Vấn đề gai góc khiến Ukraine, Nga và Mỹ chưa thể hoàn thành nốt 5% còn lại của thỏa thuận hoà bình

[Romano]

Bất chấp các tuyên bố lạc quan về việc chỉ còn 5% là đạt được thoả thuận chấm dứt xung đột Nga-Ukraine, việc xử lý vấn đề Donbass cho thấy sự đối chọi gay gắt.Sau cuộc điện đàm giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, cũng như cuộc gặp giữa ông Trump và Tổng thống Volodymyr Zelensky tại Florida, Điện Kremlin khẳng định Kiev cần từ bỏ Donetsk “không chậm trễ”, trong khi ông Trump nói đây là vấn đề để bên xâm nhập và bên phòng thủ tự “giải quyết”.

Báo The Kyiv Post của Ukraine ngày 29/12 cho biết ngay sau cuộc gọi giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Liên bang Nga Vladimir Putin, và trong thời gian ông Trump gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky, đặc phái viên ngoại giao của Điện Kremlin về quan hệ với Mỹ cho biết Kiev nên từ bỏ mọi yêu sách lãnh thổ đối với Donbass.

Ông Yuri Ushakov nói với các phóng viên tập trung tại Florida rằng Ukraine cần đưa ra “quyết định dũng cảm” rút khỏi vùng Donetsk “không chậm trễ”.

Sau cuộc gặp với ông Zelensky, ông Trump cho biết hai bên đã đi được “95%” chặng đường hướng tới một giải pháp hòa bình nhằm chấm dứt xung đột Nga – Ukraine kéo dài gần bốn năm, song vẫn còn một vài “vấn đề gai góc”. Theo ông, đó là các nhượng bộ lãnh thổ.

Khi được phóng viên Kyiv Post hỏi về phát biểu của ông Ushakov tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago của ông Trump ở Florida, Tổng thống Mỹ né tránh, về thực chất chuyển câu hỏi liên quan tới các vấn đề lãnh thổ cho Moskva và Kiev.

“Đó là vấn đề họ phải tự giải quyết”, ông Trump nói, từ chối cho biết ông sẽ gây sức ép gì – nếu có – lên Moskva trong trường hợp đàm phán đình trệ.

“Chúng ta hãy chờ xem. Tôi không muốn nói về điều đó vì chúng ta đang tiến rất gần”, ông nhấn mạnh.

Việc Ukraine rút khỏi phần lãnh thổ còn do Kiev kiểm soát của tỉnh Donetsk ở khu vực Donbass là một yêu cầu then chốt của Liên bang Nga đối với bất kỳ thỏa thuận nào.

Về phần mình, vào tuần trước, ông Zelensky cho biết Liên bang Nga sẽ phải rút lực lượng với mức độ tương đương diện tích mà quân đội Ukraine đã nhượng lại, điều này về thực chất sẽ tạo ra một vùng phi quân sự xung quanh các tuyến mặt trận hiện tại.

“Tổng thống Liên bang Nga và Tổng thống Mỹ có quan điểm nhìn chung tương đồng rằng lệnh ngừng bắn tạm thời do Ukraine và châu Âu đề xuất, dưới danh nghĩa chuẩn bị cho trưng cầu dân ý hay các lý do khác, sẽ chỉ kéo dài xung đột và làm tăng nguy cơ bùng phát giao tranh trở lại”, ông Ushakov nói sau cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Putin.

Trong bối cảnh đó, ông Ushakov nói thêm “sẽ hợp lý nếu (Kiev) đưa ra quyết định liên quan tới Donbass mà không chậm trễ”.

Liên bang Nga lập luận rằng việc tạm dừng giao tranh sẽ cho phép Ukraine tập hợp lại và tái vũ trang trong thời gian ngừng bắn.Theo ông Ushakov, cuộc điện đàm hôm 28/12 giữa Moskva và Washington diễn ra theo sáng kiến của ông Trump, bởi Tổng thống Mỹ “muốn thảo luận những vấn đề này trước cuộc gặp với Volodymyr Zelensky”.

Theo ông Ushakov, nhà lãnh đạo Mỹ nói với Tổng thống Putin rằng ông muốn chấm dứt chiến tranh “nhanh nhất có thể”, bởi điều đó sẽ mở ra triển vọng về “sự hợp tác ấn tượng với Ukraine và Liên bang Nga”.

Trong khi đó, ông Ushakov cho biết Tổng thống Putin đã chấp nhận ý tưởng thành lập hai nhóm công tác đặc biệt để giải quyết xung đột, một nhóm phụ trách các vấn đề an ninh và nhóm còn lại phụ trách các khía cạnh kinh tế.

Ông Ushakov nói rằng ông Trump và ông Putin sẽ tiếp tục trao đổi sau các cuộc thảo luận tại Florida.

Cuộc gặp tại Mar-a-Lago hôm 28/12 khép lại một ngày ngoại giao dồn dập. Sau cuộc trao đổi trực tiếp, ông Trump và ông Zelensky tiếp tục điện đàm với hàng loạt lãnh đạo châu Âu, bao gồm các quan chức từ Anh, Pháp, Đức, Ba Lan, Italy, Phần Lan và Na Uy, cũng như lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen sau đó hoan nghênh “những tiến triển tích cực”, đồng thời nhấn mạnh rằng “các bảo đảm an ninh vững chắc như thép ngay từ ngày đầu tiên” vẫn là điều thiết yếu.