Đoạn trường của một DN

Tháng 10, mùa thu nắng vàng như đổ mật trên khắp mọi con phố. Trái ngược với không khí lãng mạn của thời tiết là sự ảm đạm của thị trường, cuộc khủng hoảng tài chính dường như vẫn lẩn quất đâu đây khiến cho nhiều doanh nhân như ngồi trên đống lửa.

Gần chục năm lại đây cộng đồng doanh nhân có ngày của mình, ngày 13/10. Ngày để người ta suy ngẫm về đời sống doanh nhân, để chia sẻ, suy ngẫm và tôn vinh một tầng lớp được coi là người lính trên trận chiến chống đói nghèo.

Trong cái ngổn ngang của thời cuộc, vào Nghệ An chúng tôi bỗng được nghe chuyện về Trịnh Khánh Hồng, Chủ tịch Công ty cổ phần XNK Tân Hồng, một doanh nhân mới bước vào ngành giấy. Anh không phải là doanh nhân lọt vào vòng chung kết Giải thưởng Doanh nhân “Ernst & Young – Bản lĩnh doanh nhân lập nghiệp” mới được tổ chức tại Trung tâm hội nghị quốc gia cách đây mấy hôm. Doanh nghiệp của anh cũng chưa phải là một đại gia trên sàn chứng khoán, cũng chưa có mặt vào những hoạt động PR rầm rộ được tổ chức được các kênh truyền thông đưa tin. Nhưng về phương diện bản lĩnh doanh nhân thì câu chuyện về Tân Hồng rất đáng để chúng ta suy ngẫm.

Cách đây ít lâu, khi bàn về nợ của ngành ngân hàng, Tân Hồng là cái tên được các chuyên gia ngân hàng đem ra mổ xẻ đánh giá, cái được cái mất. Bởi, nhà máy này đã được khởi công, xây dựng rồi chạy thử được hơn ba tháng, bỗng dưng ngừng lại. Cả một cơ ngơi khổng lồ vắng vẻ đìu hiu, nguyên liệu tập kết ngổn ngang, khiến dư luận không khỏi đoán già đoán non.

Với ông Hồng, giấy được coi là vật tư thiết yếu, là một phần của nền văn minh, giấy không chỉ gắn liền với đời học trò, giấy còn là bao bì của bao sản phẩm được bày bán... Việt Nam là nước nông nghiệp với 70% diện tích là đồi núi, nguyên liệu làm giấy không thiếu. Loại vật tư thiết yếu được sản xuất ra từ gỗ mà phải nhập khẩu là điều vô lý. Hiện nay chúng ta chỉ sản xuất được các loại sản phẩm như giấy in, giấy bao bì công nghiệp, giấy vàng mã, giấy tissue chất lượng trung bình… còn các loại giấy kỹ thuật điện-điện tử, giấy sản xuất thuốc lá, giấy in tiền, giấy in tài liệu bảo mật chúng ta vẫn phải nhập khẩu.

Vì lý do đó, Tân Hồng quyết tâm theo đuổi ngành sản xuất đầy tiềm năng này.

Tuy nhiên, làm thế nào để biến mục tiêu đó thành hiện thực là chuyện không dễ. Nhớ lại, nhà máy giấy Bãi Bằng, doanh nghiệp đầu đàn ngành giấy hiện nay, với sự giúp đỡ của Chính phủ Thuỵ Điển, không chỉ về tiền bạc mà còn cả công nghệ. Dự án được xúc tiến từ những năm đầu 70 của thế kỷ trước. Sau hơn 10 năm, từ việc khảo sát, thiết kế, quy hoạch vùng nguyên liệu, xây dựng cơ bản để rồi mãi tới năm 1982 mới được khánh thành với công suất 48.000 tấn bột, 55.000 tấn giấy.

Đến năm 2002, sau một thời gian chạy hết công suất, nhà máy mới được Tổng công ty giấy mở rộng quy mô sản xuất lên 61.000 tấn bột và 100.000 tấn giấy. Với cách làm như Bãi Bằng, quy ra giá trị hiện tại, để có nhà máy công suất 48 ngàn tấn bột, tổng số vốn đầu tư xấp xỉ tới trăm triệu đô. Làm thế nào để huy động được số tiền đó, với một doanh nghiệp non trẻ như Tân Hồng là cả một vấn đề thách thức.

Lại nữa, còn chuyện thiết bị đồng bộ của các nước châu Âu, không chỉ đắt lại chưa chắc đã tối ưu. Rồi chuyện chọn địa điểm đầu tư đảm bảo nguồn nguyên liệu. Sau nhiều cân nhắc, cuối cùng, Tân Hồng đã chọn Nghệ An.

