E ngại Nga, 5 nước châu Âu hùng mạnh dựng “tường lửa trên không” với kinh nghiệm thực chiến của Ukraine

[therealrtz]

Năm quốc gia châu Âu gồm Anh, Pháp, Đức, Ba Lan và Italy đã công bố một chương trình hợp tác mới nhằm sản xuất các hệ thống phòng không chi phí thấp và drone tự hành, tận dụng kinh nghiệm thực chiến mà Ukraine tích lũy được sau 4 năm chiến tranh với Nga.

Sáng kiến được nhóm E5 công bố hôm thứ Sáu diễn ra trong bối cảnh châu Âu tăng tốc củng cố năng lực phòng thủ dọc biên giới phía đông, bao gồm ý tưởng xây dựng một “bức tường drone” dọc theo biên giới Nga và Ukraine để phát hiện, theo dõi và đánh chặn các thiết bị bay không người lái xâm phạm không phận.
Công nghệ được “tôi luyện” trong chiến tranh

Cả Moscow và Kiev hiện đều sở hữu năng lực tác chiến drone tiên tiến, được hình thành trong “phòng thí nghiệm khốc liệt” của chiến trường, nơi các sáng kiến công nghệ liên tục làm thay đổi chiến thuật quân sự hiện đại.

Ba Lan đã sớm hợp tác với Ukraine trong các chương trình huấn luyện quân sự chung và dự án sản xuất drone, sau khi nhận thấy hiệu quả của công nghệ này trên thực địa.

Những nỗ lực hợp tác được thúc đẩy mạnh mẽ sau hàng loạt sự cố trong đó biên giới và sân bay châu Âu bị các drone lạ xâm nhập. Nga bị cáo buộc liên quan tới một số vụ việc, nhưng Moscow phủ nhận mọi hành vi cố ý hay vai trò trực tiếp.

Ông Luke Pollard, Bộ trưởng phụ trách sẵn sàng quốc phòng và công nghiệp quốc phòng của Anh, nhấn mạnh: “Anh và các đối tác E5 đang tăng tốc - cùng đầu tư vào thế hệ hệ thống phòng không và nền tảng tự hành mới để củng cố lá chắn của NATO”.

Ông thừa nhận phương Tây đang sở hữu những hệ thống đánh chặn hàng đầu thế giới, nhưng chi phí lại là vấn đề: “Chúng ta có những thiết bị tốt nhất để bắn hạ các mối đe dọa trên không. Vấn đề là làm sao hiệu quả khi đối mặt với các tên lửa và drone giá rẻ. Chúng ta phải bảo đảm chi phí phòng thủ tương xứng với chi phí của mối đe dọa".
Chương trình LEAP: Phòng thủ rẻ nhưng hiệu quả

Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan, ông Władysław Kosiniak-Kamysz, cho biết năm nước đã ký thỏa thuận cùng đầu tư vào sản xuất và mua sắm năng lực tấn công dựa trên drone, đồng thời phát triển hệ thống phòng thủ drone giá rẻ trong khuôn khổ chương trình mang tên LEAP (Low-Cost Effectors and Autonomous Platforms).

Theo ông, chương trình sẽ tập trung vào: Phát triển năng lực tấn công dựa trên drone; Sản xuất chung với chi phí thấp; Mua sắm chung các “effector” - tức đầu đạn chiến đấu gắn trên drone; Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hệ thống điều khiển và tác chiến.

“Công nghệ và kỹ thuật chiến đấu đang thay đổi cực nhanh - chúng ta phải phản ứng kịp thời và phù hợp”, ông Kosiniak-Kamysz nói.

Bài học thực tế khiến Ba Lan đặc biệt quan tâm đến vấn đề chi phí. Tháng 9/2025, khi drone Nga xâm nhập không phận Ba Lan, Warsaw và các đồng minh NATO đã phải điều động các tiêm kích trị giá hàng chục triệu USD để đối phó với những chiếc drone chỉ có giá vài nghìn USD, và cuối cùng chúng rơi xuống vùng nông thôn Ba Lan.

Việc phát triển các hệ thống đánh chặn động năng hoặc điện tử giá rẻ sẽ cho phép phát hiện và tiêu diệt drone với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với sử dụng chiến đấu cơ.
Châu Âu tự tăng cường phòng thủ trong bối cảnh bất ổn

Sáng kiến này cũng phản ánh xu hướng châu Âu tăng tốc tái vũ trang sau những chỉ trích gay gắt của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với NATO, mức chi tiêu quốc phòng của châu Âu và các liên minh từng được coi là “bất khả xâm phạm”.

Liên minh châu Âu đã gia tăng mạnh ngân sách quốc phòng và thậm chí công khai thảo luận về các dự án quân sự sâu rộng hơn.

Bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU, nhận định: “An ninh của châu Âu đang bất định hơn bất kỳ thời điểm nào trong nhiều thập niên".

Bà viện dẫn các yếu tố như sự gây hấn của Nga, bất ổn ở Trung Đông, sự trỗi dậy của Trung Quốc và mối quan hệ “được định nghĩa lại” với Mỹ. Theo bà, chương trình đánh chặn giá rẻ là minh chứng cho cam kết của châu Âu trong việc tự bảo đảm an ninh.

“Nếu muốn giữ đất nước an toàn, chúng ta phải củng cố sức mạnh cứng. Tin tốt là chúng ta đang đầu tư quốc phòng ở mức kỷ lục. Châu Âu đang bước lên phía trước. Điều này không phải để cạnh tranh với NATO mà để làm châu Âu mạnh hơn trong NATO. Một châu Âu mạnh hơn cũng khiến liên minh mạnh hơn".