WB: Kinh tế thế giới vẫn do Mỹ cầm chịch

Trong dự báo kinh tế thế giới tới năm 2025 nhan đề “Cục diện phát triển kinh tế toàn cầu đa cực hóa: Kinh tế toàn cầu mới”, Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng kinh tế thế giới trong 15 năm tới vẫn do Mỹ cầm chịch.

Dự báo công bố ngày 7/5/2011 của WB cho rằng trong vòng 15 năm tới, kinh tế thế giới sẽ xuất hiện ba biến đổi lớn.

Về động lực thúc đẩy, các nền kinh tế mới trỗi dậy sẽ trở thành nguồn tăng trưởng chủ yếu. Từ năm 2011-2025 các nước này có tăng trưởng GDP đạt bình quân 4,7% trong khi các nước công nghiệp phát triển có GDP tăng trưởng bình quân 2,3%. Tới năm 2025, sẽ xuất hiện 6 thực thể kinh tế mới trỗi dậy lớn là Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Nga và chiếm trên 50% GDP toàn cầu. Thông qua các công ty xuyên quốc gia và trao đổi tiền tệ, sáu thực thể này sẽ thúc đẩy kinh tế của các nước thu nhập thấp tăng trưởng.

Về nguồn đầu tư, các công ty xuyến quốc gia của các thực thể kinh tế đang trỗi dậy sẽ là nguồn đầu tư và động lực chủ yếu thúc đẩy thị trường tiền vốn toàn cầu.

Hệ thống tiền tệ quốc tế sẽ có những thay đổi lớn, chuyển sang đa cực hóa và đến năm 2025 sẽ hình thành cực tiền tệ toàn cầu là đồng đô la Mỹ (USD), đồng euro (EUR) và đồng nhân dân tệ(CNY). Sự hình thành ba trung tâm tiền tệ này sẽ làm cho trật tự kinh tế thế giới có thay đổi lớn. Trật tự kinh tế thế giới trên mức độ nhất định được thể hiện qua địa vị của ba đồng tiền lớn này.

Phó chủ tịch kiêm Trưởng ban kinh tế WB Lâm Nghị Phu nói: “Đây là lần đầu tiên WB công bố báo cáo dự đoán cục diện phát triển kinh tế thế giới. Báo cáo này đưa ra dự báo mới và những nghiên cứu về sự thay đổi về bố cục của kinh tế thế giới. Từ nay về sau hàng năm WB sẽ có báo cáo về mặt này”.

Phụ trách Ban dự báo phát triển của WB Hans Timmer cho rằng mặc dù kinh tế thế giới hình thành đa cực hóa với ba trung tâm tiền tệ, nhưng các nước Mỹ, Anh, Nhật Bản vẫn giữ địa vị chủ đạo trong nền kinh tế thế giới. Đồng USD, đồng EUR vẫn là đồng tiền thanh toán và dự trữ chủ yếu của kinh tế và tiền tệ thế giới.

Giám đốc Trung tâm nghiên cứu xu thế phát triển Mansoor Dailami, tác giả chủ yếu của báo cáo đề “Bố cục phát triển kinh tế toàn cầu-đa cực hóa: Kinh tế toàn cầu mới”, đặt câu hỏi: Trong tình hình toàn cầu hóa và nhất thể hóa kinh tế hiện nay, liệu ba trung tâm quyền lực nói trên có thể điều hành nổi “thế chân vạc” tiền tệ nói trên hay không?

Ông Dailami cho rằng mặc dù thế giới hình thành ba trung tâm quyền lực, nhưng chưa đồng tiền nào thay thế nổi đồng USD. Vì vậy, Mỹ vẫn đóng vai trò “cầm chịch” thế giới. Tuy nhiên, để quản lý và điều hành tốt hệ thống kinh tế và tiền tệ thế giới mới, các trung tâm quyền lực này phải phối hợp và hợp tác chặt chẽ với nhau, từ đó mới có thể đương đầu nổi thách thức mới, giảm thiểu rủi ro và ổn định được thị trường thế giới.

