Ngày đầu xuân Quư Tỵ, giọng nói của nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Đ́nh Lộc như say mê hơn khi trải ḷng về tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh liên quan đến ngành Tư pháp
Là người gắn bó thời gian dài, giữ những trọng trách quan trọng trong ngành Tư pháp, có điều ǵ trong cách nghĩ, cách làm của thế hệ trẻ c̣n khiến ông trăn trở?
- Là một người đă từng ở Bộ Tư pháp lâu năm (1992 – 2002), trước đó cũng từng quen biết nhiều anh em ở Bộ Tư pháp ngay từ những ngày đầu được tái lập cho đến ngày rời Bộ, tôi thấy ngành Tư pháp đă làm được nhiều việc, nhưng cái chúng ta c̣n thiếu là những tấm gương say mê, sống chết với nghề, t́m mọi cách đưa pháp luật đến với nhân dân. Chúng ta c̣n thiếu những tấm gương dám “dấn thân” đó.
 |
| Nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Đ́nh Lộc |
Ông nghĩ sao khi biết ngành Tư pháp có bản Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ, công chức, viên chức?
- Tôi thấy rất vui, thấy có cái hay, mừng cho anh chị em ngành tư pháp. Nhất là khi biết được rằng những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp tư pháp này lại được xây dựng trên cơ sở quán triệt những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức nghề nghiệp của người cán bộ tư pháp. Từ nay anh chị em đă có “bảo bối” trong tay – những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp – chuẩn mực xử thế, nhất là đối với anh em trẻ, những người mới vào nghề. Từ nay các bạn không c̣n phải lúng túng, băn khoăn – cứ theo chuẩn mực mà làm.
Là người đă dành rất nhiều thời gian để nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh, nội dung nào trong tư tưởng của Người liên quan đến ngành Tư pháp mà ông tâm đắc?
- Giáo sư Đặng Xuân Kỳ, một chuyên gia về tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đă từng phát biểu một ư kiến mang tính tổng kết sâu sắc: “Có thể nói, toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với quá tŕnh phát triển của tư tưởng đạo đức các mạng mà Người là một tấm gương tiêu biểu và sinh động nhất. Bởi thế, cũng có thể nói, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là phần kết tinh của tư tưởng Hồ Chí Minh”.
Có thể nói, Chủ tịch Hồ Chí Minh đă để lại một gia tài đồ sộ tư tưởng đạo đức và giá trị đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh; và gia tài đạo đức đồ sộ đó có quan hệ khăng khít với tất cả các lĩnh vực của đời sống xă hội; cụ thể ở đây là quan hệ khăng khít, trực tiếp chỉ đạo hoạt động tư pháp, công tác tư pháp và nói chung với cả ngành Tư pháp Việt Nam.
Điều đáng nói là ngay từ đầu, trong những năm đầu của Chính quyền nhân dân, dân chủ cộng ḥa, trong điều kiện khi cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp đang lan rộng, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đứng đầu Nhà nước, đang chỉ đạo, lănh đạo công cuộc kháng chiến kiến quốc; nhưng vẫn dành cho công tác tư pháp, hoạt động tư pháp sự quan tâm sâu sắc.
Đối với Hội nghị tư pháp toàn quốc tháng 2 năm 1948, Bác viết thư chỉ rơ: “Tư pháp là một cơ quan trọng yếu của Chính phủ…. Các bạn là những người phụ trách thi hành pháp luật. Lẽ tất nhiên, các bạn cần phải nêu cao cái gương “phụng công thủ pháp, chí công vô tư” cho nhân dân noi theo”.
Phát biểu tại Hội nghị Tư pháp năm 1959, Bác nói: “Nghĩ cho cùng, vấn đề tư pháp cũng như mọi vấn đề khác trong lúc này là vấn đề ở đời và làm người. Ở đời và làm người là thương nước, thương dân, thương nhân loại đau khổ bị áp bức. Phải làm sao đóng góp vào việc làm cho nước được độc lập, dân được tự do, hạnh phúc, nhân loại khỏi đau khổ”.
