USA Lưỡng đảng đòi xem hồ sơ Epstein “không bôi đen”: Minh bạch hay che chắn, ai đang bị phơi ra?

[Gibbs]

Có những lúc, “mực đen” không chỉ là mực. Nó trở thành một thứ ngôn ngữ: ngôn ngữ của quyền lực, của sự né tránh, và đôi khi… của nỗi sợ. Và đúng vào thời điểm Jeffrey Epstein lại bị kéo trở lại giữa trung tâm cuộc tranh luận, nước Mỹ chứng kiến một cảnh hiếm: một dân biểu Dân Chủ và một dân biểu Cộng Hòa cùng bước lên, đứng chung một hàng, và nói cùng một điều: hãy cho chúng tôi xem bản gốc – bản không bôi đen.

Lưỡng đảng cùng ký tên: “Chúng tôi muốn xem bản không che”
Theo bản sao lá thư gửi U.S. Department of Justice, Dân biểu Ro Khanna (Dân Chủ) và Dân biểu Thomas Massie (Cộng Hòa) đã chính thức yêu cầu được xem và rà soát bộ hồ sơ Epstein ở dạng “unredacted” – tức bản đầy đủ, không che khuất.

Điều đáng chú ý là họ không phải “người đi ngang qua cuộc chuyện”. Hai dân biểu này chính là những người dẫn dắt nỗ lực lưỡng đảng tại United States Congress để thông qua đạo luật buộc Bộ Tư pháp phải công bố toàn bộ hồ sơ liên quan – một cú hích mang thông điệp rõ ràng: hồ sơ này không thể vĩnh viễn nằm trong bóng tối.

Nhưng khi tài liệu được công bố theo đợt, thứ họ nhìn thấy lại khiến họ không thể yên tâm. Và thế là lá thư xuất hiện – ngắn gọn, nhưng sắc như lưỡi dao: cho xem bản không che, để còn giám sát cho ra lẽ.

Họ muốn xem gì trong “lõi” hồ sơ?
Khanna và Massie nêu rõ ba nhóm tài liệu họ đặc biệt muốn được tiếp cận tận gốc:

Thứ nhất là các tài khoản email của Epstein – bởi trong thời đại mọi mối liên hệ đều để lại dấu vết điện tử, email không chỉ là thư từ: nó là mạng nhện, là bản đồ quan hệ, là những lời hẹn, những dàn xếp, những cú “đi đường vòng”.

Thứ hai là các lời khai/phỏng vấn nạn nhân, đặc biệt các bản ghi chú kiểu “302” – những dòng chữ tưởng lạnh lùng, nhưng bên trong là ký ức, là vết thương, là câu chuyện mà nhiều người đã chờ cả đời để thấy nó không bị chôn vùi.

Thứ ba là những tài liệu trọng yếu liên quan cuộc điều tra năm 2007 – thời điểm mà nhiều người cho rằng các quyết định khi ấy đã định hình cách vụ án lăn bánh, chệch hướng, hoặc rơi vào những “vùng xám” kéo dài nhiều năm.

Họ viết thẳng: có chỗ thì bị bôi đen theo kiểu “trùm chăn”, nhưng ở những chỗ khác lại xảy ra điều không thể chấp nhận: tên nạn nhân có nơi… không được bôi đi chút nào. Và rồi câu kết của họ như một lời cảnh báo: Quốc hội không thể đánh giá cách Bộ Tư pháp xử lý các vụ Epstein và Ghislaine Maxwell nếu không được tiếp cận hồ sơ đầy đủ.

“Minh bạch” kiểu gì mà lại làm lộ nạn nhân?
Nếu lá thư của hai dân biểu là tiếng nói giám sát quyền lực, thì phản ứng của những người sống sót là tiếng nói của con người bị kéo trở lại nơi họ không muốn quay về.

Một nhóm những người sống sót sau vụ Epstein và gia đình của Virginia Giuffre đã ra tuyên bố chung, gọi đợt công bố mới nhất là “outrageous” – gây phẫn nộ. Họ nói thẳng: thứ đang được bán như “minh bạch” rốt cuộc lại trở thành một sự phơi bày nạn nhân.

Họ viết rằng lần này, một lần nữa, tên và thông tin nhận diện của nạn nhân bị lộ ra, trong khi những kẻ lạm dụng – và những người tiếp tay – vẫn có thể “ẩn” sau các lớp che chắn. Họ nhấn mạnh: nạn nhân không nên là những người bị gọi tên, bị soi xét, bị tái sang chấn, còn những kẻ đã làm hại họ lại tiếp tục hưởng lợi từ bí mật. Với họ, đó là một sự phản bội đúng vào nơi lẽ ra phải bảo vệ họ.

