Vì sao Nga - Trung Quốc sẽ không can thiệp quân sự vào cuộc chiến Iran?

[Cupcake01]

Tổng thống Nga Vladimir Putin gọi vụ sát hại ông Khamenei là “một hành động tàn nhẫn, phi đạo đức và vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế”, đồng thời gửi thư chia buồn tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, theo hãng tin Nga TASS . Điện Kremlin khẳng định Tổng thống Putin mô tả đây là “một vụ giết người trắng trợn” và ca ngợi ông Khamenei như một “chính khách kiệt xuất” đã góp phần củng cố quan hệ Nga - Iran trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, theo Reuters , Điện Kremlin không phát đi bất kỳ tín hiệu nào về khả năng can thiệp quân sự, không triển khai lực lượng, không tuyên bố viện trợ quân sự, không kích hoạt bất kỳ cơ chế an ninh chung nào với Tehran.

Không có nghĩa vụ phòng thủ chung

Một yếu tố then chốt khiến Nga không thể và không muốn can thiệp là quan hệ Nga - Iran không phải liên minh quân sự ràng buộc. Mátxcơva và Tehran có thỏa thuận đối tác chiến lược dài hạn, có hợp tác quốc phòng và thương mại vũ khí, nhưng không có hiệp ước phòng thủ chung kiểu Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Theo phân tích của Viện Washington, Nga “không có nghĩa vụ pháp lý hay quân sự” phải bảo vệ Iran nếu nước này bị tấn công, và mọi phản ứng của Mátxcơva chỉ mang tính chính trị - ngoại giao. Điều này cũng được các quan chức Nga thừa nhận công khai.

Trả lời truyền thông quốc tế, các nguồn tin ngoại giao Nga nhấn mạnh quan hệ đối tác chiến lược không bao gồm cam kết bảo vệ lẫn nhau bằng quân sự, đồng thời Mátxcơva còn phản đối Iran sở hữu vũ khí hạt nhân vì lo ngại kích hoạt một cuộc chạy đua vũ trang Trung Đông. Thông tin này được Euronews dẫn lại trong các phân tích về chính sách Nga tại khu vực.

Không muốn đối đầu trực tiếp với Mỹ

Một bằng chứng quan trọng khác là thực tế Nga không sẵn sàng mở thêm mặt trận đối đầu quân sự với Mỹ. Khi đang tập trung nguồn lực cho cuộc chiến với Ukraine, việc can thiệp quân sự vào Iran đồng nghĩa với nguy cơ đối đầu trực tiếp với quân đội Mỹ - kịch bản mà Mátxcơva luôn tránh.

Theo phân tích của Foreign Policy , chiến lược của Nga tại Trung Đông là “cân bằng quyền lực”, duy trì ảnh hưởng thông qua ngoại giao, không phải thông qua can thiệp quân sự trực tiếp đối đầu Washington.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký hiệp ước đối tác chiến lược trong một buổi lễ sau cuộc hội đàm tại Điện Kremlin, ngày 17/1/2025. Ảnh: Evgenia Novozhenina/Foreign Policy.

Trung Quốc lên án mạnh mẽ

Tại Bắc Kinh, phản ứng cũng tương tự về bản chất. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tuyên bố các cuộc không kích là “không thể chấp nhận”, gọi việc sát hại lãnh đạo tối cao của một quốc gia có chủ quyền là hành động “kích động thay đổi chế độ”, đồng thời kêu gọi Mỹ và Israel quay lại đối thoại. Hãng tin Xinhua mô tả các đòn tấn công là “xâm lược trắng trợn” và “vi phạm nghiêm trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc”.

Tuy nhiên, toàn bộ thông điệp của Trung Quốc đều xoay quanh kiềm chế, ngừng bắn, đối thoại và luật pháp quốc tế, không có bất kỳ tuyên bố nào về viện trợ quân sự, triển khai lực lượng hay hỗ trợ tác chiến cho Iran. Theo Xinhua và các thông cáo Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Bắc Kinh tập trung hoàn toàn vào ngoại giao và bảo vệ công dân, không nhắc đến can thiệp quân sự.

Các phân tích của Chatham House chỉ ra rằng, Trung Quốc coi Iran là đối tác chiến lược dài hạn về kinh tế - năng lượng, không phải một đồng minh quân sự phải bảo vệ bằng vũ lực. Can thiệp quân sự vào Iran sẽ đặt Trung Quốc vào thế đối đầu trực tiếp với Mỹ, làm tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích thương mại, tài chính và ổn định chiến lược toàn cầu của Bắc Kinh - điều hoàn toàn đi ngược với học thuyết “trỗi dậy hòa bình”.

Ngoài ra, Trung Quốc cũng không ủng hộ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, vì lo ngại chiến tranh khu vực, phong tỏa eo biển Hormuz và gián đoạn dòng dầu từ Vùng Vịnh - nguồn năng lượng sống còn đối với kinh tế Trung Quốc, theo phân tích của Viện Brookings.

