Lương tri ở đâu trong thị trường cá cược mạng người?

[Romano]

Các nền tảng dự đoán trực tuyến thu hút hàng tỷ USD tiền cược cho những kịch bản xung đột ở Trung Đông làm dấy lên tranh cãi về đạo đức và nguy cơ trục lợi.

Sự phát triển nhanh chóng của các nền tảng dự đoán như Kalshi hay Polymarket trong những năm gần đây đã biến nhiều sự kiện toàn cầu thành đối tượng để đặt cược. Người dùng có thể dự đoán kết quả bầu cử, tỷ số thể thao, biến động kinh tế hoặc thậm chí nhiệt độ cao nhất trong ngày tại một thành phố.

Tuy nhiên, khi các kèo cược xoay quanh chiến tranh và sinh mạng con người, câu chuyện không còn đơn thuần là trò chơi dự đoán mang tính giải trí mà bắt đầu chạm tới những tranh cãi về đạo đức.

"Sòng bạc" địa chính trị triệu USD
Theo CNN, hơn 1 tỷ USD đang đổ vào các nền tảng dự đoán trực tuyến, nơi người dùng đặt tiền cho nhiều kịch bản liên quan đến căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran.

Chỉ trong tuần đầu tháng 3/2026, tổng giá trị giao dịch trên những thị trường dự đoán liên quan đến số phận Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei và khả năng Mỹ tiến hành không kích đã lên tới hàng trăm triệu USD.

Trên những nền tảng như Polymarket, người tham gia có thể mua hoặc bán xác suất của một sự kiện trong tương lai. Khi sự kiện xảy ra đúng với dự đoán, người đặt cược sẽ thu được khoản lợi nhuận tương ứng khi thị trường đóng lại.

Tuy nhiên, các loại hình dự đoán liên quan trực tiếp đến chiến tranh hoặc sinh mạng con người lại nằm trong vùng nhạy cảm về pháp lý. Tại Mỹ, các hợp đồng tài chính liên quan tới ám sát, khủng bố hay chiến tranh thường bị cấm.

Dù vậy, Polymarket chủ yếu vận hành ngoài lãnh thổ Mỹ, nhờ đó tránh được nhiều quy định chặt chẽ của luật liên bang. Khoảng trống pháp lý này đã tạo điều kiện để nhiều kèo cược gây tranh cãi xuất hiện trên nền tảng. Người dùng có thể đặt tiền cho khả năng xảy ra một cuộc tấn công quân sự trong ngày, hoặc những kịch bản liên quan đến sức khỏe và sinh mạng của các nhà lãnh đạo quốc gia.

Theo các chuyên gia, xu hướng đưa những thảm kịch tiềm tàng lên thị trường dự đoán đang ngày càng rõ. Thời gian gần đây, Polymarket đã phải âm thầm gỡ bỏ một thị trường dự đoán về khả năng xảy ra vụ nổ hạt nhân sau khi vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ dư luận.

Trước đó, nền tảng này cũng phải điều chỉnh cách mô tả một kèo cược liên quan đến sứ mệnh không gian Artemis II vì nội dung bị cho là thiếu nhạy cảm với sự an toàn của phi hành đoàn.

Giáo sư tài chính Richard Warr đánh giá sự phát triển của các thị trường dự đoán đang vượt qua những giới hạn đạo đức cơ bản.

Theo ông, không phải mọi sự kiện trên thế giới đều phù hợp để trở thành đối tượng giao dịch. Khi sinh mạng con người bị biến thành công cụ kiếm lợi nhuận, những vấn đề đạo đức nghiêm trọng sẽ xuất hiện.

Bên cạnh tranh cãi đạo đức, nhiều dữ liệu giao dịch còn làm dấy lên nghi ngờ về việc một số người chơi có thể đã sử dụng thông tin nội bộ. Các khoản cược lớn được đặt chỉ vài giờ trước khi các cuộc không kích xảy ra khiến giới quan sát đặt câu hỏi liệu có người nắm thông tin mật tham gia thị trường.

