USA Giấc mơ xe hơi Mỹ dần xa tầm tay: Khi giá xe leo thang, người trẻ chật vật xoay xở

[Gibbs]

Người xưa có câu: "Tậu trâu, cưới vợ, làm nhà", đó là ba việc lớn của đời người. Ngày nay, chiếc ô tô đã thay thế con trâu để trở thành biểu tượng của sự ổn định và thành đạt. Thế nhưng, với những cặp vợ chồng trẻ như Dana Eble và Tyler Marcus, việc tìm mua chiếc xe thứ hai đang trở thành một bài toán nan giải. Sau nhiều năm dùng chung chiếc Chevrolet Trax đời 2019, họ ngỡ ngàng nhận ra rằng thị trường xe hơi đã thay đổi đến mức chóng mặt. "Cái khó ló cái khôn" thì chưa thấy, chỉ thấy mọi chi phí sinh hoạt từ thực phẩm, nhà ở đến con cái đều leo thang, khiến giấc mơ sở hữu thêm một phương tiện di chuyển trở nên xa xỉ hơn bao giờ hết. "Đồng tiền đi liền khúc ruột", và giờ đây khúc ruột ấy đang thắt lại khi giá xe mới trung bình đã chạm ngưỡng gần 50.000 USD, tăng tới 30% chỉ trong vòng 6 năm ngắn ngủi. Đáng buồn hơn, phân khúc xe giá rẻ dưới 30.000 USD từng chiếm 40% thị trường cách đây 5 năm, nay chỉ còn vỏn vẹn 13%, như một minh chứng cho việc các nhà sản xuất đang quay lưng với người lao động bình dân để chạy theo những dòng SUV và xe bán tải bóng bẩy, lợi nhuận cao.

Khi mua xe không còn là chuyện đơn giản
Dana Eble và Tyler Marcus – một cặp vợ chồng trẻ – sau nhiều năm dùng chung chiếc Chevrolet Trax đời 2019, nay muốn mua thêm một chiếc xe thứ hai. Một nhu cầu tưởng như bình thường, nhưng lại khiến họ rơi vào trạng thái “đứng giữa ngã ba đường”: không biết mình có thể chi trả đến đâu.
Eble chia sẻ một cách thẳng thắn: mọi thứ trong cuộc sống đều đang đắt lên, và việc mua xe cũng không ngoại lệ. Câu chuyện của họ không phải cá biệt, mà là hình ảnh thu nhỏ của hàng triệu người Mỹ trẻ tuổi đang phải “liệu cơm gắp mắm” trong thời buổi kinh tế nhiều biến động.

Giá xe tăng phi mã – thu nhập không theo kịp
Theo số liệu mới nhất, giá tiêu dùng tại Mỹ tăng 3,3% trong tháng 3 – mức tăng cao nhất kể từ giữa năm 2024. Nhưng đáng chú ý hơn là giá xe mới đã tăng tới 12,6% so với cùng kỳ năm trước.
Hiện nay, giá trung bình của một chiếc xe mới gần chạm mốc 50.000 USD – tăng tới 30% chỉ trong vòng 6 năm. Trong khi đó, khoản trả góp trung bình mỗi tháng (với 10% tiền đặt trước và thời hạn vay 6 năm) đã lên tới 775 USD.
Nếu muốn tìm xe giá rẻ dưới 30.000 USD? Cơ hội ngày càng hiếm. Chỉ khoảng 13% xe trên thị trường nằm trong phân khúc này – giảm mạnh so với 40% cách đây 5 năm.


Người dân phải kéo dài nợ – cái giá phải trả về lâu dài
Để đối phó với chi phí tăng cao, nhiều người buộc phải kéo dài thời gian vay. Các khoản vay 7 năm hiện chiếm hơn 12% tổng giao dịch – tăng mạnh so với trước.
Nhưng “dài lưng tốn vải” – vay càng lâu, tiền lãi càng nhiều. Tổng chi phí thực tế của chiếc xe vì thế đội lên đáng kể, biến chiếc xe từ phương tiện di chuyển thành một gánh nặng tài chính kéo dài nhiều năm.

Xe rẻ biến mất – SUV và xe bán tải lên ngôi
Một trong những nguyên nhân chính khiến giá xe tăng là chiến lược của các hãng xe. Khi nhận thấy người Mỹ sẵn sàng chi nhiều tiền hơn cho các dòng xe lớn như SUV và bán tải, các hãng đã dần loại bỏ những mẫu xe nhỏ, giá rẻ.
Các hãng nội địa như Ford, General Motors hay Stellantis có xu hướng đẩy giá lên cao hơn so với các hãng châu Á như Honda, Hyundai, Mazda hay Subaru.
Không chỉ vậy, các tính năng an toàn và tiện nghi – từ hỗ trợ giữ làn, phanh khẩn cấp tự động đến cảnh báo va chạm – cũng góp phần làm giá xe tăng. Một số tính năng thậm chí là bắt buộc theo quy định liên bang.
Chưa kể, các hãng xe còn “khéo léo” đưa những tính năng hấp dẫn vào các phiên bản cao cấp, khiến người mua dễ bị cuốn vào những lựa chọn đắt đỏ hơn dự tính ban đầu.

Hiệu ứng domino: bảo hiểm, sửa chữa, xăng dầu đều tăng
Giá xe không phải là yếu tố duy nhất. Chi phí bảo hiểm xe đã tăng tới 55% so với 6 năm trước. Chi phí sửa chữa cũng tăng gần 50%.
Thêm vào đó, giá xăng tăng cao – đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng quốc tế – khiến việc “cầm lái” ngày càng tốn kém.


