Theo như mới đây lại đưa ra thời hạn tối hậu thư cho Iran phải mở cửa Eo biển Hormuz trong 48 giờ, trễ nhất vào ngày Thứ Hai 06/4 nếu không Mỹ sẽ tấn công hủy diệt toàn bộ Iran về mọi lãnh vực, sau khi Tổng thống Donald Trump hôm nay tuyên bố các lãnh đạo quân sự Iran “đã bị tiêu diệt” trong cuộc không kích tại Tehran mới nhất. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh xung đột leo thang, với các cuộc không kích của Mỹ và Israel mở rộng trên khắp Iran, và áp lực ngày càng tăng buộc Tehran phải đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz.
Tổng thống Donald Trump cho biết nhiều lãnh đạo quân sự Iran đã “bị tiêu diệt” trong một cuộc tấn công vào Tehran, đồng thời chia sẻ đoạn video được cho là ghi lại vụ tấn công trên nền tảng Truth Social.
“Rất nhiều lãnh đạo quân sự của Iran, những người đã dẫn dắt họ một cách tồi tệ và thiếu sáng suốt, đã bị tiêu diệt, cùng với nhiều thứ khác, trong cuộc không kích quy mô lớn này tại Tehran!” Trump viết.
Bài đăng kèm theo đoạn video dường như cho thấy các vụ nổ tại thủ đô Iran, tuy nhiên các chi tiết cụ thể về mục tiêu và thương vong vẫn chưa được Fox News Digital xác nhận độc lập.
Video khá tối, nhưng có thể nghe thấy tiếng nổ lớn và âm thanh của máy bay.
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh xung đột leo thang, với các cuộc không kích của Mỹ và Israel mở rộng trên khắp Iran, và áp lực ngày càng tăng buộc Tehran phải đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz.
Mỹ được cho là đã chuẩn bị cho xung đột tại eo biển Hormuz trong nhiều thập kỷ khi căng thẳng gia tăng
Quân đội Mỹ đã chuẩn bị cho khả năng xảy ra xung đột tại eo biển Hormuz trong nhiều thập kỷ, theo một chuyên gia an ninh quốc gia.
Cộng tác viên Fox News Kiron Skinner cho biết Ngũ Giác Đài đã lường trước thách thức chiến lược từ vị trí địa lý và năng lực của Iran trong khu vực.
“Quân đội Mỹ đã chuẩn bị cho điều này trong nhiều thập kỷ,” Skinner nói trên chương trình “Fox Report” vào thứ Bảy 04/4, đề cập đến các cuộc diễn tập chiến tranh và kế hoạch lâu dài trong bộ máy an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, bà cảnh báo việc mở lại tuyến hàng hải quan trọng này không hề đơn giản, mô tả đây là một nhiệm vụ “phức tạp” và “nguy hiểm”.
Skinner cho biết Iran vẫn nắm giữ những lợi thế quan trọng, bao gồm địa hình dọc theo Vịnh Ba Tư và khả năng triển khai tên lửa, tàu tấn công nhỏ và các lực lượng ủy nhiệm để đe dọa tàu thuyền.
Bà cũng kêu gọi các đồng minh châu Âu đóng vai trò lớn hơn, cho rằng Mỹ và Israel đang gánh phần lớn gánh nặng trong cuộc xung đột.
Những bình luận này được đưa ra khi Tổng thống Donald Trump đã đặt thời hạn cho Iran mở lại eo biển, cảnh báo rằng “thời gian đang cạn dần.”
Video cho thấy binh sĩ Israel rà soát tòa nhà giữa các cuộc tấn công “quy mô lớn” nhằm vào chế độ Iran
Quân đội Israel đã công bố đoạn video mới cho thấy các binh sĩ di chuyển qua và kiểm soát một tòa nhà như một phần trong các chiến dịch đang mở rộng liên quan đến các cuộc không kích vào Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này.
Video do Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đăng tải trên X cho thấy các binh sĩ có vũ trang tiến lên cầu thang và rà soát tòa nhà, mang đến cái nhìn hiếm hoi về hoạt động thực địa bên cạnh các cuộc không kích đang diễn ra.
Đoạn video được công bố khi IDF cho biết họ đã hoàn thành “các đợt tấn công quy mô lớn” nhằm vào hơn 200 mục tiêu trên khắp Iran và Lebanon, bao gồm các địa điểm liên quan đến chính quyền Iran và Hezbollah.
