Trong thời đại pháo tự hành lên ngôi, pháo xe kéo phải có những cải tiến để bắt kịp với xu hướng số hóa vũ khí mà pháo M777 155mm là một đại diện.
M777 nổi lên như một hình mẫu phát triển pháo binh của thế giới với những ưu điểm nổi trội: Nhẹ, kết nối thông tin và tầm bắn xa cực kì chính xác.
Chương trình pháo kéo M777 là ban đầu là chương trình hợp tác 3 bên giữa Mỹ, Anh và Italy với một bản ghi nhớ được kí kết vào tháng 3/1999.
Italy sau đó rút ra khỏi chương trình do vấn đề về ngân sách, chỉ còn lại Mỹ và Anh tiếp tục cung cấp kinh phí cho chương trình.
Ở phía Mỹ, Hải quân Mỹ cung cấp ngân sách cho chương trình phát triển, còn quân đội Mỹ cung cấp ngân sách cho hệ thống số hóa pháo binh xe kéo. Đây là chương trình thay thế cho loại pháo 155mm đời cũ M198.
M777 hỗ trợ liên quân ở Afghanistan
M777 có 2 ưu điểm vượt trội so với các loại pháo cùng cỡ nòng 155mm khác. Nhờ sử dụng titan và hợp kim nhôm, trọng lượng của pháo chỉ khoảng 2,7 tấn, rất nhẹ so các loại khác (khoảng 4,4 tấn).
V-22 Osprey "cẩu" M777 một cách dễ dàng.

Thậm chí một chiếc trực thăng như Blackhawk cũng có thể vác được khẩu pháo 155mm này.
Thông thường, các loại pháo đời cũ đều có thể được “vác” bởi trực thăng CH-47 Chinook hay CH-53E Super Stallion, nhưng M777 còn có thể được mang dưới máy bay V-22 Osprey hay trực thăng hạng trung EH-101.
Khối lượng này cho phép một máy bay vận tải hạng trung như C-130 có thể mang theo 2 khẩu pháo, thay vì chỉ 1 như loại pháo cũ hơn M198.
Dù có khối lượng nhẹ nhưng khí bắn thì pháo vẫn đảm bảo được sự ổn định, nhờ vào cơ cấu cân bằng với nòng pháo đặt thấp, giữ pháo không bị đổ. Tuy thế nhưng đây vẫn chưa phải ưu điểm vượt trội nhất trên M777.
Khi sử dụng các loại pháo đời cũ, các đơn vị như Thủy quân lục chiến Mỹ phải liên lạc với sở chỉ huy hỏa lực trông qua điện đài và ngắm bắn mục tiêu bằng thước ngắm cơ khí.
M777 dĩ nhiên vẫn có thước ngắm cơ khí gắn trên thân pháo, nhưng thực tế là pháo thủ ít khi sử dụng nó bởi pháo được trang bị hệ thống điều khiển bắn kỹ thuật số tương tự loại sử dụng trên pháo tự hành M109A6 Paladin, tự động hay hỗ trợ tác xạ và các tính năng bổ sung khác giúp tự động hóa việc nhận lệnh bắn và khai hỏa chính xác, cung cấp dữ liệu, định vị vị trí thông qua GPS/INS,...
Tọa độ sẽ được truyền gửi thông qua các máy bay tác chiến, UAV hay những thiết bị khác, thậm chí màn hình trên M777 có thể được sử dụng để gửi tin nhắn tới các khẩu pháo M777 khác.
Màn hình điều khiển và đạn pháo GPS thế hệ mới là điểm mạnh của M777. Tốc độ bắn của M777 là 4-8 phát/phút ở trạng thái cấp tập (thời gian ngắn) hay 2 phát/phút trong tình trạng bắn cầm canh trong thời gian dài.
Những cải tiến trên nâng cao hiệu quả và tính sống còn trên chiến trường, thay vì trước đây các khẩu pháo thường bố trí gần các điểm thông tin liên lạc thì M777 có thể được phân tán trên khu vực rộng hơn, với chiến thuật “bắn và chạy” bởi khả năng đặt/thu pháo chỉ mất chừng 2-3 phút, trong khi đó khẩu M198 mất tới 6,5 phút để đặt pháo và 10,5 phút để thu pháo.
Hiện tại trong Lục quân và Thủy quân lục chiến Mỹ sử dụng M777-A2 với khả năng lên chương trình và bắn đạn dẫn đường GPS M982 Excalibur. Loại đạn pháo này giúp tăng tầm bắn tối đa từ 30km lên 40km, với chỉ số CEP khoảng 10m. Pháo M777 đang được liên quân sử dụng rộng rãi tại Afghanistan.
Hiện tại ngoài Mỹ ra thì còn có Canada và Australia đang sử dụng M777, nhiều quốc gia khác như Đan Mạch, Ấn Độ, Thái Lan, Oman hay Saudi Arabia đang quan tâm đến loại pháo này.
Quang Minh
(ĐVO)(tổng hợp)