc chiếc xe ôtô này cứ bấm còi như điên dại.

Qua được vũng nước rồi, trong lúc chiếc ô tô chuẩn bị lách ông cháu tôi để lao về phía trước thì tôi cố tranh thủ nói với vào xe với người lái ô tô rằng sao anh ta bấm còi làm gì cho trẻ con giật mình, vả lại đôi bên đã thấy nhau rồi cơ mà. Lập tức anh lái xe thò đầu ra hỏi "Mày là con lợn à? Còi ô tô dùng để làm gì? Còn không tránh ra cho tao đi, chết hết cả nút bây giờ", Xin nói thêm anh chàng lái xe này trạc hơn 30. Tôi thì 60”.

Keo chanh: phuongsen.kc@gmail.c om: “Suy cho cùng đó là ở hai từ "ý thức". Phải công nhận một sự thực đáng buồn là ý thức của chúng ta ngày càng xuống cấp. Sống trong môi trường như thế nào thì người ta sẽ cư xư như vậy. Những người ý thức thị hẳn sẽ thấy phản cảm nhưng để thay đổi thực trạng rất khó. Con người ai cũng đều có ý thức bây giờ chỉ là phụ thuộc vào suy nghĩ của mỗi người. Mong là mỗi cá nhân tự giác ngộ chứ không thể nào ép buộc họ được.Mong rằng trong tương lai Việt Nam sẽ không còn tồn thế”.

Lê Kiều Thị Giang: toi20xinh@gmail.com: “Thực sự tôi là dân 9X nhưng cũng rất bất bình vì sự thiếu văn hoá của 1 số bạn cùng tuổi mình.

Hôm trước tôi ngồi ở ghế đá trong sân trường với vài người bạn cùng lớp thì thấy mấy cô bạn đi ngang qua, tay mỗi người cầm 1 lon coca vừa đi vừa cười nói rất to. Họ ngồi xuống ghế đá trước mặt tôi và bắt đầu tán chuyện.

Một lúc sau tôi giật nảy mình vì nghe tiếng lạ trong sân trường đang yên tĩnh. Hai cô gái trong số họ ném vỏ lon xuống sân trường và cách họ không xa. Sau đó họ lại cười nói rất vui vẻ như chẳng có chuyện gì xảy ra. Rồi tiếp tục những người còn lại cũng làm như thế và họ lại cười rất khoái trá với nhau. Thật sự tôi và tụi bạn rất ngạc nhiên và bất bình khi trông thấy cảnh đó.

Vừa lúc đó thì có 1 cô giáo cũng lớn tuổi đi qua, cô dừng lại nhắc nhở họ. Một bạn nữ mặt phụng phịu ra nhặt lại còn mấy người kia thi cau có. Đợi cô đi 1 đoạn mấy người họ lại vứt ra như chẳng có chuyện gì cả rồi lại cười với nhau.

Trông thấy cảnh này tôi chỉ muốn chạy ngay ra và mắng cho họ một trận nhưng bị tụi ban tôi giữ lại vì sợ họ sẽ cho 1 trận và không học yên ổn được vì tôi không phải là người dân ở đây.

Ra về trong tâm trạng rất khó chịu, tôi nghĩ trông họ cũng sáng sủa, là sinh viên đại học rồi mà tại sao văn hoá của họ lại kém như vậy”.

Duonglang9: thuonglang9@gmail.co m: “Tôi cũng đã từng làm việc trong ngành Du lịch hơn 10 năm, qua phục vụ rất nhiều loại khách từ khách Tây già nhiều tiền đến khách châu Á (có VN), thì thú thật phục vụ 1 bàn ăn 50 người khách Tây nhàn và khoẻ hơn phục vụ 1 bàn 4 người khách ta. Chưa kể đến những lần là khách mời sau đó là tham dự tiệc buffet thì đúng là tức mà không nói được. Tiệc buffet thực chất là một seminar nối dài, là điều kiện để các khách hàng có dịp tiếp xúc sâu hơn... Nhưng mấy ai biết được điều đó! Cho nên món ăn của buffet thường là món khô, nhẹ, gọn để có thể cầm trên tay và đi tiếp xúc với nhau vì thế ăn buffet thường không no.

Tuy nhiên, tôi đã gặp rất nhiều lần những cảnh tượng thật đáng xấu hổ. Món ăn thì múc vô dĩa ê hề, ăn không hết thì bỏ đó, phớt lờ sự khó chịu của nhân viên phục vụ, hoặc tụm lại ngay 1 món nào đó ngon và chỉ ăn món đó, người khác muốn ăn cũng không thể nào lấy được vì bị che bít mất.

