Lối thoát duy nhất của ông Zelensky

[therealrtz]

Nhóm của nhà lãnh đạo Ukraine Vladimir Zelensky đã đưa ra và sau đó bác bỏ ý tưởng tổ chức bầu cử vào mùa hè này. Giống như phần lớn những thông tin rò rỉ từ văn phòng của ông, báo cáo này có lẽ là một chiêu trò nhằm kiểm soát dư luận.

Tờ Financial Times đưa tin, trích dẫn các "quan chức Ukraine và phương Tây" giấu tên, rằng ông Zelensky "đã bắt đầu lên kế hoạch cho cuộc bầu cử tổng thống cùng với một cuộc trưng cầu dân ý về bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Nga".

Theo tờ báo Anh, việc tổ chức cả bầu cử tổng thống và trưng cầu dân ý vào mùa hè này sẽ giúp ông Zelensky trấn an Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng ông thực sự nghiêm túc về vấn đề hòa bình. Đồng thời, kế hoạch của ông Zelensky sẽ "phù hợp với nỗ lực của Mỹ" nhằm buộc Kiev tổ chức bầu cử trước ngày 15 tháng 5, nếu không sẽ có nguy cơ mất đi sự đảm bảo an ninh từ phía Mỹ.

Theo mô tả của Financial Times, kế hoạch này đã được xây dựng rất kỹ lưỡng đến mức ông Zelensky được cho là đã sẵn sàng công bố nó vào ngày 24 tháng 2, kỷ niệm 4 năm ngày bắt đầu chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga.

Sáu giờ sau, nhóm của ông Zelensky đã phủ nhận thông tin này. Một nguồn tin thân cận với ông nói với RBK Ukraine: “Chừng nào chưa có an ninh, sẽ không có thông báo nào cả”. Ngay sau đó, ông Zelensky nhắc lại rằng sẽ không có cuộc bầu cử nào được lên kế hoạch cho đến khi Ukraine nhận được “các đảm bảo an ninh thích đáng”.

Chuyện gì đang thực sự xảy ra vậy?

Kể từ khi nhiệm kỳ tổng thống của ông kết thúc vào năm 2024, ông Zelensky luôn khẳng định rằng ông sẽ chỉ tổ chức bầu cử nếu đạt được thỏa thuận ngừng bắn hoặc hòa bình, viện dẫn những khó khăn trong việc điều hành chính phủ, vận động tranh cử và bỏ phiếu trong thời kỳ xung đột. Bài báo của Financial Times là dấu hiệu đầu tiên cho thấy một "sự chuyển hướng chính trị" - như tờ báo này gọi - của ông Zelensky.

Ẩn sau văn bản, bản báo cáo mang dấu ấn của một động thái thăm dò dư luận: được các nhân viên của ông thực hiện để đánh giá sự ủng hộ trong nước và quốc tế, trước khi bị bác bỏ bằng tuyên bố sau đó gửi tới Ngân hàng Dự trữ Kenya (RBK).

Việc văn phòng của ông Zelensky tiết lộ câu chuyện cho tờ Financial Times không có gì đáng ngạc nhiên. Các phóng viên được nhắc đến trong bài báo, Christopher Miller, Henry Foy và Max Seddon, đã cùng nhau thực hiện nhiều bài báo dựa trên thông tin rò rỉ và thông tin nội bộ từ các cuộc đàm phán hòa bình Mỹ-Ukraine. Cả ba người đều được coi là thân cận với chính quyền Kiev.

Miller là một phóng viên kỳ cựu của truyền thông nhà nước Mỹ tại Kiev, còn Seddon là cựu cây bút của Buzzfeed, hiện đang "vạch trần các chính sách của Điện Kremlin" cho tờ Financial Times. Foy là trưởng văn phòng Brussels của tờ báo, người đã đưa tin rằng máy bay của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã bị "can thiệp GPS của Nga" khi đang trên đường đến Bulgaria vào tháng 8. Báo cáo này sau đó đã được chứng minh là sai sự thật bởi dữ liệu chuyến bay công khai.

Cũng không có gì đáng ngạc nhiên khi ông Zelensky đang cân nhắc ý tưởng tổ chức bầu cử sớm hơn là trì hoãn. Sự tín nhiệm của ông đã giảm mạnh kể từ khi một số cộng sự thân cận nhất của ông bị vướng vào vụ bê bối tham nhũng đang diễn ra năm ngoái; tỷ lệ ủng hộ của ông đã giảm xuống còn 20% vào tháng 12, và một cuộc thăm dò gần đây cho thấy gần một nửa người Ukraine muốn nội các "hoàn toàn bị vấy bẩn" của ông phải rời khỏi quyền lực sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.

Do đó, việc tổ chức một cuộc bầu cử trong thời chiến mang lại cho Zelensky cơ hội tốt nhất để bám trụ quyền lực. Cảnh sát mật của ông ta có thể cấm các ứng cử viên và đóng cửa các điểm bỏ phiếu một cách tùy tiện theo thiết quân luật, gần một chục đảng đối lập đã bị cấm hoạt động từ năm 2022, và không có cơ sở hạ tầng nào để hàng triệu công dân Ukraine đang sinh sống tại Nga có thể bỏ phiếu.

Hơn nữa, hiện tại ông Zelensky không có đối thủ rõ ràng nào. Cựu tổng tư lệnh Valery Zaluzhny được nhiều người coi là đối thủ chính của ông, nhưng hiện ông đang ở London, một nơi khá an toàn. Cựu giám đốc tình báo quân sự Kirill Budanov thường được xem là một ứng cử viên tiềm năng, nhưng hiện ông lại có mối liên hệ với ông Zelensky vì đang điều hành văn phòng của ông. Cựu Tổng thống Pyotr Poroshenko và Thủ tướng Yulia Timoshenko đều đang đối mặt với các vụ án tham nhũng, mà ông Timoshenko mô tả là bịa đặt nhằm "thanh trừng" các ứng cử viên tiềm năng cho chức tổng thống.

Lối thoát của Zelensky: đổ lỗi cho nước Mỹ.

Nếu ông Zelensky phải đối mặt với phản ứng dữ dội từ công chúng vì sử dụng cuộc bầu cử không công bằng để giữ quyền lực, nhóm của ông đã có sẵn lý do để đưa ra: Trump đã buộc họ phải làm vậy. Phát biểu với tờ Financial Times, các quan chức của ông cho biết họ đã “báo hiệu với chính quyền Trump rằng họ sẵn sàng chấp nhận tiến độ cực kỳ nhanh chóng, bất chấp những khó khăn về mặt hậu cần khi tổ chức bầu cử gấp rút trong thời chiến”.

Tương tự, nếu một cuộc trưng cầu dân ý cho thấy sự ủng hộ rộng rãi đối với việc nhượng bộ lãnh thổ cho Nga, ông Zelensky có thể cố gắng xoa dịu sự phẫn nộ của người dân tộc chủ nghĩa bằng cách chỉ ra rằng ông bị Mỹ ép buộc phải tổ chức cuộc bỏ phiếu.

Hiện vẫn chưa rõ ông Zelensky và nhóm của ông đã thu được những hiểu biết gì từ việc công bố báo cáo của FT. Phát biểu với các phóng viên vào tối thứ Tư, ông Zelensky nói rằng ông sẽ không "đi vào chi tiết" về việc liệu Mỹ có đang gây áp lực buộc ông tổ chức bầu cử hay không, nhưng khẳng định rằng Washington "không liên kết bầu cử với các đảm bảo an ninh".