Các quan chức Israel cho biết các cuộc tấn công là một phần của chiến dịch rộng lớn hơn nhằm vào cơ sở hạ tầng vũ khí, sản xuất tên lửa và các vị trí của lực lượng vũ trang trong khu vực.
Trump tái đe dọa về eo biển Hormuz, Mỹ tìm kiếm thành viên phi hành đoàn F-15
Tổng thống Mỹ cho biết Tehran có 48 giờ để mở lại hoàn toàn tuyến vận chuyển quan trọng này. Một cuộc khủng hoảng dầu mỏ đang đẩy giá cả tăng trên toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.
Các nguồn tin cho biết quân đội Mỹ vẫn đang tìm kiếm một thành viên phi hành đoàn từ chiếc tiêm kích F-15E bị bắn hạ trên lãnh thổ Iran vào hôm qua Thứ Sáu 03/4.
Theo truyền thông nhà nước Iran, các bộ lạc Iran được cho là đã nổ súng vào trực thăng Mỹ tham gia nhiệm vụ tìm kiếm và cứu hộ.
Eo biển Hormuz: Tổng thống Donald Trump nói rằng “thời gian đang cạn dần” đối với Iran để mở lại hoàn toàn tuyến đường thủy quan trọng này qua Eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ trước khi kết thúc ngày Thứ Hai 06/4; đồng thời cảnh báo sẽ “trút xuống địa ngục” nếu Tehran không đạt thỏa thuận.
Iran cho biết sẽ cho phép “hàng hóa thiết yếu” đi qua eo biển, nhưng chưa nêu điều kiện cụ thể.
Tác động kinh tế: Một cuộc khủng hoảng dầu mỏ đang gây ảnh hưởng lan rộng đến mọi lĩnh vực tiêu dùng. Giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng lên 4,10 USD/gallon, theo AAA.
Biểu tình tại Israel: Cảnh sát Israel đã giải tán một cuộc biểu tình phản chiến tại Tel Aviv vào thứ Bảy 04/4, bắt giữ ít nhất 17 người.
Tại Lebanon, khủng hoảng nhân đạo đang trở nên nghiêm trọng hơn khi Israel mở rộng chiến dịch quân sự chống lại Hezbollah.
Syria tạm thời đóng cửa khẩu biên giới.
Syria đã tạm thời đóng cửa khẩu Masnaa ở biên giới Syria–Lebanon sau khi quân đội Israel ban hành lệnh sơ tán vào thứ Bảy 04/4 trước các cuộc không kích dự kiến.
Người phát ngôn tiếng Ả Rập của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), Avichay Adraee, cho biết:
“Do Hezbollah sử dụng cửa khẩu Masnaa cho mục đích quân sự và buôn lậu vũ khí, quân đội Israel quyết định tiến hành không kích vào khu vực này trong thời gian tới.”
Ông cũng cảnh báo:
“Ở lại khu vực này sẽ gây nguy hiểm cho bạn.”
Sau cảnh báo của IDF, Cơ quan quản lý cửa khẩu và hải quan Syria thông báo sẽ tạm thời đóng cửa khẩu Masnaa.
Cơ quan này khẳng định cửa khẩu Masnaa (phía Syria gọi là Jdeidet Yabous) “chỉ dành cho mục đích dân sự”.
“Không được sử dụng cho mục đích quân sự, không có sự hiện diện của các nhóm vũ trang hay dân quân, và không được phép sử dụng ngoài khuôn khổ dân sự và pháp lý.”
Việc mở lại cửa khẩu sẽ được thông báo khi tình hình ổn định.
Cửa khẩu này từng bị đóng vào tháng trước do lo ngại bị Israel pháo kích, nhưng sau đó đã mở lại khi các cuộc tấn công không xảy ra.
Tổng quan tình hình
Chiến tranh lan rộng:
Xung đột bước sang tháng thứ hai với các cuộc tấn công liên tục vào Iran và Lebanon.
Trump vừa đe dọa vừa để ngỏ kết thúc sớm: Có thể kết thúc trong 2–3 tuần nhưng cũng cảnh báo tấn công mạnh nếu không đạt thỏa thuận.
Iran bác bỏ đàm phán: Cho rằng Mỹ dùng ngoại giao để che đậy áp lực quân sự.
Israel mở rộng chiến dịch ở Lebanon: Thương vong dân sự tăng mạnh.
