Kể từ thời Chiến tranh Lạnh, các chế độ độc tài quân phiệt hoặc đảng trị thường xuyên bị tố cáo lợi dụng dưới nhiều hình thức
"ngành nghề xám", những hoạt động kinh tế nằm giữa ranh giới hợp pháp và bất hợp pháp như lừa đảo xuyên quốc gia, rửa tiền phi pháp, buôn bán người, giao dịch ma túy, sản xuất tiền giả và buôn lậu, để đạt được các mục đích kinh tế và chiến lược của mình.
Trong thế kỷ 21, hiện tượng này đặc biệt đã nổi bật trong mối bang giao giữa TQ và Campuchia. Những năm gần đây, Campuchia đã trở thành mảnh đất màu mỡ cho nhiều tập đoàn tội phạm mạng và lừa đảo xuyên quốc gia, trong đó một phần đáng kể có mối liên hệ mật thiết với mạng lưới tội phạm TQ. Những ngành
"nghề xám" này đã trở thành một hình thức
“chiến tranh hỗn hợp” nhắm vào thế giới tự do.
Sự hợp tác bí mật giữa TQ và Campuchia trong các ngành
"nghề xám" đã có từ lâu, nhưng đặc biệt đã bùng nổ lên trong hai thập kỷ gần đây. Vào giữa những năm 2010, cùng với nguồn vốn và nhân lực khổng lồ từ TQ đổ vào các đặc khu kinh tế như hải cảng Sihanoukville (Tây Cảng), hàng loạt các
"trung tâm lừa đảo" (scam compounds) xuyên quốc gia đã được ra đời.
Về mặt hình thức, các khu vực này có thể là các đặc khu kinh tế hoặc khu nghỉ mát-đánh bạc do TQ đầu tư, nhưng thực tế lại có sự pha trộn giữa kinh doanh hợp pháp và các hoạt động phi pháp, được gọi là
"Đặc khu kinh tế xám". Đám đầu tư tư nhân TQ sau khi đút lót hối lộ hậu hỉnh cho giới chức thẩm quyền ở đây để đứng ra tự thành lập các đặc khu này nhằm che đậy các hoạt động bất hợp pháp như lừa đảo viễn thông, đánh bạc trực tuyến, lợi dụng các điều kiện ưu đãi về thuế, đất đai và sự lỏng lẻo trong thực thi pháp luật của các quốc gia Đông Nam Á để trục lợi bất chính.
Lấy TP. Sihanoukville làm ví dụ, chỉ trong vài năm ngắn ngủi, nơi đây đã tập trung hàng trăm sòng bạc thực tế và công ty đánh bạc qua trực tuyến, thu hút nhiều tập đoàn tội phạm TQ đến làm ăn. Mặc dù vào cuối năm 2019, theo yêu cầu chiếu lệ của TQ, chính phủ Campuchia đã ban hành lệnh cấm không cho đánh bạc trực tuyến, nhưng lệnh cấm này thực chất chỉ mang tính hình thức, nhiều tập đoàn mafia tội phạm đã chuyển đổi các tòa nhà sòng bạc trống rỗng trở thành các trung tâm lừa đảo qua trực tuyến sau khi lôi kéo hàng chục ngàn nạn nhân nghèo từ các quốc gia Đông Nam Á theo khẩu hiệu
"việc nhẹ, lương cao".
Trong thời kỳ đại dịch, khi ngành du lịch bị đình trệ, các trung tâm này lại chuyển đổi mạnh mẽ biến thành những "công xưởng lừa đảo" to lớn, thậm chí thông qua buôn bán người để dụ dỗ nhân sự từ các nước láng giềng đến Campuchia làm
"việc nhẹ, lương cao".
Interpol vào năm 2023 đã đưa ra lời báo động hiếm hoi trên toàn cầu cho rằng, tại Campuchia, Lào và Myanmar đã xuất hiện hiện tượng cưỡng bức lao động lừa đảo qua trực tuyến với quy mô lớn. Campuchia đã trở thành trung tâm tập kết của bọn mafia tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia.
Quy mô của ngành kỹ nghệ lừa đảo do mạng lưới bọn mafia tội phạm TQ đứng ra vận hành tại Đông Nam Á là to lớn kinh khủng, mỗi năm chúng đã chiếm đoạt hàng chục tỷ USD toàn cầu, có thể sánh ngang với hoạt động tội phạm của bọn mafia ma túy. Một phần đáng kể trong đó nhắm vào công dân các nước phương Tây như Mỹ. Theo ước tính, các nạn nhân tại Mỹ đã bị chiếm đoạt hơn 12,5 tỷ USD vào năm 2024 do các hình thức lừa đảo đầu tư liên quan đến TQ, tăng 42% so với năm 2023.
Ví dụ điển hình: Tập đoàn Thái Tử (Prince Group) tại Sihanoukville, bên ngoài là kinh doanh bất động sản, ngân hàng giao dịch tài chính hợp pháp, nhưng thực tế đã bị nhiều quốc gia tố cáo là một trong những tập đoàn lừa đảo lớn nhất thế giới. Kẻ đứng đầu là tên Trần Chí, một tỷ phú gốc Hoa bí ẩn mới có 37 tuổi, sinh sống tại Campuchia với 2 quốc tinh TQ và Campuchia. Có tin nói rằng tên từng là quản gia của một bí thư thành phố tại Quảng Đông, lâu nay vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, kết giao với giới chính trị và kinh doanh tại Đông Nam Á và Đài Loan, thậm chí còn là phụ tá cho Chủ tịch Thượng viện Campuchia. Chỉ đến khi bị áp lực nặng từ Mỹ và TQ, chính quyền Campuchia mới đột ngột cho biết, đã bắt giữ tênTrần Chí, tước bỏ quốc tịch Campuchia và nhanh chóng cho dẫn độ về TQ để được xét xử sau khi Bắc Kinh đích thân đưa máy bay riêng chở tên này trở về đại lục an toàn.

