Ukraine đứng trước cơ hội ‘bùng nổ’ xuất khẩu công nghệ chống UAV giữa lúc khủng hoảng Trung Đông leo thang

[Cupcake01]

Thực tế chiến trường đã đưa Ukraine trở thành quốc gia tiên phong trong lĩnh vực đánh chặn máy bay không người lái. Trong bối cảnh xung đột lan rộng ở Trung Đông, đây có thể là thời điểm mang tính quyết định đối với tham vọng đưa công nghệ này ra thị trường toàn cầu của Kiev.

Trong nỗ lực thúc đẩy xuất khẩu các hệ thống và bí quyết công nghệ, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã công du khu vực Vịnh Ba Tư cuối tuần qua, nhằm đàm phán với các quốc gia đang trở thành mục tiêu của các đợt tấn công UAV, đặc biệt là từ Iran.

Doanh nghiệp quốc phòng chờ "cái gật đầu" từ Chính phủ Ukraine

Ông Oleg Rogynskyy, Giám đốc điều hành của UForce, một công ty công nghệ quân sự Ukraine có trụ sở tại Anh, cho biết: "Mọi người đều đang chờ đợi". Đại diện công ty này nói thêm rằng thiết bị không người lái trên biển Magura của họ đang nhận được sự quan tâm mạnh mẽ từ các quốc gia Trung Đông.

Không chỉ UForce, các nhà sản xuất hàng đầu khác như Wild Hornets và SkyFall cũng xác nhận đã nhận được nhiều đề nghị từ các quốc gia trong khu vực. Tuy nhiên, tương tự UForce, họ vẫn chưa thể trực tiếp đàm phán hợp đồng do phải chờ sự chấp thuận từ Chính phủ Ukraine.

Theo nhiều chuyên gia trong ngành, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm nổi bật vai trò ngày càng quan trọng của UAV tấn công trong chiến tranh hiện đại, đồng thời bộc lộ những điểm yếu của nhiều quốc gia trong việc đối phó với mối đe dọa này.

Một số ý kiến cho rằng, diễn biến hiện tại mang lại cho Ukraine cơ hội hiếm có để thúc đẩy xuất khẩu, xây dựng một ngành công nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới - có thể trở thành trụ cột cho công cuộc tái thiết và phát triển hậu chiến.

Anastasiia Mishkina, giám đốc điều hành của Tech Force tại UA (hiệp hội quy tụ gần 100 công ty quốc phòng Ukraine) cho biết, nhiều thành viên đã đề xuất được phép xuất khẩu và đang chờ phản hồi từ chính phủ. "Có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội, bởi thị trường quốc tế không chờ đợi", bà Mishkina nhấn mạnh.

Hiện, Chính phủ Ukraine chưa đưa ra phản hồi chính thức về vấn đề này.

Từ chiến trường khốc liệt đến thị trường tỷ USD

Trong những năm qua, Ukraine đã tích lũy đáng kể kinh nghiệm và công nghệ để đối phó với các cuộc tấn công UAV của Nga - mối đe dọa mà hiện nay nhiều quốc gia vùng Vịnh cũng đang phải đối mặt từ các UAV Shahed giá rẻ của Iran.

Thực tế chiến trường cho thấy, chỉ trong một đêm, Ukraine có thể hứng chịu hàng trăm UAV, buộc quân đội và các công ty tư nhân phải liên tục đổi mới, phát triển các hệ thống đánh chặn hiệu quả và chi phí thấp. Dù vậy, các giải pháp này không phải lúc nào cũng đạt tỷ lệ thành công tuyệt đối, khi đối phương liên tục tìm cách thích ứng.

Ông Ihor Fedirko, Giám đốc điều hành Hội đồng Công nghiệp Quốc phòng Ukraine ước tính Kiev có thể xuất khẩu khoảng 2 tỷ USD vũ khí trong năm nay, chưa tính các liên doanh sản xuất với đối tác quốc tế. Trong kịch bản thuận lợi, con số này có thể tăng lên 10 tỷ USD mỗi năm trong vòng 5 năm tới.