Ông Dailami cũng cho rằng hiện có hai loại thực thể kinh tế mới trỗi dậy. Một là loại dựa vào nội nhu là chủ yếu để phát triển như Brazil, Mexico. Hai là dựa vào thế giới bên ngoài, chủ yếu là đẩy mạnh xuất khẩu để phát triển như Trung Quốc, Hàn Quốc. Những nước này sẽ chịu tác động lớn từ thế giới bên ngoài. Nhưng bất kể thuộc loại hình nào, các nước đang phát triển cũng đối mặt với nhiều thách thức và phải tiến hành cải cách thể chế kinh tế: bao gồm cải cách kết cấu kinh tế, cải cách hệ thống tiền tệ và xã hội. Các nước Trung Quốc, Indonesia, Ấn Độ, Nga đang gặp phải nhiều vấn đề về khía cạnh này. Ngoài ra, các nước Brazil, Ấn Độ, Indonesia còn phải tăng cường đẩy mạnh công tác giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tố chất con người thì mới có thể trở thành thực thể kinh tế mới trỗi dậy mạnh mẽ của thế giới.

Mặc dù các nước mới trỗi dậy được WB cũng như nhiều tổ chức kinh tế thế giới đánh giá cao, nhưng nhiều nhà kinh tế cho rằng do chạy theo tốc độ tăng trưởng cao một cách mù quáng, kinh tế của các nước này đang đứng trước nguy cơ “bong bóng xà phòng”.

Nhà kinh tế học hàng đầu của Mỹ từng đoạt giải thưởng Nobel kinh tế, giáo sư Paul Krugman, ngay từ năm 1994 đã phê phán cái gọi là “Kỳ tích Châu Á”. Ông cho rằng tốc độ tăng trưởng cao của Châu Á chủ yếu dựa vào tăng quy mô đầu tư mà không chú ý tới hiệu quả kinh tế và sáng tạo kỹ thuật, nên kinh tế rất dễ trở thành “bóng xà phòng”. Kinh tế các nước đang trỗi dậy ở Châu Á đang tiềm ẩn nhiều rủi ro và việc đầu tư quy mô lớn không tính tới hiệu quả, chẳng sớm thì muộn cũng sẽ dẫn đến khủng hoảng. Giáo sư Paul Krugman cho rằng kinh tế các nước đang trỗi dậy giống như “xây lâu đài trên cát”, chẳng sớm thì muộn cũng phải điều chỉnh.

Phó ban ngoại sự Ban thường vụ Quốc hội Trung Quốc Lưu Minh ngày 19/5 đã viết bài “Các nước đang trỗi dậy trước nguy cơ kinh tế bóng xà phòng”. Ông cho rằng trong giai đoạn1980-1990, nhiều cuộc khủng hoảng kinh tế và tiền tệ đã xảy ra ở các nước đang trỗi dậy. Nguyên nhân rất giống nhau là kinh tế tăng trưởng cao, bị quá nóng dẫn tới khủng hoảng. Hiện nay các nước đang trỗi dậy đều đứng trước nguy cơ này.

Ông Lưu Minh cho rằng các nước đang trỗi dậy, kể cả Trung Quốc, đang ở vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan”.

Một là để kiềm chế lạm phát và nền kinh tế quá nóng, các nước phải thực hiện chính sách kinh tế thắt chặt và tăng lãi suất. Một số nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil lạm phát quá căng thẳng, thắt chặt quá mức và phải liên tục nhiều lần tăng lãi suất.

Hai là hậu quả của biện pháp trên đã dẫn tới tình trạng thị trường tiền vốn và thị trường nhà đất xuất hiện nhiều bong bóng, kinh tế rơi vào tình trạng không ổn định.

Ông Lưu Minh cho rằng các nước đang trỗi dậy cần tỉnh táo, cảnh giác với chấn động kinh tế bất lợi có thể xảy ra thời gian tới hơn là nghe những lời đánh giá “ngọt ngào êm tai”. Kinh tế Mỹ tuy gặp khó khăn nhưng lạm phát của nước này luôn được kiểm soát ở mức khoảng 1%, trong khi GDP tăng trưởng thấp nhưng ổn định. Tỉ lệ thất nghiệp ở Mỹ được kiềm chế và chính phủ nước này vẫn duy trì được kiểm soát vĩ mô. Vì vậy, kinh tế Mỹ vẫn là nhân tố ổn định trong nền kinh tế thế giới đa cực hóa.

Kiều Tỉnh
(Tầm nhìn)