Người trẻ bị đẩy ra khỏi thị trường
Một thực tế đáng lo ngại: tỷ lệ người mua xe mới có thu nhập dưới 100.000 USD đã giảm từ 50% năm 2020 xuống còn 37% trong năm qua.
Điều đó có nghĩa là xe mới đang dần trở thành “sân chơi” của những người có thu nhập cao, trong khi người trẻ – vốn là lực lượng lao động chính – ngày càng bị đẩy ra ngoài.
Họ buộc phải tìm đến thị trường xe cũ. Nhưng ngay cả ở đó, tình hình cũng không khả quan hơn.

Xe cũ cũng không còn rẻ
Trước đây, xe cũ là “cứu cánh” cho những người có ngân sách hạn chế. Nhưng hiện nay, nguồn cung xe cũ giá rẻ cũng đang giảm mạnh.
Tỷ lệ xe cũ dưới 30.000 USD đã giảm từ 78% xuống còn 69%. Giá trung bình của xe cũ vào khoảng 25.000 USD, với khoản trả góp hàng tháng khoảng 560 USD.
Nguyên nhân? Người dân giữ xe lâu hơn – trung bình gần 13 năm, dài hơn 18 tháng so với một thập kỷ trước. Đồng thời, xu hướng thuê xe (leasing) giảm khiến ít xe “mới 2–3 năm tuổi” quay lại thị trường.

Những câu chuyện thật: thắt lưng buộc bụng để có xe
Sam Dykhuis, 27 tuổi, tại Chicago, phải mua chiếc xe đầu tiên để phục vụ công việc mới. Cô tìm kiếm xe dưới 20.000 USD nhưng cuối cùng phải chi nhiều hơn để mua một chiếc Mazda CX-5 đời 2021.
Để giảm chi phí, cô dùng tiền tiết kiệm trả thẳng, và trả bảo hiểm theo kỳ 6 tháng để tiết kiệm từng đồng. Dù vậy, cô thừa nhận thu nhập giảm trong khi chi phí tăng – buộc cô phải quản lý tài chính chặt chẽ hơn bao giờ hết.
Cặp đôi Eble và Marcus cũng cân nhắc nhiều phương án: mua xe cũ, xe điện, hoặc trả thẳng để tránh nợ. Nhưng ngay cả với ngân sách 20.000–30.000 USD, việc tìm xe phù hợp vẫn không dễ dàng như trước.

Tương lai nào cho giấc mơ xe hơi Mỹ?
Một số hãng xe đã bắt đầu nhận ra vấn đề. Ford cho biết sẽ đưa ra nhiều mẫu xe dưới 40.000 USD trong tương lai. GM cũng nhấn mạnh các dòng xe giá mềm hơn như Chevrolet Trax.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng người tiêu dùng cũng cần điều chỉnh kỳ vọng. Không thể vừa muốn SUV hạng trung, ghế da, cửa sổ trời… mà giá chỉ 25.000 USD.
Khi xe mới quá tầm tay, nhiều người tặc lưỡi bảo nhau: "Thôi thì liệu cơm gắp mắm", tìm về thị trường xe cũ. Thế nhưng, ngay cả chiếc phao cứu sinh này cũng đang trở nên đắt đỏ. Tỉ trọng xe cũ dưới 30.000 USD đã giảm từ 78% xuống còn 69% chỉ trong vài năm. Nguyên nhân chính là do người dân có xu hướng giữ xe lâu hơn – trung bình lên tới 13 năm – khiến nguồn cung xe cũ chất lượng trở nên khan hiếm. Thêm vào đó, việc thắt chặt các điều khoản cho thuê xe (leasing) khiến lượng xe 2-3 năm tuổi quay lại thị trường bị sụt giảm đáng kể. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng thực trạng này bắt nguồn từ tâm lý "trèo cao thì ngã đau" của người tiêu dùng: ai cũng muốn một chiếc SUV sang trọng có ghế da và cửa sổ trời với giá hời, nhưng thực tế phũ phàng là những lựa chọn đó đơn giản là không còn tồn tại trên kệ hàng.

Sam Dykhuis đã chọn cách thắt lưng buộc bụng, dồn toàn bộ tiền tiết kiệm để mua đứt một chiếc Mazda CX-5 cũ nhằm tránh gánh nặng lãi suất hàng tháng. Cô thậm chí phải trả bảo hiểm trước 6 tháng để tiết kiệm từng đồng bạc lẻ. Với Dana và Tyler, họ đang cân nhắc đến những chiếc xe điện (EV) đã qua sử dụng – phân khúc hứa hẹn sẽ tràn ngập xe cũ từ các hợp đồng thuê trước đó với ưu đãi thuế liên bang. Mặc dù triển vọng có vẻ lạc quan hơn, nhưng cảm giác bất an vẫn bủa vây khi bất kỳ biến cố nào ngoài tầm kiểm soát cũng có thể làm sụp đổ kế hoạch tài chính mong manh của họ. Trong bối cảnh chính trị nhạy cảm và giá xăng dầu biến động do xung đột quốc tế, việc ngồi sau tay lái không còn là niềm vui tự do của "giấc mơ Mỹ", mà đã trở thành một bài toán sinh tồn đầy căng thẳng.

Mua xe cũ từ 3-5 năm là okay rồi, cần gì xe mới. Khi có tiền rủng rỉnh hẵng "chơi".