Tên trùm Trần Chí, kẻ sáng lập ra Prince Holding Group ở Campuchia. (Ảnh: Prince Holding Group)
Vai trò của ĐCSTQ trong nội chiến Myanmar và các trung tâm lừa đảo
Các chuyên gia cảnh cáo rằng những lời cáo buộc của Washington về việc Bắc Kinh có dính líu sâu đậm đến các hoạt động lừa đảo trên khắp Đông Nam Á đã phơi bày chiến lược của ĐCSTQ nhằm xây dựng và củng cố ảnh hưởng tại Myanmar (Burma), và đồng thời làm leo thang cuộc nội chiến ở nước này.

Giám đốc FBI Kash Patel
Giám đốc FBI Kash Patel khi ra điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện vào ngày 18/3 có cho biết, ĐCSTQ đang giúp xây dựng các trung tâm lừa đảo tại Myanmar và nhiều nơi khác ở Đông Nam Á.
Trung tâm lừa đảo – Khu KK Park ở Myanmar (Minh họa)

Hàng ngàn nạn nhân nước ngoài chạy thoát ra khỏi các trung tâm lừa đảo ở Myanmar hiện đang bị mắc kẹt tại biên giới Myanmar với Thái Lan. (Ảnh chụp màn hình video CNA)
"Trần Chí là một 'kinh tài' chuyên khai thác tiền cho ĐCSTQ", một cựu đặc vụ của ĐCSTQ từng làm việc tại Prince Group ở Campuchia, lên tiếng tố cáo. Người này đã kịp trốn sang Úc và hiện sử dụng bí danh
"Eric" vì lo ngại bị Bắc Kinh sẽ kiếm để trả thù.
"Tập đoàn Prince không phải là một tập đoàn kinh doanh bình thường, mà là một trong những cơ quan 'kinh tài' quan trọng nhất của Bắc Kinh tại Campuchia và khắp Đông Nam Á", "Eric" có chia sẻ với giới truyền thông.
"Một khi tên Trần đã trở về TQ, bất kể anh ta bị xử lý như thế nào, nhưng ít nhất ĐCSTQ không còn phải lo lắng về việc anh ta sẽ bị Hoa Kỳ bắt giữ vào một ngày nào đó".
Tại TQ, các tin tức về tên Trần Chí rất ít ỏi và bị kiểm soát rất chặt chẽ. Chính quyền Bắc Kinh không cung cấp thêm chi tiết ngoài lời phát biểu của bà Mao Ninh, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao TQ. Các cuộc thảo luận trực tuyến về vụ án của tên Trần Chí trên mạng xã hội ở đại lục phần lớn đã bị các mạng cho xóa bỏ, khiến cho nhiều cư dân trên mạng cáo buộc ĐCSTQ đang bao che cho Trần và ngăn cản mọi sự thảo luận công khai. Cho đến nay, TQ vẫn chưa cho công bố các tội danh chính thức đối với tên trùm mafia Trần Chí này.
Tổng hợp