Kho tên lửa ngầm Iran thách thức nỗ lực 'tìm diệt' của Mỹ - Israel

[troopy]

Dù Mỹ - Israel liên tục tập kích, kho tên lửa ẩn trong hầm ngầm của Iran vẫn là bài toán nan giải, thách thức mọi nỗ lực tiêu diệt từ trên không.

Tổng thống Donald Trump hôm 2/3 tuyên bố săn tìm, phá hủy năng lực tên lửa của Iran là một trong những mục tiêu hàng đầu trong chiến dịch không kích quy mô lớn mà Mỹ phối hợp cùng Israel tiến hành từ ngày 28/2.

Tuy nhiên, tìm kiếm và phá hủy toàn bộ kho tên lửa đạn đạo cũng như các cơ sở sản xuất của Iran có thể là thách thức đặc biệt lớn đối với quân đội Mỹ và Israel, giới chuyên gia nhận định.

Iran trong nhiều thập kỷ qua đã phát triển hàng loạt loại tên lửa có khả năng tấn công các mục tiêu nằm xa ngoài biên giới của mình. Loại tên lửa đạn đạo tầm xa nhất của Iran có thể tấn công các mục tiêu cách khoảng 1.900 km.


Tổng thống Iran Ebrahim Raisi phát biểu tại buổi lễ bàn giao tên lửa đạn đạo cho lực lượng vũ trang tại thủ đô Tehran hồi tháng 8/2023. Ảnh: Reuters

Năm 2019, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) đánh giá Iran sở hữu "kho tên lửa đạn đạo lớn nhất và đa dạng nhất tại Trung Đông". Trước khi xung đột nổ ra, tình báo Israel cũng ước tính Tehran sở hữu khoảng 2.500 tên lửa đạn đạo.

Nhiều bệ phóng, kho chứa tên lửa đạn đạo Iran đã bị phá hủy trong chiến dịch tập kích 12 ngày do Israel và Mỹ tiến hành hồi tháng 6/2025. Tuy nhiên, giới chức Israel hồi tháng một cho biết Iran đã phục hồi phần lớn chương trình tên lửa đạn đạo này.

Điều này cho thấy các cuộc không kích của Mỹ - Israel khó lòng xóa sổ các bản thiết kế và bí quyết chế tạo vũ khí, điều đã giúp Iran có thể khôi phục các dây chuyền sản xuất tên lửa đạn đạo nhanh chóng.

Họ cũng đặt nhiều cơ sở tên lửa nằm sâu dưới những hầm ngầm kiên cố và chứng minh được khả năng tháo rời tên lửa đạn đạo thành các bộ phận nhỏ để dễ dàng chuyển cho những lực lượng ủy nhiệm và lắp ráp lại khi cần. Tất cả khiến việc truy tìm toàn bộ kho vũ khí của họ trở nên đặc biệt khó khăn.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ hôm 1/3 thông báo trên mạng xã hội rằng họ đã sử dụng máy bay ném bom tàng hình B-2 để tấn công các "cơ sở tên lửa đạn đạo kiên cố" của Tehran trong chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng". Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine thừa nhận những địa điểm này nằm sâu dưới lòng đất.

Hồi cuối tuần, Israel tuyên bố đã phá hủy khoảng 200 bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran và làm hư hại hàng chục bệ phóng khác, nhưng lực lượng Iran vẫn có khả năng phóng tên lửa đạn đạo không ngớt vào các quốc gia láng giềng.

Iran đăng video khoe kho vũ khí trong hầm và các cảnh tập kích những địa điểm được mô tả là căn cứ Mỹ trong khu vực. Video: Fars

Tại Washington hôm 2/3, Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục tấn công Iran cho đến khi đạt được các mục tiêu đề ra, trong đó có nhiệm vụ săn tìm và phá hủy năng lực tên lửa đạn đạo của nước này.

"Quân đội Mỹ đang dốc hết sức để tiêu diệt những mục tiêu đó", Tom Karako, giám đốc Dự án Phòng thủ Tên lửa tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho hay. "Họ có lẽ đã nắm khá rõ vị trí của những tên lửa đó, nhưng khả năng phá hủy toàn bộ và sau đó xác định chính xác hiệu quả thiệt hại là rất khó, đặc biệt là khi thực hiện mọi thứ từ trên không".