Nhiều người sống sót còn nói rằng họ đã thấy ví dụ cụ thể ngay trong hồ sơ: tên của họ hoặc của nạn nhân khác, kể cả “Jane Does”, xuất hiện mà không được bôi đi. Và họ kết luận bằng một yêu cầu không vòng vo: Bộ Tư pháp không thể tuyên bố đã “xong” cho tới khi mọi tài liệu bắt buộc về mặt pháp lý được công bố và mọi kẻ lạm dụng, tiếp tay bị phơi bày đúng nghĩa.

DOJ nói đã hoàn tất nghĩa vụ – và thừa nhận “sai sót là điều khó tránh”
Cùng ngày, trong một lá thư mới, Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi và Thứ trưởng Tư pháp Todd Blanche khẳng định họ tin rằng Bộ đã hoàn thành nghĩa vụ theo Epstein Files Transparency Act, tức đã công bố tất cả những gì “có thể công bố” trong phạm vi họ xử lý được.

Trong cuộc họp báo, ông Blanche nói Bộ ưu tiên quyền riêng tư và phúc lợi của nạn nhân, nhưng đồng thời thừa nhận một câu nghe tưởng nhẹ mà lại rất nặng: “mistakes are inevitable” – sai sót là điều khó tránh. Ông kêu gọi những ai phát hiện vấn đề hãy liên hệ qua kênh email “tip” của Bộ Tư pháp.

Và một chi tiết quan trọng: Blanche tuyên bố các nhà lập pháp có thể đặt lịch hẹn để xem bản hồ sơ Epstein không bôi đen. Nói cách khác, cánh cửa đã hé – nhưng câu hỏi là: khi đã bước vào, người ta sẽ thấy gì? Và ai sẽ là người bị gọi tên?

Con số và “quy trình”: hàng trăm người, hàng triệu trang, hàng trăm nghìn trang bị giữ lại
Theo mô tả trong thư của Bộ Tư pháp gửi Quốc hội, đợt công bố lần này là một khối lượng khổng lồ: hơn 3 triệu trang đã được tung ra. Nhưng cũng theo thư đó, có khoảng 200.000 trang bị “giữ lại hoặc bôi đen” vì nhiều lý do đặc quyền pháp lý (chẳng hạn kiểu trao đổi luật sư–thân chủ, hoặc các đặc quyền liên quan đến quy trình ra quyết định), hoặc vì tài liệu ở ngôn ngữ khác, hoặc vì vấn đề kỹ thuật khiến không thể tải lên để rà soát đúng cách.

Bộ Tư pháp nói có hơn 500 luật sư và người rà soát tham gia xử lý bước đầu, rồi 40 luật sư chuyên trách làm vòng rà soát thứ hai. Họ nhấn mạnh phần lớn thời gian trong công đoạn bôi đen là để bảo vệ thông tin nhận diện nạn nhân. Trớ trêu thay, chính ở điểm này, tiếng kêu của nạn nhân lại bùng lên: “Nếu ưu tiên là bảo vệ chúng tôi, vì sao tên chúng tôi vẫn lọt ra?”

Ngoài ra, Bộ Tư pháp còn nói họ đang cố gắng lấy thêm một số tài liệu để có thể công bố tiếp, bao gồm cả một số nội dung liên quan tài liệu bồi thẩm đoàn (grand jury) trong vụ án khác. Và trong vòng 15 ngày, Bộ sẽ gửi một báo cáo chính thức cho Quốc hội, gồm danh sách các “government officials” và “politically exposed persons” xuất hiện trong hồ sơ và bản tóm tắt các phần đã bị bôi đen theo yêu cầu của luật.

“Sơ đồ đồng phạm tiềm năng” và những cái tên bị che
Trong “kho” tài liệu mới, có một chi tiết gây chú ý: Bộ Tư pháp đã đưa ra một sơ đồ liệt kê các đồng phạm tiềm năng trong cuộc điều tra – nhưng tài liệu lại bôi đen một số nhân vật được cho là thuộc vòng trong của Epstein. Điều đó lập tức chạm đúng mạch hoài nghi của dư luận: nếu bôi đen để bảo vệ nạn nhân là đúng, thì bôi đen các mắt xích vòng trong sẽ được giải thích thế nào?

Các nạn nhân và những người ủng hộ họ nói họ nhìn thấy một nghịch lý: tên nạn nhân có thể bị lộ, còn các mối liên hệ quyền lực lại bị che kỹ. Chính nghịch lý này đang biến “minh bạch” thành một cuộc tranh cãi đạo đức: minh bạch cho ai, và ai phải trả giá?

Những “mảnh ghép” mới: Lutnick, Barak, Ruemmler, Musk…
Bên cạnh tranh cãi về bôi đen, loạt tài liệu cũng làm sống dậy những câu chuyện về các nhân vật có liên hệ – ít nhất ở mức xuất hiện trong thư từ, lịch hẹn, hay trao đổi.

