Bài thuốc từ cây xạ đen

[troopy]

Xạ đen là cây thuốc nam mọc ở rừng núi phía Bắc, được dân gian dùng thanh nhiệt, giải độc và gần đây được nhiều người tìm uống để hỗ trợ điều trị u bướu.

Xạ đen có tên khoa học Celastrus hindsii Benth, là loài cây thân leo, thân gỗ, thường mọc hoang ở các vùng rừng núi phía Bắc như Hòa Bình, Ninh Bình và Thừa Thiên Huế. Trong dân gian, cây còn được gọi bằng nhiều tên khác như bạch vạn hoa, cây bách giải hay dây gối.

Khi mọc tự nhiên, xạ đen thường bám và leo lên thân các cây lớn. Nếu được trồng, các cành phát triển đan xen thành từng búi. Thân cây tròn, dài khoảng 3 đến 10 m, màu xám nhạt khi còn non và chuyển dần sang nâu hoặc xanh khi già. Phần thân trưởng thành có lớp lông mịn.

Theo Đông y, xạ đen có vị đắng chát, tính hàn, thường được dùng để thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu và tiêu viêm. Nhờ những đặc tính này, loại cây từng ít được chú ý nay trở thành dược liệu được nhiều người tìm sử dụng để hỗ trợ chăm sóc sức khỏe.


Xạ đen là loài cây thân leo, thân gỗ, thường mọc hoang ở các vùng rừng núi phía Bắc. (Ảnh: Như Loan)

Bài thuốc chữa bệnh từ xạ đen
Hỗ trợ làm chậm sự phát triển của khối u
Theo lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng, Hội Đông y Hà Nội, trong xạ đen có hai hợp chất đáng chú ý là flavonoid và quinon. Các hoạt chất này được cho là có khả năng tác động lên các tế bào loạn phát, từ đó góp phần làm chậm quá trình phát triển của khối u.

Một số nghiên cứu bước đầu cũng ghi nhận tiềm năng của xạ đen trong phòng ngừa và hỗ trợ điều trị u bướu.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng kết quả hiện vẫn ở giai đoạn nghiên cứu. Xạ đen không thể thay thế các phương pháp điều trị hiện đại như phẫu thuật, hóa trị hay xạ trị.

Hỗ trợ ổn định huyết áp
Trong các bài thuốc dân gian, xạ đen còn được sử dụng để hỗ trợ điều hòa huyết áp. Người bị tăng huyết áp thường sắc lá hoặc thân xạ đen uống như trà hàng ngày. Cách sử dụng đơn giản, dễ thực hiện khiến loại dược liệu này khá phổ biến trong đời sống.

Tuy vậy, hiệu quả cụ thể còn phụ thuộc cơ địa và tình trạng bệnh của từng người, nên cần tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi dùng lâu dài.

Có thể giúp cải thiện mỡ máu và gan nhiễm mỡ
Một số nghiên cứu của Học viện Quân y cho thấy xạ đen có thể hỗ trợ giảm lượng mỡ dư thừa trong máu và gan.

Việc sử dụng nước sắc từ thân và lá xạ đen mỗi ngày được cho là góp phần cải thiện tình trạng mỡ máu, gan nhiễm mỡ, từ đó hỗ trợ phòng ngừa một số bệnh tim mạch và gan mật. Dù vậy, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.

Giúp ngủ ngon và giảm suy nhược thần kinh
Với tính hàn và vị hơi đắng chát, xạ đen được cho là có tác dụng an thần nhẹ.

Dược liệu này có thể giúp tăng tuần hoàn máu lên não, nhờ đó hỗ trợ giảm hoa mắt, chóng mặt và cải thiện giấc ngủ ở những người bị mất ngủ kéo dài do suy nhược thần kinh hoặc thiếu máu.

Những người không nên dùng xạ đen
Dù được xem là dược liệu có nhiều công dụng, xạ đen không phù hợp với tất cả mọi người.

Theo lương y Bùi Đắc Sáng, phụ nữ mang thai và trẻ em dưới 5 tuổi không nên sử dụng loại cây này. Người bị huyết áp thấp cũng cần thận trọng vì xạ đen có thể khiến huyết áp giảm thêm, gây hoa mắt và chóng mặt.

Nếu vẫn muốn dùng, có thể kết hợp thêm vài lát gừng khi sắc nước để giảm bớt tính hàn của dược liệu.

Ngoài ra, người suy thận hoặc chức năng thận kém được khuyến cáo không nên dùng xạ đen vì có thể làm tăng gánh nặng lọc thải cho thận. Việc uống xạ đen ngay sau khi sử dụng rượu bia cũng nên tránh.

Các chuyên gia lưu ý, trước khi sử dụng xạ đen, đặc biệt với người đang mắc bệnh mạn tính hoặc đang dùng thuốc điều trị, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc Đông y có chuyên môn để đảm bảo an toàn.

Nếu muốn tìm hiểu chi tiết hơn, bạn đọc có thể tham khảo bài viết “Uống cây xạ đen có tác dụng gì?”.

VietBF@sưu tập