Từ cuối tháng 12/2019 đến hôm nay là cuối tháng 3/2020, biến động đại dịch corona (covid 19) đă gieo tang tóc và chết chóc khắp cả thế giới. Bấn loạn khắp nơi không biết chừng nào dứt đây? Từ sáng sớm tới khuya, Tv, internet không ngừng đưa tin tức về đại dịch với số nạn nhân cập nhật từng giờ một…Tác giả muốn khùng đây v́ bị
phobia ám ảnh tinh thần.
Corona virus
Chết vẫn c̣n là một việc cấm kỵ (taboo), một điều quá bí ẩn đối với tất cả mọi người. Từ trước tới giờ vẫn chưa có người quá văng nào trở lại dương thế để kể lại cho bà con ta nghe với.
Thần chết (Ảnh: internet)
Sợ những ǵ mập mờ
Con người sợ những cái ǵ mập mờ, không rơ ràng. Khi gặp những cái mà họ không biết rơ, họ thường hay tưởng tượng, mà xu hướng thường là nghĩ đến những cái đáng sợ nhất, cũng có thể do bản năng tự vệ của con người, họ nghĩ ra như vậy để cảnh giác bản thân trước mối nguy hiểm nào đó.
Cái chi phối chúng ta chính là bản năng của sự sống + phần vô thức thông báo nguy hiểm dưới dạng.. ma quỷ. Tuy nhiên, cái chính nhất vẫn là duy tŕ ṇi giống (
một số loài chuột khi đông quá th́ chúng đi... tự tử). Người nào có tâm vững (hoặc bị thôi miên) th́ sẽ điểu khiển dược suy nghĩ + hành động của bản thân trước nguy hiểm (
nhanh hơn người thường).
Chuyện cận tử, thân trung ấm, lúc vừa mới chết th́ hồn bay lơ lửng đâu đó, rồi vào đường hầm thấy toàn ánh sáng chóa ḷa, gặp lại bà con đă chết từ lâu, kêu réo nhau la ới ới, chuyện đầu thai lại, chuyện tái sinh, chuyện ma quỷ, và c̣n nhiều thứ lắm lắm…có thật hay không có thật chẳng có ai biết được hết. Tin hay không là chuyện riêng của mỗi người.
Có người c̣n so sánh sự chết cũng không khác ǵ giấc ngủ mỗi đêm. Tối ngủ, ḿnh chẳng c̣n biết ǵ hết, hổng khác ǵ như ḿnh đă chết rồi. Sáng ra thức dậy như được tái sinh trở lại, sống thêm một ngày nữa. Mừng hết lớn.
Vậy sợ chết là sợ những ǵ ḿnh không rơ, những ǵ bí mật ḿnh chưa biết được.
Người ta sợ chết v́ sợ thân xác bê bết máu me, nát bấy, xấu xí đi, śnh thúi ghê tởm quá.
Trường hợp những giây phút trước khi phi cơ lâm nạn lao xuống đất chắc hành khách phải hăi hùng kinh hoàng tột độ. Đây là một thí dụ rơ rệt nhất về sự kiện sợ chết.
Có cả trăm câu hỏi được đặt ra nhưng chưa có câu giải đáp nào hết về sự chết. Mọi người cứ tưởng tượng thế nầy thế nọ cho nên thiên hạ vẫn c̣n lo và vẫn c̣n sợ chết.
Người đời thường nghĩ rằng hễ chết là hết, là trống không, là rơi vào vực thẩm âm u, là hư vô, tĩnh lặng.
Chết rồi th́ ḿnh sẽ đi về đâu sau đó, rồi ḿnh sẽ ra sao? Bởi vậy nên ai ai cũng đều sợ chết lắm.
Ai cũng phải có ngày chết hết. Đây là một sự thật. Chạy đâu cũng không khỏi. Đây là điều chắc chắn 100%, thật rơ ràng và là lẽ công bằng của Trời đất.
Trên cơi đời nầy, chỗ duy nhất, nơi mà con người thật sự được hoàn toàn b́nh an, không c̣n thù hận nhau nữa, không bao giờ biết hơn thua, phân biệt đố kỵ với nhau nữa, đó là chỗ nghĩa địa an giấc ngàn thu.
