Con đường đưa El Mencho thành trùm ma túy quyền lực nhất Mexico

[goodidea]

El Mencho trở thành trùm băng đảng CJNG từ năm 2009, liên tục thay đổi chỗ ở khiến giới chức Mexico không thể truy bắt suốt hơn chục năm.

Quân đội Mexico ngày 22/2 thông báo Nemesio Ruben Oseguera Cervantes, 59 tuổi, thủ lĩnh băng đảng Jalisco New Generation Cartel (CJNG), đã bị thương khi đụng độ với binh sĩ tại thị trấn Tapalpa, bang miền tây Jalisco. Trùm ma túy sau đó thiệt mạng trong lúc được chở đến thủ đô Mexico City bằng đường không.

Truyền thông Mỹ mô tả Nemesio Oseguera, có biệt danh El Mencho, là trùm ma túy quyền lực nhất ở Mexico. Trong khi đó, CJNG, băng đảng của El Mencho, là một trong những tổ chức buôn ma túy bạo lực nhất quốc gia châu Mỹ này.


Trùm ma túy Nemesio Oseguera. Ảnh: RTE

Oseguera sinh tháng 7/1966 tại thành phố Aguililla, bang Michoacan, "thủ phủ bơ của Mexico". Oseguera lấy tên Nemesio, được cho là để tưởng nhớ cha đỡ đầu, sau đó rút gọn thành El Mencho.

Oseguera bỏ học từ năm lớp 6 để đi hái bơ, rồi tham gia hoạt động buôn lậu ma túy và chuyển đến Tijuana, bang Baja California. Tại đây, hắn bắt đầu buôn lậu ma túy sang thành phố San Diego, bang California, Mỹ.

Trong những năm 1980, Oseguera sử dụng tên giả để nhập cư trái phép vào Mỹ nhiều lần. Hắn từng bị bắt tại California vì các tội danh liên quan đến ma túy và tàng trữ vũ khí. Năm 1992, Oseguera đối mặt cáo buộc buôn bán ma túy cấp liên bang và lĩnh án ba năm tù. Trùm ma túy sau đó bị trục xuất.

Khi về Mexico, Oseguera gia nhập lực lượng cảnh sát Tomatlan, thành phố nhỏ ở Jalisco. Cuối cùng, Oseguera trở lại Michoacan và gia nhập Milenio, tổ chức tội phạm hoạt động từ đầu những năm 1990. Ông trùm Milenio sau đó giao cho Oseguera chỉ huy một nhánh của băng đảng tại Guadalajara, thủ phủ Jalisco.

Oseguera thăng tiến trong hàng ngũ Milenio và kỳ vọng sẽ được trao vị trí cao nhất. Nhưng khi các thủ lĩnh băng đảng bị bắt hoặc bị tiêu diệt trong giai đoạn 2008-2009, hắn lại không được đề bạt. Milenio chia thành hai phe đấu đá lẫn nhau. Năm 2011, phe Oseguera chiến thắng và đổi tên băng đảng thành CJNG.

CJNG thống trị phần lớn Guadalajara, đánh bại các đối thủ và kiểm soát nhiều khu vực ở Jalisco cùng các bang khác như Colima và Michoacan. Băng đảng kiểm soát nhiều tuyến đường và trung tâm trung chuyển ma túy quan trọng. Dưới Oseguera là các "capo", tức trùm khu vực.

Oseguera đặt ra piso, khoản "thuế" mà chủ doanh nghiệp và tay buôn ma túy độc lập phải nộp cho capo để được hoạt động. Oseguera cũng thao túng mạng lưới cảnh sát và chính trị gia tham nhũng.

"CJNG của El Mencho là một trong những thế lực mua chuộc chính trị gia và tài trợ tranh cử lớn nhất, qua đó xây dựng được quan hệ xã hội rất rộng", Edgardo Buscaglia, chuyên gia tội phạm có tổ chức tại Đại học Columbia, nói với Reuters.

Theo ước tính của chính phủ Mỹ, CJNG có khoảng 15.000-20.000 thành viên, thu về hàng tỷ USD mỗi năm. Hoạt động tội phạm của nhóm bao gồm buôn bán ma túy, tống tiền, trộm cắp nhiên liệu, bắt cóc, khai thác gỗ và khoáng sản trái phép, cũng như đưa người di cư vượt biên trái phép.

"CJNG gần đây được cho là còn tham gia vào các âm mưu ám sát quan chức Mexico", Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết vào tháng 12/2024.

Washington đã liệt CJNG vào danh sách tổ chức khủng bố với cáo buộc vận chuyển ma túy vào lãnh thổ Mỹ. Bộ Ngoại giao Mỹ treo thưởng 15 triệu USD cho thông tin giúp bắt giữ và/hoặc kết án Oseguera.

Mexico từng mở nhiều chiến dịch truy lùng Oseguera từ năm 2011 nhưng bất thành. Trùm ma túy hiếm khi lộ diện, ẩn náu trong các khu nhà hẻo lánh khiến lực lượng an ninh khó tiếp cận, đồng thời không sử dụng ma túy hay rượu để tránh sơ suất.

Các đặc vụ chống ma túy Mỹ và giới chức Mexico đã phối hợp truy tìm nơi ẩn náu của Oseguera ít nhất ba lần.

Trong đợt đột kích ở Guadalajara tháng 8/2012, các thành viên CJNG đã dựng rào chắn bằng xe bị đốt cháy để ngăn cảnh sát tiếp cận, theo InSight Crime. Năm 2015, quân đội Mexico triển khai hai trực thăng đến địa điểm ẩn náu của Oseguera, nhưng một chiếc đã bị CJNG bắn hạ, khiến ba binh sĩ thiệt mạng.

Khoảng 5 năm trước, lực lượng an ninh xác định một địa điểm mà họ tin có thể bắt giữ Oseguera. Tuy nhiên, khi ập đến, trùm băng đảng không có mặt. Giới chức nghi ngờ thông tin về chiến dịch đã bị rò rỉ.

Oseguera bị tiêu diệt giữa lúc Mỹ gây sức ép để Mexico chặn dòng chảy ma túy, đặc biệt là fentanyl, vào nước này. Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần đe dọa áp thuế với hàng hóa nhập khẩu từ Mexico, cho rằng người đồng cấp Claudia Sheinbaum chưa làm đủ để chống lại hoạt động buôn ma túy.

Bà Sheinbaum chúc mừng lực lượng an ninh Mexico, đồng thời kêu gọi người dân Mexico "cập nhật thông tin đầy đủ và bình tĩnh". Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau hoan nghênh chiến dịch, mô tả Oseguera là "một trong những trùm ma túy khát máu, tàn nhẫn nhất".

"Đây là bước tiến lớn đối với Mexico, Mỹ, khu vực Mỹ Latin và toàn thế giới", ông cho hay.

Tuy nhiên, một quan chức hành pháp liên bang Mỹ lưu ý CJNG sẽ không tan rã chỉ vì Oseguera bị tiêu diệt, bởi cơ cấu phân tầng chặt chẽ của tổ chức này đủ sức giúp nó tiếp tục vận hành.

"Chắc chắn sẽ có tác động tức thời, bởi hắn là người có ảnh hưởng rất lớn trong mạng lưới buôn bán ma túy quốc tế", quan chức này nói. "Hoạt động của CJNG có thể suy giảm đáng kể trong ngắn hạn, nhưng tình trạng đó kéo dài bao lâu thì không ai dám chắc".

VietBF@sưu tập