Tấn công cơ sở công nghiệp Iran: Nhắm vào ngành thép, dược phẩm nhằm làm suy yếu kinh tế.
Xung đột lan ra khu vực Vùng Vịnh: Tàu chở dầu và cơ sở năng lượng bị tấn công.
Nhiều quốc gia trong khu vực tham gia phòng thủ và đánh chặn tên lửa từ Iran.
Các hoạt động quân sự của Israel ở miền nam Lebanon gia tăng nhằm vào Hezbollah, trong khi các cuộc tấn công vào tài sản năng lượng vùng Vịnh và tuyến vận tải biển vẫn tiếp diễn.
Trong bối cảnh thị trường dầu mỏ biến động, eo biển Hormuz bị căng thẳng và điều kiện dân sự tại Iran xấu đi, cuộc xung đột đang bước vào giai đoạn gay cấn nhất và khó lường.
Israel ra cảnh báo sơ tán đối với một ngôi làng ở Lebanon
Trump chia sẻ video về cuộc tấn công “quy mô lớn” vào Tehran
Quân đội Israel cập nhật tình hình chiến sự
Người phát ngôn quân đội Iran đe dọa Mỹ khi các cuộc không kích tiếp diễn.
Diễn biến mới nhất
ngày Thứ Bảy 04/4:
Israel yêu cầu người dân làng Kfar Hatta (Lebanon) rời đi, di chuyển “ít nhất 1.000 mét” (1 Km) vì quân đội Israel sẽ sớm tiến hành chiến dịch quân sự tại khu vực này.
Người phát ngôn quân đội Iran cảnh báo Mỹ không nên leo thang chiến tranh vì “Nếu xung đột mở rộng, toàn bộ khu vực sẽ trở thành địa ngục đối với các bạn.”
Hơn 1.400 người đã thiệt mạng tại Lebanon do các cuộc không kích của Israel, trong đó có 126 trẻ em.
Israel cho biết đã tấn công hơn 200 mục tiêu tại Iran và Lebanon trong cuối tuần.
Israel phát hiện một tên lửa được phóng từ Yemen và đã kích hoạt hệ thống phòng không đánh hạ.
Ít nhất 5 người thiệt mạng sau cuộc tấn công vào khu hóa dầu Mahshahr (Iran) vào tối hôm qua Thứ Sáu 03/4.
Israel được cho là đang chuẩn bị tấn công các cơ sở năng lượng của Iran, chờ “đèn xanh” từ Mỹ.
Iran đang nổ lực truy tìm phi công Mỹ thứ nhì sau khi bắn hạ máy bay chiến đấu F-15E; một thành viên phi hành đoàn đã được cứu, người còn lại chưa rõ tình trạng.
Eo biển Bab el-Mandeb (tuyến vận tải quan trọng toàn cầu) có nguy cơ bị ảnh hưởng khi lực lượng Houthi từ Yemen có thể nối lại các cuộc tấn công.
Donald Trump tuyên bố Mỹ đã “đánh bại hoàn toàn Iran”, nhưng các diễn biến chiến trường cho thấy tình hình phức tạp hơn.
Iran tuyên bố sẽ “kiểm soát hoàn toàn không phận” sau khi nói đã bắn hạ nhiều máy bay và Drones của Mỹ.
Thương vong gia tăng: Cả binh sĩ và dân thường đều bị ảnh hưởng.
Tình hình dân sự tại Iran xấu đi: Mất điện, hạn chế internet, kiểm soát an ninh chặt chẽ.
Trong khi Thị trường năng lượng toàn cầu chịu áp lực vì giá dầu tăng, nguồn cung bị gián đoạn.
Các nước Vùng Vịnh muốn Mỹ mạnh tay hơn, thậm chí cân nhắc nên đẩy mạnh chiến dịch trên bộ. Điều nầy sẽ gây rủi ro toàn cầu, đe dọa thương mại, an ninh và kinh tế thế giới.
Lần đầu tiên trong hơn 20 năm máy bay chiến đấu Mỹ bị đối phương bắn rơi.
Việc Iran bắn hạ 02 máy bay quân sự Mỹ là một cuộc tấn công cực kỳ hiếm hoi, chưa từng xảy ra trong hơn 20 năm, đồng thời cho thấy Cộng hòa Hồi giáo Iran vẫn còn khả năng phản công dù Tổng thống Trump tuyên bố họ đã bị “đánh bại hoàn toàn”.
