USA Mỹ mở “chiến dịch cân xe” toàn quốc: hàng trăm tài xế xe tải rớt chuẩn tiếng Anh bị buộc rời đường

[Gibbs]

Rạng sáng, những trạm cân vốn chỉ quen với tiếng máy đo và mùi khét phanh bỗng thành nơi mọi thứ bị soi lại từ đầu: giấy tờ, kỹ năng, và cả khả năng hiểu – nói tiếng Anh ở mức tối thiểu để vận hành một chiếc xe 18 bánh giữa dòng xe Mỹ.

Theo mô tả của FMCSA, SafeDRIVE là một chiến dịch liên bang – đa tiểu bang, kết hợp tuần tra tăng cường và truyền thông giáo dục, nhắm vào các hành vi lái xe nguy hiểm và mục tiêu “đưa đúng người đủ chuẩn ra đường”.

Và lần triển khai mới nhất đã tạo ra những con số khiến giới vận tải phải giật mình.

Gần 2.000 người bị “tuýt còi rời đường”, hơn 8.200 lượt kiểm tra

Thông tin lan truyền từ các kênh tổng hợp tin tức cho biết chiến dịch đã loại khỏi đường gần 2.000 tài xế/đối tượng không đủ điều kiện, với hơn 8.200 lượt kiểm tra, riêng 704 tài xế bị cho “out of service” (buộc dừng chạy).

Điểm gây tranh cãi nhất: hàng trăm trường hợp bị xử lý do không đạt yêu cầu thông thạo tiếng Anh – yếu tố mà nhà chức trách coi là nền tảng để đọc biển báo, hiểu hướng dẫn khẩn cấp, trao đổi khi kiểm tra hoặc khi xảy ra tai nạn.

Những người ủng hộ nói: đây là “dọn đường” cho an toàn cộng đồng.
Những người phản đối lo ngại: việc thực thi có thể bị chính trị hóa, hoặc bị biến thành một “lưới kéo” rộng quá mức.

Vì sao chính quyền quyết liệt? Những vụ tai nạn và nỗi ám ảnh “xe tải không kiểm soát”

Đằng sau các đợt cao điểm kiểu này thường là một nỗi sợ rất cụ thể: chỉ cần một cú phanh trễ của xe tải, hậu quả có thể là cả một đoạn đường biến thành thảm kịch.

Trong các ví dụ được truyền thông Mỹ nhắc tới gần đây, có vụ tai nạn chết người liên quan tài xế bị cho là không giảm tốc kịp; rồi những câu chuyện tại trạm cân dẫn đến phát hiện giấy tờ bất thường, tình trạng cư trú hoặc hồ sơ chưa rõ ràng… Tất cả được gom lại thành một lập luận quen thuộc: siết chuẩn ngay từ đầu vào – trước khi “tai nạn nói thay”.

Không chỉ “bắt lỗi tài xế”: Bộ Giao thông Mỹ còn nhắm vào nơi đào tạo CDL

Điều đáng chú ý là chiến dịch trên đường không đứng một mình.

Trước đó, Bộ Giao thông Mỹ (USDOT) cũng công bố động thái mạnh tay với hệ sinh thái đào tạo bằng lái thương mại: loại gần 3.000 cơ sở/đơn vị đào tạo khỏi hệ thống đăng bạ TPR, và đưa thêm khoảng 4.500 nơi vào diện cảnh báo vì nghi vấn không tuân thủ chuẩn huấn luyện hoặc dữ liệu đào tạo.

Thông điệp khá rõ: nếu “đầu vào” lỏng lẻo, thì “đầu ra” sẽ trả giá ngay trên xa lộ.

Một câu hỏi treo lơ lửng: an toàn giao thông – hay một cuộc chiến tiêu chuẩn?

Ở nước Mỹ, xe tải là mạch máu của chuỗi cung ứng. Nhưng cũng chính vì thế, mọi vết nứt trong tiêu chuẩn tài xế – tiêu chuẩn đào tạo – tiêu chuẩn kiểm soát, đều có thể biến thành chấn động xã hội.

SafeDRIVE, nhìn từ xa, giống một chiếc rây lớn: ai qua được thì tiếp tục lăn bánh, ai không qua được thì buộc phải dừng lại.

Vấn đề còn lại chỉ là: chiếc rây ấy sẽ được dùng như một công cụ thuần túy cho an toàn, hay sẽ trở thành một “mặt trận mới” nơi mọi tranh cãi về lao động, nhập cư và chính trị cùng tràn vào chung một làn đường.