Tổng thống Mỹ đề xuất biến núi Hermon thành 'Aspen của phương Đông'

[troopy]

Sau đề xuất biến Dải Gaza thành “Riviera Trung Đông”, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa nêu ý tưởng biến núi Hermon thành “Aspen của phương Đông” trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Israel–Syria.


Đỉnh khu trượt tuyết Hermon, ở độ cao khoảng 2.000 mét so với mực nước biển, mở ra tầm nhìn rộng khắp thung lũng bên dưới. Ảnh: JTA

Một ý tưởng táo bạo đang được Washington thúc đẩy trong các cuộc tiếp xúc ngoại giao gần đây: biến khu vực núi Hermon, nằm dọc biên giới Israel - Syria, thành một trung tâm du lịch mùa Đông quy mô lớn, được ví như “Aspen của phương Đông”, như một phần của chiến lược ổn định an ninh thông qua phát triển kinh tế.

Theo các nguồn tin ngoại giao, đề xuất này đã được thảo luận trong các cuộc đàm phán kín tại Paris trong tuần qua giữa các phái đoàn Israel và Syria, dưới sự trung gian của Mỹ. Tham gia tiến trình có Đặc phái viên Mỹ về Syria Tom Barrack, cùng Jared Kushner và Steve Witkoff, những nhân vật thân cận với Tổng thống Donald Trump và đều có nền tảng trong lĩnh vực phát triển bất động sản.

Kế hoạch hình dung việc xây dựng hệ thống cáp treo trượt tuyết, cơ sở tạo tuyết nhân tạo, khu nghỉ dưỡng và dịch vụ du lịch tại sườn núi Hermon, thu hút hàng chục nghìn du khách mỗi mùa Đông. Phía Mỹ cho rằng dự án không chỉ mang lại nguồn thu lớn mà còn tạo việc làm cho cộng đồng Druze ở miền Nam Syria, qua đó biến một khu vực tranh chấp an ninh thành không gian hợp tác dân sự.

Ý tưởng này phản ánh cách tiếp cận quen thuộc của chính quyền Trump đối với các xung đột kéo dài: đóng băng đối đầu quân sự, giảm trọng tâm vào tranh chấp chủ quyền trước mắt và dùng các động lực kinh tế để tạo nền tảng ổn định lâu dài. Cách tiếp cận này từng được gọi là “hòa bình thông qua thịnh vượng”, đặt nền móng cho hội nghị “Peace to Prosperity” năm 2019 và sau đó là các Thỏa thuận Abraham.

Trong bối cảnh hậu sự kiện 7/10/2023 và sau sự sụp đổ của chính quyền Bashar al-Assad cuối năm 2024, Israel hiện kiểm soát một khu vực rộng bên trong lãnh thổ Syria, bao gồm cả phần núi Hermon, với lý do thiết lập vùng đệm an ninh và ngăn chặn sự xâm nhập của các nhóm thánh chiến. Syria, trong khi đó, yêu cầu khôi phục chủ quyền đầy đủ.

Mỹ đang tìm cách “chia đôi khác biệt” bằng một giải pháp trung gian: khu vực này vẫn thuộc chủ quyền Syria, được phi quân sự hóa và đặt dưới giám sát quốc tế, nhưng được lấp đầy bằng các dự án kinh tế chung thay vì hiện diện quân sự thường trực của Israel.

Theo các thông tin rò rỉ, gói đề xuất còn bao gồm các dự án điện gió, đường ống năng lượng, trung tâm dữ liệu và sản xuất dược phẩm. Truyền thông Israel ước tính kế hoạch có thể giúp Syria tăng khoảng 4 tỷ USD GDP, tạo 15.000 việc làm và giảm mạnh sự phụ thuộc vào nhập khẩu thuốc men.

Sau 2 ngày đàm phán, Mỹ, Israel và Syria đã ra tuyên bố chung hiếm hoi, mô tả các cuộc thảo luận là “mang tính xây dựng”, hướng tới an ninh và ổn định lâu dài, tôn trọng chủ quyền Syria và nhu cầu an ninh của Israel. Dù chưa đề cập cụ thể đến biên giới hay rút quân, tuyên bố nhấn mạnh việc thiết lập một cơ chế phối hợp dưới sự giám sát của Mỹ nhằm giảm leo thang quân sự và mở ra các cơ hội hợp tác kinh tế.

Giới quan sát cho rằng, dù ý tưởng “Aspen của phương Đông” còn xa mới trở thành hiện thực, việc các bên lần đầu bàn đến khu trượt tuyết và khu nghỉ dưỡng, thay vì chỉ nói về súng đạn và vùng đệm, đã cho thấy một hướng tiếp cận mới trong nỗ lực giải quyết một trong những điểm nóng lâu đời nhất Trung Đông.

VietBF@sưu tập