Có lần, nhân viên trong khách sạn tôi làm đang phục vụ cho 1 khách người Nhật ăn sáng, món ăn là trứng chiên với bánh mỳ, trong khi ăn, những mẩu bánh bị bể rơi xuống bàn ông ấy vẫn bình thản nhặt lên ăn. Anh nhân viên phục vụ cười mỉm và ông ấy đã bắt gặp, bình tĩnh ông gọi nhân viên ấy đến và nói bằng tiếng Việt tuy chưa đúng nhưng rất rõ ràng rằng: Tại sao lại cười vì những mẩu bánh mỳ đó, tôi đã trả tiền và tôi có quyền sử dụng hết, đó là tiết kiệm đó bạn!

Khi chở con đi ngoài đường (lúc con còn nhỏ) bao giờ tôi cũng tấp xe vào cạnh thùng rác để cho con tôi bỏ rác vào thùng, mặc cho những cái nhìn của những người xung quanh. Vì thế, con tôi khi lớn lên không bao giờ vứt rác ngoài đường. Tôi đã từng đi với rất nhiều đoàn khách nước ngoài (chủ yếu là Tây Âu), không bao giờ họ xả rác bậy, nếu không có chỗ vứt thì họ cầm trong tay hoặc cho vào bọc cầm đó cho đến khi có thùng rác thì bỏ vào. Không thì cầm về đến khách sạn mà họ không hề phàn nàn.

Bao giờ hết tệ xả rác bừa bãi để cho môi trường sống sạch hơn? tiết kiệm trong ăn uống, ăn đúng, đủ chứ không phải thừa mứa và đổ đi? Tại sao người Nhật, Hàn và các nước phương Tây họ giàu? Họ giàu vì biết cách xài đúng nơi, đúng chỗ, tiết kiệm những gì cần tiết kiệm. Tại sao với nhiều người VN, ăn uống là cứ phải chừa lại trong tô? vì chừa lại mới là người lịch lãm, sang trọng ư!”

Bên cạnh sự lo ngại của nhiều người về cách ứng xử thiếu văn hoá sẽ làm lu mờ những giá trị đẹp của người Việt Nam thì cũng có độc giả lạc quan khi nói về điều này.

Ngo Thanh: 881157@gmail.com: “Là một người quan tâm, tôi thấy rất tâm đắc với ý kiến của mọi người. Những ý kiến tham gia quý báu. Tôi luôn tin rằng trong hầu hết người Việt đều tồn tại ý thức tốt đẹp, hay mong muốn những điều tốt đẹp. Nhưng tôi thấy điểm yếu nhất của chúng ta là tư tưởng đám đông, không dám làm theo ý mình, sợ ta là thiểu số. Tôi mong rằng các anh chị trên đây sẽ tiếp tục phát huy làm gương cho mọi người, đặc biệt là giáo dục con trẻ. Xin cảm ơn!”

tran thanh: tran.van_thanh@yahoo .com: “Cá nhân tôi nghĩ “Tiên học lễ hậu học văn” là câu nói cổ nhân truyền lại. Nếu như trẻ em không được giáo dục từ nhỏ về văn hoá ứng xử, người lớn không để ý đến hành vi của mình thì vấn đề này mãi mãi chẳng thể thay đổi được. Mỗi một cá nhân hãy thôi phán xét người khác mà hãy tự mình biến mình thành một người có văn hoá trong ứng xử. Chỉ cần làm được điều đó thì không cần phải lấy ví dụ ở mãi bên Nhật hay ở một nơi nào đó. Xin cảm ơn”.

Chúng tôi xin mượn lời độc giả có nickname Vo danh: thanhtungvip@yahoo.c om làm lời kết:

“Khi nhận xét một vấn đề nào đó,chúng ta cần phải đánh giá một cách khách quan.Mà khách quan là gì?là không chủ quan đó,thưa tác giả của bài viết.Việt Nam là một nước đang phát triển phải không ạ?sao bác lại đi so sánh với các bác Tây đang sống ở những nước phát triển được.

Mâu thuẫn là tiền đề của sự phát triển, mà ta đang phát triển thì đương nhiên là phải có mâu thuẫn rồi. Đang xảy ra mâu thuẫn giữa những người xả rác và những người quét rác.Chúng ta hãy đế cho nó phát triển một cách giống như các bác Tây đã phát triển, xã hội và tự nhiên đều có quy luật đào thải, những cái gì là xấu,là vô văn hoá sẽ bị loại thôi. Tất cả hãy cứ yên tâm, cứ bình tĩnh, mọi chuyện sẽ đâu vào đấy thôi!”.

Nguyệt Thu
(Dân trí)

Ứng xử thiếu văn hóa hoặc rõ hơn chút nữa là mất dậy của một bộ phận giới trẻ ở VN hiện nay là do nền giáo dục xuống hàng chó ngựa tạo ra. Đừng thắc mắc là bản chất hay hiện tượng.