Tại sao chiến sự với Iran không làm giá xăng ở Mỹ tăng vọt như khi Nga tấn công Ukraine?

[Romano]

Bốn năm trước, Nga tấn công Ukraine và giá dầu tăng vọt 50% chỉ trong vài tuần, vượt mốc 100 USD/thùng. Giá xăng ở Mỹ nhanh chóng tăng từ khoảng 3,5 USD lên 5 USD/gallon.Theo kênh CNN ngày 4/3, cuộc chiến ở Ukraine khiến 3 triệu thùng dầu thô/ngày của Nga đối mặt rủi ro. Trong khi đó, cuộc chiến với Iran gần như ngay lập tức làm gián đoạn dòng chảy 20 triệu thùng dầu từ khắp Trung Đông.

Tuy vậy, giá dầu chỉ tăng 6% trong ngày 2/3 và dự báo giá xăng sẽ không sớm tiến sát mốc 5 USD/gallon. Sang ngày 3/3, giá dầu tăng thêm 7% lên khoảng 76 USD/thùng và giá xăng tăng 11 xu lên 3,11 USD/gallon.

Điểm khác biệt giữa xung đột Ukraine và cuộc chiến với Iran

Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine nhưng cuộc chiến lần này do Mỹ khởi xướng. Điều đó đồng nghĩa Mỹ có thể chấm dứt chiến dịch khi thấy phù hợp.

Dù Tổng thống Donald Trump cho rằng cuộc chiến có thể kéo dài vài tuần, nhưng thực tế chính trị trong nước có thể hạn chế kế hoạch của ông: tỷ lệ ủng hộ sụt giảm khi người dân Mỹ đối mặt chi phí sinh hoạt cao kéo dài. Khả năng chi trả vẫn là vấn đề lớn đối với cử tri trước cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay và giá xăng tăng cao có thể gây bất lợi cho đảng Cộng hòa.

Ông Ed Mills, chuyên gia phân tích chính sách tại Raymond James, viết trong một ghi chú gửi khách hàng tối 1/3: “Vẫn chưa rõ mục tiêu cuối cùng cụ thể của Mỹ”. Ông nói thêm rằng điều đó có nghĩa Tổng thống Trump có thể tuyên bố chiến thắng bất cứ khi nào ông muốn.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth dường như phát tín hiệu rằng xung đột sẽ có thời hạn giới hạn khi phát biểu sáng sớm 2/3, khiến giá dầu kỳ hạn giảm so với mức đỉnh trước đó. Ông Hegseth phát biểu tại Lầu Năm Góc: “Đây không phải Iraq. Đây không phải là một cuộc chiến vô tận. Đây là điều ngược lại”.

Nguồn cung dầu thô dồi dào

Hiện nay, lượng dầu thô sẵn có nhiều hơn so với năm 2022, trong khi nhu cầu tiêu thụ vẫn ổn định. Thời điểm đó, nhu cầu năng lượng tăng nhanh khi nền kinh tế phục hồi sau đại dịch.

Các nước OPEC+ đã tăng sản lượng trong năm 2025, làm trầm trọng thêm tình trạng dư cung. Chính lượng dầu dư thừa này khiến dầu thô ngọt nhẹ của Mỹ giao dịch ổn định ở mức dưới 60 USD/thùng cho tới gần đây. Giá dầu chốt phiên trên 70 USD/thùng trong ngày 2/3 lần đầu kể từ cuối tháng 7/2025.

Ông Tom Kloza, nhà phân tích dầu mỏ độc lập và cố vấn của Gulf Oil, nói: “Nguồn dầu thô ngoài thị trường rất dồi dào. Có nhiều dầu thô hơn so với nhu cầu”.

Một số rủi ro lớn hơn năm 2022

Dù thị trường hiện đặt cược rằng kịch bản sốc giá dầu và xăng như năm 2022 sẽ không lặp lại, nhưng giá vẫn có thể tăng mạnh.

