USA Amazon sa thải 16.000 người, niềm tin tiêu dùng Mỹ rơi đáy

[Gibbs]

Sáng giữa tuần, tin lan ra như một nhát kéo lạnh: Amazon bắt đầu đợt cắt giảm 16.000 nhân viên. Không phải kiểu “tinh gọn nhẹ nhàng”, mà là đợt thứ hai chỉ trong ba tháng — sau lần công ty đã tuyên bố cắt 14.000 nhân sự khối văn phòng hồi cuối tháng 10.

Lý do được nói thẳng: phải bớt tầng nấc, bớt thủ tục, bớt “giấy tờ nội bộ” để quyết nhanh hơn. Lãnh đạo nhân sự Beth Galetti mô tả đây là quá trình giảm lớp quản lý, tăng quyền sở hữu công việc, dọn sạch quan liêu để đội ngũ chạy nhanh hơn trong cuộc đua AI.

Trong một doanh nghiệp khổng lồ, chữ “nhanh” đôi khi đồng nghĩa với “đau”. Các đợt cắt giảm cộng dồn đang chạm vào gần một phần mười lực lượng nhân sự văn phòng của Amazon — một con số đủ để cả hệ sinh thái nhân sự phải nín thở.

16.000 người và 90 ngày: một cuộc chạy đua sinh tồn nội bộ
Amazon cho biết việc cho nghỉ sẽ bắt đầu ngay trong ngày. Phần lớn nhân viên được khoảng 90 ngày để tìm vị trí khác trong nội bộ. Ai không chuyển được sẽ nhận trợ cấp thôi việc và một số quyền lợi kèm theo.

Cách nói của doanh nghiệp vẫn là “tối ưu hiệu suất”, “tái cấu trúc để phát minh cho khách hàng”. Nhưng với người đi làm, thực tế chỉ gói gọn trong một câu: từ hôm nay, chiếc ghế của mình phải chứng minh lý do tồn tại.

Điều đáng chú ý là Amazon nhấn mạnh cắt giảm không phải “nhịp mới” lặp đi lặp lại. Dù vậy, chính CEO Andy Jassy từng công khai thừa nhận: khi Generative AI và các “tác nhân AI” (AI agents) được triển khai sâu, sẽ có công việc cần ít người hơn — và sẽ có mảng khác cần thêm người. Nghĩa là không chỉ cắt, mà là dịch chuyển. Và ai đứng sai chỗ, sẽ bị dòng chảy cuốn đi.

Đóng cửa mặt tiền: Fresh & Go rút lui, Whole Foods tiến lên
Gần như cùng thời điểm, Amazon cũng tuyên bố đóng toàn bộ các cửa hàng vật lý mang thương hiệu Amazon Fresh và Amazon Go. Công ty thừa nhận: dù có “tín hiệu khích lệ”, mô hình này vẫn chưa tạo được trải nghiệm đủ khác biệt, với bài toán kinh tế đủ tốt để nhân rộng.

Một số điểm bán sẽ được chuyển thành Whole Foods Market. Amazon dự tính mở thêm hơn 100 cửa hàng Whole Foods trong vài năm tới, đồng thời mở rộng mô hình tiện lợi Whole Foods Market Daily Shop. Ở phía online, hãng tiếp tục đẩy mạnh giao hàng tươi sống trong ngày đến hàng ngàn thành phố, như một cách giữ khách bằng tốc độ thay vì mặt bằng.

Những người quan sát thị trường nói thẳng: Fresh “quá giống” các đối thủ, còn công nghệ “vào lấy rồi đi” của Go hóa ra không phải thứ khiến đa số khách hàng đổi thói quen mua sắm. Trong ngành tạp hóa biên lợi nhuận mỏng, “khác biệt không đủ mạnh” đồng nghĩa với “đốt tiền”. Và Amazon, lần này, chọn quay đầu.

Khi người tiêu dùng mất niềm tin, doanh nghiệp càng siết tay
Trong lúc Amazon co lại, tâm trạng người Mỹ cũng tối đi. Chỉ số Niềm tin Người tiêu dùng tháng 1 giảm mạnh xuống 84,5 điểm — mức thấp nhất kể từ năm 2014. Người dân nói nhiều về giá cả, lạm phát, chi phí xăng dầu, thực phẩm; các lo lắng về thuế quan, chính trị và thị trường lao động cũng tăng lên.

Đáng ngại hơn, đa số người trả lời khảo sát cho rằng tìm việc đang “khó hơn rõ rệt”, và kỳ vọng về tương lai lao dốc. Một số chuyên gia cảnh báo quý I/2026 có thể yếu đi vì niềm tin tụt dốc, trong khi thất nghiệp được dự báo còn nhích lên.

Có người hy vọng sức mua vẫn trụ được nhờ mùa hoàn thuế với khoản hoàn trung bình có thể tăng đáng kể. Nhưng niềm tin, một khi đã rơi, thường kéo theo một phản xạ rất con người: thắt chặt. Và khi hàng triệu hộ gia đình thắt chặt, doanh nghiệp cũng thắt chặt theo — tạo thành vòng xoáy của một mùa đông tâm lý.

Mấy người không biết, chứ cái này là tục lệ của Amazon bao nhiêu năm nay. Theo tụi lệ, mổi năm, họ sẻ xa thải 10%. Làm cho Amazon củng stress lắm, lúc nào củng phải tranh đấu để giử việc làm. Mấy nhà báo thì không đọc tin tức cặn kẻ, hay cố tình đăng tin ẩu.

Không có gì lạ cả. Nếu theo dõi và có 1 chút đầu óc để hiểu vấn đề ta thấy ngay Amazon trong vài năm qua mở thêm rất nhiều các dịch vụ khác nhau. Họ cũng đồng thời mướn ào ạt rất nhiều nhân sự. Amazon hy vọng sẽ thâu tóm tất cả các dịch vụ về 1 mối? Nhưng "người muốn không bằng trời muốn?" AI ra đời làm đảo lộn trật tự kinh doanh của Amazon, và hơn thế nữa kinh tế trì trệ, cung và cầu quá chênh lệch, vấn đề sa thải sẽ chỉ là 1 sớm 1 chiều mà thôi. Cái gì mà bạo phát sẽ bạo tàn, không có gì lạ hết.