Một điểm đáng chú ý là các tài liệu cho thấy Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã có những trao đổi qua trung gian với Epstein trong giai đoạn 2011–2012, tức sau thời điểm ông từng nói rằng mình đã “cắt đứt” và “không bao giờ ở chung phòng” với Epstein nữa. Tài liệu còn mô tả các email sắp xếp gặp gỡ và cả những chi tiết đời thường như chuyện đi thuyền, khiến công chúng thấy rằng “đứt” hay “không đứt” đôi khi không nằm ở lời nói, mà nằm trong dấu vết để lại.

Tài liệu cũng cho thấy cựu Thủ tướng Israel Ehud Barak và vợ được nói là đã lưu trú nhiều lần tại một căn hộ ở New York thuộc sở hữu của Epstein. Việc xuất hiện trong tài liệu không đồng nghĩa với phạm tội, nhưng nó nhắc lại một thực tế: mạng lưới quanh Epstein từng chạm đến những tầng rất cao của xã hội.

Một chi tiết khác được nhắc tới là trao đổi liên quan Kathy Ruemmler – người hiện là luật sư cao nhất tại Goldman Sachs. Tài liệu nói rằng bà đã gửi cho Epstein một bản dự thảo tuyên bố liên quan việc không tiếp tục được xem xét cho vị trí Bộ trưởng Tư pháp Mỹ, và hỏi “ý kiến” của Epstein. Những dòng chữ như vậy, đối với dư luận, giống một hòn đá rơi xuống mặt hồ: nó không nói hết, nhưng tạo ra những vòng sóng dài.

Còn với Elon Musk, tài liệu cho thấy có các email trao đổi để sắp xếp chuyến đi tới đảo của Epstein vào 2012–2013, thậm chí có câu hỏi về “đêm nào vui nhất”. Tài liệu cũng nói không rõ cuối cùng chuyến đi có diễn ra hay không. Đây là điểm cần nhấn mạnh: sự xuất hiện trong email hay lịch hẹn không tự động là bằng chứng phạm tội, nhưng nó đủ để công chúng đặt câu hỏi về mức độ gần gũi và “đường dây” quan hệ.

Maxwell dưới tuyên thệ: “Tôi không biết anh đang nói gì”
Cùng ngày, các đoạn clip từ lời khai tuyên thệ năm 2016 của Ghislaine Maxwell cũng được nhắc tới. Khi bị hỏi liệu Epstein có “kế hoạch tuyển mộ trẻ vị thành niên để massage tình dục” hay không, Maxwell trả lời: “I don’t know what you’re talking about.” Lời khai này gắn với một vụ kiện phỉ báng do Virginia Giuffre khởi xướng; bản ghi lời khai từng được công bố công khai theo lệnh tòa.

Những câu trả lời kiểu “tôi không biết” dưới tuyên thệ không phải là dấu chấm hết. Đôi khi nó chỉ là một cách đứng giữa bão, cố giữ cho mình không bị cuốn đi. Nhưng với công chúng, nó lại giống một cánh cửa khép hờ: phía sau có thể là sự thật, cũng có thể là sự trốn chạy.

Những phần nhạy cảm liên quan Trump: tài liệu nói gì và điều gì vẫn là “chưa kiểm chứng”
Trong đợt tài liệu mới, có những phần nhắc đến Donald Trump – và đây là khu vực dễ gây hiểu lầm nếu không nói rõ ranh giới giữa tố cáo và kết luận điều tra.

Tài liệu cho thấy các quan chức FBI từng tổng hợp một danh sách các cáo buộc tấn công tình dục liên quan Trump, gồm hơn một chục cáo buộc, nhiều cái được mô tả là đến từ các “tip” chưa được xác minh; không rõ vì sao danh sách này được lập. Tài liệu cũng nhắc đến một mẫu đơn FBI về khiếu nại của một phụ nữ cáo buộc Trump hiếp dâm khi bà 13 tuổi – người này từng nộp đơn kiện rồi rút. Trump từ lâu đã phủ nhận sai phạm.

Quan trọng: Bộ Tư pháp cũng nói rõ rằng đợt công bố này có thể bao gồm tài liệu giả hoặc do công chúng gửi vào mà không đúng sự thật, bởi mọi thứ được gửi đến FBI có liên quan đều được đưa vào gói tài liệu đáp ứng yêu cầu của luật. Đây là chỗ cần tỉnh táo: sự xuất hiện của một cáo buộc trong hồ sơ không đồng nghĩa nó đã được kiểm chứng hay được kết luận là đúng.

Tài liệu còn nhắc đến một ghi chú nội bộ của FBI (memo) nói rằng một nạn nhân của Epstein kể rằng Maxwell từng “giới thiệu” cô với Trump tại một bữa tiệc và gợi ý cô “available”, nhưng người này nói cuối cùng “không có gì xảy ra.” Phía Nhà Trắng được nhắc là đã dẫn lại lập trường rằng các tài liệu có thể chứa nội dung sai hoặc không được kiểm chứng; Trump phủ nhận liên quan sai phạm đối với Epstein.