Cuộc đời thật vô thường, vậy phải biết trân quư sự sống. Thù hận, tranh đua, phân biệt, cố chấp, ganh tỵ, suy b́, hơn thua nhau từng tiếng, từng lời, từng chút một rồi cuối cùng cũng phải chết mà thôi. Đến lúc đó th́ ăn năn hối cải, than khóc, kể lể, luyến tiếc làm chi cho mất công, muộn màng rồi bạn ơi.
Tại sao hồi c̣n sống không biết sống cho ḥa thuận, thương yêu nhau, giao hảo nhau trong t́nh người, biết tha thứ cho nhau?
Mọi người đều đến cơi đời nầy với hai bàn tay trắng, th́ lúc ra đi cũng chỉ với hai bàn tay trắng mà thôi.
Ai ai cũng đều biết như vậy, nhưng hễ sao mỗi khi nghĩ đến chết th́ thấy rờn rợn và hơi lo một chút.
Bằng mọi giá họ phải níu kéo sự sống lại. Bỡi lư do nầy mà ngày nay khoa học đă sáng chế ra vô số kỹ thuật để kéo dài thêm sự sống... Nào là kỹ nghệ thuốc trường sanh, nào là kỹ nghệ ngâm xác trong khí lỏng (
liquid nitrogen) để chờ ngày t́m ra thuốc trị liệu để tiếp tục…sống, v.v…
Người ta sợ chết v́ sợ mất người ḿnh thương, sợ xa ĺa người thân, bạn bè, xa ĺa vợ con, chồng con, sợ không ai nuôi con ḿnh, sợ rồi đây tụi nó sẽ...sống ra sao? Sợ mất đi cái
"tôi" cùa ḿnh, sợ mất hết tài sản của cải mà ḿnh đă thật sự khổ công tạo dựng được trong suốt cả cuộc đời, cũng như sợ chưa thực hiện được những hoài băo mà ḿnh hằng mong ước, và sợ bị lăng quên, v.v...
Nhưng theo quan niệm triết lư Phật giáo, th́ những thứ vừa kể trên là đều không có thật!
Giàu có, tỷ phú th́ sợ chết đă đành, nhưng nghèo rớt mồng tơi, không có của cải ǵ ráo trọi cũng sợ chết luôn tuốt luốt.
Thường những người sợ chết là những người c̣n hoạt động, đi đứng và c̣n sinh hoạt được b́nh thường.
Nếu đă già khú cú đế rồi, bệnh hoạn đủ thứ, sinh hoạt khó khăn, ăn uống ngủ nghê không được, mà c̣n bị con cháu bạc đăi hất hủi nầy nọ th́ nhũng người nầy chấp nhận cái chết dễ dàng hơn nhiều.
Sợ chết cũng là một phản ứng tự nhiên của bản năng sinh tồn của tất cà mọi sinh vật.
Thú vật cũng sợ chết
Trong phạm vi nghề nghiệp, người gơ có thể cả quyết rằng thú vật như ḅ, heo lúc bị lùa vào ḷ sát sanh để bị làm thịt chúng đều rất kinh hoàng, la rống, phản ứng lại rất dữ dội v́ bản năng sinh tồn. H́nh như chúng biết cảm nhận được cái chết gần kề. Phải chăng thú vật cũng có t́nh cảm như chúng ta?
Các tôn giáo lớn đều có đề cập đến vấn đề chết. Mỗi tôn giáo đều có giải thích một cách khác nhau.
Cách nào nghe ra cũng đều thấy có lư hết với điều kiện là ḿnh phải có đức tin tuyệt đối vào tôn giáo đó.
Chết qua cái nh́n của Phật giáo
"Mạng sống mong manh, cái chết là điều cầm chắc"( Life is uncertain, death is certain").
Đây là tựa đề quyễn sách giá trị nói về cái chết. Sách do Venerable Dr Sri Dammananda viết và được thầy Thích Tâm Quang dịch. Sau đây là tóm lược các ư chánh:
http://www.thuvienhoasen.org/lienhoa312-05.htm
Chúng ta không nên sợ chết v́ đó là lẽ thường t́nh, là quy luật tất yếu của tiến tŕnh của ṿng sanh tử mà thôi. Có sanh th́ phải có tử để có thể tái sanh theo nghiệp lực nhân quả luân hồi.