Các cuộc tấn công diễn ra 5 tuần sau khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran. Đầu tuần này, Trump cho biết khả năng phóng tên lửa và máy bay không người lái của Tehran đã “bị suy giảm đáng kể”.
Iran đã bắn rơi một tiêm kích F-15E Strike Eagle của Mỹ vào thứ Sáu 03/4. Theo quan chức Mỹ, một phi công đã được cứu, trong khi việc tìm kiếm người thứ hai vẫn đang tiếp diễn. Truyền thông nhà nước Iran cũng cho biết một máy bay tấn công A-10 của Mỹ đã rơi sau khi bị lực lượng phòng không Iran bắn trúng.
Lần gần nhất một máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn hạ trong chiến đấu là vào năm 2003, khi một chiếc A-10 Thunderbolt II bị bắn rơi trong cuộc xâm lược Iraq, theo tướng không quân nghỉ hưu Houston Cantwell.
Ông cho biết điều này là vì Mỹ chủ yếu chiến đấu với các lực lượng nổi dậy không có khả năng phòng không mạnh. Việc không có nhiều máy bay bị bắn rơi ở Iran cho thấy năng lực vượt trội của quân đội Mỹ.
“Việc điều này chưa xảy ra cho đến bây giờ là một điều gần như kỳ diệu,” Cantwell nói. “Chúng tôi bay nhiệm vụ chiến đấu mỗi ngày và luôn bị bắn.”
Tên lửa vác vai có thể đã được sử dụng
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết lực lượng Mỹ đã thực hiện hơn 13.000 nhiệm vụ và tấn công hơn 12.300 mục tiêu trong cuộc chiến với Iran.
Dù bị không kích dữ dội trong hơn một tháng, quân đội Iran vẫn là đối thủ đáng gờm. Các cuộc tấn công liên tục của họ nhằm vào Israel và các nước Arab vùng Vịnh đã gây bất ổn khu vực và ảnh hưởng kinh tế toàn cầu.
Theo chuyên gia Behnam Ben Taleblu, vẫn có sự khác biệt giữa “ưu thế trên không” và “kiểm soát hoàn toàn bầu trời”.
“Một hệ thống phòng không bị suy yếu không có nghĩa là đã bị phá hủy,” ông nói. “Không có gì đáng ngạc nhiên khi họ vẫn chiến đấu.”
Máy bay Mỹ gần đây bay ở độ cao thấp hơn, khiến chúng dễ bị tên lửa Iran tấn công. Nhiều khả năng Iran đã sử dụng tên lửa vác vai – loại khó phát hiện hơn.
“Iran yếu nhưng vẫn nguy hiểm chết người,” ông nói.
Chuyên gia Mark Cancian cũng đồng ý rằng tên lửa vác vai nhiều khả năng đã được sử dụng.
Dù vậy, ông nhận định chiến dịch không chiến của Mỹ vẫn là “thành công lớn” cho đến nay.
Ông so sánh: trong Thế chiến II, tỷ lệ mất máy bay của Mỹ từng lên tới 3%, tương đương khoảng 350 máy bay trong bối cảnh hiện tại.
“Nhưng vấn đề là chính trị — người dân Mỹ đã quen với những cuộc chiến ít tổn thất. Vì vậy, bất kỳ mất mát nào cũng bị coi là không thể chấp nhận.”
Phi công được huấn luyện để xử lý khi bị bắn trúng
Lần gần nhất máy bay Mỹ bị bắn rơi là ngày 8/4/2003 tại Baghdad. Phi công đã thoát hiểm an toàn và được cứu.
Trong môi trường nguy hiểm như tại Iran, phi công luôn trong trạng thái cảnh giác cao với tên lửa – thường là dẫn đường bằng hồng ngoại hoặc radar – và phải sử dụng các chiến thuật né tránh khác nhau.
Nếu bị bắn trúng và phải nhảy dù, họ được huấn luyện kỹ lưỡng:
Kiểm tra chấn thương sau vụ nổ, Xác định vị trí, Liên lạc để lực lượng cứu hộ tìm thấy.
Tuy nhiên, đối phương cũng có thể nghe lén hoặc gây nhiễu tín hiệu này.
Trực thăng dễ bị bắn hạ hơn
Đây không phải lần đầu Mỹ mất máy bay có người lái tại Iran. Năm 1980, một nhiệm vụ giải cứu con tin tại Tehran thất bại khi trực thăng va chạm với máy bay tiếp nhiên liệu, khiến 8 người thiệt mạng.
