- Trắc bách hương là loài cây mọc rất nhiều trên vùng đất ấu thơ tươi đẹp của Fidel Castro, và cuộc đời ông cùng những người thân quả cảm của ông được ví như những cây trắc bách hương sống mãi. Người ta biết đến ông với vai trò một lãnh tụ, một vị anh hùng của dân tộc Cuba, nhưng câu chuyện về gia đình ông nơi trang trại Biran lại là một câu chuyện lặng thầm với những giọt nước mắt, những lắng lo, thương yêu tha thiết, và trên hết là những hạnh phúc dâng trào…
Chuyện tình dưới những tán trắc bách hương
Angel Maria Baustita Castro Argiz - cha Fidel - vốn là một người Tây Ban Nha, đã quá tuổi 45 trong ngày đầu tiên gặp cô thiếu nữ 19 tuổi Lina – người sau này đã trở thành mẹ Fidel. Khi đó, Angel đã trải qua một quãng đời đầy biến động, với những thương đau, mất mát, đói nghèo, mệt mỏi cả về thể xác lẫn tinh thần.
Thế nhưng, mùi hương và sức sống nơi cô gái đương tuổi xuân xanh đã ập vào linh khứu của ông, thúc giục ông trở dậy, hồi sinh. Buổi sớm mà họ chạm mặt nhau hôm ấy đã ở lại trong ký ức của Angel như một kỷ niệm thần tiên. Người đàn ông liều lĩnh ấy đã không thể nào còn có thể thản nhiên, bất cần trước người con gái trắc bách hương man mác được nữa.
Vợ chồng Fidel Castro
Lina Ruz Gonzalez chào đời ngày 23/9/1903 tại Catalinas, Cuba. Bà lớn lên trong mùi hương ngây ngất của mật ong và cà phê, giữa những cây song tử diệp, đồn điền mía và những cánh đồng thuốc lá. Ngay từ nhỏ, Lina đã tỏ ra là một cô bé điềm tĩnh, gan dạ và có sức hấp dẫn từ chính cá tính mạnh mẽ đó. Cô gái cưỡi ngựa rất giỏi, thuần phục được nhiều con ngựa vào loại tốt và còn biết chữa bệnh cho mọi người.
Từ khi còn là một cô bé, Lina đã nghe về người đàn ông tên Angel trong những câu chuyện của người lớn và cảm phục, tôn trọng ông với một lòng sùng kính. Những lần được ngắm nhìn ông từ xa, cô nhận thấy một cảm giác là lạ, vừa lo lắng vừa vui vui.
Đến khi Lina 19 tuổi, Angel trong mắt cô đã là một người đàn ông lý tưởng với đầy nhiệt tình và khát vọng, thẳng thắn như cây bạch đàn và được mọi người ngưỡng mộ vì lòng tốt âm thầm. Chẳng ai dễ biết bên trong ông là chất chứa những nỗi niềm, họ chỉ thấy ở ông một vầng hào quang của ông chủ điều trang hào hiệp, hấp dẫn, thân hình oai vệ, đôi mắt trong sáng.
Trong khi các cô gái luôn rạng rỡ chào đón Angel thì Lina lại tỏ vẻ thờ ơ, giấu đi trái tim đang đập rộn ràng vì một tình cảm kỳ lạ. Cô gái quyết đoạn ấy lại rụt rè, lúng túng, lo âu khi yêu.
Vào cái khoảnh khắc Angel nhận ra một hấp lực quyến rũ từ cô gái trẻ ấy, ông đã quyết định chinh phục cô gái này. Ông mang hết sự dịu dàng, trìu mến, kiên nhẫn, những bí thuật quyến rũ tài ba nhất để dắt cô gái đi tới hạnh phúc lứa đôi.
Hai người đã thành vợ thành chồng và gây dựng gia đình trên điền trang Biran mưa thuận gió hòa. Điền trang phát triển nhờ sự chăm chỉ của Angel và hai lần may mắn trúng giải xổ số độc đắc của ông. Nơi trang trại có những ruộng mía, đàn gia súc, gia cầm hàng ngàn con và đặc biệt là có những cây trắc bách hương thơm man mác và oai dũng – cảnh tượng nhắc ông nhớ tới nơi ông đã được sinh ra.