Biết công tác tư pháp quan hệ nhiều với nhiệm vụ pḥng chống tội phạm, xét xử những kẻ phạm pháp, làm trái pháp luật, Bác chia sẻ điều trăn trở: “Xét xử đúng là tốt, nhưng nếu không phải xét xử th́ càng tốt hơn”. Bác nhắc nhở: “Trong công tác xét xử, phải công bằng, liêm khiết, trong sạch. Như thế cũng chưa đủ. Không thể chỉ hạn chế hoạt động của ḿnh trong khung ṭa án. Phải gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân. Giúp dân, học dân để giúp ḿnh thêm liêm khiết, thêm công bằng. Thêm nữa là các chú phải luôn luôn cố gắng học tập…”.
Theo ông, để học và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, mỗi chúng ta cần phải làm ǵ?
- Đạo đức học mà lại là đạo đức học Hồ Chí Minh th́ thật là bao la. Lấy ví dụ bài thơ Cần kiệm liêm chính của Bác, gợi thật nhiều suy nghĩ: “Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông/ Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc/ Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính/ Thiếu một mùa th́ không thành Trời/ Thiếu một phương th́ không thành Đất/ Thiếu một đức th́ không thành Người”.
Cần là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng dẻo dai. Kiệm là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa băi. Liêm là trong sạch, không tham lam. Chính nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng đắn. Điều ǵ không đứng đắn, thẳng thắn tức là tà. Cần và kiệm phải đi đôi với nhau, như đôi chân con người.
Ngày xưa, dưới chế độ phong kiến, những người làm quan không đục khoét dân, th́ gọi là Liêm. Chữ Liêm ấy chỉ có nghĩa hẹp. Cũng như ngày xưa Trung là Trung với vua, Hiếu là hiếu với cha mẹ ḿnh thôi…. Ngày nay, chữ Liêm ấy có nghĩa rộng hơn; là mọi người đều phải Liêm. Cũng như Trung là Trung với Tổ quốc, Hiếu là Hiếu với nhân dân. Ta không chỉ thương cha mẹ ta, mà c̣n phải thương cha mẹ người, phải cho mọi người đều biết thương cha mẹ. Chữ Liêm phải đi đôi với chữ Kiệm. Cũng như Kiệm phải đi đôi với chữ Cần. Có Kiệm mới Liêm được. V́ xa xỉ mà sinh tham lam. Tham tiền của, tham địa vị, tham danh tiếng, tham ăn ngon, sống yêu đều là bất Liêm. Do bất Liêm mà đi đến tội ác trộm cắp. Công khai hay bí mật, trực tiếp hay gián tiếp, bất liêm tức là trộm cắp. V́ vậy, cán bộ phải thực hành chữ Liêm trước để làm kiểm mẫu cho dân.
Cần, Kiệm, Liêm là gốc rễ của Chính. Nhưng một cây cần có gốc rễ, lại cần có cành, lá, hoa, quả mới là hoàn toàn. Một người phải Cần, Kiệm, Liêm, nhưng c̣n phải Chính. Bất kỳ ở tầng lớp nào, giữ địa vị nào, làm nghề nghiệp ǵ cũng không tự kiêu, tự đại. Luôn luôn phải tự kiểm điểm, tự phê b́nh những lời ḿnh đă nói, những việc ḿnh đă làm, phát triển điều hay, sửa đổi khuyết điểm của ḿnh; phải hoan nghênh người khác phê b́nh ḿnh. Chớ nịnh hót người trên. Chớ xem khinh người dưới. Thái độ phải chân thành, khiêm tốn, phải thật thà đoàn kết. Phải học người và giúp người tiến tới. Đă phụ trách việc ǵ, phải quyết tâm làm cho kỳ được. Việc dù to, dù nhỏ phải có sáng kiến, có kế hoạch quyết tâm làm cho thành công. Việc thiện th́ dù nhỏ cũng làm. Việc ác, dù nhỏ, phải tránh. Việc lợi cho ḿnh th́ phải xem có lợi cho nước nhà không. Nếu không có lợi mà lại hại th́ quyết không làm.
Làm được những việc ấy, là đă thấm nhuần tư tưởng của Người.
Xin cảm ơn ông vè cuộc phỏng vấn!
Hồng Thúy (thực hiện)
Ngày Xuân, nhớ lời dạy của Bác với ngành Tư pháp