Thực tế cho thấy cả Nga và Trung Quốc đều chọn cùng một mô hình phản ứng: Lên án mạnh mẽ về chính trị, đạo lý và pháp lý; bảo vệ nguyên tắc chủ quyền quốc gia; kêu gọi ngừng bắn và đối thoại; nhưng tránh tuyệt đối việc can thiệp quân sự trực tiếp.

Theo Reuters , không có bất kỳ động thái điều quân, triển khai hải quân, không quân hay cố vấn quân sự công khai nào từ Mátxcơva hay Bắc Kinh hướng về Iran. Theo Xinhua , Trung Quốc chỉ tập trung sơ tán công dân, bảo vệ lợi ích dân sự và thúc đẩy ngoại giao đa phương.

Đối tác chiến lược, không phải đồng minh quân sự

Các dữ kiện ngoại giao, pháp lý và quân sự hiện nay cho thấy rõ, Nga và Trung Quốc sẽ không trực tiếp, công khai can thiệp vào cuộc chiến của Iran với Mỹ và Israel. Lý do không chỉ nằm ở tuyên bố chính trị, mà ở cấu trúc quan hệ: Không có hiệp ước phòng thủ chung, không có nghĩa vụ quân sự, không lợi ích sống còn buộc phải đánh đổi bằng chiến tranh.

Trong cách nhìn của Mátxcơva và Bắc Kinh, Iran là đối tác chiến lược, nhưng không phải là đồng minh quân sự mà họ sẵn sàng đối đầu Mỹ để bảo vệ. Vì vậy, phản ứng thực tế của hai cường quốc này nhiều khả năng sẽ tiếp tục là: Ngoại giao cứng rắn, ngôn từ mạnh mẽ, áp lực chính trị quốc tế, nhưng không súng đạn, không binh lính, không chiến tranh trực tiếp, The Middle East Online kết luận.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, ngày 2/9/2025. Ông Pezeshkian có chuyến thăm Trung Quốc để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải 2025 và lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít. Ảnh: Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

Phản ứng của Trung Quốc

Trung Quốc bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về các cuộc tấn công quân sự do Mỹ và Israel thực hiện chống Iran, nói rằng hành động này đi ngược lại mục đích và nguyên tắc của Liên Hợp Quốc và các quy định luật pháp quốc tế, Đại sứ Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc Fu Cong phát biểu tại cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an.

Ông nhấn mạnh, Trung Quốc ủng hộ chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của Iran và các nước trong khu vực, và phản đối việc sử dụng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực để giải quyết tranh chấp, Xinhua đưa tin ngày 1/3.

Trung Quốc cũng bày tỏ sự đau buồn trước số lượng lớn thường dân bị thương vong, nhấn mạnh rằng việc bảo vệ dân thường là “lằn ranh đỏ” trong xung đột vũ trang và việc sử dụng lực lượng một cách vô tội vạ là không thể chấp nhận. Bắc Kinh kêu gọi chấm dứt ngay hành động quân sự, tôn trọng luật nhân đạo quốc tế, đảm bảo an toàn cho dân thường và không tấn công vào các cơ sở dân sự.

Đại sứ Fu lưu ý rằng, leo thang và lan rộng căng thẳng ở Trung Đông không phục vụ lợi ích của bất kỳ bên nào, và chỉ có đối thoại và đàm phán chính trị mới có thể giải quyết khác biệt lâu dài. Ông nói Trung Quốc sẵn sàng phối hợp với cộng đồng quốc tế để thúc đẩy hòa bình và ổn định tại khu vực.

Tổng thống Putin lên án vụ ám sát Lãnh tụ Tối cao Iran

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã lên án vụ ám sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei cùng các thành viên trong gia đình ông, gọi đây là hành vi “tàn nhẫn, vi phạm trắng trợn mọi chuẩn mực đạo đức nhân loại và luật pháp quốc tế”, hãng tin Nga TASS đưa tin ngày 1/3.

“Xin hãy tiếp nhận lời chia buồn sâu sắc nhất của tôi trước vụ ám sát Lãnh tụ Tối cao của Cộng hòa Hồi giáo Iran, ngài Seyyed Ali Khamenei, cùng các thành viên trong gia đình ông, một hành động được thực hiện một cách lạnh lùng, vi phạm nghiêm trọng mọi chuẩn mực của đạo đức con người và luật pháp quốc tế”, nhà lãnh đạo Nga viết trong bức điện gửi tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Nội dung bức điện đã được đăng tải trên trang web chính thức của Kremlin.

“Tôi đề nghị ngài chuyển lời chia sẻ, cảm thông và sự ủng hộ chân thành của tôi tới gia đình và những người thân của Lãnh tụ Tối cao, tới chính phủ và toàn thể nhân dân Iran”, ông Putin nói thêm.

Vì sao Nga - Trung Quốc sẽ không can thiệp quân sự vào cuộc chiến Iran?


Tại chúng mày (Thằng Putin và cả thằng chó đẻ Tập Cận Bình) mà chúng tay vào là chết mẹ chúng mày ngay. Cứ thử đi con, lũ chó đẻ.