Trong những thập kỷ gần đây, trực thăng Mỹ bị bắn hạ nhiều hơn, như vụ năm 2005 tại Afghanistan khiến 16 người chết.
Theo Cantwell:
“Càng bay thấp và chậm, bạn càng dễ trở thành mục tiêu.”
Vì vậy, những người tham gia các nhiệm vụ cứu hộ tuần này — nhiều khả năng bằng trực thăng — đã thực hiện “một hành động vô cùng dũng cảm và đáng kính”.
Tướng George nói Quân đội xứng đáng có “những nhà lãnh đạo có phẩm chất” trong thư chia tay.
Tướng Randy George, Tham mưu trưởng Lục quân Mỹ, người bị Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth miễn nhiệm, hôm thứ Sáu 03/4 đã gửi thư chia tay, trong đó ông nói rằng quân đội xứng đáng có “những nhà lãnh đạo có phẩm chất.”
George cảm ơn các quan chức trong quân đội vì sự ủng hộ của họ trong một email được đăng trên trang Reddit của Lục quân. Một quan chức quân đội đã xác nhận tính xác thực của email này với tờ The Hill.
“Tôi biết tất cả các bạn sẽ tiếp tục tập trung cao độ vào nhiệm vụ, tiếp tục đổi mới, và không ngừng vượt qua những rào cản quan liêu để cung cấp cho các chiến binh của chúng ta những gì họ cần để chiến thắng trên chiến trường hiện đại,” George viết.
“Những người lính của chúng ta thực sự là tốt nhất thế giới –– họ xứng đáng được huấn luyện khắc nghiệt và có những nhà lãnh đạo dũng cảm, có phẩm chất,” ông tiếp tục. “Tôi không nghi ngờ gì rằng tất cả các bạn sẽ tiếp tục lãnh đạo với lòng dũng cảm, phẩm chất và sự kiên cường.”
George cho biết ông nhìn lại 38 năm phục vụ trong quân đội với “niềm tự hào vô hạn” và luôn chọn “tiếp tục thêm một nhiệm kỳ” bởi những con người tận tụy mà ông may mắn được phục vụ cùng.
Hôm thứ Năm, Hegseth đã yêu cầu George từ chức và nghỉ hưu ngay lập tức. Cùng ngày, ông cũng miễn nhiệm Thiếu tướng William Green, Chánh tuyên úy Lục quân, và Tướng David Hodne, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Chuyển đổi và Huấn luyện Lục quân từ năm ngoái. Trước đó, vào tháng Hai, Hegseth đã yêu cầu Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll loại bỏ Đại tá David Butler, một trong những cố vấn hàng đầu của ông.
Việc George bị miễn nhiệm là một ví dụ nữa cho thấy căng thẳng giữa Hegseth — một cựu sĩ quan Vệ binh Quốc gia Lục quân với cấp bậc thiếu tá — và ban lãnh đạo Lục quân. Hegseth đã sa thải hơn một chục sĩ quan quân đội cấp cao kể từ khi đảm nhiệm vị trí tại Ngũ Giác Đài.
Tướng Christopher LaNeve, Phó tham mưu trưởng Lục quân từ tháng Hai, đã được chỉ định thay thế George trên cương vị tạm quyền.
Các Dân biểu Đảng Cộng hòa đã ca ngợi George sau khi ông bị miễn nhiệm. Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện, Dân biểu Mike Rogers (bang Alabama), cho biết trong thời gian George giữ chức Tham mưu trưởng Lục quân, “chúng tôi đã đạt được tiến bộ lớn trong việc tăng cường tuyển quân, cải thiện hiệu quả và hiện đại hóa quân đội.”
“Trong suốt sự nghiệp dài phục vụ nước Mỹ, Tướng George đã thể hiện cam kết, lòng dũng cảm và năng lực lãnh đạo,” Rogers nói.
Dân biểu Rich McCormick (bang Georgia) nói với Newsmax rằng ông “sẽ xem xét ngay lập tức” lý do vì sao vị tướng bốn sao này bị sa thải.
“Tôi chưa từng nghe ông ấy nói điều gì đi ngược lại với mục tiêu của tổng thống,” McCormick nói. “Tôi nghĩ ông ấy đã làm rất tốt trong việc chuẩn bị cho quân đội sẵn sàng cho chiến tranh. Vì vậy, tôi muốn biết thêm vì điều này khiến tôi lo ngại.”
