USA Minnesota “ICE Out”: phố đóng cửa, người xuống đường, Washington đổ thêm quân – và cuộc chiến dữ liệu

[Gibbs]

Giữa nhiệt độ âm độ và gió lạnh như dao cắt, trung tâm Minneapolis vẫn đặc nghẹt người. Những tấm bảng “ICE OUT” dựng cao như rừng, cờ Mỹ phấp phới giữa biển áo khoác dày. Không chỉ là một cuộc tuần hành — đó là một ngày thành phố “tắt đèn”: hàng trăm cơ sở kinh doanh đóng cửa, nhiều người nghỉ học, nghỉ làm, và đường phố biến thành dòng chảy phản kháng kéo dài từ sáng đến tối.

Điều đáng chú ý: trong khi những tuyến phố quanh downtown bị lấp kín bởi khẩu hiệu và bước chân, ở một tầng khác của câu chuyện, Washington lại tăng nhịp: thêm điều tra, thêm tranh cãi, thêm cả luật sư quân đội được điều đến hỗ trợ công tố. Minnesota bước vào một tuần lễ mà ranh giới giữa “thực thi luật” và “chiếm lĩnh không gian dân sự” mỏng đi thấy rõ.



Theo ghi nhận tại Minneapolis, hàng trăm doanh nghiệp đóng cửa hôm thứ Sáu để ủng hộ cuộc biểu tình chống chiến dịch ICE trong thành phố. Bất chấp thời tiết dưới 0°F, dòng người vẫn tuần hành, giơ biểu ngữ, liên tục yêu cầu “ICE rời khỏi Minneapolis”. Cuộc biểu tình được mô tả là diễn ra ôn hòa, không có báo cáo về bạo động hay bắt giữ trong ngày.

Nhưng sự “ôn hòa” hôm đó không xóa được bầu không khí căng dây kéo dài nhiều tuần: các cuộc truy quét, các tranh cãi về bắt nhầm công dân Mỹ, những vụ việc liên quan trẻ em, và cái chết gây phẫn nộ của Renee Good đã biến Twin Cities thành một điểm nóng toàn quốc.

JD Vance đến Minneapolis: gặp Ellison, không gặp Walz

Phó Tổng thống JD Vance xuất hiện tại Minneapolis và có cuộc trao đổi được mô tả là “thẳng thắn và hiệu quả” với Tổng chưởng lý Minnesota Keith Ellison về thực thi di trú và các cuộc biểu tình liên quan. Đồng thời, có thông tin xác nhận ông Vance không gặp Thống đốc Tim Walz — một chi tiết nhỏ nhưng đủ để dư luận địa phương đọc ra khoảng cách chính trị giữa hai phía trong lúc khủng hoảng leo thang.

Thị trưởng Jacob Frey phản pháo: “quá tay, vô kế hoạch, như một cuộc chiếm đóng”

Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey nói ông đồng ý với việc biểu tình phải ôn hòa và cần giữ trật tự công cộng. Nhưng ông chỉ trích gay gắt phản ứng của chính quyền liên bang: “quá mức”, “phối hợp yếu”, và gây hại cho những người “không làm gì sai”.

Theo ông Frey, việc hơn 3.000 nhân viên di trú và biên phòng hiện diện ở Minneapolis không cho thấy một kế hoạch rõ ràng, tạo cảm giác như “một cuộc chiếm đóng” trong một thành phố nhỏ hơn nhiều so với New York hay Los Angeles. Ông còn nêu lo ngại về các hành động mà ông cho là vi phạm quyền hiến định: bắt nhầm công dân Mỹ, tạm giữ người “không có lý do”, chặn xét dựa nhiều vào ngoại hình; thậm chí có người bị giữ khi đang đi làm, đưa con đi học, hoặc ngay lúc đang off-duty trong các công việc thực thi pháp luật khác.

Với chính quyền thành phố, thông điệp họ lặp lại nhiều tuần nay là: đưa các đặc vụ liên bang về lại “đúng vai”, giảm sự hiện diện trên đường phố.

Vụ bắt nhầm ChongLy Thao: “người ICE nói đang truy tìm” thật ra đã ngồi tù

Một chi tiết như gáo nước lạnh đổ vào cuộc tranh luận: một trong hai người mà DHS nói họ đang truy tìm khi bắt nhầm công dân Mỹ ChongLy Thao ở St. Paul — thực tế đã bị giam từ trước.

Phía cải huấn Minnesota cho biết Lue Moua đang thụ án từ năm 2024 tại Faribault vì tội bắt cóc, dự kiến ra tù năm 2027, và ICE đã có “detainer” (yêu cầu cơ sở giam giữ giữ người lại để ICE tiếp nhận sau khi mãn hạn). Trong khi đó, video cho thấy Thao bị đưa ra ngoài trong giá lạnh chỉ mặc đồ lót — hình ảnh lan truyền mạnh và trở thành “mồi lửa” cho làn sóng phẫn nộ.

DHS phản ứng bằng cách quy một phần nguyên nhân cho việc thiếu phối hợp và chia sẻ thông tin từ phía địa phương, nhấn mạnh rằng nếu hợp tác tốt hơn thì “không cần sự hiện diện dày trên đường phố”.