Chính phủ Ukraine cho biết đã sản xuất 40.000 UAV đánh chặn chỉ riêng trong tháng 1, đồng thời khẳng định sẽ ưu tiên nhu cầu phòng thủ trong nước. Tổng thống Zelensky nhận định, nếu được tài trợ đầy đủ, Ukraine có thể nâng công suất lên 2.000 UAV mỗi ngày, trong đó chỉ khoảng một nửa phục vụ nhu cầu nội địa, phần còn lại dành cho xuất khẩu.

Mở rộng "lá chắn UAV" từ không trung ra mặt biển

Bên cạnh phát triển máy bay không người lái, Ukraine còn chế tạo các xuồng tự sát trên (USV) biển, ban đầu được sử dụng để tấn công hải quân Nga tại Biển Đen. Hiện nay, các hệ thống này đã được nâng cấp, có thể tích hợp thêm UAV đánh chặn nhằm đối phó với các mối đe dọa trên không.

Theo ông Rogynskyy, các USV Magura đã được triển khai ngoài khơi phía nam để đánh chặn UAV Nga hướng về thành phố cảng Odessa trong các cuộc tấn công ban đêm. "Hệ thống này đã được vận hành thực tế và kiểm chứng hiệu quả", ông nói.

Ông cũng cho biết các trạm Magura trang bị thiết bị đánh chặn có thể được triển khai dọc bờ biển Vùng Vịnh, vận hành trên nền tảng phần mềm giúp giảm đáng kể nhu cầu nhân lực.

Tăng tốc để không bỏ lỡ cơ hội

Tuy nhiên, không phải mọi vấn đề đều nằm ở công nghệ. Trước đó, Tổng thống Zelensky từng chỉ trích một liên doanh Ukraine-Mỹ vì tự ý bán UAV đánh chặn mà không có sự phối hợp với chính phủ, dẫn đến thiếu hụt nhân lực huấn luyện và ảnh hưởng đến uy tín quốc gia.

Theo Halyna Yanchenko, một nghị sĩ có quan hệ chặt chẽ với ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, cho biết, chính phủ đang phản ứng khá chậm trong việc mở cửa xuất khẩu, trong khi các doanh nghiệp rất cần nguồn vốn để mở rộng hoạt động.

Bà Halyna Yanchenko cho biết chính sách xuất khẩu vũ khí của Ukraine vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, và nếu không đẩy nhanh tiến độ, nước này có thể bỏ lỡ cơ hội do tình hình Trung Đông mang lại.

Ngay cả khi đạt được thỏa thuận, các chuyên gia cho rằng sẽ mất nhiều tháng để triển khai hoàn chỉnh các hệ thống phòng không bằng UAV, bao gồm đào tạo nhân lực, thiết lập radar và tích hợp vận hành.

Taras Tymochko, người đứng đầu chương trình máy bay không người lái đánh chặn của tổ chức Come Back Alive (đã mua hàng chục nghìn máy bay không người lái đánh chặn cho quân đội Ukraine) cho biết, các hệ thống này đòi hỏi chuyên môn cao, từ đào tạo phi công, kinh nghiệm chiến đấu đến việc xử lý kỹ thuật và đảm bảo an toàn khi trang bị đầu đạn.

Quan trọng hơn, theo ông Taras Tymochko, việc thiết lập và phối hợp hệ thống radar để phát hiện, theo dõi UAV và tổ chức đánh chặn hiệu quả giữa các đơn vị.

Dù vậy, ông Taras Tymochko tin rằng các quốc gia Vùng Vịnh có thể rút ngắn đáng kể quá trình học hỏi nhờ nguồn lực sẵn có. "Trong vài tháng tới, họ có thể xây dựng các đơn vị đánh chặn riêng và dần chứng minh hiệu quả", ông nhận định.