Cuối năm 2007, Công ty được UBND tỉnh Nghệ An cấp giấy chứng nhận đầu tư. Theo đó, Nhà máy được đặt tại xã Chi Khê, huyện Con Cuông, có chức năng chính là sản xuất bột giấy và trồng rừng nguyên liệu. Đầu năm 2008, Nhà máy đã được khởi công, sau hơn 2 năm những hạng mục cơ bản nhất của nhà máy đã được hoàn tất. Dây chuyền thiết bị với công suất 45.000 tấn/năm được lắp đặt hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, sau ba tháng chạy thử, hệ thống xử lý dịch đen trục trặc đành phải dừng lại. Nhà máy không thể tiếp tục vận hành khi không đảm bảo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về môi trường. Về mặt kỹ thuật, dịch đen là thành phần chiếm tới 80% gây ô nhiễm cho nước thải. Nếu không xử lý được dịch đen, coi như vô hiệu hoá hệ thống xử lý nước thải.

Việc xử lý dịch đen chủ yếu bằng cách đốt để thu hồi xút (NaOH). Để hệ thống đốt hoạt động được phải cô đặc nồng độ lên trên 50%, nếu không lò đốt dịch đen bị tắc không hoạt động được. Trước hiện thực đó, lãnh đạo nhà máy đã mời các chuyên gia của Ấn Độ, Trung Quốc và cả các chuyên gia của châu Âu đến để xử lý. Nhưng rồi, sự lão luyện của các chuyên gia có thâm niên hàng trăm năm trong ngành công nghiệp giấy vẫn không thể giải quyết được bài toán hiệu quả của Tân Hồng.

Để có hệ thống lò đốt không cần cô đặc 50%, đầu tư hệ thống thu hồi kiềm như cách làm của các nước châu Âu, theo đó, thiết bị này tốn không dưới 20 triệu USD. Phải giải quyết bài toán này thế nào là một thách thức khiến lãnh đạo Công ty phải đau đầu suy nghĩ.

Sau khi khảo sát, rút kinh nghiệm hầu hết các nhà máy giấy ở các nước và khu vực, quay về nước, đến Tổng công ty giấy Việt Nam (Vinapaco)… Hiện tại nhà máy đã lắp đặt hệ thống xử lý dịch đen và khẳng định quy trình xử lý dịch đen đã thành công. Xử lý dịch đen là mắt xích quan trong nhất của toàn bộ hệ thống dây chuyền sản xuất bột giấy công nghệ hóa.

Bằng cách xử lý kết cấu thiết bị lò đốt, tận thu nhiệt khi đốt, xử lý dịch đen trong điều kiện có tỷ lệ nước cao vẫn không làm tắc lò. Tận thu nhiệt để chưng bốc liên hoàn, đảm bảo đốt ổn định, luân chuyển liên tục mà lò không tắt, Nhà máy sản xuất bột giấy Tân Hồng đã thành công theo nguyên lý này.

Khi chúng tôi có mặt ở Con Cuông, vào thăm nhà máy thì trời đã xế chiều. Trên hiện trường, trong tiết thu se lạnh, quản đốc nhà máy và các kỹ sư vẫn đang đẫm mồ hôi miệt mài với công nhân theo dõi sự vận hành của lò đốt đang chạy. Gặp chúng tôi, Quản đốc nhà máy tự tin: Giờ thì có thể yên tâm được, module đã vận hành một cách ngon lành. Để xử lý hết dịch đen với công suất tối đa, chúng tôi phải chế tạo thêm từ ba đến bốn module như thế này nữa.

Tổng chi phí hết bao nhiêu? Tôi hỏi ! Chỉ độ hơn triệu đô ông Quản đốc trả lời

Với một module đầu tiên xử lý dịch, nhà máy đã bắt đầu hoạt động trở lại. Ông Mạnh phó tổng giám đốc Công ty cho biết : Trước mắt, nhà máy sẽ sản xuất bột giấy đen. Bột này đang có nhu cầu lớn hơn bột trắng, giá bán tuy không cao bằng bột trắng nhưng điều quan trọng là sức mua thị trường đang tốt. Trước mắt, một nhà máy giấy trong nước đã có thể tiêu thụ cỡ trên trăm tấn/ngày.

Để hoàn chỉnh các khâu, dự kiến cuối năm nay nhà máy sẽ đi vào hoạt động ổn định, lâu dài. Khi hoạt động hết công suất, mỗi năm có thể mang lại doanh số không dưới 500 tỷ đồng. Với cả nước, đây chưa phải là con số lớn, nhưng với một huyện miền núi nghèo như Con Cuông, con số đó thật có ý nghĩa, bởi cùng với nhà máy là gần 50 ngàn héc ta vùng nguyên liệu có đầu ra. Hơn thế là việc làm, là kế sinh nhai cho hàng chục ngàn hộ dân trong khu vực.

Ngày doanh nhân Việt Nam, với sự hoạt động trở lại của nhà máy thực sự là sự kiện có ý nghĩa. Để có nó, nhà máy Tân Hồng đã trải qua một thời điểm khó khăn mà không phải ai cũng sẵn sàng chia sẻ. Với sự có mặt của Trịnh Khánh Hồng, dẫu chặng đường trước mắt chắc chưa hết khó khăn nhưng ngành giấy VN đã có thêm một doanh nghiệp ngoài quốc doanh và trong một tương lai gần, chúng ta có thể làm chủ thêm một ngành công nghiệp, vốn là thế mạnh của đất nước.

Thế Phan blog