"Tình dài giấy ngắn, hôn anh muôn nghìn lần": Thư tình đẫm yêu thương của ông Chu Ân Lai và phu nhân

[therealrtz]

Những ngày đầu năm 2026, Khu tưởng niệm Chu Ân Lai – Đặng Dĩnh Siêu chính thức mở cửa toàn bộ không gian trưng bày, thu hút hơn 42.000 lượt khách tham quan. Nhiều người tìm đến đây không chỉ để tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của hai nhân vật lịch sử, mà còn để suy ngẫm về quan niệm:

“Nhà là quốc gia thu nhỏ, quốc gia là muôn vàn mái nhà.”

Nhà văn Trung Quốc Băng Tâm từng nhận xét: “Chu Ân Lai là người trao đi nhiều yêu thương nhất, và cũng là người nhận lại nhiều yêu thương nhất.”

Có lẽ là bởi giữa ông và phu nhân Đặng Dĩnh Siêu là sự thấu hiểu sâu sắc, và một tình yêu cũng sâu nặng như thế. Những bức thư qua lại giữa hai người đã lưu giữ năm tháng họ kề vai sát cánh vì chung một lý tưởng, chuyên chở cả một quãng đời gắn bó thủy chung và tình nghĩa đậm sâu.

Hai bức thư dưới đây là một trong những tư liệu cho thấy điều đó. Đây là bức thư ông Chu Ân Lai gửi bà Đặng Dĩnh Siêu và thư hồi đáp của bà trong thời gian ông điều trị tại bệnh viện năm 1942 - Trích từ trang thông tin Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương đảng Cộng sản Trung Quốc.

Tình dài giấy ngắn - Hôn anh muôn nghìn lần

"Hôm qua, sau khi em cùng mọi người rời đi, nơi đây bỗng trở nên yên ắng lạ thường. Không khí dịu dần, nhiệt độ cũng hạ xuống. Chỉ có điều mũi anh lại chảy máu, mãi đến đêm mới ngừng. Đêm qua anh ngủ khá ngon, nên không cần uống thuốc.

Đến bữa tối mới hay trong phòng còn có một anh thợ in của tòa soạn đang chữa bệnh mắt. Hôm qua anh mới biết chuyện ấy. Anh ấy sang đây ngồi chuyện trò với anh khá lâu rồi mới trở về. Sau đó, căn phòng lại chìm vào tĩnh lặng.

Nhàn rỗi không việc, lòng bỗng thả trôi theo những ý nghĩ xa xôi. Ngẩng đầu lên, thấy đóa sen đã tàn, anh chợt nghĩ chắc cô y tá sẽ mang cho anh một bình hoa mới — bởi sáng nay khi dọn dẹp, cô ấy từng nói biết anh yêu hoa. Quả nhiên, chỉ một lát sau, cô mang đến một chiếc lọ nhỏ, cắm vài bông hoa dại, bên ngoài cài thêm một nhành tử đằng, nói sẽ treo lên tường cho anh ngắm.

Anh mỉm cười hỏi: “Lọ không có lỗ, tường không có đinh, treo bằng cách nào đây?” Cô y tá liền đi lấy băng dính, còn phó quan Nhan thì tìm đinh ghim — hóa ra chiếc đinh bé nhỏ cũng có lúc hữu dụng như vậy. Thế là nhờ băng dính và chiếc đinh ấy, chiếc lọ cao chưa đầy hai tấc được treo lên tường. Những bông hoa dại an nhiên trong lọ, hai nhành tử đằng mềm mại buông rủ bên ngoài. Cô y tá còn khéo léo điểm thêm một chùm nho nhỏ, thả xuống giữa hoa và dây leo, khiến cả góc phòng bệnh bỗng sinh động và ấm áp lạ thường.

Những chuyện nhỏ nhặt nơi phòng bệnh thế này, sao có thể không ghi nhớ? Và lại sao có thể không kể cho em nghe? Chiều nay Tiểu Ngô ghé qua, cũng tấm tắc khen mãi không thôi.

…

Hai ngày nay, buổi chiều nhiệt độ thường cao hơn, có lẽ vì trời đã vào hè. Hôm nay mũi anh không còn chảy máu nữa.

Trong lúc bệnh, anh lỡ nói một câu không phải, nghĩ lại mà lòng day dứt khôn nguôi.

Mười tám năm nghĩa vợ chồng — em vừa là người bạn tri kỷ sâu sắc nhất đời anh, vừa là người vợ anh yêu thương nhất. Nếu nói đến chuẩn mực của đạo phu thê, anh vẫn tự thấy mình chưa thể sánh cho trọn vẹn". (Thư Chu Ân Lai gửi Đặng Dĩnh Siêu)

-----

"Vì trong lòng chỉ hướng về anh, nên khi nhận được thư của Thái Long báo rằng đêm qua anh ngủ yên giấc, không còn bị những lời chuyện trò ban ngày làm phiền mệt, trái tim treo lơ lửng của em mới khẽ buông xuống. Bao nhiêu thấp thỏm như tan vào khoảng lặng, để lại trong em một cảm giác êm đềm, thanh thản như vừa trút được gánh nặng bấy lâu.