Các nhà lãnh đạo thế giới bỏ qua Trump để giải quyết khủng hoảng Eo biển Hormuz
Các quốc gia phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu năng lượng từ Eo biển Hormuz đang tìm cách lập kế hoạch để mở lại tuyến hàng hải quan trọng này giữa tình trạng hỗn loạn và bất ổn liên quan đến cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran.
Vương quốc Anh đã triệu tập 41 quốc gia vào thứ Năm 02/4 để thảo luận kế hoạch mở lại Eo biển Hormuz, đổ lỗi cho Iran vì “giữ con tin” nền kinh tế toàn cầu bằng cách chiếm tuyến vận tải quốc tế nầy.
Mặc dù không được đề cập công khai trong cuộc họp, các đồng minh tỏ ra vô cùng thất vọng với Donald Trump, người đã khởi động chiến tranh với Iran vào ngày Thứ Bày 28/2 mà không có kế hoạch giữ Eo biển mở, và không tham khảo ý kiến các quốc gia đồng minh mà hiện ông đang yêu cầu đảm nhận việc giải quyết khủng hoảng.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã giữ lập trường cứng rắn đối với chiến tranh Mỹ chống Iran, từ chối lời kêu gọi của Trump để các quốc gia châu Âu tham gia các hoạt động tấn công nhằm mở Eo biển.
“Họ không thể sau đó lại phàn nàn vì không được hỗ trợ trong một chiến dịch do chính họ quyết định. Đây không phải là chiến dịch của chúng tôi,” Macron nói với các phóng viên hôm thứ Năm 02/4, bên lề chuyến thăm Hàn Quốc.
Macron trả lời câu hỏi về tuyên bố của Trump ngày 1/4 rằng ông đang chuẩn bị các cuộc tấn công lớn nhằm vào Iran. Tổng thống Mỹ hôm thứ Năm cho biết Mỹ đã đưa các cây cầu và nhà máy điện của Iran vào danh sách mục tiêu.
Tại Liên Hợp Quốc, Bahrain đã soạn một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để bảo vệ vận tải thương mại quanh Eo biển, nhưng đang đối mặt với sự phản đối từ Trung Quốc, quốc gia có quyền phủ quyết, theo Reuters. Nghị quyết dự kiến sẽ được bỏ phiếu vào tuần tới.
Trump đã chỉ trích các quốc gia châu Âu từ chối yêu cầu trợ giúp của ông, từ những lời trêu chọc cá nhân — nhắm vào cuộc hôn nhân của Macron — đến những đe dọa nghiêm trọng, như rút Mỹ khỏi NATO.
Các nhà lãnh đạo châu Âu và các quốc gia phụ thuộc xuất khẩu năng lượng từ vùng Vịnh đang đối diện với thực tế rằng họ phải lập kế hoạch hành động trong bối cảnh bất định về thời gian cuộc chiến ở Iran sẽ kéo dài bao lâu, và chiến lược rút lui của Trump sẽ ra sao.
Trump đã đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn trong vài ngày qua về Eo biển Hormuz. Ngày 1/4, trong bài phát biểu giờ vàng trước quốc dân Hoa Kỳ, Trump nói rằng “các quốc gia trên thế giới” phụ thuộc nhiều nhất vào xuất khẩu năng lượng từ vùng Vịnh phải đứng đầu trong việc mở tuyến đường này.
“Họ phải nắm lấy và trân trọng nó. Họ có thể làm dễ dàng. Chúng tôi sẽ hỗ trợ,” ông nói thêm.
Trong cùng bài phát biểu, ông cũng nói tuyến đường sẽ “tự nhiên mở ra” khi chiến sự kết thúc.
Vào thứ Sáu 03/4, Trump nói rằng với nhiều thời gian hơn, Mỹ có thể mở Eo biển, “LẤY DẦU & KIẾM LỢI NHUẬN LỚN,” trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social.
Iran đã thành công trong việc đóng hiệu quả Eo biển Hormuz bằng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào một số tàu, đe dọa tấn công tiếp, và có khả năng đặt thủy lôi tại khắp Eobie63n Hormuz này. Tehran cho phép một số tàu từ các quốc gia thân thiện đi qua theo yêu cầu, nhưng điều này không giúp giảm bớt các cú sốc kinh tế và nhân đạo lan ra toàn cầu.
