Một thói quen nấu ăn 'nuôi dưỡng' ung thư, nhiều gia đình mắc phải

[PinaColada]

Thói quen tái sử dụng dầu ăn nhiều lần có thể bị biến chất, ảnh hưởng đến hương vị và hiệu quả chiên rán, thậm chí tăng nguy cơ mắc bệnh tim, gan và ung thư.


Tái sử dụng dầu ăn nhiều lần là thói quen phổ biến của nhiều gia đình, quán ăn. Ảnh: Freepik.
Để những món ăn trong ngày Tết ngon hơn, nhiều bà nội trợ không tiếc dùng đẫm dầu mỡ để chiên rán. Sau khi dùng xong, lượng dầu mỡ dư thừa còn lại được tận dụng để chiên đi chiên lại nhiều lần. Mọi người thường nghĩ rằng tái sử dụng dầu ăn sẽ vừa tiết kiệm, tránh phí phạm mà cũng không gây hại gì, vẫn an toàn để sử dụng.

Tuy nhiên, dầu ăn trải qua nhiều chu kỳ đun nóng sẽ tích tụ các hợp chất phản ứng và mất đi các chất dinh dưỡng thiết yếu, ảnh hưởng đến sức khỏe con người theo thời gian.

Điều gì xảy ra khi dầu ăn được đun nóng nhiều lần?
Theo NDTV, việc đun nóng lặp đi lặp lại khiến dầu tiếp xúc với nhiệt độ cao, oxy, hơi ẩm và các mảnh vụn thức ăn còn sót lại, tất cả đều đẩy nhanh các phản ứng hóa học. Triglyceride bị phân hủy thành axit béo tự do, chất chống oxy hóa bị cạn kiệt và axit béo không bão hòa dần không ổn định.

Dầu sẫm màu hơn, đặc hơn và khả năng bốc khói giảm xuống, khiến nó dễ bị cháy hơn ở nhiệt độ vừa phải. Theo thời gian, các hợp chất polyme dính hình thành, làm thay đổi kết cấu và hương vị của thực phẩm.

Những biến đổi này diễn ra âm thầm. Dầu có thể trông không thay đổi, nhưng thực chất nó đang bị phân hủy ngày càng nhiều ở cấp độ phân tử, làm giảm giá trị dinh dưỡng và có khả năng đưa vào các chất có hại.

Dầu tái sử dụng trở nên dính hơn và có mùi nồng hơn sau mỗi lần chiên, những dấu hiệu nhỏ hàng ngày cho thấy sự oxy hóa ngày càng tăng, lipid không ổn định và khói còn sót lại, những yếu tố mà các nhà nghiên cứu thường liên kết với rủi ro sức khỏe lâu dài.

Tái sử dụng dầu ăn làm tăng nguy cơ ung thư thế nào?
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Critical Reviews in Food Science and Nutrition đã chứng minh tác hại tiềm tàng gây ung thư của dầu ăn đã qua sử dụng. Nghiên cứu giải thích việc đun nóng lặp đi lặp lại tạo ra các aldehyd phản ứng, hợp chất polyme và hydrocarbon thơm đa vòng, tất cả đều có thể tương tác với DNA và cấu trúc tế bào.

Theo thời gian, các hợp chất này làm tăng stress oxy hóa, gây ra tác động gây độc gene và đột biến, tạo ra nguy cơ phát triển ung thư cao hơn. Cả việc tiêu thụ thực phẩm được chế biến bằng dầu đã bị biến chất và hít phải khói trong quá trình nấu nướng đều góp phần tăng nguy cơ.

Bằng chứng cho thấy mối tương quan giữa việc tiêu thụ dầu ăn đã qua sử dụng lâu dài và tăng nguy cơ ung thư đại tràng, vú, phổi và tuyến tiền liệt, đặc biệt là khi sử dụng thường xuyên và lặp đi lặp lại.

Ảnh hưởng đến cơ thể và môi trường nhà bếp
Theo India Times, dầu bị biến chất không chỉ ảnh hưởng đến hương vị và hiệu quả chiên rán, nó còn có thể tác động đến sức khỏe trao đổi chất và tim mạch theo thời gian. Chất béo bị oxy hóa làm tăng stress oxy hóa, gây áp lực lên chức năng gan và làm tăng các chỉ số viêm.

Sự mất cân bằng lipid máu có thể xấu đi, thúc đẩy cholesterol xấu LDL và triglyceride cao hơn, trong khi sự tích tụ chất béo trong gan có thể tăng nhanh, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ.

Bên cạnh đó, việc chiên rán lặp đi lặp lại trong không gian thông gió kém khiến khói phản ứng tồn đọng, gây thêm căng thẳng hóa học cho người nấu và các thành viên trong gia đình. Theo thời gian, những tác động tích lũy từ chế độ ăn uống và môi trường này có thể ảnh hưởng đến kết quả sức khỏe lâu dài và nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.

Cách chiên rán an toàn mà không cần tái sử dụng dầu
Dưới đây là những lưu ý các bà nội trợ cần biết khi sử dụng dầu và chiên rán an toàn:

Dầu bị sẫm màu, có mùi khét hoặc khói bốc lên - những dấu hiệu cảnh báo dầu đã bị hỏng.
Chọn các loại dầu ổn định nhiệt, như dầu hướng dương tinh luyện hoặc dầu cám gạo, để chiên.
Duy trì nhiệt độ chiên vừa phải để hạn chế các phản ứng hóa học.
Chỉ sử dụng dầu một lần cho việc chiên ngập dầu và tái sử dụng tiết kiệm cho việc nấu nướng nhẹ.
Lọc bỏ vụn thức ăn và các hạt cặn để làm chậm quá trình phân hủy.
Đảm bảo thông gió nhà bếp để giảm tiếp xúc với khói độc hại.
Tránh trộn dầu cũ với dầu mới, vì không thể đảo ngược các thay đổi hóa học hiện có.

VietBF@ sưu tập