Căn bệnh khiến người trẻ nguy kịch, tỷ lệ tử vong chỉ tính bằng giờ

[pizza]

Khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu dữ dội, não mô cầu xâm lấn có thể nhanh chóng tiến triển sang sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và đe dọa trực tiếp tính mạng.

Bệnh do não mô cầu xâm lấn (Invasive meningococcal disease - IMD) lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần như nói chuyện, ho, hắt hơi. Ảnh: Đinh Hà.
Khoa Bệnh lây đường hô hấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, vừa tiếp nhận bệnh nhân là nam, 22 tuổi, nhập viện trong tình trạng nặng với sốt cao 39°C, rét run, mệt mỏi, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng, nôn nhiều và rối loạn tiêu hóa.


Căn bệnh truyền nhiễm diễn biến nhanh
Các xét nghiệm tại thời điểm nhập viện cho thấy bệnh nhân mắc bệnh do não mô cầu xâm lấn thể viêm màng não kèm nhiễm khuẩn huyết. Đáng chú ý, người bệnh còn xuất hiện tổn thương gan - mật và rối loạn đông máu, phản ánh tình trạng nhiễm trùng huyết nặng, nguy cơ suy đa tạng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Trước đó, bệnh nhân đã được điều trị tại tuyến dưới nhưng không cải thiện, buộc phải chuyển khẩn cấp lên Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Sau hội chẩn, các bác sĩ khoa Bệnh lây đường hô hấp nhanh chóng triển khai phác đồ điều trị chuẩn, bao gồm sử dụng kháng sinh đặc hiệu, thuốc chống dày dính màng não, kiểm soát rối loạn đông máu, bảo vệ gan - dạ dày, bù dịch, hỗ trợ dinh dưỡng và theo dõi chặt chẽ các chức năng sống.

Song song với điều trị y khoa, đội ngũ điều dưỡng liên tục theo dõi các chỉ số sinh tồn như mạch, huyết áp, nhịp thở, nhiệt độ, lượng dịch vào - ra; thực hiện hạ sốt, chăm sóc theo y lệnh, hướng dẫn chế độ ăn lỏng, dễ tiêu và hỗ trợ tâm lý, giúp bệnh nhân an tâm, tuân thủ điều trị.

Sau 3 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân hết sốt, giảm rõ rệt đau đầu, không còn nôn, sợ ánh sáng hay tiếng động. Các chỉ số sinh tồn ổn định, chức năng gan và tình trạng đông máu cải thiện tốt.

Dấu hiệu sớm
Điều dưỡng Nguyễn Thị Nhạn, Trần Thị Thu Thảo, khoa Bệnh lây đường hô hấp, cho biết bệnh do não mô cầu xâm lấn (Invasive meningococcal disease - IMD) lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần như nói chuyện, ho, hắt hơi. Đây là một trong những bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm nhất, có thể biểu hiện dưới các thể viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc phối hợp cả hai.

Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng gáy, sợ ánh sáng và có thể tiến triển rất nhanh sang sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Thống kê cho thấy, từ năm 2015 đến 2025, khoa Bệnh lây đường hô hấp đã tiếp nhận hơn 10 ca bệnh do não mô cầu xâm lấn. Riêng năm 2025, khoa điều trị 5 bệnh nhân, trong đó có trường hợp diễn biến rất nặng với viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng, đòi hỏi hồi sức tích cực và phối hợp đa chuyên khoa.

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên từ 14 đến 23 tuổi, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch. Đặc biệt, nhóm chiến sĩ mới, tân binh trong các đơn vị quân đội được đánh giá là nhóm nguy cơ cao do sinh hoạt tập trung, mật độ đông, cường độ huấn luyện lớn và dễ suy giảm sức đề kháng trong giai đoạn đầu thích nghi môi trường.

Thực tế, các bác sĩ đã ghi nhận những trường hợp bệnh diễn biến tối cấp, rơi vào sốc nhiễm khuẩn và tử vong chỉ trong vòng 24 giờ, thậm chí trước khi kịp chuyển đến bệnh viện. Điều này cho thấy não mô cầu xâm lấn có thể cướp đi sinh mạng của người trẻ, khỏe chỉ trong thời gian rất ngắn nếu bỏ lỡ "thời điểm vàng" điều trị.

Theo Đại tá, TS Vũ Viết Sáng, Viện trưởng Viện Lâm sàng các bệnh truyền nhiễm, kiêm Chủ nhiệm Khoa Bệnh lây đường hô hấp, khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cổ cứng, nôn nhiều, đặc biệt là ban xuất huyết dưới da, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Với trẻ nhỏ, biểu hiện quấy khóc bất thường, bỏ bú hoặc lơ mơ cũng có thể là dấu hiệu sớm của bệnh cảnh rất nặng.

Các chuyên gia cảnh báo não mô cầu xâm lấn không chỉ đe dọa tính mạng mà còn có thể để lại nhiều di chứng nặng nề như điếc, liệt, suy giảm trí tuệ hoặc hoại tử phải cắt cụt chi. Vì vậy, chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và tiếp cận y tế kịp thời là yếu tố then chốt để bảo vệ người bệnh và cộng đồng.

VietBF@ sưu tập