Sau khi thành vợ thành chồng, thời gian của Lina dành hết cả cho Angel, bà làm mọi việc hết sức mình cho tình yêu và luôn tay săn sóc cho chồng. Dường như sự sống của bà dành cả cho người đàn ông đó. Bà cạo mặt cho ông, chăm sóc mái tóc vào nếp, sửa soạn cơm nước mỗi ngày.
Khi xa chồng, bà dồn sức vào quản lý điền trang và những công việc quan trọng khác thay cho chồng. Thời gian đó, bà đang mang thai đứa con gái đầu lòng Angela Maria Castro Ruz. Cuộc sinh nở đầu đời là một trải nghiệm đầy khó khăn với Angel, khi người vợ lâm vào tình cảnh ngàn cân treo sợi tóc, tưởng đã không cứu được.
Nhưng rồi mọi chuyện đã tốt đẹp, Lina can đảm đã sinh ra đứa con khỏe mạnh. Không chịu nghỉ ngơi, kiêng cữ, Lina cho con ra ngoài để thâu nhận ánh sáng và hít thở khí trời. 19 tháng sau, một bé trai nặng gần 6kg lại được làm con của Lina và Angel. Gia đình lớn lên và ngôi nhà cũng rộng ra.
Một thời kỳ khó khăn lại tới nhưng bình yên cũng đã sớm quay trở lại để chào đón đứa con thứ ba chào đời vào 2 giờ sáng ngày 13/8/1926. Đó chính là Fidel Alejandro Castro Ruz. Ngay từ nhỏ, cậu bé đã chứng tỏ sự mạnh mẽ của mình bằng những hơi thở sâu, hít vào mình không khí của những cánh rừng và thở ra bằng sự khoan khoái.
Fidel nhìn ngắm mọi thứ với đôi mắt tò mò, lòng ham muốn hiểu biết tự nhiên và tìm tới cùng để có được câu trả lời cho mọi bí mật. Sau Fidel, bà Lina tiếp tục hạ sinh cậu con trai Raul và những tiên đồng khác.
Với những đứa con, ông Angel ít khi mắng mỏ, ông biểu lộ sự âu yếm một cách lặng lẽ. Trong khi đó, Lina thường quát mắng hoặc trừng phạt, song những đứa con vẫn gần gũi với mẹ hơn, chúng đối xử tự nhiên và tin tưởng ở người mẹ nghiêm khắc ấy.
Bà đã đem cả tấm lòng nhân từ vào sự chăm sóc và yêu thương con cái nhưng cũng không quên bổn phận của người cai quản ngôi nhà. Vợ chồng ông bà là những người rộng lượng, rất tình cảm với những người làm công. Tuy nhiên, điền trang của ông bà không khỏi có lúc trải qua những biến thiên khó lường của thời cuộc.
Thời đi học của Fidel Castro
Thời đi học nghịch ngợm đã tới khi Fidel mới 5 tuổi. Cậu bé sau đó đã được gửi tới thành phố Santiago cùng với chị gái để mong được học hành tại một ngôi trường tốt hơn. Ở xa điền trang Biran và sống giữa những người xa lạ, hai chị em nhớ mái ấm gia đình ở ngôi nhà lớn và sự âm yếm của cha mẹ.
Ở xa, nhớ cha mẹ, không người chăm sóc chu đáo, cậu bé gầy rộc đi, tóc tai lởm chởm, đôi mắt trũng sâu, mí mắt tím buồn. Mặc dù cha mẹ gửi tiền chu cấp đầy đủ, nhưng cô em họ của cô giáo ở quê – người nuôi chị em Fidel – đã không dành hết số tiền đó cho chị em Fidel mà cắt xén để lo cho kinh tế gia đình mình và để dành đi du lịch.
Mấy chị em đã có những ngày thiếu thốn, đói khát ở thành phố trong khi cha mẹ vẫn ngỡ là con mình đang được đủ đầy. Ngày Lina tìm đến thăm các con, bà đã điếng người đau xót thấy các con gầy guộc, bơ phờ. Bà đã cho các con đi dạo phố, mua quần áo giày dép, cắt tóc, làm đầu và trở về đưa con Biran ngay sáng hôm sau.
Là một đứa bé nhạy cảm, Fidel đã lắng nghe thật rõ sự khác biệt trong từng hơi thở của quê hương mình. Cậu bé đi lại tự do với một niềm vui sướng tràn trề ở giữa cảnh thiên nhiên quen thuộc của Biran. Fidel là một người yêu quê hương từ trong máu thịt.