Iran đang tăng cường kiểm soát tEoa biển Hormuz, yêu cầu được công nhận là cơ quan có chủ quyền đối với Eo biển nầy như một phần của thỏa thuận ngừng bắn. Quốc hội Iran hôm thứ Năm 02/4 đã thông qua kế hoạch thu phí các tàu đi qua Eo biển, mặc dù cần sự chấp thuận từ các quốc gia láng giềng.
Bloomberg đưa tin Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang kiểm soát Eo biển Hormuz, áp đặt yêu cầu với các tàu bị mắc kẹt để cho phép họ đi qua. Nếu một tàu xác nhận không liên quan đến Mỹ hoặc Israel, IRGC bắt đầu thương lượng mức phí, ưu tiên các quốc gia thân thiện với Tehran.
Giá khởi điểm cho tàu chở dầu có thể là 1 USD/thùng, với một số tàu chở đến 2 triệu thùng, và thanh toán bằng Nhân dân tệ Trung Quốc hoặc tiền điện tử, theo Bloomberg.
Hội nghị thượng đỉnh do Anh chủ trì đã bác bỏ việc Iran thu phí các tàu đi qua. Các nước tham dự đồng ý bốn biện pháp để chống lại kiểm soát của Iran đối với tuyến đường Eo biển Hormuz.
Điều này bao gồm gây áp lực ngoại giao để Iran cho phép tự do đi lại, “khám phá” các lựa chọn trừng phạt nếu Iran tiếp tục đóng Eo biển. Các quốc gia cũng thảo luận về hợp tác nhiều hơn với các nhà điều hành tàu để tăng “sự tin cậy trong vận hành” và sử dụng Tổ chức Hàng hải Quốc tế để “đảm bảo giải phóng” hàng ngàn tàu và thủy thủ bị mắc kẹt.
Trong khi đó, các chính phủ nước ngoài đang hạn chế dầu và khí đốt do tắc nghẽn và đối mặt với tác động của việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa đối với nguồn cung thực phẩm toàn cầu. Các hậu quả gồm nông dân phải tiết kiệm nhiên liệu vận hành máy móc, và đối mặt với thiếu hụt phân bón đi qua Eo biển.
Tác động nhân đạo là nghiêm trọng, các quốc gia đang xung đột đã chịu áp lực lớn, và sự mệt mỏi của nhà tài trợ ảnh hưởng đến việc hỗ trợ các tổ chức phi chính phủ giảm bớt khổ đau.
Tháng trước, Liên Hợp Quốc đã lập một lực lượng đặc nhiệm để giải quyết tác động nhân đạo từ việc đóng Eo biển. Mục tiêu là phát triển và đề xuất các cơ chế kỹ thuật để đáp ứng nhu cầu nhân đạo.
Sáng kiến này nhận được sự ủng hộ từ Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, tập hợp nhiều cựu lãnh đạo và quan chức nhân đạo nổi tiếng ký vào tuyên bố ủng hộ. Mục tiêu là thuyết phục Iran cho phép các vật tư quan trọng như phân bón, lưu huỳnh và amoniac đi qua Eo biển.
“Sáng kiến sẽ độc lập với bất kỳ kế hoạch mở Eo biển bằng vũ lực nào. Cách tiếp cận này sẽ phục vụ lợi ích của cả Iran và Mỹ,” tuyên bố viết. “Nó bảo vệ an ninh lương thực của Iran và nhấn mạnh rằng kiểm soát chọn lọc của họ chỉ nhằm vào các đối thủ thù địch. Đồng thời, giúp nông dân và người tiêu dùng, giảm chi phí xung đột cho phần còn lại của thế giới.”
Tuyên bố nhắc đến kinh nghiệm của Liên Hợp Quốc trong việc trung gian xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen giữa cuộc tấn công của Nga vào Ukraine. Sáng kiến này hoạt động vài tháng cho đến khi Nga rút khỏi. Ukraine sau đó tạo ra lối đi tránh các mối đe dọa từ Nga, đảm bảo xuất khẩu thực phẩm quan trọng cho nguồn cung toàn cầu.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trong một cuộc phỏng vấn với NewsNation phát sóng hôm thứ Năm 02/4 cho biết lời khuyên của ông về việc mở Eo biển Hormuz là tách việc này khỏi đàm phán chiến tranh.
“Đó là điều tôi nói với các nước Trung Đông, theo kinh nghiệm của tôi, chúng ta có thể làm song song: chiến tranh và đàm phán năng lượng, theo tôi không liên quan,” ông nói.