Cuộc chiến con số “detainer”: Minnesota nói DHS đưa thông tin sai lệch

Căng thẳng không chỉ nằm ở chuyện người bị bắt, mà còn ở… số liệu. Ủy viên cải huấn Minnesota, Paul Schnell, cáo buộc DHS đang công bố thông tin “không chính xác và gây hiểu lầm” về số người có detainer của ICE trong các nhà giam và nhà tù của bang.

Theo phía Minnesota, có 94 người có detainer trong nhà giam quận và 207 người trong nhà tù bang, tổng cộng 301. Trong khi đó, DHS nhiều lần nói con số vượt 1.360 nhưng bị cáo buộc không cung cấp dữ liệu nguồn, phương pháp theo dõi, phân rã theo thẩm quyền hay mốc thời gian. Schnell nói đây không còn là hiểu lầm đơn giản: hoặc DHS “không hiểu hệ thống”, hoặc có vấn đề quản trị dữ liệu, hoặc tệ hơn là “tuyên truyền” nhằm kích sợ hãi.

Trong một cuộc khủng hoảng vốn đã nóng, cuộc chiến dữ liệu như vậy khiến niềm tin càng rạn.

Quốc hội mở rộng điều tra gian lận ở Minnesota

Ở Washington, Chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện James Comer mở rộng điều tra về cáo buộc gian lận trong các chương trình an sinh/xã hội tại Minnesota. Ủy ban yêu cầu tài liệu từ Sở Dịch vụ Nhân sinh Minnesota, và yêu cầu phỏng vấn có ghi biên bản với ủy viên sở vào ngày 30/1. Comer trước đó cũng yêu cầu Thống đốc Tim Walz và Tổng chưởng lý Keith Ellison ra điều trần vào ngày 10/2/2026, nhưng chưa rõ hai quan chức có xuất hiện hay không.

Việc “điều tra gian lận” và “chiến dịch ICE” giờ đan vào nhau thành một mạng lưới áp lực: vừa pháp lý, vừa chính trị, vừa truyền thông.

Lính luật sư: 25 JAG được điều tới Minneapolis hỗ trợ công tố

Một diễn biến gây chú ý khác: Lầu Năm Góc thông báo điều 25 luật sư quân đội tới Minneapolis để hỗ trợ công tố liên bang, theo mô hình “Special Assistant U.S. Attorneys” (SAUSA) — họ làm việc như công tố viên dân sự “được mượn” cho Bộ Tư pháp. Chương trình này vốn tồn tại từ thập niên 1960 và từng dùng thời chiến (như thời Việt Nam) để hỗ trợ các vụ án liên quan đào ngũ, nhưng thường chỉ bổ sung lẻ tẻ. Lần này, quy mô được mô tả là hiếm thấy.

Các luật sư này không mặc quân phục khi ra tòa, vẫn do quân đội trả lương, và trước khi làm việc sẽ được huấn luyện ngắn hạn về thủ tục tố tụng dân sự.

Trong mắt người phản đối, đây là tín hiệu “siết” thêm. Trong mắt bên ủng hộ, đây là cách tăng năng lực xử lý án khi căng thẳng leo thang.

Vance nói về vụ đứa trẻ 5 tuổi: “tự hào vì thực thi luật”

Khi bị hỏi về vụ một bé 5 tuổi bị đưa theo cha trong chiến dịch liên bang, JD Vance bảo vệ chính sách và nói ông “tự hào” vì thực thi luật. Ông lập luận: mục tiêu là người cha bị gọi là “ở lại bất hợp pháp”, người cha chạy, vậy lực lượng phải làm gì — bỏ mặc đứa trẻ giữa giá lạnh hay không bắt người? Ông cho rằng nếu lập luận là “có con thì miễn truy bắt”, sẽ tạo một thứ “miễn trừ” vô lý cho mọi phụ huynh.

Vance cũng nhấn mạnh phối hợp liên bang–địa phương có thể giảm hỗn loạn. Nhưng chính ở đây, Minnesota và DHS lại đang đụng nhau về dữ liệu, cách bắt giữ, và mức độ hiện diện trên đường phố.



Ngày “ICE Out” ở Minneapolis trôi qua với hình ảnh biểu tình ôn hòa — nhưng sự yên đó giống mặt băng mỏng phủ trên một dòng nước ngầm đang chảy xiết.

Một bên nói cần thực thi luật, cần trật tự, cần hợp tác để giảm “hỗn loạn”. Bên kia nói đang có những quyền hiến định bị xâm phạm “ngay trong thời gian thực”, có người bị bắt nhầm, có cộng đồng sống trong sợ hãi, và có cả một cuộc chiến thông tin mà họ cho là “tuyên truyền”.

Minnesota lúc này không chỉ là câu chuyện di trú. Nó là câu chuyện về niềm tin vào nhà nước, về giới hạn quyền lực, và về việc một thành phố sẽ chịu được bao nhiêu “lực” trước khi biến thành một phòng tuyến kéo dài — từ đường phố, nhà thờ, trường học, cho tới tận các phòng điều trần ở Washington.