Phân tích dữ liệu blockchain từ tổ chức điều tra Bubblemaps cho thấy ít nhất sáu tài khoản ẩn danh trên Polymarket đã thu về khoảng 1,2 triệu USD nhờ dự đoán đúng việc Mỹ sẽ tấn công Iran. Điểm đáng chú ý là phần lớn các tài khoản này chỉ nạp tiền vào hệ thống ngay trong ngày xảy ra sự kiện. Thời điểm đặt cược thường diễn ra vài giờ trước khi các cuộc tấn công bắt đầu.

Một tài khoản mang tên Magamyman đặc biệt gây chú ý khi thu về hơn 553.000 USD từ các kèo cược liên quan đến Iran.

Trong một giao dịch vào rạng sáng 28/2, tài khoản này đặt 32.000 USD cho kịch bản Mỹ tiến hành không kích trong ngày. Thời điểm đó, hệ thống của Polymarket đánh giá xác suất xảy ra kịch bản này chỉ ở mức khoảng 17%. Chỉ vài giờ sau, các cuộc tấn công thực sự diễn ra và người chơi này thắng lớn.

Đến nay, Polymarket vẫn chưa đưa ra lời giải thích cụ thể trước những câu hỏi của truyền thông về các giao dịch bất thường nói trên.

Làn sóng phẫn nộ từ Đồi Capitol
Dù danh tính những người đặt cược thành công không được công khai, các giao dịch đáng ngờ vẫn nhanh chóng thu hút sự chú ý tại Washington.

Nhiều nhà lập pháp cảnh báo đây có thể là dấu hiệu của việc trục lợi từ chiến tranh, thậm chí làm dấy lên nghi vấn thông tin tình báo quân sự đã bị rò rỉ để phục vụ mục đích tài chính.

Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chris Murphy nói việc đặt cược vào các kịch bản chiến tranh là điều khó chấp nhận. Theo ông, việc những hoạt động như vậy vẫn có thể diễn ra hợp pháp cho thấy hệ thống quản lý hiện tồn tại những khoảng trống đáng lo ngại.

Ở góc nhìn khác, Hạ nghị sĩ Mike Levin đặt câu hỏi về khả năng rò rỉ thông tin mật. Ông nhấn mạnh người dân Mỹ có quyền được biết liệu các thông tin biết trước về hành động quân sự của quốc gia có đang bị sử dụng để trục lợi tài chính hay không.

Trước những lo ngại này, một số nghị sĩ đã đề xuất dự luật nhằm cấm tổng thống, phó tổng thống, các quan chức cấp cao liên bang, nghị sĩ và thành viên gia đình họ tham gia giao dịch trên các nền tảng dự đoán. Mục tiêu của đề xuất là giảm nguy cơ xung đột lợi ích và hạn chế khả năng thông tin nhạy cảm từ chính phủ bị lợi dụng cho hoạt động cá cược.Tranh cãi càng trở nên phức tạp khi con trai của Tổng thống Donald Trump, Donald Trump Jr. được nhắc tới. Con trai của ông Trump tham gia ban cố vấn Polymarket từ năm trước, trong khi quỹ đầu tư 1789 Capital do ông đồng sáng lập cũng đã rót vốn vào công ty này. Ngoài ra, ông còn giữ vai trò cố vấn cho nền tảng dự đoán Kalshi.

Trước những nghi vấn từ dư luận, đại diện của Trump Jr. cho biết ông không tham gia cá cược và chỉ đóng vai trò tư vấn chiến lược tiếp thị. Phía Nhà Trắng cũng khẳng định các quyết định của chính quyền chỉ dựa trên lợi ích của người dân Mỹ.

Thực tế, sự phát triển của các nền tảng dự đoán phản ánh xu hướng của thời đại dữ liệu khi ngày càng nhiều sự kiện được định lượng và biến thành đối tượng giao dịch. Tuy vậy, không phải mọi sự kiện đều nên trở thành cơ hội kiếm tiền.

Khi cái chết trở thành cơ hội kiếm lợi nhuận, câu hỏi đặt ra không còn đơn giản là ai thắng cược. Vấn đề lớn hơn là liệu xã hội có đang đánh đổi những chuẩn mực đạo đức để đổi lấy lợi ích tài chính hay không.