“…Đời sống mong manh, chết là điều chắc chắn. Đó là câu châm ngôn nổi tiếng trong Phật Giáo. Biết rơ Chết mong manh và là một hiện tượng tự nhiên mà mọi người phải đương đầu, chúng ta không nên sợ cái chết. Nhưng tất cả chúng ta đều sợ chết v́ không nghĩ về điều không tránh được. Chúng ta thích bám víu vào đời sống, vào xác thân và phát triển quá nhiều tham dục và luyến ái".
Sự đau đớn về cái chết thật khủng khiếp, đó là một thái độ phát xuất bởi vô minh.
Con người bị lo âu không phải v́ ngoại cảnh mà v́ niềm tin và tưởng tượng về đời sống và mọi thứ của ḿnh. Cái chết, chẳng hạn, tự nó không khủng khiếp: Khiếp sợ và kinh hăi chỉ do tâm trí chúng ta tưởng tượng mà ra.
V́ tham sống nên sự sợ chết được h́nh thành một cách thiếu tự nhiên. Nó tạo ra lo âu mạnh mẽ trong đời sống đến nỗi làm con người không bao giờ dám mạo hiểm làm điều ǵ dù đó là lẽ phải. Người đó sống trong sợ hăi lo lắng về bệnh tật và các tai nạn có thể xẩy ra cướp mất mạng sống quư giá của ḿnh.
Tuy nhiên có một phương pháp để vượt qua sự sợ hăi này. Hăy quên đi quan niệm về cái '
tôi'; hăy đem t́nh thương phục vụ nhân loại và tỏ t́nh thương với người khác. Say mê phục vụ tha nhân, chẳng bao lâu bạn sẽ tự ḿnh thoát khỏi cái tự kỷ luyến ái nặng nề, mơ ước, kiêu căng, và tự tôn.
Bệnh và chết cả hai đều là việc xảy ra tự nhiên trong đời sống của chúng ta, và chúng ta phải chấp nhận điều đó với sự hiểu biết.
Đức Phật khuyên:
"Hăy tin và nương tựa vào chính ḿnh, hăy gắng sức và chuyên cần".
Người Phật Tử không sầu thảm bi thương trước cái chết của một người thân hay bạn hữu. Không có ǵ có thể ngăn cản được bánh xe nhân quả. Khi một người chết, nghiệp do họ tạo nên sẽ theo họ đến cuộc đời mới. Người c̣n lại phải chịu đựng sự mất mát với b́nh tĩnh và hiểu biết. Chết là một tiến tŕnh không tránh được trên thế gian này. Đó là một điều chắc chắn trong vũ trụ này…".
"Chúng ta phải cố gắng hiểu rằng mọi việc trong vũ trụ này đều mong manh. Cuộc sống chỉ là ảo giác hay ảo tưởng. Khi ta phân tách mọi thứ bằng khoa học hay triết lư, không ham muốn vị kỷ, cuối cùng chúng ta không thấy ǵ cả mà chỉ là hư không…”(Ngưng trích)
Những Hạt Ngọc Trí Tuệ Phật Giáo - Gems of Buddhist Wisdom - Buddhist Missionary Society, Malaysia, 1983, 1996 - Thích Tâm Quang dịch
Kết luận
Nghĩ cho cùng cái chết chỉ là một giai đoạn của cái sống. Có chết đi th́ mới có được một cái sống mới khác tiếp nối theo được.
Vậy hăy trân quư cuộc sống ngày hôm nay. Không nên để tâm trạng sợ chết trở thành một nỗi ám ảnh thường xuyên làm ô nhiễm cuộc sống của chúng ta.
Hăy quên sự chết đi để mà sống. Chừng nào chết th́ chết.
Chết th́ dễ, là việc đương nhiên rồi.
Sống sao cho đáng sống mới là việc khó ./.
Bài viết của B/s Nguyển thượng Chánh (Canada)
Sợ Chết, Quên Sống