Từ ngày anh vào viện, thân em tuy vẫn giữa nhịp sống thường ngày, mà tâm trí lúc nào cũng nặng trĩu. Mỗi ý nghĩ về anh đều như một hòn đá nhỏ đè lên ngực, khiến hơi thở cũng không còn nhẹ nhàng như trước. Đặc biệt tuần vừa rồi, nỗi lo cứ dâng lên từng đợt, xô vào tim em không dứt. Vì thế em đã chẳng ngần ngại mà đến thăm anh, chỉ mong được tận mắt nhìn anh, tự tai nghe anh nói, để biết rằng anh vẫn vững vàng. Nếu có thể san sẻ cùng anh một phần đau mỏi, em cũng nguyện lòng.

Nay biết anh mỗi ngày một khá hơn, lại sắp được xuất viện, lòng em vui đến run rẩy. Những ngày qua, tuy chưa dám nói “một ngày dài tựa một năm”, nhưng quả thực mỗi ngày trôi đi đều chậm chạp và nặng nề — nhất là những hôm không được vào thăm anh. Em chỉ mong mấy ngày này trôi nhanh hơn nữa, để sớm được đón anh trở về đúng hẹn. Em tin rằng khi anh bước qua ngưỡng cửa, tảng đá đè nặng trong lòng em bấy lâu sẽ rơi xuống, và em sẽ được nhẹ nhõm biết bao. Niềm vui ấy, e rằng ngòi bút này khó lòng tả xiết.

Ngày mai em sẽ không đến nữa, cũng không ghé thêm lần nào, chỉ chuyên tâm chờ đón anh trở về. Em đã bắt đầu quét dọn, chỉnh trang lại căn nhà của chúng ta. Từng góc nhỏ, từng khung cửa, dường như cũng đang lặng lẽ chờ bước chân anh.

Trước khi xuất viện, anh nhớ hỏi thật kỹ bác sĩ Vương về những điều cần lưu ý sau này. Xin anh vì em mà giữ gìn thân thể, đừng để điều gì sơ suất.

Thuốc Bạch Dược (1 loại thuốc cầm máu, giảm đau) anh đã bôi chưa? Có để dành lại chút nào phòng khi cần đến không? Tối mai em định sang thăm anh Nãi Như, tiện mang thuốc cho anh ấy.

Tình dài mà giấy ngắn. Bao điều chưa kịp nói xin gửi theo gió. Em hôn anh muôn nghìn lần". (Thư hồi âm của Đặng Dĩnh Siêu gửi Chu Ân Lai).

Biểu tượng của tình yêu Trung Quốc

Chu Ân Lai và Đặng Dĩnh Siêu là một trong những cặp vợ chồng được nhắc đến nhiều nhất trong lịch sử hiện đại Trung Quốc, không chỉ bởi vai trò chính trị của họ mà còn bởi mối quan hệ gắn bó lâu dài giữa hai người.

Họ gặp nhau lần đầu vào năm 1919, khi đang tham gia phong trào sinh viên ở Thiên Tân – một thời điểm cả hai đều còn trẻ và nhiệt huyết với công cuộc cứu nước. Tuy lúc đầu tình cảm chưa chớm nở ngay, nhưng qua những lần trao đổi thư từ trong khoảng thời gian Chu Ân Lai đi học ở Pháp, hai người ngày càng hiểu nhau hơn và nhận ra họ có cùng lý tưởng sống và mục tiêu cách mạng. Trong gần bốn năm ở châu Âu, Chu Ân Lai đã viết hơn 250 lá thư gửi Đặng Dĩnh Siêu, trong đó bộc lộ sâu sắc tình cảm và nguyện ước đồng hành suốt đời bên nhau trong công cuộc giải phóng đất nước.

Cuối cùng, vào mùa hè năm 1925, Chu Ân Lai và Đặng Dĩnh Siêu quyết định kết hôn trong một lễ cưới giản dị ở Quảng Châu. Sau khi thành thân, họ không chỉ là vợ chồng bình thường mà còn là những cộng sự cách mạng đồng cam cộng khổ. Đặng Dĩnh Siêu tham gia hỗ trợ Chu Ân Lai trong các hoạt động của đảng, và cả hai luôn sát cánh trong nhiều giai đoạn khó khăn của phong trào cộng sản Trung Quốc, theo Zhouenlai Peace Institute.

Chu Ân Lai giữ vai trò Thủ tướng của Trung Quốc trong nhiều năm, được nhiều người trọng vọng vì sự tận tâm với đất nước, trong khi Đặng Dĩnh Siêu cũng là một lãnh đạo nữ quan trọng, từng giữ các chức vụ cao trong đảng Cộng sản nước này và đại diện cho phong trào phụ nữ.

Qua hơn nửa thế kỷ bên nhau, họ trở thành biểu tượng cho mối quan hệ gắn bó giữa hai người yêu nhau vì lý tưởng, vừa là bạn đời, vừa là cộng sự lâu dài trong một thời đại nhiều biến động của lịch sử Trung Quốc.