Nỗi sợ khi xóa nạn phong bì

(Đất Việt) Nếu không có giải pháp đồng bộ, triệt để nhiều người e ngại vấn nạn phong bì trong ngành y chẳng những không được giải quyết rốt ráo, mà còn biến tướng tinh vi hơn.

Lý giải hiện tượng phong bì, các BV cho rằng do chế độ đãi ngộ của nhân viên y tế quá thấp so với công sức bỏ ra.

Tại cơ chế!

Một điều dưỡng viên tại khoa Khám bệnh, BV Việt Đức, cho biết một điều dưỡng tốt nghiệp đại học khi được nhận vào BV cũng chỉ được lương gần 2 triệu/tháng. Một ca trực đêm bắt đầu từ 16h - 7h sáng hôm sau chỉ được 30.000 - 40.000 đồng, trong khi mỗi ca trực tại BV tuyến trung ương chỉ có 2 người nhưng phải phụ trách 60 - 100 bệnh nhân. Cường độ làm việc quá căng thẳng khiến nhân viên y tế dễ cáu gắt, nảy sinh tiêu cực.

Ông Nguyễn Tiến Quyết, Giám đốc BV Việt Đức, cũng cho rằng, chính việc đãi ngộ nhân viên y tế chưa xứng đáng với công sức đã khiến văn hóa phong bì xuất hiện trong BV. “Tôi nói thật, với mức lương như hiện nay, nhất là với điều dưỡng, y tá chỉ được trả 1,7 - 1,8 triệu đồng/tháng, thì dù có 10 hay 20 ông giám đốc nghiêm khắc cũng không quản lý được hết tình trạng phong bì. Họ có thể nhận tiền bệnh nhân ở người đường, ở nhà riêng mà không phải ở BV”, ông Quyết nói.

Do đó, nhiều lãnh đạo BV cho rằng muốn xóa được nạn phong bì trước hết nhà nước hãy thay đổi chế độ đãi ngộ với nhân viên y tế, nâng mức sống của họ nên đúng với công sức bỏ ra.

Xóa phong bì, phải có sự nhập cuộc của toàn xã hội. Trong ảnh: Bác sỹ BV Nhi đồng 2, TP HCM thăm khám cho bệnh nhân.

Bỏ quên y đức!

Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Xuân Hướng cũng cho rằng cần phải nâng cao cuộc sống cho nhân viên y tế. Tuy nhiên, nếu cho rằng do chưa được đãi ngộ thỏa đáng nên nhân viên y tế có quyền nhận phong bì của bệnh nhân là ngụy biện. Cũng như tất cả các ngành công, nhân viên y tế là công chức được nhà nước trả lương phải có trách nhiệm phục vụ, điều trị cho bệnh nhân. “Ngày xưa Bác Hồ đã dạy “Thầy thuốc phải như mẹ hiền”. Tôi thấy nhiều BV giăng khẩu hiệu này nhưng lại bỏ rơi mất từ “phải”. “Phải” có nghĩa là bắt buộc, bất kỳ thầy thuốc nào cũng phải tận tụy như mẹ hiền, mà đã là mẹ hiền mà còn vòi vĩnh, moi tiền của “con” khi đau ốm là bất nhân, vô đạo đức và không thể chấp nhận”, ông Hướng nói. Theo ông Hướng, vấn nạn phong bì đã tồn tại nhức nhối trong ngành y tế khoảng 10 năm nay và đây là bệnh hệ thống của toàn xã hội chứ không chỉ riêng ngành y nên để giải quyết triệt để không phải một sớm một chiều. Trong đó, nâng cao y đức, quy tắc ứng xử trong BV phải được tuyên truyền, dạy dỗ sinh viên ngành y ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Còn theo GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Tổng hội y học Việt Nam, Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, để chống lại vấn nạn phong bì cần phải công khai minh bạch. Với trường hợp bệnh nhân nghèo dù tự nguyện cũng không được nhận, với người có điều kiện, kinh tế khá giả thì có thể nhận nhưng phải sung quỹ. Quỹ này có thể sẽ để phục vụ hoạt động tập thể của khoa hay giúp đỡ những bệnh nhân nghèo mắc bệnh trọng.

Lấy “xây” để chống

Trước việc lãnh đạo BV cho rằng nếu nhà nước không thay đổi chế độ đãi ngộ thì khó mà giải quyết được nạn phong bì trong BV, bà Trần Thị Thanh Tâm, Phó chủ tịch Công đoàn y tế, cũng thừa nhận để cán bộ y tế nói không với phong bì thực sự là bài toán khó, cần nhiều giải pháp đồng bộ. Trước mắt, cuộc vận động này sẽ triển khai theo hướng lấy “xây” để chống, góp gió thành bão nhằm lấy lại niềm tin của người dân về hình ảnh người thầy thuốc. Bà cũng khẳng định, đây không phải cuộc vận động suông, cùng với cam kết của các BV, Bộ sẽ thường xuyên tiến hành kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất việc triển khai nội dung này với mục tiêu “nói không với phong bì” trở thành quyết tâm của bản thân mỗi nhân viên y tế.

Như vậy, “văn hóa phong bì” vẫn còn là câu chuyện nhiều tập của ngành y tế. Kết quả khảo sát của RCCD cho thấy, hầu hết bệnh nhân, người nhà khi được hỏi cho rằng đưa phong bì cho nhân viên y tế, dù tự nguyện hay bắt buộc, đều không mong muốn hiện tượng này tái diễn. Chính vì vậy, cuộc vận động nói không với phong bì trong ngành y khiến người dân thấy hi vọng nhưng nhiều người tỏ ra e ngại về tính khả thi của nó nếu không có giải pháp đồng bộ và sự vào cuộc của toàn xã hội.

“Nguồn gốc sâu xa của phong bì là sự quá tải, có sự chênh lệch quá lớn giữa cung và cầu. Nếu còn quá tải, còn nằm ghép và đợi chờ, chen lấn khi đi khám bệnh là còn nạn phong bì” - GS.TS Nguyễn Trọng Nhân (nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế).

Xuân Trường