Karako nói thêm việc xóa sổ kho tên lửa và cơ sở sản xuất ngầm của Iran có thể đòi hỏi phải triển khai lực lượng đặc nhiệm Mỹ hoặc Israel trên mặt đất để thăm dò những địa điểm mà họ đã xác định được hay còn nghi vấn.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran hồi tháng 3/2025 từng đăng video về "thành phố tên lửa ngầm", với các vũ khí hiện đại nhất như tên lửa đạn đạo tầm trung Kheybar Shekan, Ghadr-H, Sejjil, Haj Qassem và tên lửa hành trình tấn công mặt đất Paveh.

Tasnim cho biết đây là "một trong hàng trăm thành phố tên lửa" do Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vận hành, song không tiết lộ địa điểm cụ thể của cơ sở.

Trong Thông điệp Liên bang hồi tuần trước, Tổng thống Trump đã bày tỏ lo ngại về việc Iran đang phát triển loại tên lửa có khả năng vươn tới lục địa Mỹ. Tuy nhiên, các đánh giá từ cộng đồng tình báo Mỹ lại bác bỏ quan điểm này và cho rằng Iran phải mất ít nhất một thập kỷ nữa mới có thể phát triển thành công vũ khí tầm xa như vậy.

Báo cáo năm 2019 của DIA giải thích Tehran theo đuổi tên lửa đạn đạo một phần vì thiếu lực lượng không quân hiện đại. Các loại tên lửa này mang lại cho họ "khả năng tấn công tầm xa nhằm ngăn chặn các đối thủ, đặc biệt là Mỹ, Israel và Arab Saudi, tấn công Iran".

Thông tin về chương trình tên lửa đạn đạo của Iran chủ yếu đến từ những lần chặn bắt các tàu vận chuyển vũ khí từ nước này cho lực lượng Houthi ở Yemen.

Theo báo cáo hồi tháng 2/2024 của DIA, lực lượng Mỹ và Yemen đã chặn bắt 18 tàu buôn lậu vũ khí từ Iran, trong đó có cả tên lửa đạn đạo, cho lực lượng Houthi trong giai đoạn 2015-2023.

Báo cáo cho biết kho vũ khí của Houthi cũng gồm nhiều loại tên lửa đạn đạo từ Iran, như Fateh-110 với tầm bắn 305 km, Qiam-1, tầm bắn hơn 1.200 km, và Shahab-3, tầm bắn hơn 1.930 km.

DIA hồi năm 2019 lưu ý rằng "mong muốn xây dựng năng lực đối trọng chiến lược với Mỹ" có thể thúc đẩy Iran nỗ lực phát triển ICBM trong tương lai.

Săn tìm và tiêu diệt tên lửa đạn đạo từ trên không vốn là chiến thuật quen thuộc của Lầu Năm Góc. Trong Chiến dịch Bão táp Sa mạc năm 1991, quân đội Mỹ đã thành lập một đơn vị đặc biệt chuyên săn lùng tên lửa đạn đạo tầm ngắn "Scud" của Iraq. Tuy nhiên, một báo cáo sau đó từ Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) cho biết nỗ lực này "thu lại kết quả hạn chế đến đáng kinh ngạc".

Theo báo cáo, các phi công đồng minh đã "lạc quan một cách thái quá" về kết quả của những phi vụ săn lùng tên lửa Scud.

Iran những ngày qua đã mở chiến dịch đáp trả, phóng tên lửa đạn đạo và UAV nhằm vào lãnh thổ Israel cùng hàng loạt căn cứ có lực lượng Mỹ tại nhiều nước Trung Đông. Chiến sự đã bước sang ngày thứ 5, nhưng Mỹ và Israel vẫn chưa ngăn chặn được các vụ tập kích trả đũa này của Iran.

Bộ Quốc phòng Qatar cho biết nước này ngày 3/3 đã bị hai tên lửa nhắm mục tiêu, trong đó một quả bị lực lượng phòng không đánh chặn. Quả còn lại đánh trúng sân bay quân sự Al Udeid, căn cứ đồn trú lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông, không gây ra thương vong.

VietBF@sưu tập