Có lần, Fidel đã xé bỏ tấm bản đồ của Oriente treo trên tường của trường học, chỉ vì cậu cho là nó không sửa được, vì trong đó không thấy có cái thị trấn bé nhỏ Biran. Thế nhưng, sau một thời gian thuyết phục, cô giáo của Fidel lại tiếp tục thành công khi “xúi” được bà Lina gửi con tới Santiago để học tiếp tại một nơi tốt hơn đến nơi đến chốn với lời hứa hẹn không tái diễn chuyện cũ nữa.
Lần này, chị em Fidel không phải đói nữa, nhưng Fidel lại không được học tập đầy đủ. Bản chất hăng say học tập, siêng năng, mơ mộng và năng động của Fidel đã bị phủ đầy bởi một sự chán chường vì những bài học quá ít ỏi và đơn giản.
8 tuổi, Fidel tới học tại trường dòng La Salle và sau này ở nội trú tại trường đó. Sau một thời gian, ông Angel lại quyết định cho các con trở về Biran, để công việc, sự khổ đau và cố gắng trong cuộc sống rèn đúc cho chúng thành người.
Fidel được khám phá những tính cách của từng người làm trong điền trang của cha mẹ, từ người nấu bếp cho tới bác kế toán, mỗi người lại đem đến cho cậu những cái nhìn đầy đủ hơn về cuộc sống. Họ đã dành cho Fidel sự tôn trọng và khích lệ.
Thế nhưng, Fidel đã “đấu tranh” với cha mẹ để được quay lại Santiago học tập. Hai chị em Angelita và Fidel lại tiếp tục lên Santiago, sống nhờ trong gia đình người bạn của cha mẹ. Đó là chủ một cửa hàng quần áo có ba người con, trong đó có Riset – cô con gái út ít nhất nhà đang học năm thứ ba ban tú tài.
Cậu thiếu niên Fidel khi đó đã yêu cô gái hơn tuổi bằng một tình yêu thuần khiết. Cậu nhìn theo cô từng bước, đỏ mặt nhìn cô hoặc im như thóc trong giờ phút lý tưởng để tỏ tình.
Nhưng lúc này, việc tối quan trọng của cậu vẫn là học tập. May thay, ở trường học mới, Fidel gặp một bà giáo mà cậu chịu ảnh hưởng lớn từ bà - Emiliana Danger Arminan - một người giáo viên hoàn hảo có phẩm chất đặc biệt.
Với những lời giảng cặn kẽ, sáng sủa, đầy đủ, bà đã khơi dậy trong Fidel lòng say mê học tập. Cậu bé tinh khôn có tình cảm cao thượng và đầu óc thông minh đã chinh phục được bà và ngược lại, bà đã hết lòng dìu dắt cậu thiếu niên.
Fidel thời đó 12-13 tuổi, đã biết vấn vương những cô gái trẻ và biết làm những câu thơ tình dành cho người thầm thương trộm nhớ. Từ khi còn ở tuổi 12, Fidel đã tỏ ra độc lập khi tự quyết định đi chơi xa, cách nhà vài cây số. Cả nhà cũng tin tưởng và tôn trọng tính cách này của Fidel, chẳng ai hỏi cậu đi đâu làm gì.
Trở lại trường học, dù có trí nhớ cực tốt và điểm thi cao nhưng Fidel vẫn không được coi là học sinh mẫu mực. Óc tưởng tượng của cậu thường vượt ra khỏi biên giới lớp học để đi đến mọi thế giới và những cuộc phiêu lưu.
Cậu đọc sách rất nhiều và cuối cùng, cậu sinh viên đến từ nơi xa xôi nhỏ bé Biran, ở dãy phố hầu như không tên trên bản đồ, giờ được coi là cầu thủ bóng rổ giỏi nhất, được giải về đạo đức và xuất sắc về những môn ngôn ngữ Tây Ban Nha và nông nghiệp.
Cậu tốt nghiệp trong hào quang, nhưng người cha Angel thì không bao giờ bộc lộ sự khâm phục của mình với con. Ông chỉ lặng lẽ trao tặng cho con những đồ vật quý nhất của mình.
(Đón đọc Kỳ 2: Chuyện về một dòng họ thơm trắc bách hương )
Uyển Vy (
Theo tác phẩm “Sống mãi như những cây trắc bách hương” của tác giả Katiuska Blanco – bản tiếng Việt ấn hành bởi NXB Chính trị Quốc gia)
Chuyện về một dòng họ thơm trắc bách hương (I)
