Hoa Kỳ sẽ cấm sử dụng phần mềm của TQ cho kết nối trong xe hơi ở Mỹ

[trungthuc]

Từ các phòng thí nghiệm chip đến vỏ xe thông minh, các hảng xe hơi của Mỹ đang bắt buộc phải cho xem xét lại khái niệm "Sản xuất tại TQ".

(Minh họa)
Trong nhiều năm qua, phần mềm cho kết nối trong xe ở Mỹ với internet đã âm thầm dựa vào mã nguồn của TQ. Giờ đây, sự phụ thuộc ngầm đó đang buộc ngành kỹ nghệ xe phải trải qua một trong những cuộc cải tổ phức tạp nhất trong nhiều thập kỷ. Kể từ ngày 17/3, các hãng này khi bán xe tại Mỹ phải được chứng nhận rằng hệ thống của họ không có chứa phần mềm của TQ, một quy định cho áp dụng từ hệ thống điều khiển thông tin giải trí và camera trên xe đến các hệ thống nhằm hỗ trợ lái xe tiên tiến.

Quy định này, do Cục Kỹ thuật và An ninh thuộc Bộ Thương mại ban hành ra, cấm mã lập trình được viết tại TQ hoặc từ các công ty do TQ sáng chế trong các phương tiện kết nối với điện toán đám mây. Đến năm 2029, ngay cả phần cứng kết nối của chúng cũng sẽ phải chịu sự hạn chế tương tự.

Quy định mới này nhằm mục đích ngăn chặn các rủi ro an ninh tiềm tàng từ micro, mô-đun GPS và camera có thể bị lợi dụng để gửi số liệu ra nước ngoài, nhưng cũng đã châm ngòi cho một cuộc chạy đua để xác định ra vị trí, kiểm tra và thay thế các dòng mã được chôn sâu trong chuỗi cung ứng của loại xe hiện đại.

Hilary Cain, người đứng đầu bộ phận chính sách tại Liên minh Đổi mới Xe hơi, gọi quy định này là "một trong những quy định về xe cộ quan trọng và phức tạp nhất trong nhiều thập kỷ". Các hãng chế tạo xe không chỉ phải chứng minh sự tuân thủ với chính phủ Hoa Kỳ mà còn phải cho truy tìm nguồn gốc kỹ thuật số của mã lập trình được truyền qua nhiều lớp công ty cung cấp.

Nhiều nơi cung cấp, đặc biệt là ở TQ, không muốn chia sẻ các thông tin chi tiết, và trong một số trường hợp, mã nguồn được bảo mật như dạng tài sản trí tuệ độc quyền. Sự bí mật này khiến các nơi sản xuất xe phải vất vả xác minh mã nguồn mà họ thậm chí không hoàn toàn kiểm soát được. "Các công ty cung cấp không muốn chia sẻ mã nguồn. Đó là tài sản trí tuệ của họ", ông Brandon Barry, người sáng lập Block Harbor Cybersecurity có trụ sở tại Detroit, có nói với tờ Wall Street Journal.

Nỗ lực tách rời khỏi phần mềm xuất phát từ TQ xảy ra sau nhiều năm gặp khó khăn trong chuỗi cung ứng, bắt đầu từ đại dịch Covid-19 và trầm trọng hơn trong bối cảnh căng thẳng về địa lý chính trị có chiều hướng gia tăng. Theo các báo cáo, Tesla đã ngưng không còn sử dụng phụ tùng linh kiện từ TQ cho các xe bán ra tại Mỹ, một phần trong xu hướng cho nội địa hóa của ngành kỹ nghệ xe hơi.

Nhưng đối với các hãng xe hơi khác, thách thức kỹ thuật lớn hơn không phải là từ nguồn gốc phần cứng, mà làm sao bảo đảm cho các số liệu thu thập được từ xe của họ không bao giờ bị rò rỉ vào mạng lưới của TQ. Nói tóm lại, việc xác minh nguồn gốc chip thì dễ, nhưng việc bảo đảm mức độ bảo mật của số liệu thì không dễ dàng để thực hiên.