Xét trên nhiều khía cạnh, cuộc chiến với Iran tiềm ẩn rủi ro lớn hơn đối với thị trường dầu mỏ so với cuộc chiến của Nga tại Ukraine khi xung đột bắt đầu năm 2022.

Iran là nhà sản xuất nhỏ hơn Nga. Tuy nhiên, các đồng minh sản xuất dầu của Mỹ trong khu vực cũng có hạ tầng bị tấn công, trong đó có các thành viên chủ chốt của OPEC là Kuwait và Qatar cũng như Saudi Arabia, nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới.

Hoạt động tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz gần như đình trệ. Các hãng vận hành tàu và công ty bảo hiểm hàng hải không muốn mạo hiểm đi qua khi giao tranh tiếp diễn.

Ông Jim Burkhard, Giám đốc nghiên cứu dầu thô tại S&P Global Energy, viết trong báo cáo ngày 2/3: “Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran có thể gây gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử nếu dòng chảy qua Eo biển Hormuz vẫn ở mức thấp hoặc dừng hẳn”.

Theo S&P, chỉ có 5 tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz trong ngày 1/3, giảm so với mức trung bình gần đây là 60 tàu/ngày.

Ông Bob McNally, Chủ tịch tổ chức Rapidan Energy Group, bình luận: “Khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, giá dầu thô tăng khoảng 50% chỉ trong vài tuần. Hiện nay chúng ta có nhiều dầu đối mặt rủi ro hơn”.

Phản ứng khẩn cấp

Nếu giá xăng ở Mỹ tăng vọt, chính quyền Tổng thống Trump có thể có ít công cụ ứng phó hơn so với năm 2022.

Đà tăng giá dầu và xăng sau cuộc chiến tại Ukraine chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, một phần vì chính phủ Mỹ đã xuất kho kỷ lục 180 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR). SPR là kho dự trữ dầu khẩn cấp lớn nhất thế giới, được lưu trữ trong hệ thống hang muối ngầm tại Louisiana và Texas.

Một nguồn tin am hiểu cho biết việc sử dụng SPR hiện chưa được xem xét. Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết chính quyền sẽ tiếp tục theo dõi tình hình. Bà Leavitt nói: “Các chính sách của chính quyền Tổng thống Trump đã đưa sản lượng dầu Mỹ lên mức cao nhất từ trước tới nay, cộng với lượng dầu bổ sung từ thị trường mới và các thỏa thuận với Venezuela. Các Bộ Năng lượng và Tài chính sẽ tiếp tục theo dõi thị trường dầu mỏ và làm mọi cách để giữ giá ổn định”.

Dự trữ dầu khẩn cấp của Mỹ vẫn ở mức đáng kể nhưng hiện thấp hơn khoảng 30% so với thời điểm Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào tháng 2/2022.

Bà Angie Gildea, lãnh đạo chiến lược năng lượng Mỹ của tập đoàn KPMG, nói: “Có những lớp đệm như dự trữ chiến lược, điều hướng lại hàng hóa, lượng tồn kho dầu được lưu trữ trên các tàu chở dầu ngoài khơi ở mức cao, nhưng đó chỉ là giải pháp tạm thời”. Bà cho biết chưa rõ cuộc chiến sẽ kéo dài bao lâu và biến số then chốt là thời gian.

Ông McNally cho rằng các sự kiện trước đây đã khiến thị trường tin rằng dù xung đột xảy ra, nhưng không có gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng. Ông nói: “Trong bảy năm qua, thị trường dầu mỏ đã chứng kiến hàng loạt thời điểm báo động giả. Nỗi lo địa chính trị dần lắng xuống và giá dầu giảm trở lại... Nhưng nếu Iran tiếp tục tham chiến, đây sẽ là một cuộc khủng hoảng năng lượng thực sự mà chúng ta chưa từng thấy trong thời hiện đại. Đây có thể là biến cố lớn”.