Nhưng Zelensky cho biết Ukraine cũng sẵn sàng giúp “kiểm soát Eo biển đơn phương,” với kế hoạch gồm các bộ phận chặn, đoàn hộ tống quân sự, “mạng lưới chiến tranh điện tử tích hợp lớn và các công cụ khác.”
“Chúng tôi sẵn sàng giúp. Nhưng hiện tại, chúng tôi chưa tham gia,” ông nói trên X.
“Cho đến nay, chưa ai yêu cầu. Chúng tôi chỉ chia sẻ kiến thức. Nếu một ngày các đối tác muốn sử dụng, chúng tôi sẽ sẵn sàng.”
Trung Quốc hiện vượt Mỹ về xếp hạng tín nhiệm toàn cầu.
Theo một cuộc thăm dò mới của Gallup công bố hôm thứ Sáu 03/4, mức tín nhiệm toàn cầu đối với Trung Quốc đã vượt Mỹ vào năm 2025, tạo ra khoảng cách ưa thích rộng nhất giữa hai nước trong gần 20 năm.
Gallup cho biết mức tín nhiệm toàn cầu đối với Trung Quốc năm ngoái đạt trung bình 36% ủng hộ lãnh đạo của nước này. Trong khi đó, mức tín nhiệm đối với lãnh đạo Mỹ giảm xuống còn 31%, giảm 8 điểm phần trăm so với năm 2024. Mức tín nhiệm của Trung Quốc tăng từ 32% năm 2024.
Mức không ưa chuộng lãnh đạo Trung Quốc vẫn giữ nguyên ở 37%, theo Gallup. Mức không ưa chuộng lãnh đạo Mỹ đạt mức cao kỷ lục là 48%.
Năm ngoái là năm thứ hai trong lịch sử mà cả hai nước đều ghi nhận mức tín nhiệm ròng tiêu cực trên toàn cầu. Mức tín nhiệm ròng trung bình của Trung Quốc giảm xuống -1, trong khi Mỹ giảm xuống mức -15, thấp nhất từ trước đến nay.
Trung Quốc nhận được sự ủng hộ tương đối mạnh từ các nước như Nga, Pakistan, Tunisia và Singapore. Gallup cho rằng “sở thích của các nước này phản ánh sự tiêu cực sâu sắc đối với Mỹ hơn là sự hứng thú mạnh mẽ với Trung Quốc.”
Các quốc gia như Israel, Ba Lan, Kosovo, Philippines và Albania lại ưa chuộng Mỹ. Mức tín nhiệm ròng của họ phản ánh mức không ưa chuộng Trung Quốc tương tự.
Gallup nhận thấy tỷ lệ người trả lời không có ý kiến đạt mức thấp nhất trong gần 20 năm. 16% người được khảo sát không có ý kiến về Trung Quốc, hơi cao hơn so với 13% không có ý kiến về Mỹ.
“Điều này cho thấy quan điểm toàn cầu về cả hai cường quốc đang trở nên rõ ràng hơn, với nhiều người hình thành ý kiến cụ thể theo cả hướng tích cực và tiêu cực,” Gallup nhận định.
Tuy nhiên, hầu hết các quốc gia không có sở thích mạnh mẽ đối với Trung Quốc hay Mỹ. Trung Quốc nhận được sự ủng hộ mạnh từ 8% các quốc gia, so với 5% ủng hộ mạnh Mỹ, theo kết quả thăm dò. Khoảng 40% còn lại chỉ ủng hộ yếu đối với hai nước, trong đó 32% nghiêng về Trung Quốc và 8% nghiêng về Mỹ.
Kết quả này được công bố sau khi Tổng thống Trump hoãn chuyến thăm Trung Quốc giữa lúc Mỹ và Israel xảy ra xung đột với Iran. Ông nói vào tháng trước rằng mặc dù muốn thăm Trung Quốc, “vì chiến tranh, tôi muốn ở lại đây.” Trước đó, ông cũng cho biết sẽ hoãn chuyến đi sau khi kêu gọi các nước khác giúp mở lại Eo biển Hormuz, nơi Iran đóng cửa sau khi xung đột bùng phát.
Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt từng nói rằng cuộc gặp giữa Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình “không gặp nguy cơ bị hủy.”
Trung Quốc và Iran có quan hệ chiến lược và kinh tế chặt chẽ. HẠNH DƯƠNG
Middle East