Các hãng xe đang tìm cách vận động hành lang để có được sự linh động trong lệnh cấm nói trên, và các chuyên gia an ninh mạng dự đoán rằng một số công ty có thể giành được sự miễn trừ tạm thời nếu họ có thể chứng minh các biện pháp bảo vệ thay thế. Tuy nhiên, có ít người kỳ vọng vào một giải pháp ổn thỏa và dễ dàng. Phần mềm trên xe hơi thường được thiết kế tùy chỉnh, khiến cho việc thay thế mới sẽ trở nên rủi ro và tốn kém hơn. Ngay cả mã nguồn TQ tuy được xác địnhra rõ ràng, nhưng cũng không thể đơn giản "cho thay thế" mà không làm gián đoạn các hệ thống đã được cho triển khai trên các xe đang được lưu hành.

Cục Kỹ thuật và An ninh đã đưa ra một số ngoại lệ có hạn chế nhằm giảm bớt tác động của thời hạn chót. Phần mềm đang gắn sẳn trên xe có thể tiếp tục được cho sử dụng nếu quyền sở hữu được chuyển giao cho một thực thể không phải là của TQ trước ngày 17 tháng 3, một kẽ hở đã gây ra làn sóng cho tái cấu trúc hệ thông kinh doanh.

Các công ty cung cấp trên oàn cầu đang cho di chuyển các đội ngũ kỹ sư có mặt tại TQ, trong khi các công ty TQ gấp rút đem bán hoặc cho tách các hoạt động gắn liền với khách hàng phương Tây của họ. Pirelli, công ty sản xuất vỏ xe nổi tiếng của Ý với loại vỏ xe "thông minh" được kết nối với đám mây thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này, là một ví dụ nổi bật. Cổ đông lớn nhất của hãng, tập đoàn hóa chất khổng lồ Sinochem của TQ, có thể sẽ phải giảm số cổ phần 34% hoặc cho tách riêng các hoạt động của hãng vỏ xe Pirelli tại Mỹ như một phần của các cuộc đàm phán tuân thủ với chính phủ Ý.

Quy định này cũng tạo ra cơ hội cho các công ty khởi nghiệp của Mỹ. Công ty Eagle Wireless có trụ sở tại Ohio đang xây dựng một hệ thống sản xuất nội địa cho các mô-đun di động, các thiết bị điện tử cung cấp kết nối internet cho xe hơi và các hệ thống thông minh khác. Công ty đã mua lại mã nguồn từ công ty Quectel của TQ, nơi cung cấp mô-đun di động hàng đầu thế giới, và đang hợp tác với các hãng chế tạo xe hơi để chuyển đổi các hệ thống hiện có ra khỏi các nền tảng do TQ kiểm soát.

Hiện tại, các mô-đun của Eagle có giá cao hơn khoảng 10% so với các phiên bản sản xuất tại TQ, nhưng người đồng sáng lập công ty, ông Mark Kvamme, cho biết ông nhìn thấy những lợi ích lâu dài: một chỗ đứng mới của Mỹ trong cả lĩnh vực phần mềm và sản xuất.

Theo Counterpoint Research, các nhà cung cấp Trung Quốc đã kiểm soát đến 87% thị trường mô-đun di động toàn cầu trong nửa đầu năm ngoái, so với 69% vào năm 2019.

Các chuyên gia phân tích cảnh cáo rằng, thế độc quyền gần như tuyệt đối này có thể tạo ra nhiều rủi ro lớn về mặt chiến lược, tương tự như sự phụ thuộc của Mỹ vào khoáng sản đất hiếm của TQ hoặc sự thống trị trước đây của Huawei trong lĩnh vực viễn thông. "Nếu bạn nghĩ rằng sự phụ thuộc vào đất hiếm từ TQ là một điều tồi tệ, hãy chờ đến khi bạn phụ thuộc vào các mô-đun di động", cựu nhân vật ngoại giao của Anh ông Charles Parton đã nói với một Ủy ban trong Quốc hội Mỹ vào tháng 12 năm ngoái.