Châu Âu tăng tốc định hình vai trò bảo lãnh an ninh cho Ukraine

[Romano]

Trong những ngày đầu năm mới, các cuộc tiếp xúc ngoại giao dồn dập giữa Ukraine và các đồng minh châu Âu trong các ngày 5 - 6/1 được xem là một sự dịch chuyển đáng chú ý trong tiến trình tìm kiếm hòa bình.Diễn biến này cho thấy châu Âu không còn chỉ đóng vai trò hậu thuẫn cho Ukraine, mà đang từng bước chuẩn bị trở thành bên bảo lãnh an ninh cho quốc gia Đông Âu này trong giai đoạn hậu chiến.

Theo kế hoạch, ngày 5/1, Ukraine đăng cai cuộc họp của các tổng tham mưu trưởng các nước châu Âu, với sự tham gia của những đối tác chủ chốt như Anh, Pháp và Đức. Ngay sau đó, ngày 6/1, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ chủ trì hội nghị cấp lãnh đạo tại Paris, quy tụ các nhà lãnh đạo thuộc “Liên minh các nước sẵn sàng” – một nhóm không chính thức gồm hơn 30 quốc gia ủng hộ Ukraine.Phát biểu trước thềm cuộc họp, Tổng thống Macron cho biết tại các cuộc gặp này, các đồng minh sẽ đưa ra những cam kết cụ thể nhằm bảo vệ Ukraine và bảo đảm một nền hòa bình công bằng, lâu dài sau khi bất kỳ thỏa thuận nào với Nga được dàn xếp. Ông cũng nhấn mạnh rằng vấn đề quốc phòng châu Âu đang được thúc đẩy nhanh hơn, trong đó việc bảo đảm an ninh cho Ukraine được coi là một phần quan trọng của nỗ lực định hình trật tự an ninh mới trên lục địa.

Tổng thống Macron nhấn mạnh: “Vấn đề quốc phòng châu Âu từ lâu đã là chủ đề tranh luận. Nó đã bắt đầu hình thành và vào năm 2026 nó sẽ được đẩy nhanh hơn. Bắt đầu từ ngày 6/1 tại Paris, nhiều quốc gia châu Âu và đồng minh sẽ đưa ra những cam kết cụ thể để bảo vệ Ukraine và đảm bảo một nền hòa bình công bằng và lâu dài trên lục địa châu Âu của chúng ta”.

Trong khi đó, về phía Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết các cuộc gặp tại châu Âu nhằm đóng góp thêm cho năng lực phòng thủ của Ukraine và đẩy nhanh việc kết thúc xung đột. Trong bài phát biểu chào Năm mới, ông nhấn mạnh rõ lập trường của Ukraine: “Ukraine muốn gì? Hòa bình? Vâng. Bằng mọi giá? Không. Chúng tôi muốn chấm dứt xung đột, chứ không phải là sự sụp đổ của Ukraine. Chúng tôi có mệt mỏi không? Vô cùng mệt mỏi. Điều đó có nghĩa là chúng tôi sẵn sàng đầu hàng sao? Những ai nghĩ như vậy đều hoàn toàn sai lầm. Tuy nhiên, Ukraine không cần một "cái bẫy" được soạn thảo tỉ mỉ. Chữ ký của tôi sẽ chỉ đặt vào một thỏa thuận mạnh mẽ”.

Trong bối cảnh đó, trọng tâm thảo luận giữa Ukraine và các đồng minh châu Âu không chỉ là việc ngừng bắn, mà còn là các bảo đảm an ninh dài hạn. Các quan chức châu Âu và Mỹ trước đó đã nhiều lần đề cập đến khả năng thành lập một lực lượng gìn giữ hòa bình do châu Âu dẫn đầu, cũng như các cơ chế cam kết hỗ trợ quân sự nếu Ukraine bị tấn công trở lại sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.

Những động thái này phản ánh mong muốn ngày càng rõ ràng của châu Âu trong việc định hình trật tự an ninh hậu chiến trên lục địa, đặc biệt trong bối cảnh Ukraine đang chịu áp lực từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc sớm đạt được một thỏa thuận với Nga. Đối với Ukraine, việc châu Âu sẵn sàng đứng ra bảo lãnh an ninh được xem là yếu tố then chốt nhằm tránh nguy cơ một thỏa thuận hòa bình mong manh, dễ đổ vỡ.

Tuy nhiên, các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra song song với tình hình chiến sự căng thẳng trên thực địa. Ukraine cho biết các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái tiếp tục gia tăng, gây thương vong lớn cho dân thường và tạo thêm thách thức cho tiến trình đàm phán.

Theo đánh giá của giới quan sát, các cuộc gặp tại Ukraine và Pháp có thể đặt nền móng cho một giai đoạn mới trong tiến trình hòa bình, trong đó châu Âu không chỉ là bên ủng hộ về chính trị và quân sự, mà còn trở thành nhân tố then chốt trong việc bảo đảm an ninh cho Ukraine. Tuy nhiên, mức độ cụ thể và khả năng triển khai các cam kết này trên thực tế vẫn sẽ là phép thử lớn đối với vai trò ngày càng mở rộng của châu Âu trong cuộc xung đột kéo dài này.