Mỹ gia tăng sức ép, hối thúc Iran sớm đạt thỏa thuận hạt nhân

[Romano]

Ngày 18/2, Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục gia tăng sức ép đối với Iran, kêu gọi Tehran “khôn ngoan” trong việc đạt được thỏa thuận đàm phán về chương trình hạt nhân. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông và gần đây hai bên đều đưa ra những tuyên bố cứng rắn.Phát biểu tại Nhà Trắng, Thư ký báo chí Karoline Leavitt cho rằng "sẽ là khôn ngoan” nếu Iran đạt được thỏa thuận với Mỹ. Bà cho biết hai bên đã đạt được “chút tiến triển” trong vòng đàm phán gián tiếp mới nhất nhưng vẫn "còn xa” mới thu hẹp được khác biệt trong các vấn đề then chốt. Bà cũng khẳng định Washington vẫn để ngỏ cánh cửa ngoại giao, dù rằng có “nhiều lý do và lập luận” để có thể tiến hành tấn công Iran.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đang xây dựng “khuôn khổ ban đầu và nhất quán” cho việc thúc đẩy các cuộc đàm phán trong tương lai với Mỹ. Trong cuộc điện đàm với Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi, ông Araghchi nhấn mạnh trọng tâm hiện nay là hoàn thiện dự thảo khuôn khổ đàm phán. Trong khi đó, ông Grossi đánh giá kết quả vòng đàm phán vừa qua tại Geneva (Thụy Sĩ) là “tích cực” và bày tỏ sẵn sàng hợp tác để hỗ trợ tiến trình này.Trước đó, Iran và Mỹ đã tiến hành vòng đàm phán gián tiếp do Oman làm trung gian tại Geneva sau khi các cuộc thương lượng lần trước bị đổ vỡ. Ngoại trưởng Araghchi cho biết 2 bên đã đạt được đồng thuận chung về một số “nguyên tắc định hướng” và sẽ bước vào giai đoạn xây dựng văn kiện cho một thỏa thuận tiềm năng. Tuy nhiên, theo lời của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, hiện Tehran vẫn chưa công nhận các “lằn ranh đỏ” do Washington đặt ra.

Song song với việc thúc đẩy nỗ lực ngoại giao với Iran, Mỹ cũng đồng thời tăng cường triển khai quân sự tới khu vực Trung Đông. Hiện Washington có 13 tàu chiến trong khu vực, gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln cùng nhiều tàu khu trục và tàu tác chiến ven bờ. Tàu sân bay USS Gerald R. Ford cũng đang trên đường tới Trung Đông. Bên cạnh đó, Mỹ còn điều động thêm các máy bay chiến đấu F-22, F-15, F-16, cùng máy bay tiếp dầu và cảnh báo sớm.

Giới phân tích nhận định việc tập trung hỏa lực quy mô lớn có thể tạo nền tảng cho một chiến dịch quân sự kéo dài nếu được lệnh triển khai. Một số hãng truyền thông Mỹ đưa tin quân đội nước này có thể sẵn sàng tiến hành không kích trong thời gian tới, dù Tổng thống Trump được cho là chưa đưa ra quyết định cuối cùng.

Về phần mình, Iran cũng phô trương sức mạnh quân sự khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiến hành tập trận tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu khí quan trọng của thế giới. Tehran từng nhiều lần cảnh báo có thể phong tỏa eo biển này trong trường hợp bị đe dọa. Lãnh tụ tối cao Iran tuyên bố nước này có khả năng đánh chìm tàu chiến Mỹ tại Vùng Vịnh.

Trong một diễn biến liên quan, Tổng thống Trump cảnh báo Anh không nên “để mất” quyền kiểm soát căn cứ Diego Garcia ở Ấn Độ Dương, vì cơ sở này sẽ có vai trò quan trọng trong trường hợp Mỹ có hành động quân sự nhằm vào Iran.

Căng thẳng leo thang trong bối cảnh Iran chịu sức ép từ các lệnh trừng phạt kinh tế của Mỹ và việc Washington yêu cầu Tehran phải đưa ra những nhượng bộ lớn, trước hết là chương trình hạt nhân. Tuy nhiên đến nay, cả hai bên đều vẫn phát tín hiệu tiếp tục đối thoại, làm dấy lên hy vọng về khả năng có thể dùng kênh ngoại giao để ngăn chặn đối đầu quân sự trực tiếp.