CUỘC KHÔNG KÍCH IRAN CỦA TỔNG THỐNG TRUMP PHÙ HỢP QUYỀN HẠN ĐIỀU II TRONG HIẾN PHÁP HOA KỲ

[nguoiduatinabc]

Cuộc không kích Iran do Tổng thống Trump ra lệnh đang làm dấy lên cuộc tranh luận quen thuộc tại Washington về quyền hạn chiến tranh giữa Quốc hội và Hành pháp. Tuy nhiên, nhiều học giả luật hiến pháp cho rằng quyết định của Tổng thống Trump không phải là tiền lệ mới, mà thực chất đi theo khuôn mẫu pháp lý Điều II của Hiến pháp đã được nhiều đời Tổng thống Hoa Kỳ sử dụng trong nhiều thập niên qua.

Theo phúc trình của Fox News, các chuyên gia luật hiến pháp nhận định rằng nhiều Tổng thống trước đây, bao gồm cả các chính quyền thuộc hai đảng, đã sử dụng quyền hạn của Tổng tư lệnh quân đội theo Điều II để tiến hành các hành động quân sự giới hạn ở hải ngoại mà không cần sự chuẩn thuận trước của Quốc hội.

Ông Cully Stimson, chuyên gia pháp lý cao cấp của Heritage Foundation, giải thích rằng các nhà lập quốc Hoa Kỳ đã cố ý phân chia quyền lực quân sự giữa Hành pháp và Lập pháp nhằm tránh tình trạng một nhà vua đơn phương quyết định chiến tranh như trong hệ thống quân chủ tại Anh quốc trước đây.

Theo Hiến pháp Hoa Kỳ, Quốc hội có quyền tuyên chiến và kiểm soát ngân sách chiến tranh, trong khi Tổng thống với tư cách Tổng tư lệnh quân đội có trách nhiệm chỉ huy các chiến dịch quân sự và có thể hành động nhanh chóng để bảo vệ quyền lợi quốc gia trong những tình huống khẩn cấp.



Trong trường hợp Iran, chính quyền Tổng thống Trump lập luận rằng Hoa Kỳ đang đối diện một mối đe dọa cận kề. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio khẳng định Washington không thể ngồi yên chờ đợi để hứng chịu một cuộc tấn công từ Iran, và chiến dịch quân sự vừa qua là cần thiết để ngăn chặn mối nguy hiểm đang gia tăng.

Bộ trưởng Bộ Chiến Tranh Pete Hegseth cũng nhấn mạnh rằng chiến dịch này không phải là một cuộc chiến thay đổi chế độ hay một cuộc chiến kéo dài như tại Iraq trước đây. Theo ông, đây là một nhiệm vụ quân sự giới hạn, được tiến hành để đối phó với các đe dọa ngày càng gia tăng từ chương trình phi đạn, drone và tham vọng nguyên tử của Iran.

Theo quy định của Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh năm 1973, Tổng thống phải thông báo cho Quốc hội trong vòng 48 giờ sau khi đưa lực lượng quân sự Hoa Kỳ vào tình trạng giao chiến. Đồng thời luật này đặt ra thời hạn 60 ngày cho các chiến dịch quân sự nếu không có tuyên chiến chính thức hoặc sự chuẩn thuận đặc biệt từ Quốc hội.

Các viên chức chính quyền cho biết Tòa Bạch Ốc đã thông báo cho nhóm lãnh đạo tình báo lưỡng đảng của Quốc hội trước khi tiến hành các cuộc không kích. Tổng thống Trump cũng cho biết chiến dịch này dự kiến chỉ kéo dài khoảng 1 tháng đến 5 tuần, nằm trong giới hạn thời gian của đạo luật.

Trong khi đó, một số nghị sĩ Đảng Dân Chủ vẫn chỉ trích hành động quân sự này là “bất hợp pháp” và đang tìm cách thúc đẩy một nghị quyết buộc Tổng thống phải xin phép Quốc hội trước khi tiếp tục sử dụng lực lượng quân sự chống Iran.

Tuy nhiên, nhiều học giả luật hiến pháp nhấn mạnh rằng trong nhiều thập niên qua, các Tổng thống Hoa Kỳ thuộc cả hai đảng đều đã sử dụng quyền hạn Điều II để tiến hành các chiến dịch quân sự giới hạn nhằm bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia. Trong bối cảnh Iran bị cáo buộc nhiều lần đe dọa lợi ích Hoa Kỳ và tấn công thông qua các lực lượng ủy nhiệm, lập luận tự vệ của Tòa Bạch Ốc được xem là phù hợp với truyền thống pháp lý lâu dài của Hoa Kỳ.